Sfeerfoto van Joop
Joop
Joop

Rutte jammert over wantrouwen Kamer

Oppositie constateert patroon: premier houdt telkens informatie achter
Joop

Wij zijn van de wereld, maar de wereld is niet van ons

  •  
29-11-2018
  •  
leestijd 3 minuten
  •  
toteme-2581457_960_720

© cc-foto: Viateur

Om echt wat aan klimaatverandering te doen moeten we naar een nieuw paradigma. Daarvoor kunnen we leren van indianen
Niemand kan er meer omheen. Afgelopen zomer konden we het zelf voelen – het was nog nooit zo warm en droog geweest. Vorige maand kwam daar het IPCC-rapport bij en deze week het UNEP-rapport overheen. De CO2-uitstoot stijgt en de aarde warmt sneller op dan we al dachten.
Daar proberen we iets aan te doen. Dit weekend op de COP24, de opvolger van Parijs, in Katowice, Polen, en dit najaar met ons nationale Klimaatberaad. De discussies gaan over tonnen CO2, halve graden en eerdere sluiting van kolencentrales. Maatregelen die moeten omdat het moet. Volgens DNB-president Klaas Knot verdienen we als BV Nederland zelfs aan vooruitstrevend klimaatbeleid.
Hoewel die maatregelen inderdaad moeten, gaan we voorbij aan de echte oorzaak van klimaatverandering. Die ligt diep verankerd in onze cultuur. Daar moeten we kritisch naar kijken, anders zijn we zo weer terug bij af als de financieel-economische noodzaak wegvalt of als de klimaatzorg even minder in de mode is.
Die oorzaak ligt in de manier waarop wij tegen de wereld aankijken. Ons maatschappelijk model is gestoeld op de christelijke wereldvisie waarin de mens, geschapen naar Gods evenbeeld, de aarde moet onderwerpen en heersen over al dat leeft. In een hiërarchische piramide staat de mens boven andere wezens en mag de aarde dus gebruiken, de natuur temmen en grondstoffen benutten voor eigen gewin. Dat model leverde ons – in dit deel van de wereld – lange tijd veel voordeel. Maar kijk nu naar milieuvervuiling, het uitsterven van soorten, plastic soep, klimaatverandering … We lopen tegen de grenzen aan; onze manier is niet langer houdbaar.
Zet daar tegenover de visie van indianen, de oorspronkelijke bewoners van Amerika, die uitgaat van gelijkwaardigheid tussen de diverse levende wezens. Een visie waarin de mens slechts een schakel is en moet zorgen dat er een balans is tussen al wat leeft. Want al wat leeft is je familie, niet je ondergeschikte, en dus moet je die met respect behandelen: Moeder Aarde, Broeder Bizon…
Die visie werd lange tijd als kinderlijk weggezet, of op z’n best als romantisch. Maar de indiaanse kijk op de schepping is reëel en bestaat – gelukkig – nog. We kunnen ons zelfs afvragen welke zienswijze eigenlijk primitief is: degene die de wereld ziet als een complex onderling samenhangend geheel van verschillende levensvormen die elkaar in balans houden, of degene die de wereld ziet als testlocatie of handelsartikel voor eigen gewin.
Dat de indiaanse visie reëel is, konden we vorig jaar zien bij de felle protesten door de Standing Rock Sioux tegen de Dakota Access oliepijpleiding. Ze waren bereid hun leven te geven voor de bescherming van Moeder Aarde. Traditionele indianen zijn oprecht emotioneel als de aarde in hun ogen geweld wordt aangedaan, door schaliegaswinning, steenkoolafgraving of oliepijpleiding. Ik heb indianen echt daarom zien huilen. Dat is toch van een andere orde dan de emoties van Klaas Knot.
We weten nu dat we iets moeten doen. Maar de vraag is of wij met dezelfde wereldvisie die het probleem heeft veroorzaakt, kunnen doorgaan en slechts her en der wat bijspijkeren. We hebben een totaal andere wereldvisie nodig; een nieuw paradigma. Daarvoor kunnen we inspiratie opdoen bij de indiaanse levensvisie. Ook wij moeten ons gaan beseffen dat we onderdeel zijn van de schepping en er niet boven staan. De indiaanse wereldvisie, die de onderdrukking van eeuwen heeft overleefd, blijkt niet iets van het verleden, maar juist iets voor de toekomst. Zoals een Sioux leider onlangs zei: “Wij zijn van de wereld, maar de wereld is niet van ons.”

Praat mee

Heb je een vraag, suggestie of wil je gewoon iets kwijt? Dat kan hier. Lees onze spelregels.

avatar

Reacties (18)

Frans_Cobben_Halsteren
Frans_Cobben_Halsteren30 nov. 2018 - 19:03

Heel moedige actie van deze indianen tegen machtige Olie-ondernemingen, vooral als je naar het treurige bestaan(alcoholisme, zelfmoord, mishandeling door politie en blanke arbeiders) van indianen in de reservaten in Canada en de U.S.A. kijkt, en naar de geweldadige onderdrukking van indianen in Peru en Mexico.

DeKleineSalamander
DeKleineSalamander30 nov. 2018 - 16:23

'... The earth is a world The world is a ball A ball in a game With no rules at all And just as I wonder At the beauty of it all You go and drop it And it breaks and falls....' (Uit The Game- Echo & the Bunnymen) Hoe donker ook de wolken, er is altijd hoop. Als je bereidt bent om het hele systeem wat ons 'rijkdom' heeft gebracht en de ander 'armoede' ook voor jezelf te analyseren. Als je bereidt bent te kijken wat je werkelijke behoeften zijn en niet wat ze je van kinds af aan op alle scholen en instituten hebben aangeleerd. Economische groei is niet een oplossing of voorwaarde voor een mooi leven voor iedereen. Economische nulgroei -leefbaar voor de uitverkorenen- ook niet als we het systeem ongemoeid laten. Kies voor systeemverandering, zoek je nieuwe grenzen op en maak een eigen beginnetje. Als je een keer ontdekt wat er mogelijk is is er zoveel mooiers mogelijk. 'Out of the box and back to the earth', bevrijd jezelf. Eis er altijd hoop. Aho Mitakuye Oyasin.

1 Reactie
DeKleineSalamander
DeKleineSalamander30 nov. 2018 - 16:26

Er is altijd hoop.

José
José30 nov. 2018 - 13:44

Een paradigma kun je ook werkenderwijs veranderen, en ik denk dat het project Drawdown die mogelijkheid in zich heeft. Hier een interview met de bevlogen bedenker van dit project Paul Hawken: https://www.mo.be/interview/klimaatverandering-legt-de-stompzinnigheid-van-ons-politiek-systeem-bloot en met Sven Jense, die in Nederland een netwerk van meewerkende bedrijven initieert: https://decorrespondent.nl/8926/dit-gigantische-onderzoek-gaat-niet-over-het-klimaatprobleem-maar-alleen-over-oplossingen/709197478-47639b59 Tot slot een artikel van Jelmer Mommers over de afgelopen zomer: “Vroeger konden we over extreem weer praten zonder het klimaat te noemen. Dankzij de voortschrijdende klimaatwetenschap weten we: de extreme hitte van deze zomer is het gezicht van wereldwijde opwarming. Volgens een nieuw scenario kunnen we afglijden naar een onleefbaar hete aarde.” https://decorrespondent.nl/8647/heet-heter-onleefbaar-de-zomer-van-2018-dwingt-ons-tot-actie/952977223-4bd18161

vdbemt
vdbemt30 nov. 2018 - 13:43

Hartgrondig mee eens. Ik ben helaas sceptisch. In onze steeds liberalere en kapitalistischer wereld wordt "ik" steeds belangrijker. En daar waar "ik" dan toch nog "wij" wordt, wordt het een soort van "wij" waaraan de indianen zo goed als ten onder zijn gegaan. Omdat die "wij" beter waren, en zijn, dan indianen. En omdat die "wij" niet leren. Of erger: niet willen leren. Ook niet als het om het plunderen van de planeet gaat. Ik mag hopen voor ons nageslacht dat dat beeld echt verandert. Ik ben sceptisch. Ik hoop wel.

tempest
tempest30 nov. 2018 - 13:39

Gepraat over een zogenaamde "christelijk wereldvisie" en de "indiaanse levensvisie" vind ik eigenlijk weinig boeiend. Het verzandt in stupide generalisaties. Het idee dat de mens boven de rest van "de schepping" staat is veel breder dan een christelijke visie, kijk maar naar oosterse culturen en moderne niet-religieuze bevolkingsgroepen, daar leeft dat net zo. Praatjes over balans met al wat leeft is ook veel breder en is strikt genomen helemaal niet in tegenspraak met het eerste. Het enige waar het in de praktijk om gaat is dat de huidige manier van omgang met onze leef-omgeving niet oneindig door kan gaan en niet door zal gaan. Uiteindelijk zal er een verandering plaatsvinden. De vraag is welke en hoe gaan we met de negatieve gevolgen daarvan om. Kunnen we de negatieve kanten beter sturen door nu voor bewuste veranderingen te kiezen? misschien, misschien niet. Ik ben heel sceptisch over alle huidige "oplossingen" die zijn gepresenteerd om de doelstellingen van COP21 proberen waar te maken. Waar het uiteindelijk om gaat is dat de fossiele brandstoffen in de grond blijven, maar dat proberen we te sturen door op nationaal niveau aan de vraagkant te gaan morrelen via belastingen, subsidies en accijnzen. En dan ook nog eens op een volstrekt willekeurige manier (alleen op die dingen waar de nationale overheden mee weg kunnen komen zonder de nationale economie te schaden). Gaat het werken? Ik heb grote twijfel. Juist de willekeur doet veel schade aan het draagvlak onder de bevolking (en electoraat). En stel dat het werkt, dan heb je nog het probleem dat alle landen mee moeten doen, zeker ook de olie-producerende landen (Saudi-Arabie, Rusland etc.). Zolang hun economieën afhankelijk zijn van de productie van de fossiele brandstoffen en hun (dictatoriale) leiders niet erg geïnteresseerd lijken te stoppen met de productie, lijkt het hoogst onwaarschijnlijk dat de manipulatie aan de vraag-zijde succesvol zal zijn. Zeker als aan zaken als, bevolkingsgroei, economische-groei en wereld-handel niet gemorreld mag worden.

Jay K
Jay K30 nov. 2018 - 12:56

Het ziet er niet naar uit dat de mens intelligent genoeg is om hier iets aan te veranderen. Er staan nog veel te veel landen in de rij om ook een stuk welvaart te verkrijgen en we kunnen nu natuurlijk niet tegen hun ook zeggen dat ze minderen gaan moeten omdat wij dat moeten gaan doen. En de momenteel praten we ook alleen maar of het financieel haalbaar is, dus denk ik niet dat we er snel uit gaan komen, maar geen probleem hoor. Dit lost zich vanzelf wel op nadat we zijn uitgestorven.

quatsch
quatsch29 nov. 2018 - 23:40

Zeker 60 jaar lang is weggekeken voor de naderende apocalyps. Nu het te laat is, wordt men wakker.

1 Reactie
Stuurman aan wal
Stuurman aan wal30 nov. 2018 - 10:54

Aha, dat verklaart die 4 ruiters die ik net voorbij zag rijden!

OlavM
OlavM29 nov. 2018 - 22:18

De westerse mens is ver afgedwaald. Wat daarbij een doorslaggevende rol speelt, maar niet als zodanig in het artikel aan de orde komt, is het sociaal-economische systeem: het kapitalisme. Daarin speelt het streven naar en behalen van (telkens meer) winst en (groeps)egoïstisch voordeel een hoofdrol. Niet de werkelijke behoeften en levensbenodigdheden van mensen in het algemeen, dieren, en plantaardige en levenloze natuur. Aan dit systeem zijn de mateloosheid en ontaarding inherent. En inderdaad: pal daartegenover staan de inzichten niet alleen van “indianen”, maar van inheemse volken in het algemeen. Die hebben een wijsheid en manier van leven in harmonie met de natuur ontwikkeld, waarbij evenwicht en de lange termijn bepalend zijn en uitgegaan wordt van de zorg voor de aarde als geheel. We hebben een andere “wereldvisie” nodig, waarbij de eerste stap moet zijn: het doorbreken van de kapitalistische logica, het streven naar materiële winst op korte termijn en het voorop stellen van het eigen individuele voordeel. (Eerder schreef ik hier op Joop.nl over de rechten van inheemse volken, die in de VN-Verklaring over de Rechten van Inheemse Volken (2007) zijn verwoord, maar nog steeds op grote schaal worden geschonden –juist door die kapitalistische heers- en winstzucht-: https://joop.bnnvara.nl/opinies/rechten-inheemse-bevolking-geschonden).

Willem D2
Willem D229 nov. 2018 - 21:47

"Niemand kan er meer omheen. Afgelopen zomer konden we het zelf voelen – het was nog nooit zo warm en droog geweest." De mensen van het KNMI hebben mij geleerd dat er verschil zit tussen het weer en het klimaat.

2 Reacties
Rick Hofland
Rick Hofland30 nov. 2018 - 11:50

Nog “nooit” de laatste paar 100 jaar zal je bedoelen neem ik aan? Aangezien er ten tijde van de Romeinen wijn werd verbouwd in Engeland en zelfs zo Noordelijk als in Scandinavië, kunnen we wel stellen dat het in het verleden vaker warmer is geweest dan de gemiddelde temperatuur van de laatste paar honderd jaar. Dat maakt het nog niet zorgelijk dat het klimaat verandert, maar termen als “nooit” zo warm of zo veel of zo weinig neerslag / extreem weer, zijn nogal paniekerig en van een niveau dat goed past bij de Indianen. Die keken namelijk ook niet verder dan wat zij in hun leven konden overzien en zagen in weersextremen tekens van het bovennatuurlijke en hadden geen enkele wetenschappelijke kennis over weer en klimaat, laat staan hoe het weer en klimaat er 2000 jaar terug uit zag. Laten we vooral niet in paniek raken, de naderende apocalyps wordt al voorspeld zo lang de mensheid bestaat en heeft nog nooit plaatsgevonden dus hopelijk blijft dat nog even zo. Helaas is 95% van de wereldbevolking helemaal niet bezig met zich druk maken om minder CO2 uitstoot, dus het zal nog wel even duren voordat wereldwijd de CO2 uitstoot drastisch wordt verminderd, ook als we in Nederland of zelfs heel Europa morgen met z’n allen stoppen met vliegen, elektriciteit gebruiken, autorijden, vleeseten, onze huizen verwarmen, et cetera. Voorlopig is het verstandig om nu juist tijd en geld te steken in hoe we ons het beste aan kunnen passen aan het veranderende klimaat, omdat we er hier in Nederland helaas weinig invloed op hebben.

vdbemt
vdbemt30 nov. 2018 - 13:46

Natuurlijk. En zo, door het niet te willen horen, niet te willen zien en niet te willen voelen, gaat het gewoon door.

Fool On The Hill
Fool On The Hill29 nov. 2018 - 20:15

Een mooi idee. Maar ook nogal naief en wereldvreemd. Als het al zou lukken om alle neuzen van een gemeenschap dezelfde spirituele kant op te laten kijken, is het dan wel handig om het wereldbeeld te adopteren van een volk dat het onderspit heeft gedolven in de vaart der volkeren? Gezien het feit dat depopulatie en bevolkingsdrukbeheer de enige realistische echte oplossingsrichting lijkt te zijn?

1 Reactie
vdbemt
vdbemt1 dec. 2018 - 10:06

Het is verre van naïef. Het is verrekte realistisch. Het is wel in die zin wereldvreemd, dat het, precies waarom de auteur aangeeft, blijven hangen aan de kapitalistische, economische groei gerichte leefwijze, het erg moeilijk maakt de vereiste, wereldreddende (cq beschermende), leefwijze aan te nemen. Gelijk de verkeerde leefwijze de wereld verkloot, heeft ze dat ook daarmee het volk met de juiste levensvisie het onderspit doen delven. Het is van hetzelfde laken een pak. Het recht (onrecht) en macht van de sterksten is niet automatisch het beste recht. Met het beste resultaat. NIET dus.

Hans Idem
Hans Idem29 nov. 2018 - 19:53

Als ik om me heen kijk zie ik bijna niemand die zich bewust is van de ramp die op ons af komt. De prioriteit ligt nog steeds bij de economie. Van regeringen wereldwijd hoeven we al helemaal niks te verwachten, de marionetten van het kapitaal.

1 Reactie
Rick Hofland
Rick Hofland30 nov. 2018 - 12:00

Hans.... vliegen is wel de meest vervuilende vorm van reizen, maar als je dat dan toch eens een keer doet en buiten Europa komt dan zal je zien dat dit item buiten Europa, Noord Amerika en Australië / Nieuw Zeeland de gemiddelde inwoner van landen echt helemaal niets interesseert (en enkele daar gelaten). En dan kan wel gesteld worden dat de Westerse landen de afgelopen 60 jaar juist al zo veel CO2 uitgestoten hebben en daarom een grotere verantwoording hebben dan de rest van de wereld, maar ik heb nieuws voor je, de rest van de wereldbevolking wil ook graag dezelfde welvaart als die in het Westen is en die willen daarom ook toegang hebben tot heel veel energie verbruik en voorlopig zal dit voor 99% uit fossiele brandstoffen worden gehaald. Kortom, op korte termijn wereldwijd CO2 uitstoot terugbrengen heeft dezelfde kans van slagen als wereldvrede. Ik zou het ook graag anders zien, maar het is helaas de realiteit.

Martin108
Martin10829 nov. 2018 - 19:01

In nogal wat landen geven de machthebbers weinig tot niets om mensenrechten. Verwachten dat zulk soort regeringen zich serieus druk gaan maken om de rest van het leven op aarde is toch wel erg optimistisch.