Beschermt goedkope zonnebrand je huid even goed als dure zonnebrand?

De zomer blijft voorlopig zonnig en warm en voor veel Nederlanders lonkt de zomervakantie. Of je nu in Nederland blijft of naar een tropische bestemming vertrekt: je doet er altijd verstandig aan om een fles zonnebrand bij de hand te hebben. De prijzen lopen echter nogal uiteen: beschermt goedkope zonnebrand je huid eigenlijk net zo goed als een duur zonnebrandmiddel?

Zonnebrand kopen kan in Nederland al snel een kostbare aangelegenheid worden, al helemaal als je het toevallig nét in een zeldzame week nodig hebt waarin de flesjes in 'aanbiedingenland' Nederland voor de verandering eens niet in allerlei '1+1 gratis'-achtige acties worden aangeboden.

De prijsverschillen zijn echter best fors. Een tube of een knijpflacon van een huismerk kost misschien een paar euro, maar je kunt ook zonnebrand in dezelfde hoeveelheid en met dezelfde mate aan uv-bescherming kopen van bekende merken. Dat merk je echter wel in de portemonnee, want de prijs kan al snel oplopen tot enkele tientallen euro's. Zeker als je voor een heel gezin zonnebrand moet halen, kan het behoorlijk in de papieren lopen.

Is dat prijsverschil het waard? Beschermt dure zonnebrand beter dan goedkope zonnebrand? Of maakt het allemaal niet zo veel uit?

Eventuele schade van te veel blootstelling aan de zon komt door uv-straling. Uv-straling is afkomstig van de zon, en deze straling kan in sterkte en intensiteit variëren. Blootstelling aan uv-straling is niet per se schadelijk: het lichaam maakt er zelfs vitamine D door aan. Door een te hoge uv-straling kan je huid echter beschadigen. Ook oogschade behoort tot de risico's, en huidkanker.

In Nederland is de uv-straling op een grauwe novemberdag aanzienlijk minder sterk dan op zomerse dagen waarop de zon uitbundig schijnt en de temperaturen omhoogschieten. In Nederland loop je de meeste kans op verbranding tussen pakweg begin april en eind september of begin oktober.

Om de sterkte van de uv-straling te meten, wordt gebruik gemaakt van de uv-index. De schaalverdeling is als volgt:

• Uv-straling van 0-2: Minimale (of geen) bescherming vereist
• Uv-straling van 3-5: Bescherming wordt aangeraden (denk aan zonnebrand, een zonnebril met uv-bescherming en het dragen van een pet)
• Uv-straling van 6-7: Het voorgaande plus het advies om de schaduw op te zoeken en de zon te mijden tussen 10:00 en 16:00
• Uv-straling van 8-10: Zeer sterke straling, de huid kan snel en makkelijk beschadigd raken, blijf uit de zon en neem alle reeds genoemde voorzorgsmaatregelen
• Uv-straling van 11 of hoger: Extreem hoge straling, de huid kan zeer snel beschadigd raken. Ook in dit geval geldt: vermijd de zon en neem alle genoemde voorzorgsmaatregelen

Het is overigens een misvatting dat wolken je beschermen tegen uv-straling. Een groot deel van de uv-straling gaat gewoon door een (licht) wolkendek heen. Je kunt dus ook verbranden en huidschade oplopen als je het idee hebt dat de bewolking de uv-straling wel tegenhoudt.

Met zonnebrandcrème kun je jezelf beschermen tegen schadelijke uv-straling. Zonnebrand kan chemische filters hebben. Deze filters nemen de uv-straling op. Dit wordt vervolgens omgezet in warmte. Op die manier wordt de straling minder schadelijk.

Ook zijn er minerale filters. Deze nemen de uv-straling niet op, maar weerkaatsen het zonlicht juist. Je ziet vaak een witachtig laagje op je huid na het smeren met een zonnebrandcrème met minerale filters. Jouw huid gaat daardoor als het ware als een soort spiegel functioneren om het zonlicht te weerkaatsen.

Op verpakkingen zonnebrand zie je altijd een SPF staan. Dat staat voor Sun Protection Factor, oftewel de mate waarin de zonnebrand de huid beschermt tegen schadelijke uv-straling. Hoe hoger het getal, hoe hoger de mate van bescherming. De bescherming is echter nooit 100 procent.

De meest gebruikelijke SPF's zijn 30 en 50 (of 50+). Je kunt ook zonnebrand met een SPF van 15 kopen, maar deze is vooral geschikt voor incidentele of kortdurende blootstelling aan de zon.

Er bestaat ook zonnebrand met een SPF van 100, maar de mate van bescherming die deze zonnebrand biedt, is slechts marginaal hoger dan die van zonnebrand met een SPF van 50. Dit type zonnebrand tref je niet vaak in de schappen, ook moet je rekening houden met hogere prijzen.

Niet iedereen verbrandt even snel, het één en ander is in grote mate afhankelijk van je huidtype.

Zo heb je mensen met een extreem lichte huid die al na tien minuten blootstelling last krijgen en de zon uit moeten, maar je hebt ook mensen met een meer mediterraan huidtype bij wie het een stuk langer duurt voordat de huid verbrandt. En mensen met een donkere huidskleur verbranden vrijwel niet, maar lopen alsnog wél risico op huidkanker.

De SPF zegt iets over de mate van bescherming. Heb jij een huidtype waarbij je na 10 minuten verbrandt? En smeer je jezelf in met zonnebrand met een SPF van 15? Dan duurt het met deze zonnebrand vijftien keer zo lang voordat je zou verbranden. Zonnebrand met een SPF van 30 zou je dertig keer langer moeten beschermen, et cetera.

Het is daarbij overigens wél zaak dat je regelmatig bijsmeert, zeker als je bijvoorbeeld in het zwembad bent of je aan het strand ligt en je het water in gaat. Als richtlijn geldt dat je je elke twee uur opnieuw in moet smeren, en sowieso iedere keer nadat je het water uit komt. Ook is het zaak om dik genoeg te smeren.

Wat betreft huidtypen en de zon wordt er grofweg een onderscheid gemaakt tussen de volgende huidtypen:

De kenmerken van dit huidtype zijn dat het gaat om een zeer lichte huid. Vaak is er ook sprake van sproeten en rossig of lichtblond haar. Veel mensen met dit huidtype hebben blauwe ogen, maar dat hoeft niet per se.

Aangeraden wordt om zonnebrand te gebruiken met een beschermingsfactor (SPF) van minstens 30. Op zonnige dagen is een SPF van 50 of 50+ nog beter.

Mensen met een lichte huid, blond haar en lichte ogen hebben vaak dit huidtype. Zij doen er verstandig aan om zonnebrand te gebruiken met een SPF van minstens 30.

Dit huidtype is het meest gebruikelijk bij mensen met een lichtgetinte huid, donkerblond of zelfs bruin haar en (meestal) donkere ogen.

Ook zij moeten zich insmeren met zonnebrand met een SPF van minstens 30.

Mensen met huidtype 4 hebben doorgaans een getinte huid, donker haar en donkere ogen. Hier wordt ook wel gesproken van een Mediterraan huidtype. Ook hier geldt: smeren met zonnebrand met een SPF van minstens 30.

Hier gaat het om mensen met een donkere huid, donkere ogen en donker of zelfs zwart haar. Hier wordt ook wel gesproken van een Aziatisch huidtype.

Een beschermingsfactor van minimaal 30 wordt aangeraden.

Dit betreft mensen met een diep donkere huid, donkere ogen en donker-zwart haar. In dit geval wordt gesproken van een Afrikaans huidtype.

Mensen met dit type huid verbranden vrijwel niet. Tóch doen ook zij er verstandig aan om zich in te smeren met zonnebrand met een beschermingsfactor van minstens 30, al is het maar vanwege het risico op huidkanker.

Je kunt kinderen – ongeacht huidtype – het beste insmeren met zonnebrand met een SPF van 50 of 50+. Dit omdat de kinderhuid kwetsbaarder is.

Over het algemeen geldt dat zonnebrand met een hogere SPF duurder is dan zonnebrand met een lagere SPF. Hoe hoger de SPF, hoe beter de zonnebrand de huid beschermt, maar de productiekosten – en daarmee ook de de prijs – van zonnebrand lopen nu eenmaal op naarmate de SPF hoger is.

Dat is echter niet afhankelijk van het merk. Zonnebrand moet ongeacht het merk namelijk gewoon voldoen aan een aantal wettelijke eisen: zo moet het veilig zijn in gebruik en moet de zonnebrand daadwerkelijk de bescherming bieden die op de verpakking staat aangegeven.

De belangrijkste kenmerken zijn de factor (SPF) en het type uv-filter. Goedkope zonnebrand van het huismerk met SPF 50 en een chemisch uv-filter werkt wat betreft bescherming dus net zo goed als duurdere zonnebrand van een A-merk met dezelfde eigenschappen.

Waar zit het prijsverschil 'm dan wél in? Dat kan 'm onder meer zitten in de geur, in de mate waarin de zonnebrand zich makkelijk uit laat smeren, de waterbestendigheid en het merk of de verpakking. Duurdere zonnebrand kan prettiger in gebruik zijn dan goedkopere zonnebrand, maar wat betreft de mate van bescherming is er geen verschil.

Je kunt een geopende fles zonnebrand tot ongeveer 12 maanden na openen bewaren. Daarna neemt de mate van bescherming af. Denk eraan om regelmatig bij te smeren. Ook geldt dat je beter vaker kunt insmeren met zonnebrand met een lagere SPF dan één keer in te smeren met een zonnebrand met een hogere SPF.

En houd de omstandigheden goed in de gaten, gezond verstand kan een hoop ellende schelen. Zoals genoemd beschermt zonnebrand nooit voor de volledige honderd procent. Dus je kunt ook verbranden en schade oplopen als je je de hele dag door insmeert, maar je jezelf tóch de hele dag blootstelt aan hoge uv-straling.

Bron: Consumentenbond, Huidarts.com, Keuringsdienst van Waarde, KWF Kankerbestrijding