Sfeerfoto van Joop
Joop
Joop

Coronavirus is begonnen aan najaarsoffensief, aantal besmettingen neemt razendsnel toe

Duitsland scherpt maatregelen aan
Joop

Zo komen we van het kapitalisme af

  •  
10-08-2022
  •  
leestijd 10 minuten
  •  
3159 keer bekeken
  •  
37377674810_4b7f8de78a_o

© cc-foto: Jean-Pierre Dalbéra

Afgelopen mei schreef het wetenschappelijk bureau van GroenLinks een wedstrijd uit met als thema: “Hoe komen we voorbij het kapitalisme?” De ecologische crisis maakt een fundamentele hervorming van onze economie onvermijdelijk. Maar hoe bouwen we die nieuwe economie? Ik denk dat om een dergelijke moeilijke vraag te beantwoorden we eerst sterk moeten investeren in onze democratie en de manier waarop wij als samenleving tot antwoorden komen. Hieronder een herschreven en aangevulde versie mijn inzending.

Een wereld van twee systemen
Enkele maanden geleden was ik in Berlijn. Ik heb toen zowel een bezoek gebracht aan het DDR-museum als aan een oude gevangenis van de Stasi, Hohenschönhausen. Waar het DDR-speelgoed om zelf torenflats mee te bouwen nog een glimlach op het gezicht van menig bezoeker toverde, is in Hohenschönhausen de meest donkere kant van het regime bewaard gebleven. Gevangeniscellen zonder licht houden voor de buitenwereld de schijn op van een regulier blok woningen. Het communisme is hier te zien als het systeem van de eeuwige glimlach naar buiten, waar het totalitaire regime van angst en geweld bedekt is met een flinterdun laagje vernis.

Op weinig plekken in Europa is de pijnlijke erfenis van het communisme zo scherp zichtbaar als in Berlijn. De hele stad voelt aan als een monument voor de verdeeldheid tussen het kapitalisme en het communisme. De stukken muur die nog in de stad staan, vormen een blijvend litteken in het zo mooie Berlijn. De muur staat ook symbool voor een andere erfenis van de Koude Oorlog in Europa; een binair stelsel waarin enkel kapitalisme en communisme bestaan en elke route weg van het vertrouwde veilige kapitalisme dus beter vermeden kan worden.

De mythen dat er maar twee systemen zouden bestaan in de enorme vijver van alles wat nog nooit geprobeerd is, of dat alle ideeën van de toekomst onherroepelijk zullen leiden tot totalitair communisme of vrij democratisch kapitalisme, zijn hardnekkig. Er rust een taboe op het debat rondom kapitalismekritiek. De stromingen die voortvloeiden uit de ideeën van Marx dienen in het bijzonder vermeden te worden. Zoals Bob Bouhuijs, politicoloog en historicus, in een opiniestuk schreef: “zij die zich nu nog marxist noemen, zijn in de ogen van velen in het beste geval wereldvreemde lieden, maar in het slechtste geval de pleitbezorgers van een gevaarlijk ‘totalitarisme’”. Zelfs de SP, een partij die toch haar bestaansrecht ontleent aan een gezonde dosis kapitalismekritiek, voelde zich genoodzaakt haar “Marxistische zolderkamercommunisten” te royeren. 

Hoe laat is het?
De noodzaak voor radicale systeemverandering is echter groter dan ooit. Ons huidig economisch systeem lijkt ons van crisis tot crisis te voeren. De globalisering van onze economie heeft in tal van landen uitbuiting tot gevolg. De grootste tekortkoming van onze kapitalistische wereld is misschien wel dat de drijvende krachten in onze markten niet in staat zijn om met de grootste bedreiging van ons huidig bestaan om te gaan, de ecocrisis. 

In 2009 bracht wetenschapper Johan Rockström een artikel uit waarin hij samen met een team rocksterren uit de internationale wetenschappelijke gemeenschap veilige grenzen definieerde voor de mensheid om zich binnen te bewegen. Hij trekt ecologische grenzen, waarvan klimaatverandering er slechts één is. Zijn werk schetst een weinig positief beeld. Zelfs als we niet geven om al die uitstervende diersoorten, of het feit dat toekomstige generaties waarschijnlijk nooit levend koraal gaan zien, zijn we een actieve bedreiging voor onszelf, de mens. Een van mijn docenten aan de universiteit in Utrecht beschreef onze situatie als volgt:  

We zitten met z’n allen in een rijdende trein. Sinds zeker de jaren ‘80 weten we dat het spoor ergens een keer ophoudt. We storten daarna in een ravijn. We weten niet precies wanneer het spoor ophoudt en hoe diep de kloof precies is, maar feest is het niet. Het enige wat we sindsdien gedaan hebben, is ruzie maken om de volgorde van de stoeltjes, terwijl we steeds harder zijn gaan rijden.

Marx, bier en visie
In deze context wil ik toch nog even terug naar Marx. Marx schreef zijn werk niet als handboek voor de praktijk, maar hield zich meer bezig met het eindplaatje. Misschien maak ik hiermee enkele historici boos, maar ik stel me Karl Marx altijd voor in een studentenwoning. Iedereen draagt bij naar kunnen en gezelligheid voert de boventoon. Dat moet Marx toch wel gezien hebben bij het Landsmannschaft der Treveraner, het bierdrinkersgilde van zijn eerste studie. Daar moet hij gedacht hebben, binnen zijn eigen veilige geprivilegieerde studentikoze bubbel: ‘dit is het echte leven’. Filosofen met rommelige baardjes die voortdurend met elkaar in gesprek zijn over hoe het anders moet, met een waarschijnlijk ongegrond optimisme dat zij moeilijke vraagstukken wel uit de wereld zouden kunnen helpen. Een plek waar nieuwe ideeën elkaar in snel tempo opvolgden en visie belangrijker was dan een daadwerkelijk plan voor uitwerking. 

Dit staat in schril contrast met de huidige samenleving. We hebben een minister-president die visie omschrijft als een olifant die het zicht belemmert, en we zitten gevangen in doorrekenmodellen die ons laten zien of onze beleidskeuzes haalbaar en betaalbaar zijn. We doen alsof “haalbaarheid” een soort natuurwet is. We mogen spelen in de gouden kooi van het kapitalisme, braaf binnen de grenzen van het raam van Overton, opgesloten in wat Jesse Klaver zou noemen; het economisme. Het Nederlands publiek is immers nog niet klaar voor het K-woord.

En ook op kleinere schaal zien we dat we hierdoor vastlopen. Visie is immers moeilijk in modellen en structuren te vatten. Ik was een aantal weken terug op een symposium over aardgasvrije wijken. De transitie van het gas af is iets waar bijna elke gemeente zich in Nederland op dit moment mee bezighoudt. Uit de gesprekken met adviseurs op het symposium kwam heel duidelijk de wens naar voren om de inwoner weer meer centraal te zetten en te gaan voor “integrale aanpakken”. De wens van de inwoner laat zich echter niet goed vangen in beleidskaders. Ik zie ambtenaren op het symposium die zich gevangen lijken te voelen in de regeltjes en kaders. Onze overheid lijkt moeizaam in staat tot experimenteren. Ambtenaren die zich wel effectief tussen de verschillende dossiers bewegen, op zoek naar creatieve oplossingen, zijn zeldzaam, of stuiten op politiek-bestuurlijke weerstand. Uit welk potje moeten de ideeën immers betaald worden en wie is verantwoordelijk?

Als we op kleine schaal al zo vast zitten in de kaders en modellen, is het extreem lastig om tot iets te komen waarvan we nog niet weten hoe het eruit ziet. Veel anarchistisch-communistische denkers schreven al dat experimenteren een fundamenteel onderdeel is van “de revolutie”. Er ligt geen plan voor een postkapitalistische samenleving. Om hier te komen zijn experimenten en improvisatie noodzakelijk. Om voorbij het kapitalisme te komen, moeten wij terug naar de tekentafel en dan vooral grof buiten de hokjes kleuren.Het istijd voor visie!

Democratie voor wie betaalt?
Om de tekentafel nieuw leven in te blazen, moeten we wel eerst nog af van een andere mythe. Veel liberale denkers zien het kapitalisme als de natuurlijke bondgenoot van de liberale democratie. Een systeem gericht op de waarde van het individu heeft baat bij een markt waar een individu zich vrij kan ontplooien. Voor het gemak gaan de meeste mensen er dan van uit dat het andersom ook wel het geval zal zijn. Het idee dat kapitalistische systemen het liefst zich organiseren als liberale democratieën. Dit is echter niet het geval. Hoeveel succesvolle multinationals hebben een democratische structuur? Dit zou al een teken aan de wand moeten zijn, maar het is nog ernstiger. Onderzoek naar de correlatie tussen beleid en de publieke opinie in de VS gaf aan dat er geen significante correlatie was op een aantal grote thema’s. Daarentegen was er wel een significante correlatie tussen de lobbyagenda’s van de grootste bedrijven in de VS en diezelfde beleidsthema’s. 

Ook in Nederland zien we dit verband tussen het bedrijfsleven en beleid. De discussie rondom de dividendbelasting in 2018 is een goed voorbeeld hiervan. Geen partij had de ambitie de dividendbelasting af te schaffen, en toch lag het opeens op tafel. Dit is op zichzelf ook geen vreemd verschijnsel. We delen onze samenleving op in winnaars en verliezers, en dan zijn we verbaasd dat de winnaars aan de top willen blijven. De grote spelers zitten helemaal niet te wachten op een eerlijk speelveld en dus ook niet op een grillige onvoorspelbare democratie die alle kanten op kan wapperen. Zij willen direct invloed in de politiek.

En deze politiek is ook niet zo democratisch als ze zelf wil doen voorkomen. Aan de rechterkant zien we het dictatoriale FvD waar bestuursleden geregeld van bovenaf aangewezen worden en de PVV zonder leden. Op links krijgt GroenLinks, een partij met deliberatieve democratie hoog in het vaandel, het niet voor elkaar om een interne referendumprocedure goed vorm te geven.

Van elke partij in de Tweede Kamer kan ik voorbeelden vinden. De optimist in mij denkt onkunde, de pessimist onwil. Waar het bedrijfsleven niet gebaat is bij een zwabberende politiek, willen politieke partijen geen zwabberende leden. Dan maar wat meer schijndemocratie en samen klappen voor de dingen waar we het wel over eens zijn. De partij heeft in onze “liberale democratie” immers altijd gelijk.

Om terug te keren naar de tekentafel, is het belangrijk dat wel alle stemmen gehoord worden. Als de winnaars van ons systeem oververtegenwoordigd zijn in elke beleidsdiscussie, is het logisch dat elk idee mooi binnen de kaders blijft. Onze democratie is het belangrijkste middel om tot oplossingen te komen, maar toch staat deze hopeloos op de tocht. Desinformatie en leugens zijn de afgelopen jaren de standaard geworden in vrijwel elk debat in de Tweede Kamer, en het vertrouwen in deze schaamteloze belangenpolitiek keldert.

Ik herinner me zelf nog goed dat ik naar het debat over de Toeslagenaffaire keek. Destijds zat ik in het bestuur van DWARS Utrecht (de jongerenafdeling van GroenLinks), en hield ik me wekelijks bezig met de leuke kant van politiek. Elke week hoorde ik enthousiaste jonge mensen vol ideeën over de wereld, maar toen ik Rutte opnieuw geheugenverlies zag veinzen, ging er bij mij iets kapot. De minachting voor elke toehoorder die bleek uit het glashard liegen voor een miljoenenpubliek, liet zien dat de situatie in Nederland ernstig is.

Bang voor de burger
Maar de rot in onze democratie gaat verder dan politici als Mark Rutte, Ook op kleinere schaal gaat het mis. Gemeentes hebben enorm veel moeite met het goed vormgeven van inspraakprocedures of participatie. Alle brave GroenLinks/PvdA/D66-stemmende ambtenaren zijn stiekem een beetje bang voor de burger. Wat als er veel weerstand komt? Is de burger niet eigenlijk veel te dom om hier over na te denken? Door vervolgens de democratische processen matig vorm te geven, krijgen ze precies wat ze verwachten. De burger als een verwend individualistisch monster dat niet verder kan kijken dan zijn eigen portemonnee. Gedrag dat we in Nederland tot kunst hebben verheven, want, als iedereen aan zichzelf denkt, dan wordt er aan iedereen gedacht. Je bent toch geen dief van je eigen portemonnee!

Het resultaat van deze constante cyclus van frustrerende processen? De gemeente moet sleuren om een handvol witte mannen aan tafel te krijgen, de inwoner ziet de gemeenteambtenaar als de vervelende verkoper van de Ziggo, en de gemeente heeft meer juristen en communicatiemedewerkers in dienst dan wijkadviseurs. Participatieprocessen worden platgeslagen tot bezwaar- en beroepprocedures, en nadat die braaf zijn afgehandeld blijkt de uitkomst identiek aan de startpositie. De rechter gaat immers nooit op de stoel van de beleidsmaker zitten, dus je moet het als gemeente wel heel bont maken wil je niet bijna al je zaken winnen.

Tegelijkertijd plaatsen we een ongelofelijke verantwoordelijkheid op het individu. Het machteloze wezen, dat op het werk of bij de gemeente geen democratische processen tegenkomt, dat dagelijks wordt gebombardeerd met bergen desinformatie en beangstigend gelikte marketingcampagnes, wordt koning gemaakt van het proces. Dat is wel zo veilig, want als we dan niet in staat zijn om als samenleving iets van resultaat te behalen, kunnen we altijd claimen dat de burger het wilde of dat “de consument” nu eenmaal graag goedkope kiloknallers van de ALDI naar binnen schuift.  De werkelijke macht is verwaarloosbaar.

We zeggen “blijkbaar is de huidige politiek wat de kiezer wil” terwijl we er blind vanuit gaan dat de kiezer zich kan verweren tegen het bombardement aan campagnes dat zijn kant op komt. Zeker als onze vrije pers steeds meer onder druk staat. De huidige boerenprotesten zijn hier een goed voorbeeld van. Wie kan het beste de consument bespelen? Is het de agrarische lobby die miljoenen uitgeeft om mensen wijs te maken dat vlees en zuivel echt noodzakelijk zijn voor een goed dieet? Is het de campagnemolen van de gevestigde politiek die probeert te voorkomen dat het slaag krijgt voor het eindeloos vooruitschuiven van de stikstofproblematiek? Zijn het de milieuorganisaties met de enthousiaste vrijwilligers die met snode plannen de biefstuk van tafel willen halen? Ik weet wel waar ik mijn geld op zou inzetten.

Ik wil afsluiten met een stukje optimisme en een oplossingsrichting. Democratisering van de samenleving is een absolute noodzaak voor het herstellen van de tekentafel, die dan weer een voorwaarde is om voorbij het kapitalisme te komen. Het gesprek tussen mensen met verschillende opvattingen moet weer tot stand komen. Alleen dan kunnen we losbreken uit het systeem waar we nu in vast zitten.

Hier zijn ook zeker middelen voor. Verschillende gemeentes experimenteren met burgerberaden, gespreksvormen waar een machtsvrije dialoog wordt gefaciliteerd. Een gesprek waar iedereen die aanwezig is gelijk is, waarbij een dwarsdoorsnede van de gemeente wordt gehoord, en de macht ook direct neergelegd wordt bij het beraad. Waar vergoedingen worden gegeven voor deelname om een diverse doelgroep te bereiken. Waar debat wordt vervangen door een dialoog, een gemoedelijk gesprek op zoek naar oplossingen. Een gesprek zoals Marx na een paar biertjes met zijn medestudenten zou voeren, maar dan toegankelijk voor iedereen.

Deze middelen zijn nog verre van perfect, maar laten nu al wel hoopvolle resultaten zien. Het blijkt dat groepen inwoners wel degelijk samen goed kunnen bedenken hoe ze graag zien dat hun wijk eruit ziet. Niemand weet vooraf hoe de wijk er over tien jaar uit gaat zien, maar door experimenteren en samen het gesprek aangaan, komt er een gedragen verhaal tot stand. Laten we oefenen met de speeltuin op de hoek van de straat, en dan kunnen we het over een aantal jaar wel eens over kapitalisme hebben. Niemand weet hoe de postkapitalistische samenleving eruit ziet, maar samen komen we vast tot een leuk idee.

Praat mee

Heb je een vraag, suggestie of wil je gewoon iets kwijt? Dat kan hier. Lees onze spelregels.

avatar

Reacties (96)

agnar123
agnar12312 aug. 2022 - 14:55

Deze vraag is al beantwoord. Zie bijvoorbeeld: Verzadigde markt economie, Oorspronkelijk idee rond 1981, herzien in 2001. "Het communisme en het kapitalisme kregen hun vorm aan het begin van de 20e eeuw. Ze probeerden allebei een antwoord te geven op de problemen van industrialisatie. Sindsdien is de wereld en de economische situatie veranderd. Maar veel mensen houden nog vast aan verouderde ideeën. Tot 1989 werd nog fel gestreden tussen aanhangers van het kapitalisme en van het communisme. Toen in 1989 de Sovjet Unie zich bekeerde tot het kapitalisme, kraaiden de kapitalisten victorie. Men riep ook: "Het communisme is dood!" Ze hadden niet door, dat het kapitalisme ook dood was." Toen ik in 1984 economielessen kreeg, stond in het boek als definitie van economie: Economie houdt zich bezig met het optimaal inzetten van schaarse produktiemiddelen. Ook in 1984 waren de meeste produktiemiddelen bepaald niet schaars. Een betere definitie lijkt me: Economie houdt zich bezig met het zo efficiënt en effectief inzetten van een overvloed aan produktiemiddelen. Daarbij lijkt het mij wenselijk om de produktiemiddelen ook zuinig in te zetten om het milieu te sparen. https://www.groenepolitiek.info/index.php?pi=1314&n1=70

omaoeverloos
omaoeverloos12 aug. 2022 - 9:45

Mensen zijn simpele wezens, wanneer men weinig heeft wil men meer dan de omgeving en wanneer men veel heeft wil men meer dan de omgeving. Alles draait om geld en spullen, of je het nu communisme noemt of kapitalisme of weet ik veel wat, genoeg zullen we nooit hebben, er is altijd iemand die meer heeft. Kleine overdenking: "Een gezond mens heeft duizend wensen maar een ziek mens slechts één."

JaapBo
JaapBo11 aug. 2022 - 21:34

Zonder kapitalisme hadden we lang niet de welvaart die we nu hebben (massaproduktie was er nooit gekomen zonder kapitalisme). De vrije markt hoort ook bij de vrije samenleving. Het kapitalisme is niet het probleem. Het probleem is dat de vruchten ervan oneerlijk verdeeld worden. In de jaren '50 en '60 was dat bijv. veel beter. Overigens wel een erg visieloos verhaal: geen enkel idee waar het naa toe moet, behalve iets post-kapitalistisch. En de klimaatcrisis lossen we ook niet op door het kapitalisme af te schaffen, maar door duurzame technologie te ontwikkelen en toe te passen.

3 Reacties
Donutz
Donutz12 aug. 2022 - 10:35

Probleem van de "vrije markt" is dat uiteindelijk de rijkdom zich (vooral over generaties) ophoopt bij een steeds kleinere groep mensen. Zelfs binnen een socialistisch marktsysteem (zie bijvoorbeeld Paul Cockshott op Youtube). De fouten binnen het kapitalisme dat van nature ongelijkheid en vernietiging van de natuur (eindeloze groei op een eindige aarde...) in toom houden is erg lastig. We kunnen daar via wetten aan doen, constant met het emmertje de boot leegscheppen, als we dat maar hard genoeg doen dan houden we het nog lang vol, maar het is zeker niet de oneindig vol te houden. Het kapitalisme, zoals elk systeem inclusief haar opvolger, zal ooit wijken voor wat anders. Inzetten op een minder schadelijk kapitalisme is mooi en praktisch maar nadenken over de opvolger kan zeker geen kwaad. Een eerste stap zou kunnen zijn alle bedrijven langzaam aan tot coöperaties te maken zodat iedere werknemer tevens mede eigenaar is en dus niemand onder zich kan uitbuiten.

r v b
r v b12 aug. 2022 - 13:21

De vrije markt is antidemocratisch, een vrije samenleving wordt vrijer door de markt beter te controleren en reguleren.

Baloemparoempaloempa
Baloemparoempaloempa13 aug. 2022 - 13:23

Donutz Een eerste stap zou kunnen zijn alle bedrijven langzaam aan tot coöperaties te maken zodat iedere werknemer tevens mede eigenaar is en dus niemand onder zich kan uitbuiten. Dat moet sowieso de focus zijn. Je kan alleen moeilijk mensen dwingen om in zo'n verband te werken, vind ik. Dan komt er weer veel dwang in het spel en dat is ook weer een probleem

Olav Meijer
Olav Meijer11 aug. 2022 - 20:01

Na alle lees- en luistertips hieronder (vooral onder: Mark Huysman 10 aug. 2022 - 16:21) beperk ik me hier tot één, nl. een die aan de hand van Marx’ levensloop en zijn geschriften een heel helder totaalinzicht geeft in (de ontwikkeling van) het marxisme. (Zoals dat op een andere manier ook beknopt wordt gedaan door Friedrich Engels in “De ontwikkeling van het socialisme van utopie tot wetenschap”). Het betreft de biografie van Franz Mehring: “Karl Marx – geschiedenis van zijn leven” (1918), dus ook gewoon in het Nederlands (vertaling van Jan Romein. Een SUN-uitgave bestaat). Het is bijzonder levendig en helder geschreven. En ook de “jonge Marx” (jonghegeliaans periode) komt b.v. aan bod. Zie voor een inhoudsoverzicht: https://www.marxists.org/nederlands/mehring/1918/marx/index.htm

2 Reacties
Mark Huysman
Mark Huysman12 aug. 2022 - 9:16

@OlavM Deze film over de jonge Marx is ook erg goed: https://www.youtube.com/watch?v=JL0UtVcEUa4 Het geeft een beeld van de persoon Marx (en Engels en Marx’ vrouw Jenny von Westphalen en hun onderlinge relaties) en stipt op een speelse manier enkele kernideeën van Marx aan. Ik was behoorlijk onder de indruk.

Donutz
Donutz12 aug. 2022 - 10:38

Wie meer van Marx als persoon wil weten kan ik de biografie van Mary Gabriel aanraden: "Liefde en kapitaal: Karl en Jenny Marx en de geboorte van een revolutie". Daarin komen ook Friederich en de kinderen goed aan bod. Het gaat wat minder over de theorie, daarvoor kan men bijvoorbeeld het kleine boekje "Das Kapital: een biografie" van Francis Wheen lezen.

Woeki Hypo
Woeki Hypo11 aug. 2022 - 17:06

Zo komen we van het kapitalisme af Deel 1 van 3. Geld / kapitaal. Het Westen wordt tegenwoordig beheerst door het (globaal) neoliberalisme. Dit is een extreem eenzijdige economische ideologie, een extreme vorm van kapitalisme en niet het kapitalisme. Macht. Tegelijkertijd is er in het Westen een dominante macht, die (andere) landen dit (globaal) neoliberalisme probeert op te dringen / dwingen, via “regime change”. Debat ruimte. Wij lijken in het Westen, Europa en de EU onderhorig te zijn aan deze macht. Met een voorgeschreven werkelijkheid, welke de ruimte van het debat inperkt. Tegenwoordig ook met expliciete (“Goede”) censuur en repressie, en een bijbehorende negatieve retoriek op de persoon (of een fictieve groep). Links (of een midden) lijkt mij tegenwoordig (naar buiten toe) naïef over macht. Links of een midden zijn niet voor niets zo zwak. Oorlog. We hebben tegenwoordig oorlog in Europa, waarom eigenlijk? Welke machten / partijen zijn verantwoordelijk voor deze oorlog. En welke manier van denken? Een (geopolitiek) sociaal darwinisme, zoals o.a. het (globale) neoliberalisme? Is er maar één schuldige? Of is er een escalerende voorgeschiedenis, met verschillende spelers?

Woeki Hypo
Woeki Hypo11 aug. 2022 - 17:04

Deel 2 van 3. Economisme vind ik geen goede term voor de tegenwoordig dominante (globaal) economische ideologie in het Westen. Anderen gebruiken de term (globaal) neoliberalisme. Economie is namelijk een meta wetenschap. Dat is een wetenschap, welke je op verschillende manieren kunt invullen met een (economische) orde (via regels of wetten). Zo werd dat vroeger ook genoemd: een (economische) orde. Het zelfde, analoog, geldt voor de term kapitalisme. Kapitalisme kun je beschouwen als een algemeen systeem, dat ingeregeld moet worden (met regels of wetten). De tegenstelling is niet kapitalisme en marxisme, maar liberalisme en socialisme, ofwel zonder dat “isme”: liberaal en sociaal. Binnen een kapitalisme of een economie. Deze (paradoxale) tegenstelling sluit niet uit, dat wij mengvormen van liberaal en sociaal kunnen construeren, ofwel een gemengde economie of een gemengd kapitalisme. Humanisme en Verlichting. Liberalisme en socialisme zijn twee kanten van het humanisme of de Verlichting. Neoliberalisme is een Restauratie (een feodalisme), geen humanisme en geen Verlichting. En wel een fascisme.

Woeki Hypo
Woeki Hypo11 aug. 2022 - 17:02

Deel 3 van 3. Daarbij moeten we bedenken dat de domeinen liberaal en sociaal niet disjunct zijn, maar elkaar overlappen. Dus dat binaire, die tweedeling, geldt vaak niet / niet altijd in de praktijk. Daar moet je altijd opletten, wanneer een modelmatig onderscheid niet klopt met de werkelijkheid. Dit geldt ook voor de term kapitalisme zelf. Deze term / dit concept is een product van ons abstracte wetenschappelijke / wiskundige / modelmatige / “meetbare” denken. Een eendimensionaal denken: in geld of kapitaal. Een afbeelding van een complex aspect naar een simpel eendimensionaal geheel, zoals een rechte lijn of een grootheid. Het probleem van dit eendimensionale denken zien we ook bij andere recente belangrijke problemen. Met dit denken kun je manipuleren en dit denken kan tot een (binaire) polarisering leiden. Een tweedeling in maatschappij en wereld. Wij moeten altijd bereid zijn op te letten, wanneer een model of een aspect van een model de mist in gaat, ofwel niet klopt met de werkelijkheid. Neoliberalisme kun je beschouwen als een (extreme / extremistische) overdrijving van het liberalisme. Tegelijkertijd kunnen fatsoenlijke liberalen zeggen, dat ze niets met het neoliberalisme te maken hebben. En dat doen sommigen ook. Als de PvdA (weer verraderlijk) kiest voor CETA (om geopolitieke redenen ?), dan schiet het natuurlijk niet op met het bestrijden van dit globaal neoliberalisme, intern of extern, deze Restauratie. Woeki Hypo is gematigd liberaal.

Minoes&tuin
Minoes&tuin11 aug. 2022 - 12:04

Die burgerberden is meer van hetzelfde; kapitalisme. Je kunt ze allerlei randjes geven maar het blijven niet meer dan randjes.

Kipzonderkop1
Kipzonderkop111 aug. 2022 - 11:19

''Verschillende gemeentes experimenteren met burgerberaden, gespreksvormen waar een machtsvrije dialoog wordt gefaciliteerd.'' Slap gelul van de meest kwalijke soort die de oplossing voor de steeds groter wordende kloof tussen arm en rijk geen stap dichterbij zal brengen. Met het kapitalistisch systeem is in de basis niet zo veel mis. Een belangrijke voorwaarde is wel dat graaiers/profiteurs door de overheid de pas wordt afgesneden daar het anders uit de hand loopt. Dat de ene burger een veel hoger inkomen en vermogen kan vergaren dan die ander omdat hij/zij/het het veel beter met zichzelf heeft getroffen dat moet kunnen. Maar dan moet de overheid er vervolgens wel voor zorgen dat er een redelijke inkomens- en vermogens herverdeling plaatsvindt. En daar gaat het fout. De belastingen op inkomen uit arbeid, winst uit onderneming etc. worden steeds lager. Vermogens groeien tot absurde hoogtes van miljarden zonder dat die door belasting afdoende terug worden geploegd in de samenleving. De lonen zijn zo laag dat arme arbeiders de hand moeten ophouden voor toeslagen. Alle pogingen om meer van het leven te maken worden de hardhandig de kop ingedrukt want dan verlies je de toeslag en schiet je als arbeider geen millimeter op. Subsidies gaan vooral naar de rijken met hun (ZZP) ondernemingen, hun villa's, hun Tesla's, hun warmtepompen, hun zonnepanelen etc. Vermogens mogen zonder belast te worden opgepot in villa's, ondernemingen etc.

1 Reactie
Baloemparoempaloempa
Baloemparoempaloempa11 aug. 2022 - 14:40

Met het kapitalistisch systeem is in de basis niet zo veel mis. Een belangrijke voorwaarde is wel dat graaiers/profiteurs door de overheid de pas wordt afgesneden daar het anders uit de hand loopt. Ben ik het wel mee eens. Het punt is een beetje. Het is wat mij betreft niet erg, als iemand een villa heeft. Als er maar ook ruimte is voor mensen die minder rijk zijn. Als er maar een sociale sector is. Ik bedoel, er moeten gewoon huren van 400 euro zijn per maand, tot 3600. Er moet gewoon veel meer diversiteit zijn, in prijzen. En het moet mogelijk zijn om in je camper te wonen, of een nomadisch bestaat te leiden.

VerwardeMan
VerwardeMan11 aug. 2022 - 10:45

Zolang er steeds meer centralisatie van macht en middelen plaatsvindt zal voor veel mensen de situatie alleen maar nijpender worden. Of dit nu plaats vindt onder de vlag van kapitalisme, communisme, socialisme of marxisme. Verregaande decentralisatie van macht en middelen is hoe een begin kan worden gemaakt. Er moeten worden bedacht hoe centralisatie van macht en middelen tegen kan worden gegaan. Men moet weer invloed kunnen hebben op zijn directe omgeving, samenwerken, en het allerbelangrijkst: eigendom kunnen hebben zonder afhankelijkheid van derden (ownership in werk en leven). Zelfstandig zijn, vrij van het juk van overheden en het grootkapitaal. Zo komt de menselijke maat weer terug en heeft het individu weer invloed op zijn omgeving. De enigen die moeten inleveren in een kleine groep die alles al heeft. Het geloof in onze democratie ben ik al jaren volledig kwijt, oplossingen langs die weg zullen (zelfs die enkelen met de beste bedoelingen) altijd de belangen dienen van hen die al over alle macht en middelen beschikken. Alles t.b.v. handhaving van de status quo. Het beleid is te structureel tegen het belang van de kiezer in om het onkunde te noemen. Onze democratie is een illusie om het plebs af te kopen met schijnzeggenschap. Gezien de geconditioneerde meerderheid zich van alle kanten onderwerpt aan volksmennerij en iedere vorm van visie ontbreekt zie ik met een revolutie Huxley’s Brave New World helaas eerder werkelijkheid worden dan een nieuwe renaissance.

5 Reacties
Baloemparoempaloempa
Baloemparoempaloempa11 aug. 2022 - 14:41

https://nl.wikipedia.org/wiki/Mondrag%C3%B3n_Cooperative_Corporation Kijk de link hierboven, die ik plaats. Wellicht is dit interessant voor jou, om te onderzoeken. Zij zijn bezig met gedecentraliseerde macht en zeggenschap Dit coöperatieve systeem is niet marxistisch én niet neoliberaal en gaat geheel uit van vrijwilligheid.

Donutz
Donutz11 aug. 2022 - 17:18

De Mondragon wordt als voorbeeld gezien door vele socialisten/marxisten (oa Richard Wolff) en anarchisten. Democratisch overleg op de werkvloer, politiek enzovoort worden gezien als een kern pijler. Iedereen heeft het recht op inspraak, samen beslissen, zo sloop en ontmantel je de klassenmaatschappij. Beiden halen ook vaak de CNT (Spaanse burgeroorlog) en de Commune van Parijs als voorbeeld aan hoe een socialistische maatschappij op danwel Marxistische of Anarchistische leest er uit zou kunnen zien.

Baloemparoempaloempa
Baloemparoempaloempa11 aug. 2022 - 20:49

Klopt, Donutz Het komt voornamelijk uit de anarchistische hoek. Anarchisme was ooit super, super, super groot in Spanje. Punt is, dat deze coöperatieven dus niet uit gaan van een revolutie. Dit alles is geheel legaal, de staat kan het niet verbieden. Dat maakt het interessant

VerwardeMan
VerwardeMan12 aug. 2022 - 9:44

@Baloemparoempaloempa Waarvoor dank! Interessant. Het sluit wel aan bij mijn overtuiging dat niemand werknemer zou moeten zijn maar aandeelhouder die ook werkt. Ik geloof wel in meer dan alleen inspraak. Maar ook echt ownership, aandeelhouderschap. En niet alleen in werk, maar ook in eigen woning, lokale energie voorzieningen, transport etc. Het zit mij enorm dwars dat er in onze politiek niemand is met visie op het decentraliseren van energie en currency en tal van andere zaken. Banken zijn al 100% overbodig en dienen enkel als instrument om controle uit te oefenen op de populatie en te kijken wat iedereen doet (hun geld aan uitgeeft). Daarbij is het natuurlijk te gek voor woorden dat we geld geven aan instanties zodat zij dat geld kunnen beleggen en daar zelf winst op kunnen maken en dat we hen daar ook nog eens extra voor betalen. Energiemaatschappijen voegen ook steeds minder toe, en straks krijg je de gekke situatie dat veel Nederlanders met zonnepanelen betalen voor de energie infrastructuur via belasting, zonder saldering gratis stroom leveren aan die infrastructuur, zodat energiemaatschappijen deze kunnen verkopen voor winst waarna op andere uren de Nederlander die weer voor geld moet terug kopen. Als dat zo'n goed idee is dan stel ik voor dat de energiemaatschappijen de belasting gaan betalen en ons gratis stroom gaan leveren. Wat ik zo lees van Mondragon lijkt het me een goede manier ook om lokaal en decentraal energievraagstukken mee op te lossen.

Baloemparoempaloempa
Baloemparoempaloempa12 aug. 2022 - 11:23

Verwarde man Ik kan je aanraden, dit boek te lezen https://books.google.nl/books/about/Anarchisme_en_syndicalisme_in_Spanje_186.html?id=iy6FGAAACAAJ&redir_esc=y Een pil, die je heel veel inzicht geeft in de wereld. In Spanje, was er al heel lang een beweging, die zich baseerde op coöperatieven en decentralisatie. Deze beweging ging vooraf aan de beroemde anarchistische beweging. Deze beweging baseerde zich op de ideeën van Pierre Joseph Proudhon en noemde zich 'federalisten'. Of, federalistische republikeinen. Deze lieden waren gematigder dan de latere anarchisten, want functioneerde binnen de kaders van de wet etc. Ook nu, is er een beweging bezig met het rehabliteren van de coöperatieve beweging. Kijk https://www.valiz.nl/publicaties/operatie-wooncooperatie Ook dit kan ons op een niet marxistische/leninistische manier verder helpen. En, ook zonder dat we afhankelijk zijn van 'de SP". Want de democratie functioneert niet echt meer, nee. We moeten directe alternatieven bouwen, niet afhankelijk zijn van Lilian Marijnissen.

Baloemparoempaloempa
Baloemparoempaloempa11 aug. 2022 - 9:14

Goed bondig geschreven stukje. Ja, er word dus vaak gedaan alsof er twee opties zijn. Communisme, of de neoliberale 'democratie'. Maar, er zijn vele, vele, vele politieke stromingen. Denk aan : georgisme, sociaal democratie, sociaal liberalisme, voluntary socialism etc, etc, etc. Ik heb me er een beetje in verdiept, de laatste jaren. Vraag me niet waarom. Ook zijn er iets van 30 economische scholen. Maar, de studenten leren alleen maar over de neoklassieke school. Omdat het neoliberalisme heel dominant aanwezig is, overal. Het is een sektarische theorie, die veel macht heeft geclaimd. Waar we nu veel last van hebben

EricDonkaew
EricDonkaew11 aug. 2022 - 8:16

Kapitalisme is strikt genomen scheiding tussen arbeid en kapitaal. Daar vloeit uiteindelijk alles uit voort, zoals grote verschillen tussen en arm en rijk. Van werken blijf je arm, terwijl je met kapitaal (inclusief personeelsbestanden) grote vermogens kunt vergaren. Dat is in de laatste decennia alleen maar erger geworden. Toch kan die scheiding tussen arbeid en kapitaal best zo blijven (dus toch kapitalisme) als de overheid er maar voor zorgt zich grote aandelenpakketten toe te eigenen. Ik stel me dat zo voor: streef als overheid een meerderheidsbelang na in essentiële bedrijven, een vrij groot belang (maar niet noodzakelijk de helft of meer) in belangrijke, maar niet-essentiële bedrijven en nauwelijks een belang in bedrijven die geen overheidsbemoeienis nodig hebben, zoals de Horeca. En zorg dat arbeiders/werknemers aandelen in handen krijgen, het zal hun motivatie alleen maar doen toenemen. En de rest naar institutionele beleggers en particuliere handelaren. Kortom, de overheid moet met beleid gaan deprivatiseren in plaats van privatiseren. Die principiële keuze zal moeten worden gemaakt en dan gaat de rest vanzelf. Hopelijk.

Zandb
Zandb11 aug. 2022 - 6:18

De mens is de mens, zou je aan een kapitalistisch dan wel een marxistisch systeem de voorkeur geven. Niet het systeem is bepalend maar de mens. Beide systemen zouden bv zo gebruikt kunnen worden, dat die 'algemene belang' meer ten dienste staan dan het privébelang. (Het liedje "Over de muur" illustreert wat hier boven staat.)

15 Reacties
Markzelluf
Markzelluf11 aug. 2022 - 10:19

Ik geloof niet dat het Klein orkest systeemkritiek op het kapitalisme had. Wel op de neveneffecten (demonstreren met de rug tegen de muur, zo voelt het voor die boeren bijvoorbeeld). Voor het socialisme is dat anders: iemand die afwijkt voor gek wordt verklaard. Dixit Harry Jekkers)

EricDonkaew
EricDonkaew11 aug. 2022 - 12:16

@Zandb --------------------------- 'Over de muur' is ook een van mijn favorieten. In de voormalige DDR heb ik twee keer een kleine week bij mensen thuis gelogeerd. En ik zag zeker enkele dingen die me best bevielen. Sowieso was het gezellig. Het leven was sober, maar goed te doen. Je zag geen armoede op straat, geen totale losers, kinderopvang was 100% perfect geregeld en nog een paar van die dingen. Na de val van de muur hoopten velen dat er een systeem zou komen dat de goede dingen van beide systemen zou combineren. Maar het werd het neoliberalisme, nog erger dan klassieke kapitalisme. De derde weg en zo. Nou ja, de verkeerde weg dus.

GeenProbleem
GeenProbleem11 aug. 2022 - 14:54

@eric donkawe ' Je zag geen armoede op straat, geen totale losers, kinderopvang was 100% perfect geregeld en nog een paar van die dingen. ' Dit is een grap, toch?

Mohawk2
Mohawk211 aug. 2022 - 15:17

Nee, Mark, Alleen de vogels zijn vrij in Over de muur... ze worden niet teruggefloten of neergeschoten, omdat ze soms in het Oosten en soms in het Westen willen zijn. Een zin als "alleen als je geld hebt is de vrijheid niet duur" is wel degelijk systeemkritiek op het kapitalisme.

Markzelluf
Markzelluf11 aug. 2022 - 18:55

Hi Mo, ben het niet met je eens (maar vind het wel een leuke discussie). Dat anderen dan vogels niet vrij waren, lag puur aan het communisme. Niemand hield je tegen als je van west naar oost wilde. Communisme werkt alleen met dwang. Het is geen doel noch een randvoorwaarde dat er armen zijn onder het kapitalisme. De liberale variant poogt zelfs iedereen die capaciteiten en ambities heeft de kans te geven zijn doelen te bereiken. Een neveneffect is wel (vaak) dat mensen met minder relevante capaciteiten, ‘verkeerde ‘ ambities of gewoon pech, arm door het leven kunnen gaan. De sociaal-democratie probeert die scherpe kantjes van het kapitalisme af te halen

EricDonkaew
EricDonkaew12 aug. 2022 - 2:57

@GeenProbleem: Dit is een grap, toch? ------------------------------ Absoluut niet. Het was voor mij ook een verrassing en ook voor de Nederlandse meereizigers die in andere gezinnen werden onderbracht. Allemaal mensen uit het politieke midden. En eigenlijk vonden we allemaal dat we heel erg in de luren werden gelegd door propaganda die je vooral in de Telegraaf, Elseviers en Reader's Digest tegenkwam. DDR was niet de gedroomde heilstaat, maar het was er veel minder erg dan de antipropaganda in het westen deed vermoeden. Het was er zelfs wel relaxt. Aan de andere kant was er maar één toegestane partij en was het dus een dictatuur, met alle bijverschijnselen van dien. Maar ik had het wel naar mijn zin, ik heb zelfs warme herinneringen aan die twee weken. Ook gekke dingen meegemaakt.

EricDonkaew
EricDonkaew12 aug. 2022 - 3:00

@Mohawk: Een zin als "alleen als je geld hebt is de vrijheid niet duur" is wel degelijk systeemkritiek op het kapitalisme. ------------------------------ Nou, is dat zo erg dan? In het liedje is ook (terechte) kritiek op de DDR te horen.

Zandb
Zandb12 aug. 2022 - 5:14

Mark Ik ben het totaal niet met je eens, want wanneer je het volgende leest is er geen ruimte voor een andere conclusie, dan dat dit (in mijn ogen zeer terechte) kritiek is op het kapitalistische systeem. Nogmaals, het gaat om de gedachte dat een kapitalistisch en een communistisch systeem (apart of samen) alles in zich hebben om het algemeen belang te dienen; in hoeverre dat verwezenlijkt wordt, dat bepaalt de mens. War het kapitalisme faalt, zie de tekst van Over de muur: "En de neonreclames die glitterend lokken Kom dansen, kom eten, kom zuipen, kom gokken Dat is nou veertig jaar vrijheid, er is in die tijd veel bereikt Maar wat is nou die vrijheid zonder huis zonder baan Zoveel Turken in Kreuzberg die amper kunnen bestaan Goed, je mag demonstreren, maar met je rug tegen de muur En alleen als je geld hebt, dan is de vrijheid niet duur."

Mohawk2
Mohawk212 aug. 2022 - 7:29

Nou, volgens mij zie je in de tekst wat je wilt zien - kort door de bocht: communisme slecht, kapitalisme goed. Ik lees/hoor toch echt al vanaf dat het lied uitkwam dat alleen de vogels (echt) vrij zijn. Het woord "alleen" is cruciaal. Onze (kapitalistische) vrijheid is toch echt relatief in de tekst: "Maar wat is nou die vrijheid zonder etc..." Jekkers heeft wel degelijk kritiek op beide systemen.

Mohawk2
Mohawk212 aug. 2022 - 9:34

Eric, "Nou, is dat zo erg dan?" Voor Harry Jekkers blijkbaar wel, anders had hij het (zo) niet te berde gebracht in zijn tekst. Als je alleen vrij bent als je het kunt betalen om vrij te zijn is er geen sprake van vrijheid voor iedereen - of in dezelfde mate van vrijheid voor iedereen. Dat is waar de tekst ons over laat nadenken. Wat is vrijheid? "In het liedje is ook (terechte) kritiek op de DDR te horen." Zeker, en dat ontken ik ook nergens in mijn eerste reactie op Mark. Het lied beschrijft geen wedstrijdje tussen systemen met als doel een winnaar aan te wijzen en waar er een als winnaar naar voren komt.

EricDonkaew
EricDonkaew12 aug. 2022 - 11:33

@Mohawk ------------------------- Ik bedoelde met "Is het zo erg dan?" dat het voor mij niet erg is dat er systeemkritiek op het kapitalisme is. Volgens mij las jij er iets anders in. Hopelijk is het nu duidelijk.

Frans Akkermans3
Frans Akkermans312 aug. 2022 - 15:03

@EricD Dergelijke reisverhalen kun je ook lezen uit de tijd van Adolf H. sinds die aan de macht kwam. Voor de grote meerderheid van arbeiders, boeren en beambten braken betere tijden aan. Mits ze geen communist of jood waren. Dat waren de bijverschijnselen van toen.

Mohawk2
Mohawk212 aug. 2022 - 15:07

Eric, Ik las er idd iets anders in, dank voor je verduidelijking!

Mohawk2
Mohawk212 aug. 2022 - 15:42

PS Marc, Ik had vanmorgen weinig tijd om er wat dieper op in te gaan, dus mijn antwoord was een beetje lange halen snel thuis (ook ik vind het overigens leuk er over te discussiëren). Zolang als het lied al bestaat werden voor mij de (vrije) vogels teruggefloten door "onze kant" (en neergeschoten door de "andere kant"). Het stond voor mij dat als je aan onze kant vraagtekens had bij ons systeem en je afvroeg of de andere kant misschien toch ook niet valide punten had, dat dat niet geaccepteerd werd. Het lied komt uit een tijd dat de BVD er nog dikke dossiers erop nahield van iedereen die al te nadrukkelijk blijk gaf van Marxistische sympathieën. En dat "je mag demonstreren maar met je de rug tegen de muur" stond voor mij voor "repressieve tolerantie"... (een door een heersende macht toegepaste techniek waarbij ideeën of organisaties die voor die macht ongewenst zijn, juist een plaats wordt gegund om ze zodoende onschadelijk te maken) Het brood dat de vogels soms vinden bij de Gedächtnis Kirche en soms op het Alexanderplein, dat brood stond voor mij altijd voor ideeën... beide kanten hebben goede ideeën (en ook slechte ideeën) die de vrije vogels tot zich nemen. En in die zin pleit het lied misschien wel voor sociaal democratie...

Mark Huysman
Mark Huysman14 aug. 2022 - 8:01

“Goodbye to Lenin” is een goeie film die op een speelse manier de tekortkomingen van beide systemen aan de orde stelt. Het klopt wat Eric stelt dat veel mensen na de val van de muur hoopten dat het beste van beide systemen gecombineerd zou worden. Het tegendeel gebeurde: het slechtste van beide systemen werd gecombineerd: de rijken (en vaak de SED partij-bonzen) profiteerden en de werkenden en armen werden overgeleverd aan de grillen van de markt. De absolute controle van de staat werd verruild door de absolute controle van het kapitaal. De basis sociale zekerheid werd afgebroken en waar vroeger op het werk vaak een gemoedelijke sfeer heerste wordt nu alles beheerst door targets en door controle-systemen die van minuut tot minuut het maximale uit de werkers persen.

Paul Spijkers
Paul Spijkers11 aug. 2022 - 4:33

Waar is het voorstel van hoe we er uit komen, dan? Dit is maar geklaag.

Rode Diesel
Rode Diesel10 aug. 2022 - 20:32

Satire-alert: "10-Times-Socialism-Actually-Worked" https://www.scribd.com/document/586441715/10-Times-Socialism-Actually-Worked

2 Reacties
stokkickhuysen
stokkickhuysen11 aug. 2022 - 10:59

Wake up call voor Rode Diesel, Het kapitalisme van nu werkt maar voor heel weinig mensen en is op ramkoers.

Rode Diesel
Rode Diesel11 aug. 2022 - 18:03

stockkickhuizen Kapitalisme in westerse landen zoals de onze en vele andere bestaat, anders dan in andere landen, bij de gratie van de haar regulerende liberale democratie, d.i. een gekozen vertegenwoordigende regering, parlement, en senaat, en bovendien binnen een rechtsstaat. Zonder uitzondering heeft zij haar burgers veel welvarender gemaakt dan onder welk ander systeem mogelijk geweest zou zijn. Maar ook de overige burgers wereldwijd, ondanks dat deze meestal niet beschermd waren door genoemde westerse instituties, hebben veel minder te maken met armoede, ziekte, en hebben er een hogere levensverwachting aan te danken. Het enige is dat vormen van kapitalisme onvoldoende beteugeld en beperkt zijn inclusief binnen de westerse wereld om haar potentiële negatieve aspecten te bezweren. Maar als fundament is zij een voedings- en krachtbron voor iedereen.

TheunT
TheunT10 aug. 2022 - 19:42

Ik zou primaire levensbehoeften vrijstellen van belasting. Scholing zou ik ook zo toegankelijk mogelijk maken. Als de dingen die mensen kunnen gebruiken om zich en hun kroost mee te ontwikkelen kunnen ze makkelijker de klasse kloof slechten. Om overconsumptie tegen te gaan moeten niet primaire goederen wel extra belast worden tot dat de vraag dermate gestegen is dat het uit zichzelf "onbetaalbaar" word...

Ivan61
Ivan6110 aug. 2022 - 19:05

Ik ben liberale socialist of socialistische liberaal en heb weinig tot niks met Marx en zijn leer. Mijn eerste 29 levensjaren heb ik doorgebracht in een maatschappij die gebouwd was aan zijn gedachtegoed. Dat is goed mislukt kan ik jullie uit eerste hand vertellen. En voordat iemand zegt: Zij hebben hem verkeerd begrepen. Foutje mensen. Bij ons ging nog beter dan achter Ijzeren gordijn maar helaas. Scandinavische landen en Canada zijn de positieve voorbeelden en niet Marx. Milovas Djilas en Mosa Pijade hadden veel betere ideen trouwens. En over liberale socialisme heeft Zdravko Grebo ook genoeg gezegd. https://nl.wikipedia.org/wiki/Zdravko_Grebo Radicale oplossingen zouden zijn : Opgeven van de Voedselbanken en alle bewindvoerders. In de plaats om geld rond te pompen Zweedse systeem invoeren als dat om particulere schulden gaat.De Staat heeft dat met banken gedaan kan ook met de burger. Is veel goedkoper en sneller. Daarmee verklein je klassenverschillen en biedt je mensen die in armoede/schulden zitten een toekomst perspectief. Voorkomen dat mensen die werken rond kunnen komen en misschien ook sparen. Tot slot: Het socialisme volgens Marx gaat niet samen met democratie mensen. Onze samenleving is

9 Reacties
Ivan61
Ivan6110 aug. 2022 - 19:46

Ergens is fout gegaan: Voorkomen dat mensen die werken rond kunnen komen en misschien ook sparen. Moet zijn: Voorkomen dat mensen die werken niet in armoede terecht komen maar zorgen dat zij rond kunnen komen en misschien ook sparen. Slotzin is verloren gegaan: Onze samenleving is niet perfect maar is altijd veel beter dan dictatuur.

Miss Piggy
Miss Piggy10 aug. 2022 - 20:55

Hear hear. Ik zei het hier onder al. Ja, we lopen als samenleving vast, tegen de grenzen van de groei. Maar zullen we alsjeblieft Marx bij het grofvuil gooien, voordat we die er weer bij halen?

Jozias2
Jozias211 aug. 2022 - 7:50

@saraijlja Zonder iets af te willen doen van de ernst voor diegene die het betreft. Maar in Nederland heeft 1,9% van alle werkenden een inkomen onder de lage inkomensgrens en heeft kans op armoede. Dit aantal is ook al jaren aan het dalen. Ik snap dat dat hier niet het beoogde narratief is en dat het anders voelt als je tot die 1.9 % behoort maar dit zijn de cijfers. https://www.cbs.nl/nl-nl/nieuws/2021/49/opnieuw-minder-werkenden-met-armoederisico

Ivan61
Ivan6111 aug. 2022 - 7:52

Miss Piggy, Deze plaat wordt echt grijs gedraaid en moderne socialisten komen met Marx aan. Alsof in laatste 150 jaar niks veranderd is. Dan heb ik liever Spinoza, iets ouder maar nog steeds steengoed. Wij hebben zijn boeken gesmokkeld toen wij 17 waren. Toen hadden wij vergelijkingsmateriaal en Marx ging toen al bij grofvuil wat mij betreft.

Ivan61
Ivan6111 aug. 2022 - 10:24

Jozias2, Jouw informatie is niet meer recent helaas. Ik werk bij een goededoelen stichting die tegen kinderarmoede strijdt en wij zijn laatste vangnet. Een maand geleden hadden wij 90% meer aanmelindgen dan in hele 2021. Steeds meer mensen doen beroep op Voedselbank en dat is ook laatste vangnet.

Minoes&tuin
Minoes&tuin11 aug. 2022 - 12:11

Ieder systeem kan misbruikt worden. Ook Marx heeft meerdere gedachte oefeningen gedaan, velen hebben hem misbruikt om een totalitair systeem op te zetten, idem dito is dat zo met socialisme en alle andere 'systemen'....

Baloemparoempaloempa
Baloemparoempaloempa11 aug. 2022 - 12:16

Sarajlija is wel interessant, omdat zij dus beide kanten gezien heeft. Marxisme en neoliberalisme en toch is zij geen neoliberaal. Scandinavische landen en Canada zijn de positieve voorbeelden en niet Marx. Ook sociaal democratie, is gewoon marxisme. Maar, dan de meest milde uitwas van het marxisme. Marxisme kan leiden tot communisme, of sociaal democratie. communisme en sociaal democratie zijn wel heel anders van opzet. Iets dat liberalen vaak niet snappen. Een GL is niet hetzelfde als een of andere leninistische guerrilla militie, in Zuid Amerika. De nuance mist, in veel politieke debatten. Een NCPN is niet een SP. Het bouwen van sociale woningbouw, is niet hetzelfde als een plan economie. Maar goed, mensen zijn bang voor socialisme. Ergens ook wel weer begrijpelijk, omdat het gewelddadige uitwassen gekend heeft. Maar, dat geld ook voor kapitalisme en de VS etc. De Staat heeft dat met banken gedaan kan ook met de burger. Is veel goedkoper en sneller. De banken kennen de politici, ambtenaren etc. De burgers niet. Dat is de crux. De burgers hebben geen lobbyorganen, pressiemiddelen. Een bankier snuift een lijntje, met een topambtenaar en het is weer geregeld allemaal.

Ivan61
Ivan6111 aug. 2022 - 13:25

Minoes en Balou, Als eerste ik ben een hij maar dat is niet zo belangrijk. In geen enkele land waar leer van Marx leidend was bestond geen democratie. Dat is een feit. Ik gebruik altijd Bono van U2 als het gezicht van hypocriete Westen. Zogenaamde wereldverbeteraar met brievenbus firma op Zuidas en wie weet waar nog meer. En de mensen lopen achter hem aan en niet alleen achter hem maar ook achter andere valse profeten. Neoliberalisme heeft veel overeenkomsten met het socialisme. Hier zijn Ahold, Netflix, Bezos en Musk de bazen onder andere en wij maken zij ze rijker en worden steeds meer slaven van eigen gemak. In het socialisme was de Staat en Grote Broer heilig. Beide heel dogmatisch.

Baloemparoempaloempa
Baloemparoempaloempa11 aug. 2022 - 20:51

Neoliberalisme heeft veel overeenkomsten met het socialisme. Hier zijn Ahold, Netflix, Bezos en Musk de bazen onder andere en wij maken zij ze rijker en worden steeds meer slaven van eigen gemak. In het socialisme was de Staat en Grote Broer heilig. Beide heel dogmatisch. Ik snap je punt. Gek genoeg zijn er veel raakvlakken, inderdaad. Dat was nooit de bedoeling ervan, maar zo pakt het wel uit

Halas
Halas10 aug. 2022 - 18:32

Ik was er al bang voor: De typisch linkse manier om een 'nieuwe samenleving' te creeeren: Heel veel wollige woorden 'hoe t anders moet' maar niet verder komen dan gelijkwaardige ( ahum..) praatgroepen. Gek he dat t maar niet met links wil lukken. Praatjes vullen geen gaatjes heet dat, nog los van het feit dat we in NL niet eens kapitalisme kennen met al die Overheidsregulering en - ingrijpen. En dan nog iets: Als GL zo staat voor gelijkwaardige gespreksgroepen, waarom dan vanaf de Haagse buhne roepen dat de helft vd veestapel weg moet, zonder dan met die boeren eerst te praten? Geklets dus, zoals altijd, alleen het gezwam van 'het eerlijke verhaal' ontbreekt nog.

2 Reacties
Zandb
Zandb11 aug. 2022 - 6:11

Halas Ik vind dit een voorbeeld van een bizar domme reactie. Uw verwijt is dat de boeren niet als een gelijkwaardige gespreksgroep gezien worden en daarom zou, nota bene, u het een heel slecht idee vinden, dat er gelijkwaardige gespreksgroepen moeten komen? Dat de Haagse Bühne roept dat de veestapel moet inkrimpen dat is feitelijk onjuist. Er zijn genoeg politici, een meerderheid zelfs op dit moment, die vindt dat de veestapel moet inkrimpen. En inderdaad zijn er die menen dat wel met de helft moet. Maar dat is beslist "de Haagse Bühne" niet. Die is veel breder. Daarnaast moet u mij eens uitleggen wat daar dan links aan is, vinden dat de veestapel moet inkrimpen.

Markzelluf
Markzelluf11 aug. 2022 - 10:14

Ik ben het wel met Halas eens: als GL de problemen met burgerberaden wil oplossen, wees dan consequent qua inzet van die beraden. Maar dat betekent vast dat er met de veestapel etc niks gebeurt. Wil ik dat? Natuurlijk niet! Het geeft slechts aan hoe slecht dit voorstel is

Backtobasics
Backtobasics10 aug. 2022 - 18:05

Ik ben er van overtuigd dat het kapitalisme in zijn huidige vorm over zijn hoogtepunt heen is. Elk systeem heeft een opkomst, bloeiperiode en aftakeling. Uitiendelijk komt er weer iets nieuws uit tevoorschijn, dat is altijd zo geweest in de wereld geschiedenis. Voor sommigen is het natuurlijk bedreigend en moeilijk voor te stellen en gaan in de ontkenning. Maar dat gedrag zien we ook met de klimaatopwarming.

1 Reactie
Mark Huysman
Mark Huysman10 aug. 2022 - 20:02

@Backtobasics [Ik ben er van overtuigd dat het kapitalisme in zijn huidige vorm over zijn hoogtepunt heen is.] Klopt, alleen denk ik dat er ook geen andere vorm meer komt. [Uitiendelijk komt er weer iets nieuws uit tevoorschijn, dat is altijd zo geweest in de wereld geschiedenis.] Dat is altijd zo geweest inderdaad. Maar nu zijn we op een punt aangeland dat het ook heel goed denkbaar is dat het leven op aarde gaat ophouden. ‘There Is No Alternative’ wat het credo van Thatcher en dat is de dominante ideologie geworden in een groot deel van de wereld (waaronder NL). Daardoor is het ‘makkelijker om het eind van de wereld voor te stellen dan het eind van het kapitalisme’ (Žižek). Ik denk niet dat we hopeloos verloren zijn maar er is wel een radicale verandering nodig die alleen tot stand komt als voldoende mensen overtuigd raken dat we van het kapitalisme af moeten. Het gaat niet vanzelf.

Arjan Fernhout
Arjan Fernhout10 aug. 2022 - 18:01

1/X Nu ben ik niet zo snel verbaasd, maar wel toen ik een netjes geklede voorman tussen proudboys in de VS het volgende hoorde stellen over de aanhang van Sanders: "They call themselves Marxists, but they are communists.'' Bekend is dat aanhangers van Trump Bernie Sanders niet vreesden, maar wel zijn grote aanhang wat bleek uit poll na poll na poll. Er waren in 2016 veel Republikeinen die van plan waren op Sanders te stemmen, en deze steun voor de Democraten verdween als sneeuw onder de zon toen de DNC (Democratic National Convention) vierkant achter Hillary Clinton ging staan. Ook in 2020 zorgden de ''Corporate Democrats" er voor dat Sanders geen president werd o.a. door gratis (?) zendtijd bij CNN en andere corporate outlets waarbij avond aan avond werd geclaimd dat Joe Biden een veel betere kandidaat zou zijn dan Bernie Sanders. Ook in NYT en WaPo was opvallend weinig aandacht voor de grote steun voor de standpunten van Bernie Sanders. Die voorman van die proudboys maakte nog een aantal opmerkingen die er op neer kwamen dat Trump als ''blunt instrument'' - zo bracht deze het uiteraard niet letterlijk - een beter middel was om de corrupte elite te bestrijden dan Sanders. In feite opereert de DNC in de VS - by default- effectiever toe naar fascisme in de VS dan die gevaarlijke extreem-rechtse intellectueel van de proudboys. In de VS doemt feodalisme op (T. Philippon e.a.) Full circle: Marx beschouwde het winstmechanisme (kapitalisme) een wonder dat feodalisme verdreef.

Jozias2
Jozias210 aug. 2022 - 17:42

Beetje gevalletje van het kind met het badwater weggooien. Ik denk dat je het kapitalisme niet in de ban hoeft te doen. Het rheinlandse model tov het Anglo-Saksische helpt al en een juiste balans tussen wat je aan de markt laat en wat de overheid doet en welk toezicht men daar uitvoert. Dat is zeker niet altijd goed gegaan, maar dit is ook wat kort door de bocht. Bijvoorbeeld: “ is echter groter dan ooit. Ons huidig economisch systeem lijkt ons van crisis tot crisis te voeren. De globalisering van onze economie heeft in tal van landen uitbuiting tot gevolg” Uitbuiting zie je natuurlijk niet alleen vandaag de dag en ook niet alleen in kapitalistische landen en de crises van vandaag de dag en de negatieve kanten op de ‘onderkant van de samenleving’ is nog steeds heel veel beter dan de situatie 50 jaar geleden, 100 jaar geleden, 150 jaar geleden enz enz. Heel veel mensen hebben het heel veel beter gekregen. Niet dat alles perfect is maar het beweegt historisch gezien wel de goede kant op.

Markzelluf
Markzelluf10 aug. 2022 - 17:21

Begrijp ik nu uit dit zwabberende verhaal dat we via burgerberaden van het kapitalisme af kunnen en daarmee de ecologische wereldproblemen kunnen oplossen? Tja, iets zegt me dat we beter niet op die aanpak kunnen vertrouwen, gezien de crises die we hebben

wittecisnoot
wittecisnoot10 aug. 2022 - 16:59

Het is bijna jammer dat het oostblok niet meer bestaat. Anders zou de schrijver daar eens kunnen gaan kijken. Zo zaten er daar op de verwarming, geen kranen. Als het te warm werd, zette je een raam open. Milieu was in de DDR niet belangrijk.

1 Reactie
Zandb
Zandb11 aug. 2022 - 9:15

wittecisnoot Als we zien hoe de situatie op dit moment is in landen die we kapitalistisch noemen is, dan is die weliswaar niet vergelijkbaar maar afhankelijk van waar je naar kijkt, niet veel beter. Al is het een idioot voorbeeld, ik wil het toch gebruiken al helemaal omdat op zoveel situaties toepas baar is: Ik zou het waarschijnlijk geen enkel probleem vinden als niemand kranen had op de radiatoren. Wanneer -zoals in kapitalistische landen - van die fijne kranen op radiatoren mogelijk zijn maar daar moet je dan geld genoeg voor hebben, heb ik een (ongetwijfeld eigen schuld-dikke bult) probleem (dat is het mooie van een kapitalistisch systeem!), als ik dat geld niet bezit.

Break on through
Break on through10 aug. 2022 - 15:56

Goed verhaal. Misschien is dit iets. Je hoeft in eerste instantie niet eens zoveel te slopen in het kapitalisme. Het bancaire systeem gaat veel meer geld om dan in de reguliere samenleving van Overheid en burger. Dit is de plek waar op twee manieren geld word gecreëerd uit het niets. En dat maakt het ook meteen een geweldige plek om van binnenuit geheel andere uitgangspunten volledig vorm te geven. Laten we vanuit het bancaire systeem een onvoorwaardelijk basisinkomen voor iedereen creëren. Het bancaire systeem blijft functioneren zoals het nu doet alleen geven we er een extra dimensie aan. Dan kan iedereen zijn talenten ontwikkelen en je zult zien dat de economie dan een geheel andere smaak krijgt. Veel meer mens. Veel minder egoïsme en onrecht....

4 Reacties
Ranonkel2
Ranonkel210 aug. 2022 - 16:25

Goed idee. Net zoals er de afgelopen jaren is gebeurd, loos geld in de economie pompen met inflatie tot gevolg. Even leuk maar uiteindelijk verdampt dat basisinkomen gewoon door de ontstane inflatie. Een basisinkomen zal toch echt op een andere manier gerealiseerd moeten worden. Eerst maar eens mensen vinden die het willen betalen bvb.

HenryHansen
HenryHansen10 aug. 2022 - 16:29

Sympathieke gedachte, gratis geld voor iedereen. Maar eh, hoe wordt dat allemaal betaald dan, of bedoel je met het ' geld creeeren uit het niets' dan banken geldbomen hebben? Dan is het wellicht beter om die geldbomen overal te planten...

Halas
Halas10 aug. 2022 - 18:36

@Break Dus voor mensen zoals u schept het basisinkomen een manier om talenten te benutten? Of is het toch weer voor velen een manier om niets te hoeven doen? Vraagje: Waarom hoor je niets meer over al die mooie zgn " successen" van dat basisinkomen? Precies.

Break on through
Break on through11 aug. 2022 - 3:39

Bedankt voor jullie reacties. Alleen sommigen moeten wel beter lezen. Het gaat hier over gecreëerd geld door het financiële bankensysteem (banken en centrale banken). Daar gaat vele malen meer geld in om dan het gangbare overheid, burger en bedrijfsleven geldsysteem. Een onvoorwaardelijk basisinkomen heeft dus heel erg weinig inflatoir effect. Dat mensen hun talenten volledig kunnen gaan ontwikkelen hebben we als samenleving alleen maar baat bij. Bijvoorbeeld gezien de uitdagingen waar we voor staan. ...

HenryHansen
HenryHansen10 aug. 2022 - 15:24

Yup heel nobel en ja de uitwassen van het kapitalisme mogen van mij ook best 'bestreden' worden. Maar dankzij het kapitalisme heb jij nu een betaalbare iphone, snel internet, electrische autos, goedkope zonnenpanelen en betaalbaar eten. Kijk even wat er in socialistische heilstaten gebeurd, en je komt ook tot de conclusie dat het kapitalisme het mist slechte systeem is.

5 Reacties
drs. H.C. Queyncken Tollaert
drs. H.C. Queyncken Tollaert10 aug. 2022 - 17:05

...en daar hebben we Henry Hansen weer. Ik zie je als huidige huiscabaretier bij Joop, beste Henry. Ja ja, zonder al die zegeningen van jouw kapitalisme zouden we niet eens kunnen bestaan. Misschien zijn al die verhalen over niet-kapitalistische samenlevingen van tegenwoordig, en de hele geschiedschrijving van vóór de zeventiende eeuw erbij, gewoon: communistische leugens. Met Henry Hansens 'minst slechte systeem' gaan we gezellig met z'n allen binnen afzienbare (want meetbare) tijd de totale ondergang tegemoet. Want dat minst slechte systeem is onverwinnelijk - ons aller klimaat zal het ertegen afleggen. Hoe beziet Henry Hansen de toekomst van zijn kinderen en kleinkinderen eigenlijk?

oproerkraaier
oproerkraaier10 aug. 2022 - 17:43

Die iPhone gaat oa ten koste van kinderen in de congo die de lithium uit de grond halen.

Baloemparoempaloempa
Baloemparoempaloempa11 aug. 2022 - 10:55

Ik hoef je iphone niet....

Jozias2
Jozias211 aug. 2022 - 12:35

@oproerkraaier En op welk device schrijf jij deze reactie?

Donutz
Donutz12 aug. 2022 - 10:46

Zaken zoals de IPhone en vele andere zaken zijn in de basis uitgevonden door wetenschappers op universiteiten, militair technologie etc. (kortom publiek betaald), en door commerciële bedrijven veelal met leuke subsidies verder ontwikkelt. Als dat bedrijf met zijn smartphone werknemers in dienst had die tevens met zijn alle aandeelhouder waren had het resultaat heus niet veel slechter of beter geweest. Zonder kapitalisme en direct winstoogmerkt valt er prima aan uitvindingen en verdere ontwikkeling te doen.

Rode Diesel
Rode Diesel10 aug. 2022 - 15:16

Met als doelstelling "hoe komen we van het kapitalisme af" om deze plaats te laten maken voor het communisme, of zo u wilt genoemd het revolutionaire socialisme, wat onmiskenbaar bekrachtigd wordt door de toegevoegde als heroïsch bedoelde standbeelden van Karl Marx zij aan zij met Friedrich Engels is stuitend. Dit gedachtegoed heeft, overal waar het kans kreeg zich te vestigen, zonder uitzondering geleid tot totalitaire regimes, schrijnende armoede, en verlies van zeer vele mensenlevens. Het kapitalisme, als onderdeel van de liberale democratie waar een vertegenwoordigende variatie van sociaal-democratie, conservatisme, en liberalisme i.c.m. een rechtstaat heerst zoals in westerse democratieën heeft wereldwijd, ook buiten haar grenzen, voor veel minder armoede, sterk toegenomen welvaart, gezondheid, en levensverwachting gezorgd. Er weliswaar in een groot deel van het westen een doorgeschoten, te ongebreidelde marktwerking plaatsgevonden, met privatisering van zaken die veel meer publiek hadden moeten blijven, en andere, die meer dan nu door overheid voorgeschreven kaders hadden moeten voldoen maar meer ook niet.

3 Reacties
oproerkraaier
oproerkraaier10 aug. 2022 - 17:46

uw welvaart wordt in de 3e wereld duur betaald en heeft meer slachtoffers gekost dan Hitler en stalin samen.

GeenProbleem
GeenProbleem10 aug. 2022 - 18:23

@oproerkraaier 'uw welvaart' Dat is ook jouw welvaart hè..

Effie2
Effie211 aug. 2022 - 8:03

Wat we liberalisme en conservatisme noemen lijkt de sociaal democratie, door verkiezingswinst, te hebben uitgehold/gemarginaliseerd/ontkracht. Het evenwicht tussen egoïsme en broederschap is hierdoor danig verstoord geraakt. 'De ver van mijn bed show'. Het verworven recht van de sterkste/slimste, met het asociale 'ieder voor zich', maakt dat we ons steeds meer als gulzige, ongevoelige beesten zijn gedragen. Dat zie je aan de groeiende kloof tussen arm en rijk. Terwijl de armoede toeneemt groeit immers het aantal miljonairs en miljardairs en hun financiële vermogen. Zijn de vooraanstaande economen te vertrouwen, óf zijn ze omgekocht door de rijke elite? Met de vercommercialisering van overheidstaken hebben we het verzorgende aspect van de menselijke natuur in onze overheid steeds verder afgebroken. En nu lijkt ook de huisartsenzorg te moeten worden binnengesleept door meedogenloze investeerders in binnen- en buitenland. Met de patiënt als machteloze melkkoe. We zijn overgeleverde aan het op winstmaximalisatie gerichte bedrijfsleven, die een economie nastreven waarin bedrijven succesvol menen te moeten opereren door zich als parasieten te gedragen. Dat veel minder armoede, sterk toegenomen welvaart, gezondheid, en levensverwachting zijn voorál het gevolg geweest van een relatief sterke sociaaldemocratie, waar met name de PVDA en de vakbeweging een cruciale rol in hebben gespeeld, is inmiddels van zólang geleden, dat alleen de ouderen onder ons dit nog herkennen en overzien.

GeenProbleem
GeenProbleem10 aug. 2022 - 14:42

'De huidige boerenprotesten zijn hier een goed voorbeeld van. ' Tja.. wat zou het verband zijn tussen het onteigenen van boerenbedrijven en ''marxisme'' nou zijn? 🤔 Nee, beetje flauw van me :) 'dat de burger het wilde of dat “de consument” nu eenmaal graag goedkope kiloknallers van de ALDI naar binnen schuift.' Ja sorry maar dit is toch gewoon kolder? Niemand wil toch 'te veel' betalen? Hoe kunnen mensen nou zeuren over inflatie en prijsstijgingen maar tegelijkertijd wel pleiten dat ons eten 'te goedkoop is'. 'Alle brave GroenLinks/PvdA/D66-stemmende ambtenaren zijn stiekem een beetje bang voor de burger. Wat als er veel weerstand komt? Is de burger niet eigenlijk veel te dom om hier over na te denken? ' Die ambtenaren zijn in dienst van de burgers.

Pietje Puk139
Pietje Puk13910 aug. 2022 - 14:31

Punt 1. Inwoners die vertellen hoe hun wijk eruit moet zien, kunnen geen betaalbare ziektekostenverzekering regelen. Punt 2. Als iemand de burgers uitlegt wat de fundering van de liberale ideologie is (geen overheidsbemoeienis met het bedrijfsleven) en wat het resultaat zal zijn (nachtwakersstaat), zullen beetje bij beetje meer mensen door krijgen dat zij zichzelf een mes in de rug steken met dat rode potlood als ze op een liberale partij stemmen. Als je de bevolking vervolgens voorrekent dat het hoogste hoogste percentage inkomstenbelasting flink is gedaald en dat de mensen die dat percentage NIET halen (wie minder dan 70.000 euro verdient), de gederfde inkomsten voor de staat moeten compenseren, zullen nog meer mensen door krijgen dat zij zichzelf een mes in de rug steken met dat rode potlood als ze op een liberale partij stemmen. Er is alleen een klein probleempje. Niemand is bereid om het eventjes netjes uit te leggen. De kranten niet. Internetsites niet. Talkshows niet. Achter het nieuws programma's niet. Journaals niet. Scholen niet. En zelfs de sociale partijen laten het afweten. Conclusie van dit verhaal. Het wordt alleen maar erger. Want kapitalisme en liberalisme gaan hand in hand. Samen met armoede, werkeloosheid, dakloosheid, criminaliteit, drugs en alcohol misbruik, mensenhandel, wapenhandel, schooluitval, tienerzwangerschappen en nog veel meer negatieve zaken die onnodig zijn. Wij wensen jullie kinderen en kleinkinderen veel succes.

1 Reactie
VerwardeMan
VerwardeMan11 aug. 2022 - 11:21

Scherp. Maar er zit 1 ding in waar ik denk dat het accent nog iets aangepast moet worden. De rijken, de kapitaalkrachtigen, verdienen geen salaris via Box 1 en loonbelasting. Hogere lonen belasten via Box 1, daar raak je alleen maar de bovenkant van de middenklasse mee. Diegenen die moeten werken voor hun geld. En dat is wat er dus continue gebeurt en waardoor de echte rijken keer op keer de dans ontspringen en wat gaan bijdragen aan deze wereld. Als je veel geld hebt en je regelt je zaken goed dan verdien je via Box 1 een DGA salaris van 48.000 EUR per jaar, de rest komt binnen met dividend uit je persoonlijke holding via Box 3. Maar zelfs niet iedereen met een eigen holding en dividend hoort bij die superrijken die alles bezitten. Er moet iets bedacht worden wat excessief bezit ten koste van anderen tegen gaat. Iets hoe grootkapitaal (van personen, multinationals etc) mee gaat betalen en onvoorwaardelijk terug geeft aan de maatschappij.

Mark Huysman
Mark Huysman10 aug. 2022 - 14:21

Sympathiek stukje maar draait volgens mij om de kern heen. En dat is wel wat vreemd omdat de schrijver uitgebreid over Marx schrijft. Marx hield zich niet zo zeer bezig net het ‘eindplaatje’ zoals de schrijver stelt maar met een kritiek en analyse van het bestaande systeem. Dat systeem wordt in de ogen van Marx gekenmerkt door klassentegenstellingen. Aan de ene kant de klasse van bezitters en aan de andere kant de klasse van mensen die hun arbeidskracht moeten verkopen aan die bezitters. De bezittende klasse is erop gericht om maximaal winst te halen wat ten koste gaat van de werkenden en van het klimaat. Wil je dus ‘voorbij het kapitalisme’ komen, zoals de opdracht van GL luidt, dan zul je een einde moeten maken aan die klassentegenstelling. En dat betekent dat de productiemiddelen in gemeenschapshanden komen en dat er niet langer geproduceerd wordt met als doel winstmaximalisatie maar naar de behoeften van mens en natuur. Oftewel socialisme. En dat bereiken we volgens mij niet door een gemoedelijke dialoog met wat biertjes erbij. Daar moet strijd voor geleverd worden want als de geschiedenis ons iets leert dan is het dat de bezittende klasse haar bezit niet vrijwillig opgeeft.

11 Reacties
Mark Huysman
Mark Huysman10 aug. 2022 - 14:24

PS: ik lees tegenwoordig wel vaker stukjes van goedwillende linkse mensen die Marx in hun betoog betrekken. Maar ik vraag me wel vaak af of zij werkelijk Marx gelezen hebben.

drs. H.C. Queyncken Tollaert
drs. H.C. Queyncken Tollaert10 aug. 2022 - 15:27

@ Mark Huysman - je schreef een goede bijdrage. de analyses van Karl Marx zijn al een aantal jaren weer gewilde bronnen om er de grote crises van onze tijd mee te duiden. In de Angelsaksische wereld is in academische kringen de term "a Marxist view of..." bepaald niet meer verdacht, en dat wil wat zeggen. Wendy Brown kijkt naar de corrosie van de democratie, David Harvey naar het neoliberalisme als "the madness of economic reason", David J. Blacker beziet vanuit de Marxistische optiek de teloorgang van het onderwijs in het kapitalisme, en Bruce M.Z. Cohen onderzoekt de effecten van de huidige politieke economie op de psychiatrische zorg (algemeen), en de kennis op dit gebied. Hun werk is gedegen, door gerenommeerde uitgevers gepubliceerd, en hun oordelen over de sociale gevolgen van het geglobaliseerde totale kapitalisme zijn vernietigend. Goed, academici schrijven fatsoenlijk, en dat is passend. Maar voor de oplettende lezer zijn hun bevindingen ontluisterend voor de machtigsten van nu. Dan nog een aardigheid. Bram Bakker publiceerde eergisteren een essay op Joop waarin hij verwijst naar een wetenschappelijk artikel van Joanna Moncrieff et al (2022). Moncrieff is een kritisch psychiater. Van haar is dit artikel ook ‘open access’, dus vrij te lezen en te laden: Moncrieff, Joanna (2022): The political economy of the mental health system. A Marxist analysis (Frontiers in Sociology, 11 p.) Dit ondersteunt mijn argumenten hier (‘het M-woord mag weer’, zogezegd).

Donutz
Donutz10 aug. 2022 - 15:34

Inderdaad Mark, Marx had vooral scherpe kritiek (en zeker ook lof) voor het kapitalisme. Hij laat in Das Kapital zien dat het kapitalisme vol tegenstrijdigheden zit, dat het niet democratisch is, werknemers in loondienst per definitie tekort wordt gedaan. Een systeem dat zich telkens een nieuwe uitweg zoekt maar uiteindelijk wel vast moet lopen, waarschijnlijk met zeer hoge kosten voor mens en natuur. Een eerlijker en houdbaarder systeem gaf hij slechts schetsen voor, in de kern: gedeeld eigendom, zeggenschap en dus gezamenlijk deken van lusten en lasten in de economie. DWZ, coöperaties en publiek eigendom, waar de burger dus democratisch inspraak heeft in niet alleen de politiek maar ook de werkvloer/ economie. Dat is socialisme, democratie, gelijkheid van kansen (zeker niet van uitkomst, Marx maakt dat duidelijk in Critique of the Goth Program. Wie denk dat communisme dictatuur is en kapitalisme hand in hand gaat met democratie, die kan ik echt aanraden om Marx en Engels te lezen. Ik ben er aan begonnen met het idee "mooie ideeën, een utopie, als ik het lees kan ik zien waar ze de plank mis slaan", en toen zag ik pas dat Marx en Engels juist geen utopie nastreefden, maar sterke punten hadden voor een realistische en haalbaar opvolger voor het kapitalisme. Voor een opvolger van het kapitalisme kun je niet om Marx en Engels (en natuurlijk ook andere bekende socialisten) heen.

Donutz
Donutz10 aug. 2022 - 15:42

Ik kan nieuwsgierigen aanraden het volgende te lezen: 1. The Principles of Communism - Friederich Engels 2. Socialism: Utopian and Scientific - Friederich Engels 3. Wage Labour and Capital - Karl Marx 4. Value, Price and Profit - Karl Marx 5. Critique of the Gotha Program - Karl Marx 6. State and Revolution - Vladimir Lenin 7. Imperialism, the Highest Stage of Capitalism - Vladimir Lenin 8. Capital (Volume 1): A Critique of Political Economy - Karl Marx Etc etc. Das Kapital is vooral in het begin zwaarw kist, ergens na hoofdstuk 5 ofzo meen ik wordt het leuk. Blijft het nog een flinke pil. In beknoptere en eenvoudigere woorden is het door andere samengevat. Bijvoorbeeld "POLITICAL ECONOMY - A Textbook issued by the Economics Institute of the Academy of Sciences of the U.S.S.R" uit de jaren 50. Juist met een sceptische bril allemaal goed te lezen. Het zijn zeker geen bijbels.

Arjan Fernhout
Arjan Fernhout10 aug. 2022 - 18:14

Socialism is in a way the shadow of capitalism. Nothing guarantees the future of socialism so much as capitalism, because socialism is capitalism’s self-criticism. - Richard D. Wolff Debates FOX’s Stuart Varney About Socialism (what??) https://truthout.org/video/richard-d-wolff-debates-fox-s-stuart-varney-about-socialism/ Overigens dit via: Bernie Sanders, the socialist revival and the unexpected upsurge of millennial Marxism https://www.salon.com/2017/08/12/bernie-sanders-the-socialist-revival-and-the-unexpected-upsurge-of-millennial-marxism/

Mark Huysman
Mark Huysman10 aug. 2022 - 19:44

@drs Bedankt voor de tips, ik ben vooral benieuwd naar dat werk van Joanna Moncrieff @Donutz Goed boekenlijstje! Het Kapitaal is inderdaad pittig maar er zijn ook online lezingen die helpen bij het lezen. Ik vind deze van David Harvey erg goed: https://www.youtube.com/watch?v=gBazR59SZXk @Arjan Richard Wolff vind ik altijd sterk tegenover rechtse en liberale figuren omdat hij heel goed begrijpt waarom zijn politieke tegenstanders denken zoals ze denken. Bovendien weet hij marxistische ideeën voor een breed publiek goed uit te leggen.

Donutz
Donutz11 aug. 2022 - 5:32

Naast David Harvey (ja, ik heb zijn "reading Capital", "reading the Gründrisse" enzo van hem met interesse gevolgd), Richard Wolf (Democracy at Work) kan ik ook Paul Cockshott aanbevelen. Op YouTube heeft hij een kanaal waar zaken als het kapitalisme en (mogelijke) economische inrichting van een socialistische maatschappij besproken worden. Zijn boek "Towards a new socialism" is, dacht ik, gratis van zijn site te downloaden. Dat ook op links er wat weerstand is tegen Marx en Engels kan ik begrijpen. Het klinkt wat stoffig, 2 bebaarde mannen van twee eeuwen terug. Ik denk dat de basis inzichten van M&E zeer nuttig zijn, op veel punten waren hun analyses nog steeds goed raak. Wie sceptisch is zou juist wat moeten lezen, en dan niet 1 of 2 zinnen die iemand zonder verdere context rond gooit. Maar wie niet van het lezen is of meent dat literatuur van meer dan een paar decennia terug achterhaald is, die kan zich laten inspireren door Wolff, Cockshott, Harvey enzovoort. Žižek kan ook, maar persoonlijk denk ik dat de eerder genoemde heren duidelijker in inspirender zijn. (Waar zijn de vrouwen? Luxemburg zal ook wel afvallen bij hen die geen literatuur van 100 jaar geleden wensen te lezen) En wie dan toch denkt dat Marxisme niet de schets is voor een socialistische samenleving of andere opvolger van het kapitalisme, hoor ik graag onderbouwde kritiek van. We moeten de opvattingen van bekende socialisten immers niet als dogma zien. Samen op naar een democratischere, humanere wereld

Donutz
Donutz11 aug. 2022 - 5:54

Laatste aanvulling: Michael Parenti en Vijay Prashad. Ook van hen zijn inspirende videos/speeches te vinden. Wat meer vrouwen en niet westerlingen in het lijstje zou mooi, immers hoe meer invalshoeken hoe beter. Maar op dat gebied kom ik niet veel verder dan YouTubers met een videokanaal (bijv: Hakim, Luna, ...). Leuk natuurlijk maar van wwl van een ander orde dan eerder genoemde personen.

Mark Huysman
Mark Huysman11 aug. 2022 - 7:16

Vijay Prashad is erg inspirerend inderdaad, hij heeft ook interessante kritiek op sommige marxisten die een erg Westers-centrisch perspectief hebben. Zie hier bv zijn kritiek op Harvey: https://www.youtube.com/watch?v=CcX2O47NZuc Verder lees ik regelmatig het blog van Michael Roberts, een marxistische econoom: https://thenextrecession.wordpress.com Een beetje taai maar erg behulpzaam als je de onderliggende bewegingen en contradicties van het huidige kapitalisme wilt begrijpen.

Donutz
Donutz11 aug. 2022 - 10:26

Een mooie video van Vijay Prashad (er zijn er natuurlijk meer, ook interviews zoals deze bijvoorbeeld met de titel "You can’t know the world unless you’re trying to change it": https://www.youtube.com/watch?v=vSk_MXUgtEs&t=707s ). Ik waardeer ook zeker dat hij namen als Hồ Chí Minh en Mao er bij betrekt. Als we het kapitalisme bekritiseren is een diversiteit aan invalshoeken is belangrijk (geografisch, maatschappelijk, gender, generatie, ...). Ik had in mijn lectuurlijstje ook namen als Stalin (The Foundations of Leninism) en Mao (On Contradiction + On Practice) staan maar dat schrikt sommige mensen af (alsof je een fan moet zijn om iemands werk te lezen) en wie aan pas net de weg van kritiek op het kapitalisme inslaat kan denk het beste beginnen bij Marx en Engels plus enkele hedendaagse sprekers. Vanuit daar kun je dan meer lezen van vele andere bekende en beruchte socialisten en communisten. Juist ook degene met een slechte reputatie en degene waar je het niet mee eens bent om bepaalde valkuilen van toen/hen in de toekomst te vermijden. Maar of Groen Links zich wil laten inspireren door Marxisten? Dat stigma van "oud, mislukt, fout" is hardnekkig. Een gemiste kans, waarom het wiel opnieuw uitvinden? Gebruik Marxisme en probeer met een betere theorie en plan van aanpak aan te komen zou ik zeggen. Voorlopig zie ik GL weinig meer doen dan symptoom bestrijding, helaas.

drs. H.C. Queyncken Tollaert
drs. H.C. Queyncken Tollaert11 aug. 2022 - 15:25

Mijn dank aan allen die hier nog verdere aanvullingen met lees- en kijktips gaven. Het is bemoedigend dat een gedachtenwisseling als deze zo lang en positief door kan lopen. Misschien zegt dit iets over kentering ten goede. Joop is niet van het censureren vooraf (tenzijn er iets ingebracht wordt wat echt niet kan). De pompeuze reactionaire non-antwoorden blijven vrijwel uit. En geïnteresseerden reiken elkaar de hand. Dat dit vaker mag voorkomen.

Miss Piggy
Miss Piggy10 aug. 2022 - 14:19

Interessant idee, maar weinig concreet allemaal. Kapitalisme heeft ons onnoemelijk veel welvaart gebracht, maar er moeten ook grenzen aan gesteld worden. Het probleem is dat we niet zozeer in een kapitalistische maatschappij (meer) zitten, maar te maken hebben met een nare vorm van 'corporatisme'. In het kort een te hechte samen vlechting van bedrijven en overheden, waarin het individu het onderspit delft. Wat hiervoor in de plaats moet komen? Ik weet het ook niet zo snel, maar zullen svp Marx niet meer afstoffen daarvoor? En met wat compleet nieuws komen.

Uilenspiegel
Uilenspiegel10 aug. 2022 - 14:16

Op wijk- of gemeenteniveau samen onder het genot ven een pilsje plannen voor een buurt vormgeven is leuk en zinvol, maar echt iets anders dan het kapitalisme, de eco-crisis, en de grote spelers daarin aanpakken/veranderen. Het maakt de wijk of gemeente zeker leefbaarder en zal het vertrouwen in elkaar, dichtbij vergroten. Dat wil ik wel geloven, maar daar houdt het op. Het is tijd, de hoogste tijd voor een visie, voor bevlogenheid, voor een "green deal" en voor mensen die dat met passie uitdragen. Die mensen zie ik niet of hoor ik te weinig. Want er is wel beweging aan het "front", maar dat is veelal uit het zicht.

1 Reactie
PGS
PGS11 aug. 2022 - 6:35

Een oud gezegde zegt: geef iemand geld en hij eet voor 1 dag. Leert hem vissen en hij kan voor zijn gezin zorgen. Als je niet in het klein begint, dan lukt het niet om een wereldprobleem aan te pakken. Als jij niet in staat bent om met verschillende mensen op wijkniveau samen te werken richting 1 bepaald doel, hoe wilt jij dan iets op globaal niveau bereiken ? Als jij die mensen met een bepaalde passie niet ziet of hoort, waarom ben jij degene niet die gezien of gehoord wordt door anderen in de echte wereld ?

PGS
PGS10 aug. 2022 - 13:55

Zomaar even een paar ideeen: economie van genoeg. In plaats van te streven naar winstmaximalisatie of maximale efficientie, is het beter om te kijken naar "het hebben van genoeg". Je hebt als bedrijf winst nodig om te kunnen investeren en voort te kunnen bestaan. Maar winstmaximalisatie is helemaal niet nodig. Je kijkt wat je nodig hebt om zo ruimte te laten voor een ander om te kunnen functioneren. De schrijver klaagt dat de burger niet geintresseerd is in de politiek. Nee, de burger is niet meer geinstresseerd in de huidige manier van politiek bedrijven. In plaats van inspraakavonden of dergelijke houden, waarom gaat men niet gewoon daar waar de burger is. En gaat met hun in gesprek. Heb op de wekelijkse markt een kraam waar je een tafel en 2 stoelen neer zet. Onder genot van een kop koffie een gesprek met de burger om te luisteren waar de burger mee zit. En niet gelijk de partijstandpunten verkopen. In mijn stad was jaren geleden een politica die elke zaterdag op de markt zat en voor iedereen benaderbaar was. Zij bood een luisterend oor en bracht regelmatig zaken die onder de burger speelde in de gemeenteraad. Helaas is zij gestopt. Maar een bewonderwaardige en laagdrempelige manier om de politiek weer onder de aandacht van de burger te brengen.