Zalm, het meest veelzijdige stukje vlees, kip!

Slecht nieuws voor de vele Nederlanders die als vleesvervanger vaker vis zijn gaan kopen: uit onderzoek gepubliceerd in de Volkskrant bleek onlangs dat een groot deel van de supermarktzalm sinds kort gevoed wordt met kip. Onder andere kippenbotten, -levers en -hersenen worden vermalen en verwerkt in het visvoer. Dat lees je nergens terug op de verpakking. Een aantal mensen wordt schathemeltjerijk van deze industrie, maar wordt het niet eens tijd voor iets meer transparantie?

Een vis die kip eet is niet bepaald natuurlijk. Maar wie zich verdiept in de visindustrie is niet verbaasd. In 1990 bestond het voer van kweekzalm - het gros van de zalm in de supermarkt is gekweekt - nog voor negentig procent uit vis. Inmiddels is dat geslonken tot een procent of dertig, aangevuld met mais, soja, afgedankt brood en dus: kip. De zalm, een zilverglinsterende trekvis die duizenden kilometers door ocean en rivier aflegt om te sterven op zijn geboorteplek, is in dertig jaar omgebouwd tot een megastaldier. Een kip met schubben. Die steeds meer schappen in de supermarkt vult. En een aantal mensen erg rijk maakt.

Dat het zo populair is, is misschien ook niet zo gek. Zalm zou namelijk gezond zijn (omega 3!), puur natuur (die mooie roze kleur!) en verantwoord (want gekweekt, dus de oceaan wordt niet leeggevist!). De verpakking is echter wat rooskleuriger dan de inhoud. Letterlijk: de roze kleur van de zalm in de supermarkt komt van een kleurstof die bij het voer zit; zonder dat likje verf in de pellets is een kweekzalm grijswit (en aangevreten door luizen). Er zit de helft minder omega 3 in de vis dan tien jaar geleden (dat krijg je als een zalm minder uit de zee eet). En ondanks de soja en kip, worden er nog altijd zo’n 440 wilde vissen gevangen om 1 zalm te voeden.

Zalmtycoons domineren al jaren de Noorse Quote 500. Het meest in het oog springende uithangbord van deze rijkdom is Gustav Magnar Witzøe, de 33-jarige miljardair en influencer die vorig jaar gekleed in een Versace-zalmjurk  zijn rijkdom ten tonele bracht op het MET-gala. Zo’n type narcist die bij de geboorte van zijn kind als eerste even een selfie maakt. Er wordt dus veels te veel geld verdiend met het kweken van zalm. Ondertussen zijn de harde werkers in deze bio-industrie natuurlijk, net als in de Nederlandse megastallen, steeds vaker uitgebuite arbeidsmigranten.

De oceaan is enorm maar niet eindeloos. In Noorwegen is de blauwe wijting - samen met ansjovis een van de populaire voedselvisjes voor de zalm - zo overbevist dat voerproducenten hem uit hun voer gaan schrappen. En aan de andere kant van de oceaan, in Peru, is de anchovetavisserij vrijwel volledig weggevallen door de super-El Niño die de zee op dit moment gevaarlijk snel opwarmt. Skretting, de grootste visvoerproducent ter wereld en onderdeel van het Nederlandse Nutreco (van de steenrijke Fentener van Vlissingen familie), verwacht in de toekomst dan ook meer kip toe te gaan voegen aan het visvoer.

Nu wil ik voor niemand bepalen wat hij of zij moet eten — wie 's avonds een roze geverfde en met kip gevoerde kweekzalm op het bord wil liggen, moet dat vooral doen. Maar ik ben oprecht benieuwd hoeveel mensen er nog kweekzalm kopen als de verpakking gewoon een beetje klopt. Laten we het eens proberen:

Atlantische kweekzalm, gerookt en verminkt – Ingrediënten: mais, soja, kippenresten en wilde kleine visjes leeggevist voor de kusten van Latijns-Amerika en West-Afrika. Met kleurstof gevoederd voor een aantrekkelijke roze kleur. Overgoten met giftige chemicaliën – waaronder formaldehyde, azamethifos, emamectinebenzoaat en deltamethrine – om plagen en ziektes te bestrijden. Houdbaar tot: zolang de voorraad strekt. Dat geldt ook voor de oceaan.

En als de Nederlandse supermarkten dat een beetje too much transparantie vinden, laat ze dan op zijn minst de zalm gewoon in de juiste schappen leggen: naast de plofkip.