Sfeerfoto van Joop
Joop
Joop

GroenLinks-leden mogen stemmen over fusie met PvdA in Eerste Kamer

Ledenreferendum over verdere linkse samenwerking
Joop

'Winst moet geen hoofddoel bedrijven zijn'

  •  
20-01-2013
  •  
leestijd 1 minuten
  •  
ANP-Sijbesma_300.jpg
CEO DSM zal op het World Economic Forum een oproep doen voor een bredere doelstelling
Feike Sijbesma, CEO van DSM, houdt komende week op het World Economic Forum in Davos een speech over de rol van het bedrijfsleven nu en in de toekomst.
In plaats van winst als hoofddoel ziet hij een driekoppig doel: ‘People, planet, profit’. People (o.a. banen scheppen, zorgen voor een billijke inkomensverdeling) en planet (vervuiling terugdringen, ecologische voetafdruk klein houden) zijn daarin net zo primair als winst maken.
Dat betekent wat Sijbesma betreft ook dat het belang van de aandeelhouders niet voorop zou moeten staan. Aandeelhouders vormen slechts een deel van de ‘stakeholders’, die allemaal even belangrijk zijn. Daarbij hoort bijvoorbeeld ook het personeel van het bedrijf.
Sijbesma zal voorstellen om bijvoorbeeld een belastingvoordeel in te voeren voor bedrijven die het goed doen op het vlak van ‘people and planet’ en een verhoging voor degenen die het slecht doen.

Meer over:

economie, nieuws

Praat mee

Heb je een vraag, suggestie of wil je gewoon iets kwijt? Dat kan hier. Lees onze spelregels.

avatar

Reacties (58)

JongLinks
JongLinks20 jan. 2013 - 11:36

Natuurlijk moet je deze opmerking met een korreltje zout nemen, maar toch is er durf voor nodig om dit te zeggen. Veel topmannen zouden dit niet durven te zeggen omdat ze hiermee hun aandeelhouders op de kast jagen en de koers van hun aandeel diep kunnen laten vallen.

7731BK11
7731BK1120 jan. 2013 - 11:36

Een hoopvol teken, eindelijk ook oog voor "planet and people" bij niet de minste onder de bedrijven.

opmerker
opmerker20 jan. 2013 - 11:36

Bekijk vooral het intervew met van Wujnbergen en Irgang over de SNS bank. Dat is een concrete zaak die nu speelt.

Patrick Faas
Patrick Faas20 jan. 2013 - 11:36

Ja! Maak van ieder bedrijf een stichting! Het is zeer bezwaarlijk dat onze economie zo afhankelijk is van private investeringen. De staat zou de grootste investeerder moeten zijn. Laat de overheid dus de taken van de banken overnemen en geld lenen om aan ondernemers om stichtingen mee op te zetten. De ondernemers kunnen een salaris krijgen voor hun werk, maar winsten dienen in het bedrijf gestoken te worden of terug te vloeien naar de overheid. Trouwens, vorig jaar ging ik informatie inwinnen bij de Kamer van Koophandel over stichtingen als bedrijfsvorm en daar kreeg ik te horen dat de stichting een ondergeschoven kindje is bij de Kamer van Koophandel, waarvan ze niet veel houden en waarvan ze ook niet veel weten. Ik werd verwezen naar de belastingdienst voor informatie. Schande.

Biofrans
Biofrans20 jan. 2013 - 11:36

Ach, hij heeft ook het licht gezien! Alsof hij het zelf bedacht heeft. Deze uitspraak en PPP bestaan al jaren, doen hij nog druk bezich was zijn zakken te vullen. Het zal duidelijk zijn dat dit soort bedrijven en mensen niet de wereld zullen veranderen!

insignia
insignia20 jan. 2013 - 11:36

Feike Sijbesma geeft mij altijd een goed gevoel. Een ondernemer met een hart op de juiste plaats. vergelijk het met die hardloper die ook niet perse wil winnen door gebruik te maken van iemands vergissing (elders op deze site). En DSM plukt er de vruchten van.

JoopSchouten
JoopSchouten20 jan. 2013 - 11:36

Eerst zien, dan geloven. 'We' zijn teveel genaaid door zalvende graaihaaien.

rbakels
rbakels20 jan. 2013 - 11:36

Foute kop. Sijbesma heeft gezegd dat winst niet het *enige* doel van ondernemingen moet zijn. DSM heeft hier ervaring mee: ik herinner me dat lang geleden een club agressieve Amerikaanse bankiers de toenmalige voorganger van Sijbesma kwam uitleggen dat hij een vette winst kon maken door DSM op te splitsen en de onderdelen te verkopen. Die voorganger liet de heren uitpraten en zette ze toen de deur uit, met het eenvoudige argument dat zoiets niet in het belang van het bedrijf was, waarop die Yankees beteuterd terugreisden.

Lucyfer
Lucyfer20 jan. 2013 - 11:36

Er zouden meer mensen zoals hij moeten zijn.

Miesje3
Miesje320 jan. 2013 - 11:36

Feike Sijbesma a.k.a. Jerry Maguire! Nou die kan zijn spullen alvast gaan pakken denk ik zo!

7731BK11
7731BK1120 jan. 2013 - 11:36

Hoopvol dat er zulke top-mensen zijn. Van hen moeten we de ommekeer in mentaliteit toch hebben, al verdient hij zelf dan ook buitensporig veel. Hij neemt evengoed ook een risico. Wens hem veel succes in Davos, waar hij zijn "people, planet, profit"-verhaal gaat houden.

FransAkkermans1947
FransAkkermans194720 jan. 2013 - 11:36

Wat is er verkeerd aan het maken van winst voor een bedrijf? Waar ben je anders voor? Natuurlijk moet je bedrijven niet hun gang laten gaan in het realiseren van die doelstelling. Om hun winsten af te romen, hun personeel goed te behandelen, het milieu te beschermen, enz. maak je wetten waar ze zich aan moeten houden. Een bedrijf dat geen winst wil maken houdt spoedig op te bestaan. Deze meneer denkt slim. Hij denkt dat zijn concurrenten het minder goed doen op het gebied van arbo en milieu, dus die moet je straffen met extra belastingen. Zo blijf je ze de baas.

Monique Sparla
Monique Sparla20 jan. 2013 - 11:36

Kortom laten we nu gaan investeren in een Circulaire economie, decentraal gedragen door alternatieve energiebronnen als zonnen, wind en andere vormen van renewable resource. Ter inspiratie lees in t verlengende van t People-Power-Planet concept het boek Rooftop Revolution "Join the Fight to Save Our Economy - and Our Planet - from Dirty Energy" Auteur: Danny Kennedy Overigens in het kader People-Power-Planet concept zou het uitvallen van werk (werkeloos worden) ook anders ingericht moeten gaan worden. De WW en ander werk gerelateerde sociale vangnetten blijven bestaan. Echter de bijstand wordt omgevormd tot een basisinkomen. Dat bij de belasting aangevraagd wordt en verdisconteerd wordt op een bepaald bedrag. Het UWV kan dan veel meer mediator (coaches) worden om mensen aangesloten te houden bij de vraag die ontstaat door de inzet van die circulaire economie.

ElChe
ElChe20 jan. 2013 - 11:36

Doel is ook geen winst maken, doel is maximaal graaien wat je graaien kan. Gezien zijn salaris geeft hij ook het "goede" voorbeeld.

EricWakker
EricWakker20 jan. 2013 - 11:36

Fair enough - sinds de industriele revolutie hebben we best wat moois te danken aan verlichte CEOs (bijv. tuinsteden). De laatste 20 jaar verlicht denken binnen het bedrijfsleven weer wat populairder, vooral bij grote bedrijven die hun schaapjes al op het droge hebben. Je hoort Sijbema's redenatie dan ook al jaren rondgalmen op allerhande peperdure conferenties waar de gewone man echt niet uitgenodigd wordt om mee te beslissen, of deelname kan betalen. De indiaan die een Novib dan mag meenemen doet zijn best maar dat is uiteindelijk toch vooral voor de entertainment en vooral rechtvaardiging van al dat goeds dat de heren onderling bespreken in een taal die die indiaan toch niet begrijpt. De essentie van het verhaal op die conferenties is: ja, er is een duurzaamheids- en ontwikkelingsprobleem; overheden laten het na hun werk te doen; weet je wat, bedrijven en NGOs lossen het samen wel op. Dat klinkt mooi, maar naar verloop van tijd vergeten die partijen dat er ook nog overheden zijn met hun formele taken van regelgeving en handhaving. Je ziet dat de overheden lekker achterover gaan leunen en dat sommige NGOs uiteindelijk oogluikend gaan toestaan dat de deelnemers van al die mooie initiatieven ('ons kent ons') op forse schaal illegal bezig zijn ('ongelukje'). Als dat een paar keer gebeurt, dan hoor je opeens op dat soort conferenties dat de overheid toch betrokken moet worden, want men gaat elkaar echt niet afstraffen voor het niet naleven van elkaars vrijwillige regels. "Stimuleren is belangrijker dan afstraffen" is dan het verhaal. Zeker, op deelterreinen kunnen allianties tussen bedrijven en NGOs best wat succesjes bereiken die overheden niet zomaar voor elkaar krijgen, maar alsjeblieft, laten we ons beseffen wat een moreel mijnenveld het wordt als we kiezen nog verdere overdracht is van de soevereiniteit naar het bedrijfsleven. Zei ik kiezen? Dat is het punt, over dergelijke overdracht van democratische mechanismen naar niet-democratische partijen zal in geen enkel parlement gestemd gestemd worden. En daarna zijn we allemaal overgeleverd aan politieke besluitvorming via ons koopgedrag. "Na de aankoop van 1000 pakjes boter kunt u een vluchteling in Nederland laten onderbrengen en volledig laten integreren dankzij (bedrijfsnamen)" of (naar gelang) "laten terugkeren naar een riant opnieuw vormgegeven shanti gesponsord door..."

meijerlahn
meijerlahn20 jan. 2013 - 11:36

Agenda 2013 Het jaar van de grote verandering http://tegenlicht.vpro.nl/afleveringen/2012-2013/agenda-2013.html Tegenlicht Maandagavond 21 jan. Nederland 2, 21.00 uur. http://tegenlicht.vpro.nl/afleveringen/2012-2013/agenda-2013.html

Arjuna2
Arjuna220 jan. 2013 - 11:36

Wat een kanjer deze man! Hij ziet erg scherp waar het aan mankeert in deze wereld en geeft , in alle bescheidenheid, haarfijn aan waar verbeteringen toepasbaar zijn. Het zou fantastisch zijn, als deze inzichten tot meer mensen en vooral wereldleiders zouden doordringen.

adriek
adriek20 jan. 2013 - 11:36

Flower Power? Ik ben het er mee eens dat het leven om andere zaken dan zo veel mogelijk (geld) zou moeten gaan. Maar maak dat de managers van deze wereld maar eens wijs.

trujac
trujac20 jan. 2013 - 11:36

weer zo'n schijnheilige bobo die zo nodig het morele gezicht van het kapitaal moet ophouden. Zelf discipline zul je nooit van die lui verwachten.

Thom Holterman
Thom Holterman20 jan. 2013 - 11:36

Een andere kant op Terecht wordt hieronder op gemerkt dat er sprake is van schijnheiligheid, dat het uiteindelijk toch om winst maken gaat en groeien (want ‘stilstand’ is achteruitgang voor het management). Als Feike Sijbesma (DSM) echt de andere kant op wil, zou hij kunnen beginnen iets van Ivan Illich te lezen, die in de jaren 1970 en 1980 in de mode was. Zijn generatie van ‘andersdenkenden’ is door de neoliberale golf weggedrukt. Evenwel, er lijkt een nieuwe generatie in diens inzichten opnieuw geïnteresseerd te zijn. Reden voor de Franse filosoof Thierry Paquot om een korte inleiding op het denken van Illich te schrijven. Wie is Illich vraagt Sijbesma zich misschien af? Wel de man van ‘ontscholing’ en van ‘ziekenhuizen maken ziek’ en ‘industrie maakt vuil’. Maar wat bedoelde hij daarmee? Ik besprak zojuist het boek van Paquot: http://libertaireorde.wordpress.com/2013/01/20/ivan-illich-de-contraproductiviteit-van-de-megamachines/

Hazmat Guy
Hazmat Guy20 jan. 2013 - 11:36

'People, planet, profit' Mooi kan de kerncentrale ook dicht, of is Nederland er klaar voor? http://www.co2ntramine.nl/berging-radioactief-afval-in-de-ondergrond/

nachtwacht2
nachtwacht220 jan. 2013 - 11:36

Verhoudingen bepalen balance en evenwicht. Een instabiel dogma van economische contuiniteit is eveneens onderhavig aan infinitieve verhoudinging als geheel! jk

DerUnterMensch
DerUnterMensch20 jan. 2013 - 11:36

Wat een onzin. Natuurlijk hebben veel bedrijven meerdere doelen, en welke zijn is aan de eigenaar. Maar het hoofddoel is en zal altijd het verdienen van geld moeten zijn. Dit is de zelfde lege mooipraat die je ook vaak hoort van socialisten over een land, waar de economie niet bovenaan mag staan. Als een bedrijf geen winst maakt kan het 'people en planet' (en andere doelen) ook wel vergeten. Net zoals wanneer een land in de financiële problemen komt ook alles somberder word ('people (ja, ook de arme) en planet'). Dus winst maken is altijd het hoofddoel, het is de reden voor het bestaan van elk commercieel bedrijf, het is hoe de eigenaar van het bedrijf zijn geld verdient en het is de enige manier waarop eventuele secundaire doelen ook mogelijk worden gemaakt. (Uiteraard hoeft een land geen winst te maken (als het geen schuld heeft, en een mooie zak reserves heeft) maar moet een land quitte spelen)

DerUnterMensch
DerUnterMensch20 jan. 2013 - 11:36

Helaas blijkt in de praktijk zo'n 'democratische wereldregering' vrijwel altijd een nieuwe wereldorde te worden. Dit simpelweg omdat het te groot is om goed door het volk gecontroleerd te worden, er ook te veel (conflicterende) verschillende culture zijn over de hele wereld en zo'n 'wereldregering' te veel macht heeft. Hou het daarom dus maar gewoon op vrijwillige samenwerking tussen landen. Doe je het niet op vrijwillige basis dan moet er tenslotte weer dwang worden toegepast waardoor je dus weer bij een nieuwe wereldorde terecht komt. Wat jij tenslotte niet goed vind vind een ander land wel goed en omgedraaid.

Crunchy Frog
Crunchy Frog20 jan. 2013 - 11:36

De supertanker van ons economische systeem zal hiermee niet binnen een dag op een andere koers komen te liggen, maar het lijkt me een goede zaak dat geleidelijk aan meer mensen in hoge posities hiervan doordrongen raken. (Er zijn natuurlijk mensen die vinden dat die supertanker maar beter gelijk kan worden opgeblazen.) Auteur Matthijs Vermoolen zei het mooi: De mantra 'Het doel van een bedrijf is om winst te maken' is te vergelijken met de uitspraak 'Het doel van een mp3-speler is batterijen gebruiken'.

Magikeven!ikheetMostafa
Magikeven!ikheetMostafa20 jan. 2013 - 11:36

Slappe verhaal, winst moet kunnen, maar een eerlijk winst! Vroeger, toen de PVDA de partij van d eArbeid heete, hadden wij het over eerlijk winst en werkgever als werknemer waren tevreden. Weet u dat door niet eerlijk winst de economie wordt altijd bedonderd?

vanessa2
vanessa220 jan. 2013 - 11:36

Sijbesma leek me er een die meent de boel op te kunnen lossen door het volk voortaan cake te laten eten.

JoopSchouten
JoopSchouten20 jan. 2013 - 11:36

Het Wereld Economisch Forum verspreidt de mythe dat zwendel door de zakelijk elite zeldzaam is. 'Op een steenworp afstand van het Wereld Economisch Forum in Davos, reikte een groep niet-gouvernementele organisaties deze week de Public Eye Award uit aan Shell en Goldman Sachs.' Oliebedrijf Shell werd een van de winnaars, vanwege proefboringen in het noordpoolgebied. "Veilig boren is daar onmogelijk. Shell gokt met het dierenleven en de schoonheid van een van de laatste ongerepte gebieden op aarde" Goldman Sachs kreeg de jury-award. De jury stelde dat het bedrijf grote verantwoordelijkheid draagt voor de eurocrisis. Bankenexpert William K. Black, die aanwezig was bij de bekendmaking, zei dat Goldman Sachs niet de enige rotte appel was in de bankensector. "Goldman Sachs is de norm van systematisch gevaarlijke instituten", zei hij. Black stelde dat het Wereld Economisch Forum "de mythe verspreidt dat zwendel door de zakelijk elite zeldzaam is." Ulrich Thielemann, expert op het gebied van zakelijke ethiek, stelde dat winstmaximalisering geen ruimte laat voor morele integriteit. "Het is de belangrijkste oorzaak van onverantwoordelijk gedrag. Er moet een einde komen aan meedogenloze concurrentie zonder oog voor mensenrechten en het milieu." Bron.: http://www.trouw.nl/tr/nl/4332/Groen/article/detail/3383620/2013/01/26/Uitsterven-diersoorten-overdreven.dhtml

Zjenny
Zjenny20 jan. 2013 - 11:36

Het zoveelste staaltje van Newspeak. Is er iemand die dit gelooft????

2 Reacties
wvdstraat
wvdstraat20 jan. 2013 - 11:36

Dat vind ik een heel moeilijke vraag ! Het verhaal van Sijbesma had een aantal goede punten, maar bleef net te abstract. Bij de vraag over hoe eea te rijmen was met de 400 ontslagen in z'n eigen bedrijf, kwam hij echter veel te gemakkelijk weg en daalde mijn instemming aanzienlijk. De vervolgvraag van Marcia Luyten (met wie ik graag wil trouwen) had moeten zijn 'waarom die noodzaak er was, terwijl er zulke "mooie cijfers" zijn'. De beleefdheid (die Buitenhof een prettig programma maakt) sloeg hier helaas door. De gesuggereerde kerndoelstellingen werden niet gekwantificeerd en dat maakt achterdochtig. Want natuurlijk moet er verder worden nagedacht, maar zaken als loongebouw, energierekening, personeelsbeleid, recycle-mogelijkheden, outsourcing (ook naar lage lonen-landen) o.a. zijn kengetallen die bekend behoren te zijn, dus kan men vandaag al aan de slag.

Jiskefet47
Jiskefet4720 jan. 2013 - 11:36

Geloven naar een oud Hollands gezegde, doe je in de kerk en daar kom ik tegenwoordig nooit. Eigenlijk wel jammer want ik mag zo graag zingen. Misschien toch maar weer eens een leuk koortje uitzoeken?

Verhagen23
Verhagen2320 jan. 2013 - 11:36

DSM is nota bene één van de grootste vervuilende industriëen van ons land...

2 Reacties
opmerker
opmerker20 jan. 2013 - 11:36

DSM is nota bene één van de grootste vervuilende industriëen van ons land... Dit i een ernstige beschuldiging. Verklaar U nader graag.

opmerker
opmerker20 jan. 2013 - 11:36

Feike Sijbesma geeft blijk van vertrouwen in het world economic forum in Davos. Helaas zijn de oplichters daar ook actief Het forum is aangeklaagd by het U.S district court New York. De directeur van de financiele Diensten der industriegroep van het World Econimic Forum (WEF). Wiens taak het is de ontwikkeling en relaties met de WEF partner companies in Banking, Insurance en Asset managemen sectors in goede banen te leiden. Hij heeft getracht de beheerder van de bezittingen der Dragon Family om te kopen zodat een deel van die bezittingen ter waarde van 1 Triljoen dollars. $ 1,000,000,000,000,- US dollars te ontvreemden. dd half 2009. Ga daar maar even een speech afsteken voor een betere wereld.

[verwijderd]
[verwijderd]20 jan. 2013 - 11:36

--- Dit bericht is verwijderd —

2 Reacties
Zjenny
Zjenny20 jan. 2013 - 11:36

Les Agenda 21 van de VN. Het streven naar die wereldregering met milieu als verkooppraatje is er al heel lang.

frankie50
frankie5020 jan. 2013 - 11:36

Beste Erwin, Het heet volgens mij maatschappelijke verantwoordelijkheid. Alle problemen waar wij nu tegen aanlopen zijn terug te voeren op het feit dat door het neoliberalisme de financiële wereld en het bedrijfsleven hun maatschappelijke verantwoordelijkheid opzij konden gaan zetten voor puur alleen het eigen gewin en dat ze daarom de instrumenten die ze op hun maatschappelijke verantwoordelijkheid bleven wijzen met hulp van de politiek lieten afbreken, denk aan toezicht, verworven rechten en de sociale zekerheid, en dit proces is nog steeds in volle gang. Dat proces moet gestopt gaan worden anders gaan we van crisis naar crisis, met als eindresultaat het groepje superrijken die zich van alles kunnen blijven veroorloven en de grote groep die zich net kan behelpen of in armoede door het leven moeten blijven gaan, en dat gaat uiteindelijk uitdraaien op onderlinge spanningen en daar komt als wij de goede leiders gaan kiezen wel weer een oorlog uit voort. http://www.youtube.com/watch?v=3nuElu-ipTQ

Wij, Prins Pils, bij de gratie Gods
Wij, Prins Pils, bij de gratie Gods20 jan. 2013 - 11:36

Aan de dames/heren cynici die al in deze draad met afkeuring hebben gereageerd: zelfs al zou het allemaal voor de bühne zijn, dan nog is het goed dat de man dit zegt. Want je kunt hem er later aan houden. Mocht je hier ook weer negatief op reageren, dan zou je bij jezelf eens te raden moeten gaan of je wellicht extreemlinks bent. Een kenmerk van extremisten is namelijk dat men de andere kant van het spectrum als de duivelse kant beschouwt. En een duivel kán niet eenmaal niets goed doen, dus moet je hem blijven verketteren. Ook al verandert hij ten goede.

2 Reacties
Zjenny
Zjenny20 jan. 2013 - 11:36

Je kunt de groep CEO´s die onbetrouwbaar en destructief is gebleken, keer op keer op keer, nog 1 kans geven..oke, dat gebeurt al decenia lang....en als die kans dan weer uitloopt op ellende...wanneer word je dan wijs? Kenmerk van de duivel is het vermogen om te misleiden en dat noemde Orwell Newspeak.

Sylvia Stuurman
Sylvia Stuurman20 jan. 2013 - 11:36

[Aan de dames/heren cynici die al in deze draad met afkeuring hebben gereageerd: zelfs al zou het allemaal voor de bühne zijn, dan nog is het goed dat de man dit zegt. Want je kunt hem er later aan houden. ] Waar het op neer komt is dat er voor de zoveelste keer bezworen wordt dat het zelfreinigende vermogen van CEO's alle problemen zou oplossen. Je moet toch toegeven dat je dat zo langzamerhand al erg vaak hebt gehoord. Is daar ooit iets van terecht gekomen? Probeer verder maar eens te bedenbken welke concrete handvaten hij hiermee geeft om hem ooit ergens aan "te houden".

[verwijderd]
[verwijderd]20 jan. 2013 - 11:36

Slap verhaal van Sijbesma. En dat hij bijv in 2008 €1.516.680 verdiende maakt het verhaal van "het moet niet allemaal om de winst gaan" wel erg abstract.

1 Reactie
Hjalmar Hoort
Hjalmar Hoort20 jan. 2013 - 11:36

In 2011 slechts 6% meer. Zie pagina 126 van het jaarverslag. 6% in 4 jaar is niet echt wat je noemt schandalige zelfverrijking. Tegenover inflatie daalt zijn inkomen.

Jiskefet47
Jiskefet4720 jan. 2013 - 11:36

As(als) Feike Sijbesma(Fryske namme/Friese naam) in(een) oprochte(oprechte) Fries is, dan zijn zijn intenties te vertrouwen. Aangezien ik hem niet persoonlijk ken, heb ik geen enkele poot om op te staan om dit te te kunnen beseffen. De ironie wil dat ieder in zijn eigen denken betrouwbaar is, vaak omdat men heeft ervaren dat anderen dat niet zijn. Als naïef jongmens ben ik vaak belazerd en weten jullie wat, daar heb ik veel zelfkennis van gekregen. Ooit heeft wijlen en oud minister Luns(buitenlandse zaken) eens een "masterclass" gegeven in diplomatie en hoe humor en misleiding daarin hun rol spelen. Het zou interessant zijn als dat interview nog ergens in de archieven bewaard zou zijn gebleven en op YouTube zou kunnen worden geplaatst.

1 Reactie
wvdstraat
wvdstraat20 jan. 2013 - 11:36

Luns ???? Die was al dement voordat hij geboren werd, heeft ons land veel schade aangedaan en de enige "humor" die deze zielepoot betrachtte, was zichzelf belachelijk maken....

Winston2
Winston220 jan. 2013 - 11:36

"Winst moet geen hoofddoel bedrijven zijn." Een loze kreet als je desondanks binnen een winsteconomie wil blijven functioneren, als je intussen geenszins van plan bent deze economie aan de basis te veranderen. Frans Akkermans illustreert dat mooi hieronder door te zeggen:"Wat is er verkeerd aan het maken van winst voor een bedrijf? Waar ben je anders voor?" Inderdaad, waar ben je anders voor... En hoe wil je anders overleven? Neoliberalisme behelst dat niet alleen bedrijven, maar idealiter ook alle burgers zich tot hoogste doel stellen de eigen winst te maximaliseren; de bekende geluksmachientjes die allen tezamen op haast magische wijze zouden zorgen voor een gedroomd marktevenwicht. Marktwerking, De Onzichtbare Hand. Laat het kapitalisme en de kapitalist met rust en voor je het weet is de slavernij terug. Het is dan ook geheel terecht dat Frans Akkermans vervolgt met: "Natuurlijk moet je bedrijven niet hun gang laten gaan in het realiseren van die doelstelling. Om hun winsten af te romen, hun personeel goed te behandelen, het milieu te beschermen, enz. maak je wetten waar ze zich aan moeten houden." Kapitalisme en kapitalisten dienen beteugeld, gekooid te worden. Maar daar zit een groot probleem. Ik stel mij de vraag "kán dat überhaupt wel?" We leven in tijden waarin de onpartijdige observeerder tot de conclusie moet komen dat het antwoord op die vraag naar "nee" neigt. Want wat blijft er over van die beteugelende wetgeving als de wetgevende macht de ansdere hand is op de veel te dikke buik van de kapitalist? Sinds de jaren 80 stellen overheden zich op als hoeders van de markt in plaats van hoeders van het volk. Een nieuwe economische zakelijkheid had zich van de westerse maatschappij meester gemaakt, een zakelijkheid die tot dan toe redelijk van de scherpste kantjes werd ontdaan door een keynesiaanse en soms zelfs sociaaldemocratische politiek. Zoals Michael Parenti ooit zei, zijn we getransformeerd van "capitalism with a friendly face" naar "capitalism in your face." De neoliberale politiek en bijhorende "laissez-faire" variant van de markteconomie hebben niet alleen geleid tot de huidige schuldencrisis, maar ook tot een diepe ontwrichting van de verhouding tussen werkgevers en werknemers, alsmede een geheel andere houding van de burger ten aanzien van het begrip "werk." De ongezonde nadruk van de neoliberalistische ideologie op de individu en diens vrijheden heeft op al deze zaken gewerkt als een catalysator; in slechts enkele decennia hebben deze ontwikkelingen zich kunnen ontvouwen. Zelfs als je de invloed die de voortschrijdende techniek en wetenschap hierop hebben gehad mee rekent, kan deze periode van nog geen twee generaties niet anders worden gezien dan heel erg kort. De toename van stress, burnouts, het gevoel niet mee te kunnen gaan met de snelheid van de ontwikkelingen binnen de 24-uurs-economie zijn volgens mij voor een groot deel hierdoor te verklaren. Waar is bijvoorbeeld onze verontwaardiging gebleven bij alweer een massa-ontslag? Als een werknemer vanwege bedijfseconomische redenen moest worden ontslagen, gold dat tot niet zo heel lang geleden ook als een morele nederlaag van de baas, de werkgever; iets dat je in het klein- en middenbedrijf, waar nog sprake is van echte ondernemers, nog wel ziet. Dat neemt echter niet weg dat in de kapitalistische concurrentiestrijd het doel van die kleine ondernemer is om een grote ondernemer te worden. Ik zeg niet dat zulks voor elke individuele ondernemer geldt, slechts dat het systeem, de ideologie daarop gestoeld is. Onder het neoliberalisme zijn we massa-ontslagen heel snel gaan zien als een maatschappelijk aanvaardbaar bedrijfseconomisch instrument om de winst op peil te houden en de concurrentiepositie, het marktaandeel, te beschermen. Aan de andere kant werd van werknemers steeds meer flexibiliteit vereist om bedrijven in staat te stellen zich snel aan te passen bij veranderende economische omstandigheden. Waar "een baan voor het leven" kort daarvoor nog de doorsnee was, met de invoering van flexwet en "jobhoppers" werd hiermee afgerekend. De zichzelf verkopende "homo economicus" was geboren. Weg was de mede-verantwoordelijkheid van de werkgever, die werd vervangen door de eigen verantwoordelijkheid van de werknemer om vooral in zichzelf te blijven investeren om "interessant" te blijven voor de werkgever. En ook binnen de bedrijfsmuren werd met de invoering van meetbare (maar eveneens zeer fraudegevoelige) zaken als targets, incentives, tijdschrijven en DBC's, van de werknemer steeds meer een houding verlangt van een soort zelfstandige mini-ondernemer die in een onderlinge concurrentiestrijd de winsten voor de werkgever maximaliseert. En hier houdt de penetratie van het marktdenken in onze westerse maatschappij niet op, hier begint die pas. Want ook op nationaal niveau zijn we verwikkeld in een internationale concurrentiestrijd die door anti-globalisten de "race-to-the-bottom" wordt genoemd. De "gezondheid" van de economie, alsmede de rangorde in de internationale scorelijst, van een economie wordt doorgaans afgemeten aan de stand van de beursindex; een gewogen gemiddelde van de aandelenwaarde van 's lands grootste bedrijven. Onder druk van deze strijd, compleet met vergelijkende grafiekjes in de meest bekeken nieuwsuitzendingen en in het financiële katern van elke zichzelf respecterend landelijk dagblad, bieden staten tegen elkaar op (onder?) waar het erom gaat de aandacht van 's werelds grootste bedrijven te trekken. "Een gunstig vestigingsklimaat" is werkelijk in no time at all belangrijker geworden dan een gunstig leefklimaat voor de eigen inwoners en werknemers. Zo zijn we als gehele maatschappij op elke schaal verwikkeld in en doordrenkt van de eeuwige competitie die het kapitalisme eigen is. Het gekke is dat we het desondanks raar vinden dat we meer en meer met onszelf en met elkaar in de knoop liggen. En nog gekker is dat sommigen blijkbaar waarde hechten aan de zalvende woorden van Sijbesma. Kort wil ik nog terugkomen op de vraag van Frans Akkermans: "Waar ben je anders voor (als bedrijf)?" In een ideale wereld is een bedrijf er om productie te faciliteren en de welvaart van de maatschappij als geheel te verhogen. Tot nu toe hebben we geloofd in het model van de markt; het mag geen geheim heten dat ik dat geloof niet deel. Maar we hoeven de markt als zodanig niet radicaal en plotseling de rug toe te keren. Liever niet zelfs, want dat zou alleen maar revolutie betekenen en daar komt meestal niet veel goeds van en komt vaker neer op een omkering van rollen. De weg der geleidelijkheid verdient de voorkeur en we zouden kunnen beginnen bij dat bedrijf en de democratie. We zouden democratische beginselen kunnen doorvoeren tot binnen de bedrijfsmuren, oftewel het productiekapitaal democratiseren. Dat wil zeggen dat werknemers zeggenschap krijgen over de wijze waarop kapitaal en opbrengsten worden ingezet. Werknemers zouden mede bepalen hoe hoog de salarissen zijn binnen elke laag van de onderneming, rekening houdende met de marktposutie van het bedrijf. De werknemers zelf zijn het immers die niet alleen belang hebben bij een eerlijk salaris, maar net zo goed in het kunnen blijven voortbestaan van het bedrijf. Binnen de wereldwijde realiteit van strijd en competitie die ik hierboven beschreven heb, is het erg moeilijk om zoiets op te starten. Maar ik voel aan mijn water dat wil het überhaupt een kans hebben, we hoogstens op het nationale niveau kunnen beginnen. En in de hoop dat het zich als een schone, gezonde olievlek uitspreid over de wereld wanneer andere landen naar ons kijken en zeggen: "wat is dat een vredige, gelukkige en rechtschapen samenleving! Daar wil ik ook deel van zijn!!" Want wat is een rechtvaardige maatschappij anders dan een maatschappij waarin iedereen krijgt wat hij verdient en iedereen ook verdient wat hij krijgt. Geen beter middel dan medezeggenschap geven in het systeem dat de welvaart verdeelt; dat creëert maximaal draagvlak voor ieders salaris of vergoeding. Een andere opmerking van Frans Akkermans: "Natuurlijk moet je bedrijven niet hun gang laten gaan," komt dan ook te vervallen. Je zou bedrijven gerund door de werknemers veel meer vrijheid kunnen geven. Als je echt van mening bent dat winst geen hoofddoel voor bedrijven moet zijn, geef het bedrijf dan in handen van degenen voor wie niet de winst, maar het voortbestaan van het bedrijf, het levensonderhoud en de gezonde leefomgeving de hoogste prioriteit hebben.

2 Reacties
Winston2
Winston220 jan. 2013 - 11:36

Oeps.. daar ging iets mis met de opmaak... Excuses. (misschien kan de redactie even de lege regels verwijderen?)

Jensbos
Jensbos20 jan. 2013 - 11:36

Dank, zeer evenwichtig stuk, mijn inziens het enige antwoord op onze huidige periekelen, staats kapitalisme ten dienste van de mens in plaats van neo - liberale laissez faire (in de praktijk) uitsluitend ten dienste van het geld.

roher
roher20 jan. 2013 - 11:36

Winst op zich hoeft niet schadelijk te zijn, als je maar weet wat je ermee doet. Dan is het zelfs goed! Veeleer zit het in tegengestelde ontwikkelingen in de productie dat je denkt dat het met de kraan open dweilen is. Zonnepanelen, goed, maar tegelijkertijd nemen we allemaal een tv en een geluidssysteem in de keuken, cool! Ten tweede het gevaar van inkomensongelijkheid wat een mate van blinde vlekken kan opleveren waaruit destabiliserende invloeden ontstaan. Bijvoorbeeld dat de mensen hun rekeningen niet meer kunnen betalen. Maar het verhaal pleit impliciet natuurlijk wel voor een herwaardering van vrijwilligers en onderbetaalden, want deze mensen voegen de daad bij het woord en vergeet niet dat de winstmarges daardoor wel hoger uitvallen! Net zo als het opvoeden van kinderen, je ziet dat de kinderopvang te duur wordt en dat het toch weer neerkomt op thuis opvoeden, en dat is dan weer gratis! En waarom eigenlijk?

1 Reactie
7731BK11
7731BK1120 jan. 2013 - 11:36

Dat is gratis, omdat het je EIGEN kinderen zijn Roher, gewenst over het algemeen, neem ik aan. Je kunt toch niet alles omzetten in geld? En voor alles de gemeenschap laten opdraaien. Dan is het einde zoek, lijkt me.

[verwijderd]
[verwijderd]20 jan. 2013 - 11:36

--- Dit bericht is verwijderd —

2 Reacties
JoopSchouten
JoopSchouten20 jan. 2013 - 11:36

Géén nieuwe wereldorde? Dit lijkt me juist voor de hand liggen aangezien het onderliggende systeem niet deugt en de 1% 'eigenaren' de werkelijke macht en invloed hebben. En een wereldregering vind ik onwenselijk en onmogelijk omdat culturen teveel verschillen. Iets wat ik overigens een leerzaam vind. Eenheidsworst houdt ontwikkeling tegen en wordt een dictatuur.

frankie50
frankie5020 jan. 2013 - 11:36

Beste Erwin, Zet de voor- en de nadelen van een wereldregering voor uzelf en voor eens op een rijtje en deel die met ons op Joop.nl, en hier meer informatie over Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen. http://www.mvonederland.nl/

FransAkkermans1947
FransAkkermans194720 jan. 2013 - 11:36

"We zouden democratische beginselen kunnen doorvoeren tot binnen de bedrijfsmuren, oftewel het productiekapitaal democratiseren." Dat beginsel is, uiteraard tot op zekere hoogte, toch al ingevoerd met de wet op de ondernemingsraden en de werknemerscommissaris en dat kun je weer tot op zekere hoogte, uitbreiden. Misschien nog meer want ik heb dat sinds de jaren zeventig tachtig eigenlijk niet meer bijgehouden. Maar ik zie op dit terrein geen sociale strijd om de zeggenschap van betekenis. Dat verbaast me want je zou zeggen dat er toch alle reden is om de macht van de eigenaren wat in te tomen gelet op de ervaringen dat ze maar al te vaak genegen zijn de continuïteit van hun onderneming op te offeren aan hun drang om te 'cashen.' Ik heb overigens geen beste ervaringen met 'zelfbestuur'. Het draaide uit op een democratie van de grote bekken.

1 Reactie
FransAkkermans1947
FransAkkermans194720 jan. 2013 - 11:36

Sorry, dit had moeten staan bij Winston V, 22.50

MichelReiziger
MichelReiziger20 jan. 2013 - 11:36

Dus als ik het goed begrijp moet winst maken geen hoofddoel lijken. Gelukkig weten de beleggers wel beter...

1 Reactie
Jensbos
Jensbos20 jan. 2013 - 11:36

Heel jammer ja, we investeren (of beter beleggen) ons zo de afgrond in...de monetaristische, gelobaliseerde laissez faire aanbod economie met staats kapitralistische concurrentie......weet u wel....

bob b.
bob b.20 jan. 2013 - 11:36

Het is de grondregel van modern ondernemersschap. Het hoofddoel is het bieden van toegevoegde waarde voor een acceptabele prijs. Met andere woorden, iets maken dat mensen willen kopen. Als dat lukt maak je winst, lukt dat niet dan houdt het op. Zo simpel is het. Al het andere: winst, werkgelegenheid, duurzaamheid, millieuaspecten, etc is hier een afgeleide van en voor de stelling in wezen niet echt relevant.

1 Reactie
Jensbos
Jensbos20 jan. 2013 - 11:36

Inderdaad, alleen is dat in de aanbodeconomie erg doorgeschoten, ik weet nog gelezen te hebben dat het doel is zo goedkoop mogelijk te produceren en dat de economische wetten binnen de vrije markt ervoor zorgen dat uiteindelijk degene die de meeste waar levert voor een zo laag mogelijke verkoopprijs uiteindelijk alle concurrentie zal overleven. Vandaar dat onze eigen bedrijven zo graag (onder eigen "Quality controll") in lage lonen landen produceren....gevolg; The race to the bottom.