Wie schrijft er straks nog op dit platform? Elon Musk of ik?

Maandagochtend. Ik sta op en redigeer een stuk over AI en de arbeidsmarkt. Mijn werk is om te kijken naar leesbaarheid: is begrijpelijk wat hier staat? Niet: wat vind ik van de inhoud? Het eerste wat opvalt, is dat het is geschreven met het font OpenAISans. Een AI-onderzoek, geschreven door AI. Ik probeer het te negeren. Dan lees ik iets over creativiteit. Over hoe die steeds beter kan worden uitgevoerd door AI-agenten. Ik denk bij mezelf: dat is geen creativiteit!

Maar ik hou me in. Ik ga geen essay in de kantlijn schrijven over het belang van een scheppend vermogen, van iets maken wat er daarvoor nog niet was, vanuit de menselijke beleving. Over hoe juist dat vermogen ons helpt om de wereld en onszelf te begrijpen en te bevragen. Nee, ik laat het.

Vervolgens lees ik over de beroepen die het meest blootgesteld worden aan AI. Ik haal een paar ingewikkelde woorden weg. Iets wat over een paar jaar toch Chat van mij zal overnemen, denk ik.

En toch blijft het knagen. Niet alleen omdat ik mijn eigen werk als sneeuw voor de zon zie verdwijnen, maar ook vanwege de vraag wat dit doet met de genderkloof. We zijn inmiddels alweer verder gedaald naar plek 46 en ik was niet verrast.

Want wanneer we over AI en de arbeidsmarkt praten, hebben we het al snel over banen, productiviteit en vaardigheden die overgenomen zullen worden, maar niet over hoe dit zich (nu al!) vertaalt naar ongelijkheid tussen mannen en vrouwen.

Met name administratieve functies (zoals secretaresses, receptionisten en administrateurs) lopen risico om door AI te worden overgenomen. Wat hieraan opvalt? Dat 86 procent hiervan vrouw is.

Volgens de International Labour Organization zijn vrouwelijke beroepen bijna twee keer zo vaak blootgesteld aan generatieve AI als mannelijke beroepen. Dat komt doordat onder andere doordat vrouwen sterk vertegenwoordigd zijn in administratieve en ondersteunende functies. Het is niet gezegd dat deze banen verdwijnen, maar wel dat deze banen sterk veranderen. En dat is precies de kern van het dilemma: deze verandering vormgeven is een enorme machtspositie die veel verder gaat dan de positie van vrouwen, maar ons een inkijk geeft in iets veel groters wat Astra Taylor en Naomi Klein beschrijven als eindtijdfascisme.

De analyse gaat veel verder dan AI alleen en juist dat bredere perspectief vind ik relevant. Want als een kleine groep mensen met extreem veel geld en technologische en politieke invloed onze toekomstige infrastructuur vormgeeft, is de arbeidsmarkt maar een klein onderdeel van het probleem. Het is een democratisch vraagstuk dat de kern van het politieke debat vormt. We moeten nadenken over macht, eigenaarschap, inkomen en zeggenschap, waarin gemarginaliseerde groepen centraal horen te staan. Nog te vaak worden deze thema’s in aparte silo’s bevraagd, maar het is een en hetzelfde en de gemene deler heet AI.

Als AI voornamelijk wordt gezien als een efficiëntiemiddel om werk uit te voeren, waar we achteraf kaders en regels omheen moeten bouwen, erkennen we niet dat het een nieuwe realiteit vormt. Het resultaat? We blijven straks achter onze eigen staart aanrennen, omdat we proberen met een oud systeem de gevolgen van een nieuw systeem te beheersen. Ondertussen dreigen mensen die historisch al minder macht hebben opnieuw niet mee te kunnen bepalen hoe deze nieuwe realiteit eruitziet. Want naast het feit dat slechts zo’n 22 tot 26 procent van de mensen in AI-gerelateerde functies vrouw is, hoop ik vooral dat meer vrouwen een podium krijgen om hun stem te laten horen over AI in het maatschappelijke en politieke debat.

Ik begon deze maandagochtend met het verbeteren van een paar zinnen over AI.

Maar aan het eind van de ochtend vroeg ik me af: Wie krijgt er straks eigenlijk nog de kans om een opiniestuk te schrijven? Elon Musk of ik?