Sfeerfoto van Joop
Joop
Joop

Remkes: boerencrisis reikt veel verder dan stikstof

Bemiddelaar noemt eerste overleg zonder protestboeren "buitengewoon constructief"
Joop

Zo kweek je goede journalisten

  •  
29-04-2021
  •  
leestijd 4 minuten
  •  
1532574
Het is een stuk bevredigender dan deel worden van de pikorde in Hilversum
Nico Haasbroek becommentarieert wekelijks ontwikkelingen in de media.
Kun je het beroep van journalist of programmamaker leren of moet je ervoor in de wieg zijn gelegd? Natuurlijk kun je veel praktische kanten van dit vak leren, maar om de echte top te bereiken, wat mij niet is gelukt, moet je toch vooral over een zekere aanleg beschikken plus een stevige portie bevlogenheid.
Toen ik aan het eind van de jaren vijftig met de gedachte speelde om de journalistiek in te gaan bestond er in Nederland nog geen echte opleiding om dat vak onder de knie te krijgen. Bij een krant als Het Vrije Volk kon je een soort interne cursus volgen en de Parool-chroniqueur Henri Knap gaf aan het Instituut voor Perswetenschap colleges journalistiek. Maar dat was het wel zo’n beetje.
Mij werd aangeraden om eerst naar de kweekschool (nu pedagogische academie geheten) te gaan, omdat Koos Postema en heel wat BBC-journalisten ook dat pad hadden gevolgd. Op de laatste dag van het eindexamen liet ik uit protest verstek gaan. Daar heb ik nooit spijt van gehad. Mijn opvattingen over hoe je onderwijs moest geven weken te veel af van de toenmalige onderwijs-principes van mijn kweekschool. Zo vond ik dat je geen rode strepen door taalfouten in opstellen moest halen, omdat je daarmee kinderen niet stimuleert om zich vrij te uiten. Mijn werkstuk in het kader van de cultureel maatschappelijke vorming werd afgewezen omdat het een veel beluisterde en door mij gemaakte radiodocumentaire betrof in plaats van een geschreven beschouwing. Mannelijke leerlingen mochten wel roken op de straat voor de school, vrouwelijke leerlingen niet. “Er gaat een goede leerkracht voor het onderwijs verloren”, sprak de directeur in paniek tot mijn ouders, toen ik niet meer bij het eindexamen kwam opdagen. Maar het perspectief van meester in het basisonderwijs was niks voor mij. Ik wilde immers in de eerste plaats journalist worden.
Wonderlijk genoeg bleef het onderwijs tijdens mijn leven wel een rol spelen. Ik maakte kort na het verlaten van de school met plezier een serie over ‘werkende mensen’ voor de schoolradio. Wat ik aan didactiek geleerd had, kwam daarbij goed van pas. En kort na de start van de School voor de Journalistiek in Utrecht werd ik gevraagd om leiding te geven aan de radio-opleiding. Als ongediplomeerde autodidact. Dat was een leuke tijd.
Tot op de dag van vandaag geef ik nog les in allerlei facetten van de journalistiek. Ik geef trainingen en advies in het buitenland, van Bangladesh tot West-Afrika. (Via Joop.nl heb ik daar vaak over bericht.) Maar ook gaf ik cursussen in Mediawijsheid in de Volksuniversiteit bij mij om de hoek. Als een saluut aan mijn eigen leermeesters. Mensen als de anarchist Anton Constandse (NRC en VPRO), de radencommunist Cajo Brendel (Het Dagblad voor Amersfoort), de sciencefiction-schrijver Felix Thijssen (Het Centrum) en de mediasocioloog Peter Hofstede. Wat zij voor mij betekenden probeer ik weer op mijn manier op een nieuwe generatie mediamakers over te dragen.
Verreweg mijn mooiste onderwijservaring was die van parttime praktijkdocent aan de masteropleiding redactie en research van de Universiteit van Amsterdam. (2005 – 2011) Daar viel – anders dan bij de HBO-opleidingen journalistiek – alles op zijn plaats. Selectie aan de poort, waardoor de beste studenten konden worden uitgekozen, waarvan er per sectie maar een stuk of twaalf werden toegelaten. Die waren superslim en gemotiveerd.
Mijn opdracht was om ze via een soort spoedcursus de basisbeginselen van radio- en tv-journalistiek bij te brengen en ze te enthousiasmeren voor achtergrond- en researchjournalistiek. Dat was een feest. Ze moesten gelijk het diepe in door binnen twee maanden een tv-documentaire te maken, die direct door een Nederlands nieuws- of achtergrondprogramma moest kunnen worden uitgezonden. De studenten bedachten interessante onderwerpen: van Nigeriaanse internetfraude in de Bijlmer via ingrijpende ervaringen van journalisten (post traumatisch stress syndroom) tot outsider art. Daarna moesten ze alles zelf doen. Researchen, interviewen, monteren. Tussendoor vertelde ik over mijn eigen onderzoeksprojecten. Zoals: Hoe ik doordrong tot de kern van de Rote Armee Fraktion-terroristen in Duitsland en in New York aan de slag ging met vertrouwelijke documenten van een gefrustreerde boekhouder van de KLM. Te lezen in De KLM-Affaires (uitgeverij Bert Bakker).
Aan het eind van de collegereeks huurden we de zaal van de studentenbios Kriterion om de docu in het bijzijn van academici, omroepmensen, familie en vrienden te vertonen. Iedereen, omroepen en productiebedrijven, wilde onze studenten als stagiaire hebben en de meesten konden, als ze dat zelf wilden, gelijk een contract krijgen. Ik was daar niet zo voor. Mijn advies luidde: in onze ‘Westerse wereld’ worden we geconfronteerd met het einde van de traditionele journalistiek, maar in de meeste landen staan democratie en journalistiek nog in de kinderschoenen. Trek dus de wijde wereld in, richt daar samen met een collega je eigen bedrijfje op en doe drie dingen: Help in je land naar keuze met het ontwikkelen van een zo democratisch mogelijk mediabeleid en het opstarten van lokale radio (1); vervul een rol als buitenlands correspondent (2) en ga op zoek naar mooie onderzoeksverhalen (3). Uit ervaring weet ik dat die overal voor het oprapen liggen. En het is een stuk bevredigender dan deel worden van de pikorde in Hilversum.
In Caïro ontmoette ik toevallig een Belgische vrouw die dat deed. Ze heet Ruth Vandewalle. Over haar schreef ik een verhaal in Nico’s Nieuws (Douane/Rotterdam/2012). Nog onlangs was ze op de Nederlandse tv te zien met een prachtige documentaire over haar enerverende en soms lastige leven in het bruisende Caïro. This is Egypt 2, tien jaar na Tahrir.

Meer over:

journalistiek, opinie, media,

Praat mee

Heb je een vraag, suggestie of wil je gewoon iets kwijt? Dat kan hier. Lees onze spelregels.

avatar

Reacties (8)

Minoes&tuin
Minoes&tuin30 apr. 2021 - 6:07

https://literatuurmuseum.nl/artikelen/unieke-tv-gerard-karel

1 Reactie
Minoes&tuin
Minoes&tuin30 apr. 2021 - 6:11

Harmke Pijpers is wat mij betreft weer een ander verhaal, uiteindelijk.

Minoes&tuin
Minoes&tuin30 apr. 2021 - 5:41

Anton Constandse maakte heel mijn vrijdag goed door zijn radioprogramma, VPRO op vrijdag. Wat was de wereld van de media toen nog overzichtelijk en de moeite waard.

Ryan2
Ryan229 apr. 2021 - 14:04

Ach, breek me de bek niet open. Kranten Journalisten van tegenwoordig hebben onvoldoende parate kennis. Als ze schrijven, staan er veel missers in, die nergens voor nodig zijn, en ook nog eens de zwetsverhalen in de wereld helpen. Ik kom hier niet met voorbeelden aan zetten. Ze zijn te talrijk. Media Het valt op, dat politici gewoon een lulverhaal op kunnen hangen, er is niemand die ze het vuur aan de schenen legt. Algemeen. Voor journalisten geldt maar al te duidelijk: "Wiens brood men eet, diens woord men spreekt!" Het wordt weer eens tijd voor een echt linkse pers. SP, maak bij voorbeeld maak van De Tribune een gratis versie. In ieder geval via Internet. Of anders ga ik De Waarheid weer oprichten :) Op internet. :)

2 Reacties
Minoes&tuin
Minoes&tuin30 apr. 2021 - 11:34

Dat zijn geen journalisten meer maar politieke duiders. Die krijgen betaald om wet er zojuist besproken is in Den Haag nog eens klakkeloos te herhalen, direct nadat we het zelf al gehoord hebben of 's avonds in een babbel-programma. Ze kunnen altijd wel ergens terecht want daar zijn er teveel van.

Minoes&tuin
Minoes&tuin30 apr. 2021 - 11:34

wat

Bouwman2
Bouwman229 apr. 2021 - 13:19

Bevlogenheid is altijd minder goed at rust en evenwicht. Laten we eens beginnen met de vraag wat is een journalist? Dat is de zelfde vraag als wt is een opvoerder? Beide beroepen die voor een groot deel bestaan uit tasten en het duister en fluiten in het donker. En dat doet eigenlijk iedereen. Zelfs Marion Koopmans, die een wetenschapper van klasse is zegt dat: ik weet het niet. Net als de dichter Nijhoff die het als laatste regel schreef van een vers. Wie zegt dat ie het weet maakt zich groter dan ie is. Weet u, Nico, wat je krijgt als je iedereen maar naar believen laat toeteren? Een fluitconcert. Dn moet een dirigent komen die met brede en kleine gebaren er weer een geheel van gemaakt. Helaas is de dirigent weggezonden, net als Daniele Gatti bij het RCO. :

Poeh, poeh
Poeh, poeh29 apr. 2021 - 12:27

Talent is een onlosmakelijk onderdeel van een mens en het is aan diezelfde mens of hij dat wil gaan gebruiken om er zij kostje mee te kunnen kopen. Als je dan besloten hebt je talent te gaan verzilveren, is het leren van technieken een noodzakelijk iets. Dat geldt ook voor het vak journalist. Het talent van die student moet je koesteren, dus gedurende de opleiding leg je de nadruk op de techniek. Juist in het talent zit hem de onafhankelijke geest. Blijf daar af en leg de nadruk op die onafhankelijke geest. Helaas zie je dat de techniek steeds meer de overhand krijgt (directe confrontatie, scoren, quotes binnenhalen, eigen gelijk zien te verzilveren).. Het peloton journalisten dat de Kamergebouwen bevolkt, is er een sprekend voorbeeld van. Een fatsoenlijke benadering om de politiek kritisch te bevragen én ze kans geven iets uit te leggen, is ondergeschikt gemaakt aan wat ik zojuist noemde. Nog denk ik aan de documentaire waarin je ziet dat de uitstekende politiek journalist Kees Boonman wat gegeneerd op een afstandje staat waar een bewindsman journalistiek wordt aangevallen door een roedel wolven die alleen met hun eigen imago bezig zijn. Het zou goed zijn om aan het eind van de journalistieke opleiding het diploma te laten bepalen door het talent van de student. Te veel journaille loopt er nu rond dat een perskaart heeft gekregen omdat ze de techniek beheersen, maar de impact van hun belangrijke werk onderschatten, danwel anders inzetten. Scoringsjournalistiek krijgt te veel de overhand en in mijn ogen draagt dit niet bij aan het scheppen van een goede meningsvorming voor de lezer, kijker, luisteraar.