Sfeerfoto van Joop
Joop
Joop

GroenLinks-leden mogen stemmen over fusie met PvdA in Eerste Kamer

Ledenreferendum over verdere linkse samenwerking
Joop

Wolf als miskend ‘herderstalent’

  •  
11-09-2015
  •  
leestijd 3 minuten
  •  
BNNVARA fallback image
Maar wolven zijn als roofdieren toch vraatzuchtig?  Eerder jager dan herder. In natuurseries lijkt de natuur hun ‘voedselautomaat’.  Toch is dat niet hun directe hoofdrol
Onze landgenoot Dries Kuijper onderzocht de invloed van wolven op hertengedrag in het Poolse Bialowieza-oerbos. Herten blijven weg waar wolven kunnen zijn. Gemiddeld schermen wolven een zesde voedsel af voor grazers. Gevolg is dat met wisselende tussenpozen een zesde van planten vrij blijft van grazen. Niet grazen hier, betekent meer grazen daar.
Zo’n afwisseling hebben planten nodig voor bloemen en zaadjes. Meer of minder lievelingskostje van grazers zijn, bepaalt die afwisseling per plant. Meer geliefd, is meer bezoek van grazers. Wolven snappen dat vanwege de grotere trefkans op prooi. Juist daarin ligt die hoofdrol van wolven als ‘herder’. Ze overtreffen schaapherders ruim.
Onze natuur zonder wolven, lijkt geen gemis. Toch dringt het gemis wel door. In twee gebieden heeft de natuur (nog) alle vrijheid: de Oostvaarders­plassen en de Amsterdamse Waterleidingduinen. Politiek liggen beide gebieden fiks onder vuur. Deze maand beslissen de Tweede Kamer en de Amsterdamse gemeenteraad over de toekomst van de gebieden.
In de Oostvaardersplassen telde men rond 1998 de meeste soorten insecten en vogels. De grazers ging het prima. Het aantal jonge dieren was steeds een zesde groter dan wat stierf. Planten kregen het juist zwaarder. Minder kans om uit te groeien, te bloeien en via zaadjes minder nieuwe planten. Ook minder nectar voor insecten. Minder insecten betekent minder vogels, omdat die weer van insecten leven.
Jaren steeds ongestuurd grazen vermindert het aantal soorten planten, insecten en vogels. De Amsterdamse Water­leidingduinen liggen daarin zo’n tien jaar achter op de Oostvaardersplassen. Gemiddeld is de ontwikkeling er nog uitstekend genoemd. In bepaalde delen terrein is zelfs nog te weinig begrazing. Planten als lievelingskostjes van de damherten hebben het moeilijk. Vlinders die van die lievelingskostjes leven, gaan achteruit. Die van brandnetels het meest. Zonder ingrijpen dreigen soorten volledig uit het gebied te verdwijnen.
Voorstel is nu om in vijf maanden tijd 2.200 van de damherten te doden. Met  wolven als natuurlijke maat is een ‘plaag van 600 wolven’ nodig. Want wolven doden alleen al ze honger hebben. Pas als de prooi verteert is, gaan ze weer op jacht.
Na de ingreep wil men nog maar 800 damherten. De balans tussen voedsel en aantal damherten ligt dan totaal scheef. Nu krijgen de damherten een aantal kalfjes van minder dan een kwart van het totaal.  Te kleine aantallen in verhouding tot voedsel veroorzaakt direct voortplantingsstress. Dat betekent meer dan verdubbelen van het aantal kalfjes. Dat eist het jaarlijks doden van minstens zo’n 440 damherten of wel een tijdelijke ‘plaag van zo’n 110 tot 120 wolven’.
Waar wolven het hele jaar wisselend een zesde voedsel afschermen, zijn – naast dat doseren van grazen en vraat – ook nuttige gevolgen. In het voorjaar is het aantal kalfjes lager door zo’n zesde minder voedsel. Maar er  komt ook steeds een zesde volgroeid voedsel vrij, ook in de herfst. Net vóór de inval van de winterkou nog zo’n zesde volgroeide planten voedt de grazers nog net even extra. Dat spaart de vetreserves nog even, waarop grazers de winter doorstaan. Het maakt pieken in wintersterfte kleiner.
Een juiste balans is nodig. Die geplande driekwart minder damherten is driekwart minder begrazing.  Verruiging blijft niet uit met nog forsere nadelen. De lessen met de wolf leren dat er maar een zesde teveel begrazing is. Veel beter is om de damherten als te sturen grazers te houden. Middel is het ‘herderstalent’ van wolven nabootsen. Vooral lasers die goed afgesteld automatisch dieren ‘zien’ en verjagen, kunnen dat. In de fruitteelt waren lasers al zo’n succes dat de schaderegelingen vervielen. Dus kiezen voor vernieuwing in faunabeheer.

Meer over:

natuur, opinie, wolven, groen

Praat mee

Heb je een vraag, suggestie of wil je gewoon iets kwijt? Dat kan hier. Lees onze spelregels.

avatar

Reacties (9)

ton14024
ton1402411 sep. 2015 - 19:18

De Oostvaarders­plassen en de Amsterdamse Waterleidingduinen kunnen niet zelfstandig bestaan. Lasers? Zet er ¨gewoon¨ boswachters in!

EricWakker
EricWakker11 sep. 2015 - 19:18

Tja, het komt neer op antropogeen natuur management. En dan wil de mens ook een waardeoordeel over vellen over het recht van wolven om zo'n knuffelbeestje ruw te verorberen. En daarmee wordt het weer een perceptie/media strijd in Almere en Lisse. Overigens goed om je te realiseren dat we ons deze luxe discussie kunnen veroorloven omdat elders in de wereld ons voedsel ten koste van de natuur wordt geproduceerd. In die zin doen we er beter aan om de Oostvaardersplassen alsnog in landbouw productie te nemen, helemaal als er zelfs voor menselijke consumptie geen hertjes geschoten mogen worden.

omaoeverloos
omaoeverloos11 sep. 2015 - 19:18

"In twee gebieden heeft de natuur (nog) alle vrijheid: de Oostvaarders­plassen en de Amsterdamse Waterleidingduinen." Dat zijn gewoon gebieden met extensieve veehouderij, in stand gehouden door exoten en huisdieren.

Marcel Vossestein
Marcel Vossestein11 sep. 2015 - 19:18

Inderdaad! Een bredere beschouwing om de ruimte te geven is te vinden in mijn nota "Zichzelf vernieuwende wildernis als topnatuur" op: https://toekomstnatuur.pleio.nl/file/view/24182302/zichzelf-vernieuwende-wildernis-als-topnatuur

Marcel Vossestein
Marcel Vossestein11 sep. 2015 - 19:18

Inderdaad. "Ik wil mensen bewust maken van het feit dat je de natuur niet zo naar je hand kan zetten, dat je er de baas over speelt", is een wijs woord van Herman Wijffels. Helaas blijken in de Amsterdamse Waterleidingduinen en in de Oostvaardersplassen de onvolkomenheden van incomplete systemen. Daaraan ontleent de jachtwereld een wijdverbreid draagvlak, dat echter totaal verwoestend is met ingrepen die gelijkstaan aan plagen van honderden wolven. Verstandiger is om de incompleetheid via hightech-middelen waarmee vegetatie en dieren in meer harmonie samenleven. En dat is het primaire doel van mijn bijdrage.

Armagaddon
Armagaddon11 sep. 2015 - 19:18

>>> Vooral een zinnig en intressant betoog... >>> Omtoch maar eerder naar de deskundigen te luisteren vooral op te volgen en niet met de natte vinger werkende amateurs.. >>> Trouwens een goede raad vooral gericht aan Rutte II....!!!

1 Reactie
Marcel Vossestein
Marcel Vossestein11 sep. 2015 - 19:18

Dank voor de waardering. Maar het gaat om een oplossing voor een ongestuurde ontwikkeling, die op plaatsen nog heel erg nodig is, op andere schadelijk wordt en in het algemeen heel nuttig. Daarom is dat sturen heel erg nodig.

Warren2
Warren211 sep. 2015 - 19:18

Wolvengroepen hebben een bepaalde structuur die na jaren evolutie het beste is gebleken en deze werkt alsvolgt: het alpha mannetje bepaald alles maar loopt zelf ook voorop dus niet delegerend. Echter wanneer de gehele rest van de groep tegen de beslissing van het alphamannetje is dan vervalt zijn beslissing. Dit is dus een soort dictatuur met democratische uitgang. De dictator loopt echter voorop en niet lafjes buiten schot. De mensheid kan hiervan leren. Doet mij denken aan het singapore model. 1 partij maar wel democratie.

1 Reactie
pietdeg2
pietdeg211 sep. 2015 - 19:18

"De dictator loopt echter voorop en niet lafjes buiten schot" Dat is een wel erg luizige manier om je voorkeur voor dictatuur van een natuurlijke onderbouwing te voorzien. Het onderzoek waarop dat gezeur over alfamannetjes onder wolven is gebaseerd was een onderzoek naar hoe wolven die onvrijwillig bij elkaar werden gebracht zich in gevangenschap onderling gedroegen. De onderzoeker zelf doorzag die fout al snel maar zijn foute theorie was al zo populair onder al even foute mensen die de resultaten verwelkomden dat er geen houden meer aan was. Nog steeds maken bijvoorbeeld hondentrainers die zich als een drilsergeant gedragen op basis van die fatale vergissing honden helemaal kapot. Om over mensen die hetzelfde doen nog maar te zwijgen. Een echte (dus wilde) roedel wolven bestaat uit een familieverband. En degene die daar de leiding heeft is niet degene die zich als een horendolle macho gedraagt maar degene die het meest zorgzaam is. En dat uiteraard wel waar kan maken. Dus niet de dictator maar juist de primus inter pares. Dat wordt keer op keer uit vervolgonderzoek bevestigd. Hoeveel dominant gedrag iemand vertoont is volstrekt irrelevant: het draait juist allemaal om de bevestiging van het gezag (dus niet de autoriteit). Dat is het tegendeel van dictatuur: een voortdurende democratische controle van of iemand het leiderschap wordt toevertrouwd. Een alfawolf kan zijn rol alleen vervullen in zoverre en voor zolang als de roedel vertrouwen in hem heeft. En in iemand die zich als een dictator of desnoods als een verlicht despoot gedraagt heeft niemand lang vertrouwen, dus ook een wolf niet. Ook niet als die voorop loopt in de strijd, want die strijd kan tenslotte ook suïcidaal zijn.