Sfeerfoto van Joop
Joop
Joop

Apenpokken nu ook in Nederland opgedoken

RIVM verwacht snel meer gevallen van mysterieuze ziekte
Joop

Wordt dit het einde van varkens in nood?

  •  
12-06-2017
  •  
leestijd 5 minuten
  •  
34350912773_e3fffefac7_k

© cc-foto: Ross Cowan

De overheid moet de vee-industrie niet langer kunstmatig overeind houden, maar zoals indertijd bij de sluiting van de kolenmijnen een soort DSM opzetten ter vervanging van de verloren gegane en verouderde vee-industrie.
Nederland was tien jaar geleden koploper bij de ontwikkeling van innovatieve vleesvervangers. Zo was Mark Post, hoogleraar fysiologie, één van de eerste onderzoekers die aan de slag ging met kweekvlees. Toenmalig minister Gerda Verburg van Landbouw had toen moeten investeren in alternatieven voor de productie van vlees. Dat is niet gebeurd.
Tegelijkertijd bleven boerendochter Verburg en haar opvolgers wel rijkelijk fondsen verstrekken aan de Universiteit Wageningen om de problemen bij de vee-industrie, zoals vervuiling van het milieu, gebrekkig dierenwelzijn en minimale winstmarges op te lossen. Maar alle subsidies ten spijt is de vee-industrie geen stap vooruit gekomen. Het is nog altijd een onrendabele, vervuilende en dieronvriendelijke sector.
Recent stelde staatssecretaris van Landbouw Martijn van Dam 1,8 miljoen euro ter beschikking voor de ontwikkeling van alternatieven voor vlees. Goed bedoeld, maar het is bijkans een symbolisch bedrag. Een voedselmultinational geeft dit soort bedragen alleen al uit aan de ontwikkeling van de verpakking van een nieuw product. En die 1,8 miljoen moet dan ook nog verdeeld worden onder verschillende aanvragers. Van de Nederlandse overheid, en overigens ook van het Nederlandse bedrijfsleven, mag meer ondernemerschap en meer geld verwacht worden. Maar waar het vooral aan ontbreekt is de visie waar Nederland als belangrijke voedselproducent over 10 of 20 jaar wil staan.
Silicon Valley pakt dit anders aan. Volgens professor Van der Weele van de Universiteit Wageningen, klotst het geld daar tegen de plinten. Er is zo veel geld beschikbaar voor onderzoek naar vleesvervangers en kweekvlees dat de onderzoekers het niet meer aankunnen, zo zegt zij.
Biologische kweekvijver Silicon Valley En dan gaat het over veel meer dan de 75 miljoen euro die Bill Gates in 2014 investeerde in Impossible Foods, de startup van professor Patrick Brown, hoogleraar aan Stanford University. Het gaat over investeringen van honderden miljoenen – misschien wel miljarden – dollars. Ook het Nederlandse kweekvleesproject van professor Post wordt medegefinancierd door Sergey Brin van Google, maar het is duidelijk dat Nederland zijn voorsprong volledig kwijt is.
De ontwikkeling in Silicon Valley zal zeer snel gaan, zo stelt Van der Weele. De hoogleraar schrijft dat kweekvlees zowel duurzamer als diervriendelijker is dan gewoon vlees (kweekvlees wordt gevoed door algen) en dat de consument er snel aan zal wennen. Impossible Foods dat geen kweekvlees maakt, maar plantaardige ham- en cheeseburgers, vergroot de capaciteit van de huidige fabriek met een factor 250. De nieuwe productielijn van de impossible vegaburger zal volgens Impossible Foods dagelijks vier miljoen mensen van vegaburgers kunnen voorzien en vermindert ten opzichte van de ‘gewone’ hamburger de hoeveelheid broeikasgassen met 87%, het watergebruik met 75%, en heeft 95% minder land nodig.
Niet alleen is Silicon Valley ver met de ontwikkeling van vegaburgers en kweekvlees, maar ook met vervangers van zuivel en eieren. Just Mayo, een merk van Hampton Creek – een hightech food startup – maakt een geheel plantaardige mayonaise die verrassend goed scoort bij smaaktests: zo goed dat klassieke mayo-bedrijven bij de rechter een verbod eisen op mayonaise zonder eieren.
Een andere startup uit Silicon Valley, Muufri, heeft de chemische structuur van melk ontrafeld. Met genetisch gemodificeerde gistcellen en het DNA van koeien wordt lactosevrije melk gemaakt. De voordelen zijn evident: koeien stoten methaangas uit, een broeikasgas dat twintig maal sterker is dan CO2. Voor plantaardige varianten, en daar is iedereen het over eens, is veel minder land, water en energie nodig.
Dierenbeschermingsorganisaties (en de dieren) kunnen met deze ontwikkelingen alleen maar blij zijn. De vee-industrie gaat gepaard met groot dierenleed, verwoesting van oerwouden voor de productie van veevoer (soja), grote hoeveelheden broeikasgassen en steeds gevaarlijkere resistente bacteriën. De gevolgen van de invoering van dit innovatieve voedsel zullen enorm zijn voor de vee-industrie en hun toeleveranciers. Dat geldt zeker ook voor Nederland die met een enorme vee-industrie ieder jaar 500 miljoen dieren produceert.
Volgens professor Van der Weele zal er een kleine diervriendelijke en duurzame dierensector overblijven die kwalitatief zeer goed – en ook flink geprijsd – vlees zal voortbrengen, maar het meeste vlees zal niet meer afkomstig zijn van dieren. De Nederlandse vee-industrie en de landbouwdeskundigen in Den Haag zijn zich evenwel op dit moment nog van geen ‘gevaar’ bewust en beseffen niet dat het roer – al dan niet uit vrije wil – sowieso om moet.
Vleesaccijnzen De overheid moet de vee-industrie niet langer kunstmatig overeind houden, maar zoals indertijd bij de sluiting van de kolenmijnen een soort DSM opzetten ter vervanging van de verloren gegane en verouderde vee-industrie. Daarvoor is veel geld nodig. Hef een accijns op vlees en gebruik dat geld om de vleessector ingrijpend te innoveren en te verduurzamen. Radicaal en toekomstgericht innoveren in de vorm van vleesvervangers, gekoppeld aan een veel kleinere, diervriendelijke veehouderij, kan de boeren een nieuw bestaansrecht geven.
De transitie van vee-industrie naar plantaardig, innovatief voedsel en een veel kleinere veesector is mijns inziens een kwestie van tijd: als er nu geen maatregelen worden genomen, zal sprake zijn van een harde sanering van de vee-industrie ten koste van boeren en banken. Het betekent in concreto dat bestaande investeringen – met een waarde van circa vijf miljard – afgeschreven moeten worden.
Het CPB heeft nota bene in 2007 berekend dat een 50 procent kleinere houderij toen 2,3 miljard kostte. Willen boeren, banken en de overheid die harde transitie voorkomen, dan moet de BV Nederland niet wachten op een harde sanering, maar nu al aan gecoördineerd aan de slag gaat. Om te beginnen moet het aantal dieren drastisch verminderen. Het aantal boeren kan vrijwel gelijk blijven. Als dieren niet meer massaal opgesloten worden, dan zijn er meer boeren per dier nodig. Het CPB stelt in het rapport uit 2007 dat er ruim tweemaal zoveel arbeid nodig is per eenheid product.
Voor een dergelijke transitie is veel geld nodig en dat geld kan komen uit een accijns. Als er per kilo verkocht vlees in Nederland € 1,50 geheven wordt, dan levert dit de schatkist – om en nabij – 1,3 miljard euro per jaar op.  Omdat de consumptie van vlees zal dalen, ook door de accijns zelf, zal ook de opbrengst van de accijns dalen. Vandaar dat gedurende tien jaar de helft van het accijns besteed moet worden aan een zachte sanering. Boeren en banken worden dan volledig gecompenseerd. De andere helft – dus 650 miljoen per jaar – moet geïnvesteerd worden in een nieuwe voedingssector, die in ieder geval in Europa uniek en concurrerend zal zijn.
Een dergelijke transitie kan alleen slagen als de BV Nederland dit gezamenlijk doet.  Onder regie van de overheid kan een samenwerking van supermarkten, boeren, banken, consumentenorganisaties en NGO’s zowel de industriële productie van vleesvervangers als de kleinschalige veehouderij op poten zetten. Goed voor onze (kennis)economie, de boeren, de dieren, de volksgezondheid, de natuur en het milieu en het klimaat.
 

Meer over:

eten, opinie, economie, groen

Praat mee

Heb je een vraag, suggestie of wil je gewoon iets kwijt? Dat kan hier. Lees onze spelregels.

avatar

Reacties (28)

PieterVreugd
PieterVreugd26 jun. 2017 - 9:47

In de natuur worden de dieren op veel wredere manieren geslacht dan in een slachthuis. Roofdieren jagen vaak eerst minutenlang op hun prooi (stress !) en nemen dan vervolgens hier en daar een hap van hun nog levende maaltijd. Vaak duurt het een half uur voordat het aangevreten slachtoffer sterft. Wij mensen zijn gewoon heel erg lief voor onze prooien. Laten we niet vergeten dat ook de mens deel uitmaakt van een hele wrede natuur.

Riedel2
Riedel213 jun. 2017 - 15:08

Maar zou ik straks nog wel in mijn eigen tuin kippen mogen houden en een koe, die ik dan vervolgens zelf slacht? Waarom niet vlees uit de supermarkt halen en terug naar de slager? Het is een kip/ei verhaal. Supermarkt zegt consument vraagt, maar consument koopt wat er wordt aangeboden. Supermarkten gooien 10% weg van al het vlees, dat zijn dus 10 koeien van de 100!? Supermarkten knijpen de boeren tot ze een ons wegen. Daar komt geen consument bij kijken, wel omzet/winst/aandeelhouder/elk jaar weer meer winst dan het jaar ervoor en dat elk jaar herhalen, want o wat zijn we bang voor onze aandeel en aandeelhouders. Ik vind het geen probleem dat supermarkten een quota krijgen voor vlees, dan zijn de schappen maar leeg, so what.

FransBrinkman
FransBrinkman13 jun. 2017 - 11:29

Vlees eten is zo primitief en conservatief. Daarom zijn veel mensen eraan gehecht. Ze vermoorden je als je aan hun stoere portie vlees komt.

1 Reactie
GeenSJW
GeenSJW13 jun. 2017 - 12:57

Als ik zo je reactie bekijk is vegetarisch eten ook niet best voor je.

DaanOuwens
DaanOuwens13 jun. 2017 - 8:54

Als mensen willen moeten ze vooral vleesvervangers eten. Ik wil echter echt vlees, ik hou van goed eten. Waar de schrijver wel een belangrijk punt maakt is het feit dat de Nederlandse veehouderij op alle denkbare manieren ontspoort is. Er zijn te veel varkens, ze worden niet op een biologische manier gehouden, de prijzen zijn veel te laag, er wordt veel te veel geëxporteerd en ze verontreinigen de omgeving. Het resultaat van marktwerking en slecht ondernemerschap. Het lijkt mij het beste die hele veestapel met 60% tot 70 % te saneren. Geen peperdure uitkoopregeling, die boeren hebben samen met de RABO-bank dit enorme probleem veroorzaakt, laat ze het zelf ook maar oplossen en niet op kosten van de belastingbetaler. Maak de weg vrij voor uitsluitend biologische productie in Nederland en in beginsel voor de lokale markt. Het is bizar dat Brabant het varkensvlees levert voor bijna heel Europa.

2 Reacties
FransBrinkman
FransBrinkman13 jun. 2017 - 11:23

Wat heeft echt vlees met goed eten te maken en onecht vlees dus met... ja met wat eigenlijk?

FransAkkermans1947
FransAkkermans194713 jun. 2017 - 21:25

"Het is bizar dat Brabant het varkensvlees levert voor bijna heel Europa." Dat is niet waar. In de EU worden ca. 133 miljoen varkens gehouden. Nord-Brabant telt er ca. 6 miljoen.

omaoeverloos
omaoeverloos13 jun. 2017 - 6:22

Tja, fabrieksvoer, het komt er bij mij niet in. Sinas is ook geen alternatief voor vers fruit.

1 Reactie
FransBrinkman
FransBrinkman13 jun. 2017 - 11:25

Wat een domme vergelijking.

ratio2
ratio212 jun. 2017 - 20:35

Ik mis in het verhaal volledig de argumentatie waarom de varkenssector onrendabel is geworden. Volgens mij krijgt de varkenssector geen directe subsidie, dus als u over onrendabel praat zult u toch echt iets moeten opnemen over het beprijzen van externe effecten. Dat zie ik niet expliciet terug in het verhaal. U heeft het wel over accijns, maar de hoogte daarvan wordt niet beargumenteerd, en hetzelfde geldt voor de rechtvaardiging ervoor die u waarschijnlijk impliciet koppelt aan de milieuvervuiling? Voor wat betreft kweekvlees, ik hoop dat u gelijk heeft dat het zowel in prijs als smaak en textuur zal gaan concurreren met de vleessector. Mocht dat gebeuren, dan stap ik graag over. Maar een sanering gefinancierd met overheidsgeld lijkt me volstrekt uit den boze, ook op dat moment. Banken moeten maar hun verlies nemen als dat gebeurt, net als de boeren. Zo werkt de markt. Een financiering daarvoor opbouwen zie ik dan ook geheel niet zitten.

1 Reactie
Pater
Pater13 jun. 2017 - 0:42

De varkensbedrijven vallen om als ze de mest netjes moeten gaan verwerken. Dat zijn kosten die de sector nu eindelijk maar eens moet gaan betalen. Als enige land in de EU mogen we hier al meer mest produceren dan elders terwijl de fosfaatproblemen hier veel groter zijn. Op wereldschaal worden regenwouden omgekapt om veevoer voor de Nederlandse varkens te verbouwen. Die regenwouden zijn juist hard bodig in de strijd tegen de klimaatverandering.

Grooteman2
Grooteman212 jun. 2017 - 19:00

Het bekende liedje. Vlees is slecht voor het milieu en het oerwoud wordt gekapt voor veevoer. Is er nou nooit eens een onderzoeksbureau wat een echt eerlijk onderzoek doet naar de milieuschade van vee ipv Wakker Dier na te kletsen? Even wat feiten: de mens heeft behoefte aan veel producten waarbij er een groot overschot aan plantaardige afvalproducten is: om er slechts een paar te noemen - afval van suikerbieten (suiker), raapzaad (zodat de olie bij de diesel kan), mais (olie- en zetmeel winning), zonnepitten (olie), palmpitten (palmolie), sinaasappelen/citroenen (sap) en soja (olie). Er zijn er nog veel meer. Dit afval - en dat zijn enorme hoeveelheden - miljoenen tonnen - zou anders verrotten of verbrand moeten worden met enorme milieuschade (bijna al deze producten branden slecht en zijn niet geschikt om in een centrale te worden (mee)verbrand). Het wordt allemaal door vee weggewerkt.Tegenwoordig kan het ook vergist worden maar het is een bewezen feit dat dit lang niet zo effectief is als gebruik als veevoer. Als je deze voordelen tegenover de nadelen zet wordt het eindresultaat heel wat positiever dan bij het eenzijdige onderzoek waar iedereen nu achteraan holt. Want waarom is bijvoorbeeld het meeverbranden van plantaardige producten in een centrale wel groene energie, maar wordt het als het in het vee gaat niet zo gezien? De raapolie in de diesel is wel groen, maar het afval hiervan niet? En tenslotte: soja wordt verbouwd voor de sojaolie. Dus als er oerwoud wordt gekapt is dat voor de mens. Sojameel is slechts een afvalproduct. Maar daar hoor ik nou nooit iemand over.

3 Reacties
Pater
Pater13 jun. 2017 - 0:54

Het is volmaakte onzin dat sojameel slechts een afvalproduct is. Onderzoek van onderzoeksbureau Profundo (https://milieudefensie.nl/publicaties/rapporten/rapport-verdeling-economische-waarde-van-de-wereldwijde-sojateelt) toont aan dat de vraag naar soja voor 57 procent komt door de toepassing in veevoer. Sojameel is naast sojaolie een hoofdproduct en geen restproduct zoals door delen van de sector nog steeds beweerd wordt. De productie van sojaolie, gebruikt als ingrediënt in voedingsmiddelen en voor de productie van biodiesel, is verantwoordelijk voor 36 procent van de vraag naar soja op de wereldmarkt. Maar liefst 80% van alle landbouwgrond in de wereld wordt gebruikt voor de productie van veevoer Voor het maken van vleesvervangers is vijf keer minder plantaardig materiaal (zoals soja) nodig dan voor het maken van vlees. Er is natuurlijk helemaal niks tegen het gebruik van afval van suikerbieten enz. voor veevoer, dat is het probleem niet.

Grooteman2
Grooteman213 jun. 2017 - 9:38

Pater, een rapport via het "enorm onafhankelijke" milieudefensie is moeilijk serieus te nemen. Ja, sojameel is een hoogwaardig product en is best wel duur. Feit blijft dat soja-olie minstens 2 keer zoveel geld opleverd dan sojameel dus ra ra, waarom zouden ze sojabonen telen? Vast niet om de olie weg te gooien en het sojameel te verkopen.Dat 80% van alle landbouwgrond ter wereld voor veevoer wordt gebruikt vind ik ook zeer ongeloofwaardig.

Pater
Pater14 jun. 2017 - 3:29

"Ja, sojameel is een hoogwaardig product en is best wel duur." Kijk eens aan, dat is al heel andere taal dan de vorige keer, toen noemde je het nog een afvalproduct. Waarom doe je dat, als je beter weet? De prijs van de olie is inderdaad ca. twee keer zo hoog als die van het meel, maar dan vergeet je (of wil je het niet weten?) dat het aandeel van het meel in de soja veel groter is dan het aandeel olie, zodat de prijs voor het meel ca. 53 % van de waarde bepaalt en de prijs van de olie voor 40 %. Ik heb de 80% niet zelf verzonnen, komt uit het onderzoek, als je het niet gelooft nodig ik je vriendelijk uit dat op basis van onderzoek te staven.

Bruggenbouwer2
Bruggenbouwer212 jun. 2017 - 17:15

"De hoogleraar schrijft dat kweekvlees zowel duurzamer als diervriendelijker is dan gewoon vlees (kweekvlees wordt gevoed door algen) en dat de consument er snel aan zal wennen." Kweekvlees? Ik weet niet of zulk frankensteinvoedsel het goed zal doen in de supermarkt. Laten ze het eerst maar eens goed controleren op nadelige effecten op de volksgezondheid. Voorlopig laat ik het in ieder geval nog even staan.

5 Reacties
Klaas Vaak2
Klaas Vaak213 jun. 2017 - 1:25

Bruggenbouwer eet liever de GMO's van Monsanto en beweert dat de mensheid van honger om zal komen zonder.

Bruggenbouwer2
Bruggenbouwer213 jun. 2017 - 9:04

@ klaas Niet ingaan op mijn commentaar maar van alles ongefundeerds beweren is een teken van intellectuele zwakte. Kom op, vertel eens, wat is de reden dat u dat Frankensteinvlees wel vertrouwt?

Klaas Vaak2
Klaas Vaak213 jun. 2017 - 12:26

Mensen een vals dilemma voorschotelen als TINA is een teken van intellectuele zwakte.

Bruggenbouwer2
Bruggenbouwer213 jun. 2017 - 20:54

TINA? U wordt steeds gekker.

Klaas Vaak2
Klaas Vaak214 jun. 2017 - 18:16

Schelden ook.

GeenSJW
GeenSJW12 jun. 2017 - 16:25

In 2013 kostte het maken van een hamburger van kweekvlees nog $325.000,- In 2016 was dit al gezakt naar $11,- Hopelijk nog een paar jaartjes en kweekvlees kan met gewoon vlees concurreren, en dan wil ik best omschakelen. Het heffen van accijns maakt me als grensbewoner niet zoveel uit, opties genoeg.

Kaas2
Kaas212 jun. 2017 - 15:56

Met andere woorden, vlees word enkel voor mensen met een ruim salaris en de rest eet maar wat anders.

rbakels
rbakels12 jun. 2017 - 15:39

Beesten kunnen gerust beestachtig behandeld worden, want het is bewezen romantische onzin om beesten menselijke emotie toe te dichten. Groeten aan Marianne Thieme.

4 Reacties
Karingin
Karingin12 jun. 2017 - 16:52

Ik neem aan dat je dat sarcastisch bedoelt... Het is inmiddels door neurowetenschappers bewezen dat dieren basale emoties zoals angst en woede hebben. Logisch ook want dat is nodig voor hun voortbestaan.

Paddy3
Paddy312 jun. 2017 - 18:13

Het is anders bewezen dat dieren (ook vissen) wel degelijk pijn, angst, verbondenheid, vreugde, jaloezie ed. hebben.

herman46
herman4612 jun. 2017 - 22:42

Ik ben heel benieuwd waar u dan die bewijzen vandaan haalt. Geen enkele emotie is dieren, waaronder mensen, vreemd. Al was het alleen maar vanwege het lijden - en dat kunnen alle dieren, inclusief mensen - zou het al voldoende reden reden zijn om het consumeren van dierlijke producten te stoppen. Het is bewezen menselijke hoogmoed te denken dat emoties, intelligentie, communicatie alleen menselijke eigenschappen zouden zijn. Die hoogmoed komt ons goed van pas als schaamlap voor wat we andere dieren aandoen ter wille van ons plezier, economisch voordeel, status en wat voor triviale menselijke belangen dan ook. De tijd van de onbegrensde en onbeschaamde uitbuiting van onze medeschepselen is spoedig voorbij.

Pater
Pater13 jun. 2017 - 1:01

Ik ben voor de partij voor de mensen én de dieren Frits. Christendom en Islam hebben van begin af aan een scherpe grens getrokken tussen mens en dier: de mens is de meester. Dat zit ingeramd in onze cultuur. Inmiddels komt er vanuit de wetenschap steeds meer een ander geluid: de verschillen tussen mens en dier, en zeker tussen mens en mensaap, zijn veel kleiner dan vroeger gedacht. Liefde, verbondenheid, gevoel voor rechtvaardigheid en jaloezie zijn gevoelens van mensen én dieren.