Joop

Zou het uitmaken als we de testosteron uit de wereld halen?

  •  
26-12-2014
  •  
leestijd 2 minuten
  •  
RTEmagicC_ivan_01.jpg.jpg
Over een goede balans tussen egoïsme en altruïsme
Vrede op aarde, in de mensen een welbehagen. Engelengezang. Halleluja, hallelujah. Op een site van psychologen zag ik een column van ene dokter Simon.
Ik had hem terug willen schrijven en enigszins cynisch willen opmerken dat er geen grote sponsor voor zulk onderzoek te vinden is. Voor onderzoek naar oorlog is dat er denk ik wel. Ik tik ‘scientific research war’ op Google in en in 0,26 seconden heb ik 484.000.000 verwijzingen, variërend van het ontwikkelen van slimme bommen tot analyses van wie er precies van oorlog profiteren en hoe men oorlogen in stand houdt.
De meeste theorieën zien oorlogen als het gevolg van de competitie om de schaarse voorzieningen en om de veiligheid van populaties te garanderen. Ik vraag me echter af wat er op het persoonlijk niveau bij mensen gebeurt zodat ze in een oorlog mee gaan doen, strijdliederen zingen en enthousiast opmarcheren tegen de vijand die ze nooit hebben gezien.
Ik ben geneigd om dat als arts biologisch te beschouwen. Evolutionair gezien zorgt onze aanleg voor een goede balans tussen egoïsme en altruïsme. Beide hebben we nodig om te overleven en afhankelijk van de omgeving zal of het een of het ander benadrukt worden. Die omgeving creëren we zelf, samen. We zijn voorzien van alle hormonen die ons in staat stellen in groepen samen te werken. Oxytocine voor het gevoel van saamhorigheid dat echter jegens buitenstaanders vijandigheid kan veroorzaken. Cortisol en andere stresshormonen die ons tot acties aanzet, vaak zonder al te lang na te denken over de gevolgen ervan. En leiderschap heeft weer te maken met onder andere testosteron. Door testosteron zullen mannen wedijveren en de grenzen van de agressie opzoeken, terwijl vrouwen degenen met het meeste testosteron omringen. Clichés? Een beetje maar het zijn tegelijkertijd oeroude hormonale reacties.
Vaak zorgt testosteron voor goede leiders, maar geef een man een geweer in handen en zijn testosteron wordt beduidend hoger. En wat dan?
Zou het uitmaken als we de testosteron uit de wereld halen? Alleen nog vrouwen in de politiek?  Laten we een lijstje maken van politici waar de testosteron uit zouden willen halen, mensen zoals Putin, Abu Bakr al-Baghdadi, wat Republikeinen in de Verenigde Staten die expres proberen sociale harmonie te verstoren en misschien kunnen we er ook nog een paar in eigen land vinden. Of krijgen we nu al onmiddellijk ruzie en is het toch niet zo’n goed idee? Betekent democratie niet een manier om tot harmonieus samenleven te komen, maar een model waarin we vechten tot degene die de meeste mensen achter zich krijgt gelijk heeft?
Het is duidelijk: dokter Simon heeft gelijk en er is veel onderzoek nodig, want anders begin je al snel te raaskallen en raak je de weg kwijt.
Het laatste boek van Ivan Wolffers is ‘Als de tijd voor altijd stil zou staan ‘
Volg Ivan Wolffers ook op Twitter Ivan schrijft voor Joop elke dag een Gezond Weetje van de Dag:  klik hier voor een overzicht

Meer over:

opinie, leven,

Praat mee

Heb je een vraag, suggestie of wil je gewoon iets kwijt? Dat kan hier. Lees onze spelregels.

avatar

Reacties (13)

pietdeg2
pietdeg226 dec. 2014 - 12:22

"Zou het uitmaken als we de testosteron uit de wereld halen? Alleen nog vrouwen in de politiek?" Dan zaten we nu nog in de boom besjes te eten. Niet vreedzaam maar elkaar krabbend en de haren uittrekkend, bij gebrek aan andere middelen.

123456zeven
123456zeven26 dec. 2014 - 12:22

Het verschil tussen dieren die alleen maar in een kudde leven, of die af en toe in een kudde vertoeven. Is het kuddedier-gedrag ingebouwd, erfelijk, dan kan je van kuddedieren spreken. Maar als alle dieren zich in een kudde als kuddedier gedragen, en als ze dat niet doen als ze buiten de kudde zijn, dan bestaan er geen kuddedieren. Dan is er alleen maar gedrag dat goed werkt als je in een grote groep zit, en ander gedrag dat goed werkt in een kleine groep of bij individuen. In beide gevallen is de mens dan geen kudde-dier.

Rootman
Rootman26 dec. 2014 - 12:22

Testosteron overproductie is mi slechts schadelijk in overbevolkte situaties. Wie zich nog ´ja zuster nee, zuster´ herinnert kent nog wel het liedje: ´laat ze breien, Oe...' (toenmalige VN secretaris generaal). http://www.dailymotion.com/video/xgmoz5_ja-zuster-nee-zuster-laat-ze-breien_music Met een lesje: in de ecologie worden tekorten altijd onverwacht gecompenseerd (´de ingenieur´ die tijdens het breien het helemaal verloor)

Jan de Kort
Jan de Kort26 dec. 2014 - 12:22

Robert Sapolsky heeft geobserveerd dat een hiërarchie van mannelijke bavianen, stress en agressie sterk met elkaar verbonden lijken te zijn. Bij het overlijden van de mannelijke bavianen verdwijnt de stress en agressie. Hoeveel meer bewijs hebben we nodig? Zie: https://www.youtube.com/watch?v=eRtyx3kEWiA

3 Reacties
johanw2
johanw226 dec. 2014 - 12:22

"Hoeveel meer bewijs hebben we nodig?" Op z'n minst een aanwijzing dat mensen en bavianen hierin overeenkomen. Daar zie ik voorlopig geen aanwijzing voor.

123456zeven
123456zeven26 dec. 2014 - 12:22

Bewijs waarvoor? Dat in een groep bavianen mannetjes overlijden? Bavianen leven in een compleet andere omgeving dan de vroege mensen. De groepen waarin ze leven zijn veel groter, honderden exemplaren in plaats van een familiegroep. Bavianen gaan geen monogame relaties aan, mensen juist wel. Bavianen zijn kleine savanne-dieren, ze hebben ze veel vijanden en ze zoeken veiligheid in grote getallen. Met de daarbij horende stress die je hebt als je in grote groepen leeft en die stress zie je dus ook bij alle andere kuddedieren met harems, zoals de gazelles, de paard-achtigen, de herten enz. Maar ze zijn liever gestrest dan dat ze worden opgevroten door een leeuw, een wilde hond, een hyena of een luipaard. Moet jij maar eens gaan kijken wat ze doen als ze zo'n predator tegenkomen. Kortom, je kan op bavianengedrag gebaseerde conclusies niet doortrekken op mensen.

Jansen & Jansen
Jansen & Jansen26 dec. 2014 - 12:22

[Bij het overlijden van de mannelijke bavianen verdwijnt de stress en agressie. Hoeveel meer bewijs hebben we nodig?] Dat bewijst exact 1 ding, namelijk dat stress en agressie bavianen een evolutionair voordeel bieden. Anders zouden mannelijke bavianen evolutionair "weggeselecteerd" zijn geweest.

[verwijderd]
[verwijderd]26 dec. 2014 - 12:22

Dat zou nogal een anticlimactisch einde zijn voor een soort die net het tijdperk van de atoomoorlog dreiging overleeft heeft.

1 Reactie
Tom Meijer
Tom Meijer26 dec. 2014 - 12:22

"een soort die net het tijdperk van de atoomoorlog dreiging overleeft heeft." Huh? Hoe weet je dat dit 'tijdperk' is afgelopen?

Woeki Hypo
Woeki Hypo26 dec. 2014 - 12:22

Zou het uitmaken als we de testosteron uit de wereld halen? Woorden uit de tekst: "Vrede", "dynamiek", "samenleven", "oorlog", "profiteren", "competitie", "veiligheid", "persoonlijk", "biologisch", "balans", "egoïsme", "altruïsme", "omgeving", "hormonen", "groepen", "saamhorigheid", "vijandigheid", "acties", "leiderschap", "wedijveren", "geweer", "sociale harmonie", "verstoren", "democratie", "harmonieus samenleven", "vechten". Dokter Simon: " ... Maar ik denk dat er gebrek is aan echte wetenschappelijke onderzoeken naar de dynamiek van vreedzaam samenleven." Interessante beschouwing van de schrijver. Ik ben geen doctor, bioloog of biochemicus, dus om grotendeels de woorden van de schrijver te gebruiken: Ik ben geneigd om dat als burger filosofisch (of wiskundig) te beschouwen. Naast stofjes heb je ook ideeën (filosofie of politiek om het wat gewoner te zeggen), die hebben voor velen (nog steeds) meer semantiek (dan stofjes of wiskunde). Maar als het goed is, dan wordt verbaal hetzelfde gezegd. Zeer belangrijk lijkt mij de bewustwording van manipulatieve ideeën uit de wetenschap. Met de neoliberale economie als een negatief voorbeeld. De neoliberale economie is misschien (gedeeltelijk) een rationalisering van een verkeerde situatie met de loop van de stofjes. Om het zo maar eens uit te drukken. Als de schrijver in de goede richting zit. Het Westen wordt tegenwoordig weer beheerst door de ideeën van verrechtsing, neoliberalisme (economisch radicaal rechts) of de neoliberale economie, een top wetenschap. Binnen de neoliberale economie geldt: Economie is oorlog met andere middelen. Bovendien geldt: economie is politiek (machtswerking: economie is de wetenschap van de machtsverhoudingen m.b.t. de schaarse middelen) en oorlog is politiek met andere middelen. M.a.w. (radicaal) rechtse leiders (of denkers) willen helemaal geen vrede, maar oorlog. Dit wordt uitgedrukt via de retorische term "dynamiek". Wie vrede wil of vreedzaam wil samenleven, kiest voor een andere economische orde, bijvoorbeeld een gemengde. "Dynamiek" wordt "dynamiet": Wie voor maximale concurrentie pleit, pleit voor economische oorlog, voor maximale polarisatie en maximale marginalisatie van de onderklasse. Oorlog wil plundering, en maximale concurrentie (verdeel) wil maximaal egoïsme (heers). Het verdeel en heers principe, heers: winst of rendement, maximaal. Het zijn verwante of analoge constructies ("principes"). Daarom moeten we ook een onderscheid maken tussen leiders (personen, vaak / meestal vorm en hypocrisie) en leiderschap (structuur, inhoud). Woeki Hypo is gematigd liberaal.

1 Reactie
Woeki Hypo
Woeki Hypo26 dec. 2014 - 12:22

Correctie: "doctor" moet zijn "dokter".

123456zeven
123456zeven26 dec. 2014 - 12:22

Mensen zijn geen kudde-dieren. In een kudde denkt niemand na en holt iedereen weg zodra iemand anders wegloopt. Dat is typisch prooigedrag, van dieren die in grote groepen leven in de hoop dat er altijd een ander dier langzamer is en dus door de jager gepakt wordt. Mensen zijn eerder jagers dan prooien. In hun eentje niet sterk genoeg voor de betere prooien en dus samenwerkend. Of dat is zoals wolven, of zoals leeuwinnen is een ander verhaal, maar jagen als een kip zonder kop door blind achter een ander aan te rennen werkt niet. Er is geen jager die dat doet.

1 Reactie
pietdeg2
pietdeg226 dec. 2014 - 12:22

"Mensen zijn geen kudde-dieren. In een kudde denkt niemand na en holt iedereen weg zodra iemand anders wegloopt." Herinner je je de damschreeuwer nog tijdens de dodenherdenking? En hoeveel gewonden die schreeuw tot gevolg had omdat niemand nadacht maar de kuddedieren elkaar vertrappelden? Er zijn talloze voorbeelden van angstige mensenkuddes die elkaar in blinde paniek als een kip zonder kop dood trapten. In Mekka is het bijna ieder jaar raak. "Dat is typisch prooigedrag, van dieren die in grote groepen leven in de hoop dat er altijd een ander dier langzamer is en dus door de jager gepakt wordt." Dat hopen ze niet, dat is het resultaat dat je als buitenstaander ziet. Die dieren zijn helemaal niet in staat om te reflecteren en aan kansberekening te doen. "Mensen zijn eerder jagers dan prooien. In hun eentje niet sterk genoeg voor de betere prooien en dus samenwerkend." Dat is als ze jagen, niet als ze vluchten. "Of dat is zoals wolven, of zoals leeuwinnen is een ander verhaal, maar jagen als een kip zonder kop door blind achter een ander aan te rennen werkt niet. Er is geen jager die dat doet." Natuurlijk rent een jager niet als een kip zonder kop achter zijn prooi aan. Maar wegrennen als een kip zonder kop doen ook jagers als ze in gevaar verkeren of zelf prooi dreigen te worden. Daarbij gaan ze net als kuddedieren blind af op signalen van soortgenoten.