Sfeerfoto van Joop
Joop
Joop

Biden wil maatregelen na bloedbad op school, Trump steekt wapenlobby hart onder de riem

Schietpartij op basisschool Texas: 22 doden, onder wie 19 kinderen
Joop

Wetenschap is mensenwerk

  •  
30-07-2016
  •  
leestijd 4 minuten
  •  
14755931489_7c321e1892_z
De hele (moderne) wetenschapsgeschiedenis staat bol van de aanvankelijk breed gedragen, maar later overboord gegooide zekerheden
Iedereen die een bestaande wetenschappelijke consensus in twijfel trekt, loopt tegen muren van onbegrip en wantrouwen op. Wetenschap met een hoofdletter W zou je nimmer ter discussie mogen stellen en elke wetenschappelijke consensus verdient onvoorwaardelijke navolging. Zelf denken is dus niet nodig. Gewoon kijken naar wat de grootste gemene deler voorschrijft en iedereen die daar van afwijkt verketteren als ‘ontkenner’, een woord dat sinds de term ‘Holocaustontkenner’ in zwang raakte, een nogal smoezelige bijklank heeft gekregen.
Als de geschiedenis van de wetenschap iets uitwijst, is het wel dat een consensus alleen bewijst dat er een consensus bestaat. De hele (moderne) wetenschapsgeschiedenis staat bol van de aanvankelijk breed gedragen, maar later overboord gegooide zekerheden. Wie bijvoorbeeld vóór 1965 durfde te beweren dat de continenten bewegen was een malle dissident, zoals Alfred Wegener in 1912. Tot in de jaren zestig van de vorige eeuw kon roken nog weinig kwaad en ontstond een maagzweer door ‘stress’. Wetenschap is mensenwerk, met alle aspecten die daarbij horen. Een daarvan is een niet uit te roeien groepsdenken: iedereen vindt het, dus zal het wel zo zijn. Het zijn echter vaak eenlingen die de bestaande orde op de kop zetten, zoals de Hongaars-Oostenrijkse arts Ignaz Semmelweis, die letterlijk voor gek werd versleten toen hij in 1847 stelde dat de destijds even dodelijke als mysterieuze kraambedkoorts vrijwel kon worden uitgeroeid als verloskundigen en artsen hun handen zouden wassen in bleekwater. Zelfs toen bleek dat zijn vinding het percentage dode kraamvrouwen van 30 terugbracht naar 1, bleven zijn vakbroeders hem in diskrediet brengen. Uit dit voorbeeld blijkt dat groepsdenken en consensusvorming zo hardnekkig kunnen zijn dat zelfs het presenteren van objectieve meetgegevens geen soelaas biedt.
"“The enemy of the truth is not the lie–deliberate, contrived and dishonest–but the myth–persistent, persuasive and unrealistic. We enjoy the comfort of opinion without the discomfort of thought.” John Fitzgerald Kennedy"
John Fitzgerald Kennedy
Dat groepsdenken wordt nog hardnekkiger als een wetenschapsgebied onder religieuze, politieke of commerciële invloed komt te staan. In vroeger tijden was het in Europa vooral de Katholieke Kerk die invloed uitoefende op sommige wetenschappelijke disciplines. Galileo Galileï werd door ‘Rome’ te verstaan gegeven dat de zon om de aarde draaide en niet andersom. Galileï vond dat, met de brandstapel in het verschiet , een puik plan. De moderne wetenschap is inmiddels onder te verdelen in disciplines waarvan we nog enige objectiviteit mogen verwachten omdat ze praktisch geen raakvlakken hebben met politiek en commercie enerzijds, en disciplines die doordrenkt zijn van politieke en commerciële belangen, anderzijds. Het consensusverhaal van het hart- en vaatziekten veroorzakende cholesterol wordt bijvoorbeeld bestreden door een snel groeiende groep wetenschappers die stelt dat er geen aantoonbare causaliteit is tussen cholesterol en het optreden van hart- en vaataandoeningen. Zij zien kerngezonde mensen die volgepropt worden met veel bijwerkingen kennende cholesterolverlagers. Kom er maar eens om bij de farmaceutische industrie of de door Becel gesponsorde Hartstichting.
Heeft Unilever nog slechts commerciële belangen bij de cholesterolconsensus, in de ‘zachte’ wetenschappen gaat het voornamelijk om politieke belangen. Een schoolvoorbeeld daarvan is de recente hetze die door studenten van de Berlijnse Humboldtuniversiteit wordt gevoerd tegen de Nederlandse socioloog Ruud Koopmans, die ervan wordt beschuldigd de voedingsbodem voor anti-islam racisme te vergroten. Koopmans betoogt (in een notendop) dat het islamitisch fundamentalisme in Europa geen marginaal fenomeen is, maar een stevige stroming die sociale schade kan aanrichten. Zijn onderzoeksresultaten worden weggezet als onjuist, omdat hij een ondeugdelijke vraagstelling zou hanteren. Koopmans pareert: ’Ik gebruik dezelfde vragen die ik ook hanteer om islamofobie en xenofobie te meten en dan wordt er nooit aan de onderzoeksresultaten getwijfeld. (…) De overtuiging dat moslims slachtoffer zijn van discriminatie en dat radicaliseren daar een reactie op is, zit erg diep.’ Koopmans trekt die overtuiging echter ernstig in twijfel, en dat valt bij het linkse studentencorps van de Humboldtuniversiteit niet in goede aarde. Kennelijk is het afwijken van de politiek correcte mores in deze materie voldoende om een lastercampagne tegen jezelf te ontketenen, ook al kun je je conclusies wetenschappelijk onderbouwen. De studenten proberen Koopmans’ bevindingen niet te falsificeren met eigen onderzoek, maar beginnen een smaadactie.
In feite toont iedereen die zich uitsluitend beroept op een wetenschappelijke consensus, zich onvoldoende op de hoogte van de wetenschapsgeschiedenis. Hij diskwalificeert daarmee niet de andersdenkenden die hij aanvalt, maar zet zichzelf neer als iemand die graag aan de veilige, politiek correcte kant van het publieke debat staat. Consensusvorming is een zaak van de politiek. De wetenschap boekt alleen vooruitgang door met open vizier te discussiëren over verschillende inzichten. Een discipline die gegijzeld wordt door politiek, commercie of religie, gaat na verloop van tijd kenmerken vertonen van een pseudowetenschap, waardoor de waarheidsvinding ernstig belemmerd wordt.

Meer over:

opinie, wetenschap

Praat mee

Heb je een vraag, suggestie of wil je gewoon iets kwijt? Dat kan hier. Lees onze spelregels.

avatar

Reacties (132)

Andy Capp
Andy Capp1 aug. 2016 - 19:05

Gard Simons schrijft op 1 augustus 2016 at 12:03 - "Zoals ik al eens eerder betoogd heb: een merkwaardig aspect in de klimaatdiscussie is, dat je als ‘klimaatgelovige’ genoeg hebt aan een diploma van de Bakkersvakschool, maar dat je als ‘klimaatscepticus’ op z’n minst een academische titel moet hebben, en liefst twee." Hoe zal dus -gezien de tijd en datum van de reactie- de kritiek gelezen hebben van ondergetekende, Andy Capp 30 juli 2016 at 20:18, dat het om een goed artikel gaat, waarin helaas een ernstige fout wordt gemaakt. In een vervolg-reactie vraag ik me af: "Je zou bijna het idee krijgen dat het artikel van deze wetenschapsjournalist niet bedoeld is om de wetenschappelijk resultaten van het onderzoek van de wetenschapper Koopmans in een helder daglicht te plaatsen, maar om de politieke meningen van de mens Koopmans te ondersteunen. Of dat zo is moet hij zelf maar zeggen." De vraag is waarom hij deze gefundeerde kritiek bij herhaling negeert. Is dat misschien omdat ik precies in de roos schiet?

6 Reacties
Gard Simons2
Gard Simons22 aug. 2016 - 8:09

Beste Andy, Ik lees bij lange na niet alle reacties en ik maak er geen gewoonte van om te reageren op reacties die ik wel lees. Daar zou ik een dagtaak aan hebben, en bovendien verzand je in oeverloze online-discussies, met mensen die onder pseudoniemen opereren en onder die dekmantel de meest merkwaardige dingen kunnen roepen. Sommige reacties zijn ook zo uitgebreid, dat ik me wel eens afvraag of die persoon niet beter zelf een stuk zou kunnen schrijven. Wat Koopmans betreft: het voorbeeld-Koopmans heb ik aangehaald omdat het 1) exemplarisch aansluit bij de strekking van het artikel en 2) het voldoet aan een bepaalde actualiteitseis. Wat men daar allemaal uit wil concluderen, mag iedereen zelf weten.

Gard Simons2
Gard Simons22 aug. 2016 - 10:07

En dan, afsluitend, heb je natuurlijk nog de reacties in de categorie-johannn (hier onder). Dat zijn van die mensen die een boertje laten en dan triomfantelijk rondkijken of iemand daarvan onder de indruk is. Bijzonder eigenaardig. Maar goed, ook mensen met geestelijke problemen moeten kunnen reageren. Anders gaan ze misschien de straat op, en dat moeten we niet willen.

Andy Capp
Andy Capp2 aug. 2016 - 13:18

Beste Gard - Je hebt opnieuw vermeden te reageren op mijn kritiek van 30 juli 2016 at 20:18.

johannn2
johannn23 aug. 2016 - 13:52

Gard Simons 2 augustus 2016 at 12:07 Jij reageert wel op mijn boertjes, maar durft mijn serieuzere bijdragen blijkbaar niet aan. Datzelfde geldt voor die van Andy Capp. Reageer eens op het volgende: Er bestaat ook nog zoiets als wetenschappelijke discipline, doorgaans rond een paradigma. Als je het paradigma ter discussie denkt te kunnen stellen, dan ben je buiten de orde, tot blijkt dat je toch binnen de orde bent omdat die orde moet veranderen. De wetenschappelijke discipline is voor een wetenschap een groot goed. Het maakt dat er gezamenlijk aan kennis kan worden gebouwd. Maar veranderen is dus navenant problematisch. Je tijd vooruit zijn is berucht ondankbaar. Maar geen nood, als het de tijd niet is, dan komt die t.z.t. er toch wel. Wel jammer voor jou. Ik raad je aan om Kuhn en Lakatos te lezen, als ook algemener werk over methodologie. Word je misschien ooit een echte wetenschapsjournalist. .

johannn2
johannn23 aug. 2016 - 14:01

Card, Niet reageren op serieuze bijdragen is kennelijk je handelsmerk. Ik heb serieuze kritieken geuit op je artikel: " We worden geteisterd door de hype van ‘respect’ " Ik heb je daarin op zeer elementaire redenatiefouten gewezen, waardoor er van je betoog werkelijk niets overbleef. Maar wie er ook reageerde, geen Card Simons. .

johannn2
johannn23 aug. 2016 - 14:04

Card, Je mag jezelf dan 'wetenschapsjournalist noemen; dat is per slot geen beschermde titel. Maar je hebt heel duidelijk zelf nooit een wetenschappelijke opleiding gehad. Je weet gewoon niet, waar je het over hebt. .

johannn2
johannn21 aug. 2016 - 13:49

Card, Over het algemeen weten we pas dat iemand zijn tijd vooruit is, als die tijd gekomen is. Anders was hij (m/v) nl. zijn tijd niet vooruit geweest. Snappie, Card ? Ik zie het probleem niet. .

Andy Capp
Andy Capp1 aug. 2016 - 10:35

Ja, de wetenschap staat niet stil. Wie bijvoorbeeld vóór 2016 durfde te beweren dat je dingen die in de toekomst misschien zullen gebeuren niet langs empirische kunt verifiëren had nog niet van Piet deGeus - 1 augustus 2016 at 01:29- gehoord, die constateerde dat je sociale schade die in de toekomst mogelijk zal ontstaan wel degelijk objectief kunt meten, middels de back to the future methodologie. Het revolutionaire van die methode blijkt wel uit het feit, dat hij daarmee de mening definitief buitenspel heeft gezet. De politiek kan zich in de toekomst dus geheel richten op het toepassen van de uitkomsten van het wetenschappelijk onderzoek.

GeachteLezer
GeachteLezer31 jul. 2016 - 20:24

Dit stukje riekt en beetje naar wetenschap is ook maar een mening. Die paar voorbeelden van wetenschappelijke dwalingen zijn echter in geen enkel opzicht voldoende om de wetenschap dan maar relativeren. Ja er zijn belangen, maar daarmee is niet alle wetenschap verdacht. Ja er zijn missers, maar daarmee valt de wetenschap als maatstaf der dingen niet door de mand. Ik vind het een tendentieus stukje.

Woeki Hypo
Woeki Hypo31 jul. 2016 - 19:45

Wetenschap is mensenwerk En de realiteit kan ideologie zijn, ook mensenwerk. De eenzijdige maakbare maatschappij. Wat is empirische wetenschap, als een fundamentalistische economische dogmatiek de (kunstmatige) werkelijkheid kan zijn of geworden is? Een interessant stuk van de schrijver door de koppeling van wetenschapsfilosofie met een actueel politiek onderwerp, waar een wetenschapper zich mee bemoeit, via onderzoek en adviezen. De schrijver irriteert zich blijkbaar aan kritiek van linkse studenten op deze bemoeienissen. Wie echter de publieke uitlatingen van de wetenschapper leest, kan zien dat de wetenschapper hiertoe aanleiding geeft. De uitlatingen van de wetenschapper lijken de elitair (economisch) rechtse en populair (cultuur) rechtse politiek te ondersteunen. Wat hem ook verweten wordt door anderen. Deze linkse studenten (critici) lijken van de schrijver het verwijt te krijgen van het (mogelijk) hanteren van een achterhaalde (wetenschappelijke) consensus of een achterhaald paradigma. En dit terwijl een achterhaald feodaal paradigma tegenwoordig weer de dominante elitaire consensus is: de neoliberale economie, een wetenschap en een feodalisme. Dit wijst eerder op een politieke cyclus (fase: achteruitgang, Restauratie), dan op vooruitgang of een verbetering (voor iedereen). Dit verwijt van de schrijver gaat veel te ver, gezien het genoemde argument van de wetenschapper: mogelijk minder verband tussen fundamentalisme (radicalisme) en discriminatie in het Westen; het fundamentalisme (radicalisme) ontstaat (grotendeels) al in de herkomstlanden. Maar dit (eventuele) gegeven laat nog steeds ruimte voor linkse maatschappij kritiek. De vraag is nu of de schrijver hier de wetenschapsfilosofie juist toepast. Deze filosofie bestaat o.a. uit wetenschappelijke methodologie (worden / metafysica / proces) en ontologie (zijn / product). De schrijver merkt terecht op dat er een verschil is tussen natuur wetenschappen en cultuur (of sociale) wetenschappen. De ene groep (meer) objectief, de andere groep duidelijk (meer) intersubjectief (of subjectief). O.a. intersubjectief door “religieuze, politieke of commerciële invloed”. De cultuur (of sociale) wetenschappen zijn zeker niet waardevrij. Dit niet vrij zijn van waarden geeft gelegenheid tot de door de schrijver genoemde “religieuze, politieke of commerciële invloed”. Je kunt de term invloed ook meer neutraal formuleren, invloeden -> varianten. Van persoon naar structuur. Dan geldt: Dat cultuur (of sociale) wetenschappen niet waardevrij zijn betekent, dat deze wetenschappen aanleiding geven tot varianten. Deze wetenschappen zijn eigenlijk meta wetenschappen (wetenschappen waarbinnen nog niet alle wetten vastliggen). Bijvoorbeeld: de economie. De huidige economie is dan ook niet “de economie”, maar (meer) een variant binnen de economie. Je kunt nu de vraag stellen tot welk deel van de wetenschapsfilosofie het niet waardevrij zijn behoort. Tot de methodologie (proces) of tot de ontologie (product) of beide. Zit in deze ontologie (kennis) betreffende mensen een vaagheid of onbepaaldheid, waar de wetenschap geen greep op heeft en nooit (volledig) greep op zal krijgen, o.a. door deze waarden? Gelukkig maar, zullen sommigen zeggen. Of kan en mag wetenschap zich ook met deze waarden bemoeien? De tegenwoordig dominante neoliberale economie, deze wetenschap, deze variant, bemoeit zich zeker met deze waarden. En probeert overal greep op te krijgen. Deze wetenschap is de boze stiefmoeder van de wetenschappen geworden, als opvolger van de filosofie als moeder. Moeten we daar blij mee zijn? Tot de vraag behoort dus ook de vraag naar de grenzen van de wetenschap. Is wetenschap naast vaak positief ook een bedreiging van onze (keuze) vrijheid? Holt wetenschap de democratie uit? De neoliberale economie, deze wetenschap, deze variant, holt zeker de democratie uit. Leidt wetenschap tot meer dictatuur, via het voorschrijven van allerlei wetten en regels, via eventueel een mono cultuur met de bijbehorende prikkels 2)? Via o.a. technocraten. Heeft wetenschap (via o.a. de wil tot voorspellen als ideaal) de neiging haar eigen grenzen te overschrijden, geholpen door mensen, die het willen beheersen van anderen als persoonlijkheidskenmerk of belang hebben. Wetenschap: van humanisme naar fascisme, a.h.w.? De neoliberale economie probeert het gebied van de wetenschappelijke ontologie te verengen (TINA). Uit een eenzijdig intersubjectief heers oogpunt (met maximaal profijt voor sommigen). De andere culturen (inclusief klassieke religies) worden ondergeschikt gemaakt aan de neoliberale of rechtse cultuur. In die zin mogen zij van elitair (economisch) rechts blijven bestaan: vrijheid na castratie (het einde van de geschiedenis). Ruud Koopmans lijkt een linkse empirische maatschappij wetenschapper te zijn, die zich (en hij niet alleen 1)) verstrikt heeft in deze rechtse (economische) ideologie, welke in onze maatschappij dominant geworden is en dus nu de realiteit is en dus zijn empirie als wetenschapper. Een ideologie met een cultuur, welke geen andere cultuur naast zich duldt (TINA). Als empirische wetenschapper is hij zo de boodschapper of loopjongen van de neoliberale economie of neoliberale wetenschap ofwel (rechtse) ideologie geworden. Als adviseur voor problemen binnen deze realiteit, tevens ideologie, blijft hij als empirische wetenschapper, als realist, binnen deze realiteit, dus binnen deze ideologie. Hij zit nu als empirische wetenschapper gevangen in een ideologie. Blijkbaar hebben sommige van zijn linkse studenten daar nog geen last van: van zijn ideologie, zijn realiteit, de realiteit van de huidige elitaire of wetenschappelijke consensus. Zij hebben hun eigen ideologie. Als keuze binnen de genoemde wetenschappelijke ontologie 3)? Woeki Hypo is gematigd liberaal. P.S.: 1) Er zijn meer groepen of personen, die gevangen zitten binnen het neoliberale model, o.a.: sociaal liberalen, sociaal democraten en christen democraten. En ook hoogleraren, consultants en professionals, die dienaren van deze economie geworden zijn (sofisme). 2) Bijvoorbeeld de mono cultuur van de neoliberale economie. 3) Ikzelf ben een denker of liberaal van een midden. De moeilijkste weg. Rationeel eenzijdig denken leidt volgens mij te vaak tot radicaliteit of extremisme (rechts of links of religieus).

1 Reactie
Andy Capp
Andy Capp31 jul. 2016 - 22:45

Hoi Woeki - Ik wilde alleen een kleine toevoeging geven: Ik denk dat mensen ook vaak gewoon domweg gevangen zitten in de taal en/of het taalgebruik dat gangbaar is. Natuurlijk weerspiegelt dat taalgebruik veel van wat jij hier aanvoert, maar daar is men zich niet van bewust. In zoverre is er geen sprake van een .-bewuste- ideologie.

Pierre Segui
Pierre Segui31 jul. 2016 - 16:56

Wetenschaap is een tijdelijke consensus over wat is het meeste aanemelijk, het meeste consequent. Het is geen meining, maar ook geen dogma.

Pierre Segui
Pierre Segui31 jul. 2016 - 16:48

Een schoolvoorbeeld : https://lesacreduprintemps19.files.wordpress.com/2012/11/the-bell-curve.pdf

Brave Hendrik2
Brave Hendrik231 jul. 2016 - 16:22

Met wetenschappelijke uitspraken is het zo als met elke uitspraak: je hebt er schik in of niet. Het is een spel met regels, dat je niet hoeft te spelen.Het is een loterij. Wie er anders over denkt, sjokt voort in een metafysisch moeras. Dergelijke 'nieuwe gelovigen' zijn erger dan de meest bigotte religieuze zeloten.

Bagus
Bagus31 jul. 2016 - 13:09

Ik heb geen goed zicht op de stand van zaken in de zog. exacte wetenschappen. Maar in de natuurkunde staat het volgens mij wel bol van empirisch onderzoek: denk bijv. maar aan de zog. deeltjesversneller en de ruimtevaartexpedities (bemand en onbemand). Binnen de biologie klinkt de roep om zich te distantieren van de filosofish gekleurde bril van Kant (Das Ding fuer mich) bij het waarnemen van biologische verschijnselen. Biologie moet voor alles een objectieve, empirisch gefundeerde wetenschap zijn (Das Ding an sich). Ik denk hierbij m.n. aan de primatoloog Frans de Waal, waarvan ik ooit op Trouw online een dergelijk pleidooi heb gelezen. Is dit een nieuwe tussenstand of bedoeld als een eindstand? Ik concludeerde destijds het laatste: geen discussie meer mogelijk! Zolang de natuurwetenschappers maar binnen het raamwerk van het heersende materiele wereldbeeld blijven is er m.i. methodologisch geen bezwaar om conclusies dit 'materialisme' betreffend te trekken. Maar uitspraken over het al dan niet bestaan van God bijv. op basis van empirie is m.i. uit den boze. Dat wijst op een onzuivere agenda. I.t.t. de beta-wetenschappen zijn de alfawetenschappen voor alles gebaseerd op de studie van het menselijk gedrag. Neem nu de economie als wetenschap. Die heeft in de jaren dat ik nog studeerde maar moeizaam postgevat bij sommige wetenschappers/docenten die het economisch handelen liever in wiskundig geformuleerde modellen 'wegmoffelden', de empirie uitsluitend gebruikten om de parameters van de vergelijkingen in hun modellen te vullen (calibreren) met voorbijgaan aan de veranderbaarheid van het menselijk gedrag tav de verdeling van schaarse goederen en diensten. Wie schetst mijn verbazing toen ik niet zo lang geleden ergens las dat economiestudenten nog steeds worden 'opgeleid' in de (neo-)klassieke leer met uitsluitend het schaarstefenomeen, zich uitend in de werking van het prijsmechanisme ('de onzichtbare hand van Adam Smith') als object van onderzoek en onderwijs. Een geval van hardnekkige consensus? Het zog. Keynesianisme dat in de jaren zestig van de vorige eeuw ook tot de leerstof van economiestudenten behoorde was een stuk minder mechanistisch en meer op maatschappelijke schaarsteproblemen (de rol van overheidsinvesteringen ten tijde van een depressie) gericht en daarmee uiteraard ook tot een politiek instrument geworden. Hoe de vlag er nu bij hangt? Ernstig ziek geworden en der dagen zat zou ik het niet weten. Is het empirisme van Piketty een nieuwe stap in de politieke economie? Wat ik ervan gehoord heb lijkt dat het geval te zijn. Maar Piketty bedrijft nog lang niet 'mainstream'-economie. Dus hoe de bal zal rollen?

5 Reacties
Andy Capp
Andy Capp31 jul. 2016 - 22:49

"Maar Piketty bedrijft nog lang niet ‘mainstream’-economie." Nou en of wel, -alleen laat hij zien -aan de hand van verifieerbare feiten- waar dat toe leidt. Je zult dan ook zien dat er mensen zijn die niet de feiten bestrijden, maar de interpretatie van die feiten, alhoewel Piketty daar -door de overvloed aan bewijsmateriaal- weinig ruimte voor laat.

Andy Capp
Andy Capp31 jul. 2016 - 23:46

Overigens blijkt uit de geschiedenis van Arpad Pusztai en het onderzoek naar de invloed van GMO's op het organisme, dat de biologie ook niet meer de objectieve, empirisch gefundeerde wetenschap is, die het zou moeten zijn.

Bagus
Bagus1 aug. 2016 - 11:17

@ Andy Capp Dank voor uw beide antwoorden. In reactie op uw opmerkingen inzeke Piketty en de 'mainstream'-economie en de geschiedenis van Arpad Pusztai en het onderzoek naar de invloed van GMO’s op het organisme zal ik proberen via google mijn kennis ter zake te vergroten.

Andy Capp
Andy Capp1 aug. 2016 - 17:17

Graag gedaan. Om iets te vinden over beperkingen van de ‘mainstream’-economie of een alternatieve vorm van -of kijk op- economie zal niet gemakkelijk zijn, aangezien over het algemeen net gedaan wordt of die niet zou bestaan. Niet door dat te ontkennen, maar door het gewoon te hebben over "de economie", alsof daarmee alles gezegd zou zijn. Het geval van Arpad Pusztai is berucht. Dat was/is een Hongaarse gerenommeerde wetenschapper, die na een carrière van meer dan 30 jaar op het hoogste niveau binnen een week ontslagen werd, toen hij zijn onderzoekgegevens op TV openbaar maakte. Waarschijnlijk door persoonlijke bemoeienis van Tony Blair. Toen collega's het waagden (!) zijn onderzoek te herhalen, bleek dat zijn uitkomsten correct waren. Je hebt het misschien wel aan hem te danken dat je nu geen GMO-aardappels eet.

JanB2
JanB22 aug. 2016 - 3:37

politieke economie Dat dit een bestaand begrip is toont aan dat economie geen wetenschap kán zijn.

mordicant
mordicant31 jul. 2016 - 12:53

Hoewel ik het op veel punten eens kan zijn met de schrijver biedt het de groeiende groep beroepsontstemden in de sameleving meer ammunitie. Ik kan me zo voorstellen dat klimaatontkenners en dergelijke hier een bevestiging voor hun niet onderbouwde meningen kunnen zien. Discussies met open vizier zijn niet mogelijk als je discussieert met iemand die totaal niets van de materie weet maar toch een mening heeft, het wijzen op consensus in de wetenschap is dan een laatste strohalm om een dergelijke nitwit te overtuigen. Als dat dan ook al niet meer kan.....

5 Reacties
Andy Capp
Andy Capp31 jul. 2016 - 23:12

Jouw laatste strohalm zijn de drogredenen ad verecundiam (autoriteitsargument) en ad populum (met het oog op het volk) - https://nl.wikipedia.org/wiki/Drogreden - en dat is natuurlijk erg magertjes, maar ik begrijp je wanhoop. Volgens mij kun je beter de zinloosheid van je pogingen inzien. Het is al erg genoeg dat blijkt dat velen die zich hier presenteren als "hoger opgeleid" niet in staat blijken tot fundamenteel analytisch denken.

Gard Simons2
Gard Simons21 aug. 2016 - 10:03

Zoals ik al eens eerder betoogd heb: een merkwaardig aspect in de klimaatdiscussie is, dat je als 'klimaatgelovige' genoeg hebt aan een diploma van de Bakkersvakschool, maar dat je als 'klimaatscepticus' op z'n minst een academische titel moet hebben, en liefst twee.

JanB2
JanB22 aug. 2016 - 3:44

Ik kan me zo voorstellen dat klimaatontkenners en dergelijke hier een bevestiging voor hun niet onderbouwde meningen kunnen zien. Dat is inderdaad een voorbeeld van de uitwassen die in mijn ogen door de zienswijze van de auteur worden gefaciliteerd.

mordicant
mordicant2 aug. 2016 - 7:42

@Gard Simons Die kom ik nou eigenlijk nooit tegen, klimaatsceptici met academische titels, althans ze zijn bijzonder zeldzaam.

Tom Meijer
Tom Meijer3 aug. 2016 - 13:40

Je hebt volkomen gelijk. Het is uitermate ontmoedigend om discussies te voeren met mensen die hun kennis uit suspecte websites halen. Dat speelt vooral als het om klimaatverandering gaat. Omdat men de wetenschappelijke kennis ontbeert heeft men niet in de gaten dat men de belangen van de fossiele brandstoffenindustrie verdedigt. Vaak ontbreekt domweg de kennis om wat er op dergelijke sites te vinden is op de merites te beoordelen. Ik heb het dan ook afgeleerd om over dit onderwerp op internet te 'discussiëren: een discussie is slechts mogelijk tussen mensen van gelijk kennisniveau en dat is buiten de wetenschappelijke wereld eigenlijk zelden of nooit het geval. Overigens, los van dit feit is er nog de misvatting dat er iets te discussiëren valt: dat is dus inderdaad niet het geval. Klimaatverandering bestaat en er bestaat bijna volledige zekerheid dat wij de veroorzakers zijn van meer verandering dan er van nature al is.

Sjaak4
Sjaak431 jul. 2016 - 12:29

" Een discipline die gegijzeld wordt door politiek, commercie of religie, gaat na verloop van tijd kenmerken vertonen van een pseudowetenschap, waardoor de waarheidsvinding ernstig belemmerd wordt". Kijk maar eens naar klimatologie een zeer omstreden dicipline die ook nog eens gezijzeld is door bevoorloordeelde wetenschappers en opstokers als Al Gore. Het is een feit dat er een cosensus bestaat op het feit dat klimaat verandering een feit is. Zeker want klimaten hebben altijd veranderd en dat doen ze nu ook. Dit geeft opstokers als Al Gore genoeg reden om de niet kritisch denkende massa te doen geloven dat klimaat verandering ook slecht is (waar helemaal geen onderzoek naar gedaan wordt) terwijl dat helemaal niet bewezen is. We weten niks over het klimaat we kunnen niks zeggen over klimaatverandering omdat er veel te veel variabelen zijn binnen en buiten de atmosfeer maar toch weten stokers als Al Gore, Greenpeace en Barack Obama allemaal dat iedereen en zijn moeder binnenkort dood gaat door klimaat verandering en dat de wereld over 20 jaar (zoniet dan 20 jaar later) ontploft door klimaat verandering. Hou dus het geld en de politiek uit de wetenschap en geloof niet dat iedereen met en stofjas een wetenschapper is en blijf altijd kritisch denken!

3 Reacties
Andy Capp
Andy Capp31 jul. 2016 - 23:26

Ik begrijp uit jouw verhaal dat je van mening bent dat het klimaat wel verandert, maar dat je denkt dat de mens daar geen invloed op heeft of dat je dat niet "slecht" vindt. Die mening heb je, omdat je denkt dat we niets weten over het klimaat en dus niets kunnen zeggen over klimaatverandering omdat er veel te veel variabelen zijn. Waarom je die mening dan toch bent toegedaan is niet echt duidelijk. Misschien komt dat wel omdat je nogal rechts bent en dus een hekel hebt aan Al Gore, Greenpeace en Barack Obama.

Sjaak4
Sjaak41 aug. 2016 - 6:34

@Andy Capp Wat ik vind over klimaatverandering is in zo'n discussie niet relevant. Ik weet gewoon dat het klimaatveranderd en ik weet ook dat de mens daar invloed op heeft en ik weet ook dat er negatieve gevolgen zullen zijn. De vraag is wat zijn die negatieve gevolgen en wat zijn de positieve gevolgen en dan moeten we een afweging gaan maken. We hebben nu de afgelopen 500 duizend jaar al zeker drie ijstijden achterelkaar gehad van ongeveer 100 duizend jaar lang elk. Wetenschappers zeggen dat we ons in een interglaciale periode bevinden en dat er over een paar duizend jaar weer een ijstijd aankomt. Misschien moeten we eens verder dan ons zelf denken en deze eindeloze keten van ijstijden doorbreken zodat het leven op aarde weer maximale potentie heeft en zodat onbegaanbare gebieden als Antartic, de Sahara de Outback en de Gobi weer voor leven toeganglijk worden. En ik ben niet links of rechts. Sociaal ben ik links, economisch ben ik midden en op immigratie ben ik rechts op tal van andere onderwerpen laat ik mij niet in een hokje van links of rechts duwen omdat ik zelf mijn meningen bepaal en niet klakkeloos de PVDA partij programma overneem. Wat zij ik nou over kritisch denken?

D'Holbach
D'Holbach1 aug. 2016 - 8:52

Mijn waarde Capp, waarom zou een rechts iemand een hekel hebben aan Obama? De man is rechtser dan Rutte? Dat gezegd hebbende, waarom haalt een links iemand Obama aan? De man is rechtser dan Rutte.

Molly Sweet2
Molly Sweet231 jul. 2016 - 11:08

Uit mijn eigen vak ken ik twee verhalen die op blijven vallen, namelijk de Piltdown Man en de tegendraadse Albert de la Haye. Het eerste voorbeeld betreft een skelet dat, vanwege de vindplaats in Engeland, de Piltdown Man genoemd werd. Men was er ongeveer een halve eeuw lang stellig van overtuigd de 'missing link' te hebben gevonden tussen neanderthaler en sapiens. En iedereen die iets anders zei werd voor gek versleten en uitgemaakt voor non-wetenschapper. Want consensus en zo. Tja. In de jaren '50 werd toch intdekt dat het ding een 'hoax' was, een samengesteld skelet met beenderen van aapachtigen ertussen, en de verantwoordelijken zijn volgens mij nooit gevonden. De wetenschap stond aardig in haar hemd. Het andere geval, van Albert de la Haye, is krek omgekeerd: deze archivaris kwam met de theorie dat de albekende oude geschiedenis van Nederland helemaal niet in Nederland heeft plaatsgevonden, maar in Noord-Frankrijk. Hij kwam met een taai boek waarin hij honderden bronnen zoals teksten en kaarten behandelt om zijn theorie te bewijzen. En ik moet toegeven dat hij geen half werk heeft gedaan, zeker niet als het gaat om het bestuderen van oude 'landkaarten', om ze maar even zo te noemen. Maar de man is volkomen verguisd door de historische wetenschap (als je dat vak al een wetenschap kunt noemen, zeg ik als historica) want er was toch consensus over al die 'feiten'? Niemand wilde zijn theorie serieus overwegen, tot op de dag van vandaag niet. Terwijl hij, mijns inziens, af en toe met vrij stevige argumenten komt. Maar niks ervan, we gaan niet peuteren aan wat we zeker menen te weten. Zo jammer. Het moge duidelijk zijn dat wetenschappers in de eerste plaats mensen zijn.

4 Reacties
Andy Capp
Andy Capp31 jul. 2016 - 23:28

Ben je ook een fan van Erich von Däniken?

DanielleDefoe
DanielleDefoe1 aug. 2016 - 8:32

Piltdown man was een geval van fraude. Voor zover mij bekend is het nog steeds niet zeker wie het gedaan heeft en waarom. Wel spannend verhaal trouwens.

Molly Sweet2
Molly Sweet21 aug. 2016 - 14:04

Andy: wat een geweldig volwassen antwoord van je... Ben onder de indruk. Lucht het op?

Tom Meijer
Tom Meijer3 aug. 2016 - 13:29

Je schrijft dat je historica bent. Het is natuurlijk muggenzifterij maar de tijd die de archeologie bestudeert behoort niet tot de historie. De Piltdown mens behoort dus ook niet tot de historie. Maar goed, dat is natuurlijk gezeik van mijn kant. Het is niet waar dat de hele wetenschap van de echtheid van de Piltdown Mens uitging. Dat was vooral in Engeland het geval want het was natuurlijk te gek (maar volgens de Engelsen ook vanzelfsprekend) dat de missing link in Engeland was gevonden. Maar er waren direct al Engelse vertebratologen die er niet in mee gingen. En buiten Engeland, vooral in Frankrijk, was het enthousiasme al veel minder groot. Toen het niet meer te ontkennen viel stonden vooral de Engelsen in hun hemd, de anderen lachten in hun vuistje.

Minoes2
Minoes231 jul. 2016 - 10:13

https://www.nrc.nl/nieuws/2016/07/13/weg-met-de-journal-impact-factor-zeggen-wetenschappers-en-tijdschriften-3215883-2-2-2-a1511370

de Haas
de Haas31 jul. 2016 - 10:04

Uiteindelijk blijft het zelfs mogelijk te geloven dat wetenschappelijk gefundeerd zal blijken dat de Aarde en de mens als een door God geschapen antropisch centrum van het heelal is, welke letterlijk om deze Aarde en ons heen beweegt, op basis van in kracht alle andere elementaire deeltjes cq golven overtreffende deeltjes cq golven, die ik maar alvast psychonen zal noemen, en de natuurlijk onkenbare en onwezenlijke God van dat alles inclusief wijzelf de primaire scheppende manifestatie is. Veel meer waarschijnlijk zal het een even wetenschappelijk gefundeerde psychose betreffen zulks te geloven.

JohnVKR
JohnVKR31 jul. 2016 - 9:58

Het consensusverhaal klinkt op het eerste gezicht overtuigend, maar het Koopmans-voorbeeld ontkracht vervolgens alle argumentatie van daarvoor. Om te beginnen is er volgens mij nu juist helemaal geen consensus over de vraag waarom mensen (en moslims in het bijzonder) radicaliseren. De analyse van Koopmans bestrijdt dus geen enkele consensus. De analyse van Koopmans is daarmee een analyse waar naar geluisterd moet worden, maar die daarmee nog niet noodzakelijkerwijs juist hoeft te zijn. Wat aan de recente voorbeelden van terroristen in Europa vooral opviel is dat deze er juist helemaal geen fundamentalistische ideologie op nahielden, maar pas op het allerlaatste moment religie omarmden als motivatie voor hun aanslagen. Dat er islamitisch fundamentalisme is in Europa is, is helder. De recente aanslagen in Europa tonen echter niet aan dat het terrorisme in Europa is geworteld in dat islamitisch fundamentalisme. Dat in directe zin (persoonlijke) discriminatie een oorzaak is, geloof ik ook niet. Wel lijkt het erop dat een gevoel van je achtergesteld voelen, of dat gevoel nu, op welke wijze dan ook, leeft onder moslims in Egypte, Irak, of Europa, een oorzaak is. Een gevoel bovendien dat je vaak wordt aangepraat, dus dat gevoel hoeft nog niet eens terecht te zijn. Maar de kern is: er is geen enkele consensus over de oorzaken van het terrorisme in Europa dus de analyse van Koopmans bestrijdt geen enkele consensus.

1 Reactie
Andy Capp
Andy Capp31 jul. 2016 - 23:36

Juist, - je kunt hoogstens stellen dat uit het onderzoek blijkt dat het islamitisch fundamentalisme in Europa geen marginaal fenomeen is en blijkbaar heeft Koopmans besloten dat die constatering zijn Don Quichotte gedrag rechtvaardigt.

Van der Wal
Van der Wal31 jul. 2016 - 9:54

Als de geschiedenis van de wetenschap iets bewijst is het dat wetenschappers, en artsen (een heel and soort mensen overigens) van hun fouten leren. De theorie over het bedrijven van wetenschap is sinds Semmelweis enorm vooruitgegaan. Teruggrijpen op praktijken die nu niet meer voorkomen (behalve dan in de Sociale Wetenschappen) om je gelijk te halen is net zoiets als klagen over de manier waarop de kolen in de motoren van vrachtschepen werd geschept, en dat dat slecht is voor het rendement van zeevaartmaatschappijen. Niet relevant meer als iedereen dieselt. Maar als je als Sociale Wetenschaper dan nog steeds doet alsof Semmelweis nog geboren moet worden, dan ben je geen wetenschapper meer.

1 Reactie
DanielleDefoe
DanielleDefoe31 jul. 2016 - 18:11

Methodologisch slordig uitgevoerd onderzoek is niet iets wat zich beperkt tot de sociale wetenschappen. De biomedische wetenschappen kunnen er ook wat van en dan heb ik het nog niet eens over regelrechte fraude zoals het vervalsen van data.

[verwijderd]
[verwijderd]31 jul. 2016 - 7:33

--- Dit bericht is verwijderd —

6 Reacties
Frank Lenssen2
Frank Lenssen231 jul. 2016 - 19:56

@ Boenders (09:33u) - goed dat de hetze van Hugo Brandt Corstius tegen Wouter Buikhuisen nog eens genoemd wordt. Je zou kunnen zeggen dat Brandt Corstius, zelf zeker geen deskundige op het gebied van het menselijke brein, noch op dat van de criminologie, karaktermoord gepleegd heeft, met verregaande gevolgen voor het slachtoffer, Buikhuisen. Dat Hugo B.C. 'in de geest van die tijd' schreef, is geen enkel excuus. Als je ergens geen verstand van hebt, dan past het niet om iemand die een a-modieus onderzoek wil starten, en zijn vakgebied kent, met de grond gelijk te maken, met als wapen: journalistieke macht. Brandt Corstius was in deze kwestie een ordinaire populist, die zichzelf nadrukkelijk ethisch verlaagd heeft. De moderne biologische psychiatrie laat geen enkele ruimte meer voor de opvattingen van Hugo (Piet Grijs). Criminaliteit heeft veel te maken met impulsief gedrag; met het niet goed kunnen inschatten van risico's en gevolgen van gedrag op de langere termijn, en met een gebrek aan empathie (i.e. er is vaak een antisociale persoonlijkheidsstructuur aanwezig). Al deze factoren zijn geassociëerd met bepaalde aberraties in de hersenen. (Let op: dit is noodzakelijk te beknopt gesteld, te algemeen, maar de kern is waar.) ______ De opvattingen van Dick Swaab over de vrije wil vind ik onzin; mensen die op dit vlak meer deskundig zijn dan ik hebben daar dan ook uitstekende artikelen en boeken over geschreven. Swaab mag dan een eminent en gelauwerd hersenonderzoeker zijn, dat betekent niet dat al zijn bevliegingen dan ook van excellente huishoudkwaliteit zijn. Als ik me het goed herinner werd Swaab overigens zwaar onder schot genomen toen hij stelde dat homo's in zekere hersengebiedjes een andere morfologie lieten zien. Die kritiek lag niet eens zo ver van die van Hugo B.C. op Buikhuisen af - mensen zouden gelabeld en gestigmatiseerd worden, mogelijk zelfs als 'afwijkend en ziek' gezien gaan worden. Die vrees is, zoals te voorspellen was, ongegrond gebleken. Ook áls Swaabs bevindingen consistent gerepliceerd zijn (ik heb geen tijd meer om dat nu precies na te gaan), dan nog is dat geen enkele reden om homo's als minderwaardig of ziek te beschouwen. Twee waarheden kunnen namelijk prima naast elkaar bestaan: zo een morfologisch verschil kan er zijn, en homo's zijn normale mensen. Nergens staat geschreven dat die zaken strijdig met elkaar zijn, en ik voeg eraan toe dat er überhaupt geen blauwdruk bestaat van wat precies een 'normaal brein' zou moeten zijn - het gaat bij dit type onderzoek altijd om gemiddelden, waarbij datgene wat het meest voorkomt bij gebrek aan beter als een standaard beschouwd wordt, en datgene wat veel minder frequent is als 'niet-standaard'. (Jee, wat ben ik weer aan het lullen, tijd om ermee op te houden, mensen, morgen is er weer een dag. Waarop Joop wederom bezocht kan worden, uiteraard.)

Piet de Geus
Piet de Geus31 jul. 2016 - 23:15

"De opvattingen van Dick Swaab over de vrije wil vind ik onzin" Hij misbruikt daarbij bovendien zijn wetenschappelijke reputatie, want wat hij schrijft over wij die ons brein zouden zijn is pure ideologie en heeft geen donder met zijn wetenschappelijke kennis te maken. Zoals het ideologische tweede deel van het befaamde werk van Piketti ook geen donder met het wetenschappelijke eerste deel te maken heeft. Het bezwaar van HBC tegen Buikhuisen betrof niet zijn wetenschappelijke werk (in de richting die hij opging was hij nota bene een complete leek) maar de politieke agenda die hij daarmee had. Niet voor niets moesten biologen er ook niks van hebben. Buikhuisen had bovendien al een behoorlijke Stapelachtige reputatie. Hilarisch is het verslag dat Koot en Bie deden, die hem als student hielpen bij het 'onderzoek' naar opstandige jongeren. Terwijl Buikhuisen als een soort generaal van een afstandje vanuit een jeep toekeek, moesten de studenten oudejaarsnacht in Haagse achterstandswijken aantonen hoe beïnvloedbaar menselijk gedrag is. Buikhuisen had bedacht dat oudejaarsrellen voorkomen konden worden als maar genoeg van zijn studenten door de straten liepen en iedere keer als ze elkaar tegenkwamen voor omstanders duidelijk hoorbaar dingen als 'het wordt niks meer vanavond' zouden zeggen. Iedereen met snode plannen zou vanzelf huiswaarts keren. Reeds de tweede keer dat Schilderswijkers van die vreemde snuiters in het Haags (in plaats van Hagenees) tegen elkaar hoorden zeggen dat het niks zou worden, moesten de studenten rennen voor hun leven.

Piet de Geus
Piet de Geus1 aug. 2016 - 17:24

"Maar de journalist Piet Grijs organiseerde met zijn hetze in VN toen een soort van links ‘Berufsverbot’." HBC was geen journalist maar een collega van Chomsky die daarnaast ook columns schreef. Scherpe columns en ook regelmatig over het randje.

JanB2
JanB22 aug. 2016 - 3:49

De jubel is nu wel verstomd, omdat men er inmiddels is achter gekomen, dat dat ook een al te eenzijdige benadering is van menselijk gedrag, waarin toch ook veel psycholische, sociologische en omgevings factoren een rol spelen in combinatie met het brein. Uit het feit dat je het brein en psychologische factoren als complementair ziet blijkt dat je Swaab niet zo goed begrepen hebt.

JanB2
JanB22 aug. 2016 - 3:56

PS Brandt Corstius ging z'n boekje in de "affaire" Buikhuizen inderdaad zwaar te buiten. Het was zowel een persoonlijke aanval op Buikhuizen als een aanval, van welhaast middeleeuws kaliber, op de vrijheid van wetenschap.

DanielleDefoe
DanielleDefoe2 aug. 2016 - 10:11

Brandt Corstius was net als Chomsky een taalwetenschapper. Dat maakt hem niet deskundig op het gebied van de criminologie of de sociale wetenschappen.

Arie Roos
Arie Roos31 jul. 2016 - 6:13

Waarom zou je "wetenschap met een grote w" niet ter discussie mogen stellen ? Volgens mij is het kenmerk van wetenschap nu juist, dat je het altijd ter discussie stelt.

Piet de Geus
Piet de Geus31 jul. 2016 - 2:38

"Als de geschiedenis van de wetenschap iets uitwijst, is het wel dat een consensus alleen bewijst dat er een consensus bestaat." Beetje al te populistisch. Alsof consensus niet ook (in zekere mate, want er zit inderdaad altijd wat ruis op de lijn) zegt wat de huidige stand van zaken is. Daar kun je wel omheen maar je kunt het niet negeren. "De hele (moderne) wetenschapsgeschiedenis staat bol van de aanvankelijk breed gedragen, maar later overboord gegooide zekerheden." Gelukkig maar, anders was de wetenschap tot zelfgenoegzame stilstand gekomen. Anderzijds is wetenschappelijke vooruitgang niet mogelijk zonder daarbij op de schouders van voorgangers te staan: wie bij nul begint komt niet zo ver. Wie naar zekerheden zoekt heeft niks begrepen van de kern van de wetenschap: het is een werk dat immer in uitvoering zal blijven. Consensus betekent in die context niets anders dan de algemeen geaccepteerde tussenstand. Wie teveel hangt aan de consensus snapt niet wat een tussenstand is. Wie klaagt over de consensus (vorige keer bleek het ook niet de eindstand te zijn!) heeft er evenmin iets van begrepen. Of is op zijn minst niet bij machte om een volgende tussenstand op het scorebord te krijgen. En wie niet weet te scoren mekkert om zijn eigen falen te maskeren nu eenmaal altijd over de verdediging.

4 Reacties
Nick Ros
Nick Ros31 jul. 2016 - 8:28

“iets is waar totdat het tegendeel wetenschappelijk wordt bewezen”. In de technische wereld is dat bewijs wel c.q. niet te leveren. In de alfawetenschappen ligt dat een stuk ingewikkelder. Probeer maar eens een consensus te verkrijgen met -3- of -5- stromingen. Politicologie, economie, filosofie, sociologie, etc.. Dat lukt vaak zelfs niet via een rechtszaak. De vraag kan zelfs gesteld worden bestaat het begrip ‘consensus’ wel ?

Dubbelgedopte snijboon
Dubbelgedopte snijboon31 jul. 2016 - 10:03

@ piet de Geus Zelfs Einstein is ooit in de verleiding gekomen om toe te geven aan een bestaande wetenschappelijke consensus. Toen hij zijn relativiteitstheorie los liet op het universum bleek dat het heelal eeuwig zou uitdijen of zou imkrimpen. Dit was strijdig met zijn eigen en de heersende opvatting van een statisch universum. Hij bedacht een complementaire constante om dit probleem op te lossen.

Piet de Geus
Piet de Geus31 jul. 2016 - 17:59

"als jij in een vliegtuig stapt denk je ook niet – ’t is maar een tussenstand die aerodynamica" Waarom niet? Zoals gezegd: de Noormannen konden ook heel goed uit de voeten met de ervaring dat hun boten bleven drijven, al hadden ze daar geen wetenschappelijke verklaring bij.

Piet de Geus
Piet de Geus1 aug. 2016 - 0:37

"Zelfs Einstein is ooit in de verleiding gekomen om toe te geven aan een bestaande wetenschappelijke consensus." Maar aan die verleiding staat toch iedereen bloot die geen dilettant is? Uiteraard snapte Einstein dat de bestaande consensus geen willekeurige flauwekul was. En als jij dan in je eentje bedenkt dat het toch anders in elkaar zit, zul je erg kritisch op je eigen ideeën moeten zijn en je uit de naad moeten werken om te proberen ze te falsificeren. Als anderen dat voor je moeten doen sta je algauw voor aap met je nieuwe ideeën. "Hij bedacht een complementaire constante om dit probleem op te lossen." Waarmee hij keurig op de schouders van zijn voorgangers ging staan.

JanB2
JanB231 jul. 2016 - 1:38

Stukken als dit zijn juist koren op de molen van ontkenners van het overduidelijke. Het idee dat wetenschap slechts een mening is begint helaas steeds wijder verbreid te raken. Dat, met name in de exacte wetenschappen, wetenschappelijke integriteit bij het merendeel van de wetenschappers hoog in het vaandel staat wordt steeds minder onderkend. Het idee dat wat vandaag als gegeven wordt beschouwd morgen achterhaald kan zijn is echter een karikatuur van het wetenschappelijk bedrijf. Gevoed en in stand gehouden wordt deze karikatuur voor een belangrijk deel door pseudowetenschappen en pseudowetenschappers uit met name disciplines in het gamma-spectrum (waarvan velen nooit het predikaat "wetenschap" hadden mogen krijgen). Overigens zijn ook de alfa-disciplines niet geheel vrij van smetten op het wetenschappelijk blazoen. Dat bijvoorbeeld een charlatan als Diederik Stapel jarenlang zijn gang kan gaan zonder dat ook maar iemand het opmerkt zegt net zoveel over Diederik Stapel als over de hele sociale psychologie als discipline. Maar goed, het is dan ook een vak op de rand tussen alfa en gamma. De natuurwetenschappen daarentegen kennen betrekkelijk weinig gevallen waarin vermeende wetenschappelijke kennis als volledig fout wordt ontmaskerd. Er zijn wel aardverschuivingen maar die zijn meestal van een andere orde. Het komt er, althans in mijn vak (natuurkunde), eerder op neer dat een theorie of een concept niet het laatste woord blijkt te zijn en wordt vervangen door een nieuwe zienswijze die de oude in zijn geheel omvat maar daarnaast nog een stuk verder gaat (zie bijvoorbeeld de relatie tussen de klassieke fysica en de quantumfysica). Daarnaast heeft de zaak bedonderen of erop los fantaseren geen zin in de natuurwetenschappen. Resultaten zijn vaak toetsbaar, en worden aan de lopende band getoetst of ze wel houdbaar zijn. Het meest ernstige geval van wetenschappelijke fraude binnen de natuurkunde (de affaire Schön) was dan ook een relatief kort leven beschoren. De fraudeur viel binnen een bestek van slechts enige jaren volledig door de mand. Zijn waarnemingen konden in talloze tests en experimenten niet worden gereproduceerd. Vergelijk dit met de affaire Stapel die zich over tientallen jaren uitstrekt simpelweg omdat niemand de resultaten van Stapel ook maar probeerde te verifieren (als zijn promovendi hun mond hadden gehouden dan was hij waarschijnlijk een nog grotere coryfee geworden die, als het even tegen had gezeten, zijn drek met nog meer regelmaat via de media over de burgerij had mogen uitkotsen). Zijn de natuurwetenschappen daarmee het enige rolmodel van wetenschappelijke integriteit? Natuurlijk niet. Ook binnen andere gebieden wordt naar eer en geweten bruikbare wetenschappelijke kennis gegenereerd (denk aan de psychologie als geheel die in een eeuw tijd tot een inmiddels volwassen wetenschap is geworden). Het zijn echter rotte appels die, met rampzalige gevolgen, een beeld van wetenschap bedrijven hebben neergezet dat steeds hardnekkiger wordt en voeding vormt voor complottheorieën en aluhoedjesgelul op alle mogelijke gebieden (het internet is een trieste getuige wat dat betreft). Dit soort twijfel zaaiende artikelen zijn daarom, hoe goed bedoeld ook, eerder een vloek dan een zege.

8 Reacties
Acid Prune
Acid Prune31 jul. 2016 - 8:45

Wetenschappers zijn afhankelijk van geld . Tegenwoordig wordt dat in steeds grotere mate door het bedrijfsleven opgehoest en die doen dat natuurlijk niet voor niets . Er komt derhalve geld voor wetenschappelijke onderzoek ten voordele van het bedrijfsleven en niet ten nadele . Daarom kun je inderdaad stellen dat wetenschap ook maar een mening is. In neoliberalistan waar geld het enige is dat telt is niemand of niets nog te vertrouwen .

DanielleDefoe
DanielleDefoe31 jul. 2016 - 17:56

Waar het bij Koopmans op hangt is dat hij empirisch onderzoek doet in een hevig gepolitiseerd onderzoeksveld,w tot overmaat van ramp vele zelfbenoemde experts ook verstand van menen te hebben. Dat heb je bij de natuurkunde weer niet. Fraude is een andere kwestie die hier niet aan de orde is.

José
José31 jul. 2016 - 19:06

@Acid Prune In Nederland betekent het innovatiebeleid dat de private sector voor een geringe bijdrage grote invloed krijgt op de ­bestedingen van publieke onderzoeksbudgetten. De wensen van het bedrijfsleven zijn leidend en onderzoek komt in het teken te staan van het op de markt brengen van commerciële producten. Dat leidt tot een publiek gefinancierde zoektocht naar het beste cappuccinoschuim of de beste aardappelsoort om patat te maken. Het bekende 'publieke lasten, private voordelen'. De Groene Amsterdammer en platform voor onderzoeksjournalistiek Investico illustreren dat aan de hand van de casus Danone. http://www.platform-investico.nl/artikel/de-juiste-yoghurt/

JanB2
JanB231 jul. 2016 - 23:29

Tegenwoordig wordt dat in steeds grotere mate door het bedrijfsleven opgehoest en die doen dat natuurlijk niet voor niets . Er komt derhalve geld voor wetenschappelijke onderzoek ten voordele van het bedrijfsleven en niet ten nadele. Klopt. Is een ander groot probleem: wetenschappers die zichzelf en hun vak corrumperen om aan geld te komen. Een 2e punt hierbij is dat door het overmatige belang dat wordt gehecht aan wetenschap voor het bedrijfleven (een bedrijfsleven dat een focus heeft die zelden verder dan 5 jaar in de toekomst reikt en op snelle winsten is georienteerd) het fundamentele onderzoek op het 2e plan is gekomen. Terwijl daar juist de échte grote doorbraken vandaan komen die op de langere termijn ook voor technologische revolutie's kunnen zorgen (in de meest brede zin, varierend van nieuwe energietechnologie tot baanbrekende medicijnen). De technische universiteiten lijken inmiddels al gedegradeerd tot een soort muppet-labs ("where the future is being made today") maar dat is kennelijk niet genoeg voor de geldwolven en hun politieke loopjongens met de goedkoop gemeubileerde bovenkamers. Ook gewone universiteiten moeten eraan geloven en wat geen nut lijkt te hebben voor al die lieden met hun geestelijke armoede (klassieke talen, portugees etc) moet weg om plaats te maken voor nog meer gamma-gelul waar marketeers en andere charlatans van menen te kunnen profiteren.

Piet de Geus
Piet de Geus31 jul. 2016 - 23:36

"Dat bijvoorbeeld een charlatan als Diederik Stapel jarenlang zijn gang kan gaan zonder dat ook maar iemand het opmerkt zegt net zoveel over Diederik Stapel als over de hele sociale psychologie als discipline." Stapel is in alle opzichten een kleine jongen, een kruimeldief. Zijn gerommel in de marge is werkelijk helemaal niks vergeleken met Freud die zijn complete werk bij elkaar heeft gefantaseerd. Toch heeft Freud het vakgebied verder geholpen, maar meer op een soort literaire manier. Net als Dostojevski, de echte uitvinder van het onderbewustzijn. Dat menselijk gedrag lastiger te voorspellen en te reproduceren is dan een simpel natuurkundig experimentje biedt natuurlijk ook meer ruimte voor charlatans. Dat maakt het vakgebied niet minder wetenschappelijk maar gecompliceerder. Vandaar dat het ook zo lang duurde voordat bèta's erachter kwamen dat een schakelaar tegelijkertijd aan en uit kan staan: dat past niet zo binnen een wereldbeeld waarin iets waar of onwaar moet zijn.

Piet de Geus
Piet de Geus1 aug. 2016 - 0:56

"Maar toen men ontdekte dat al haar bevindingen en onderzoekresultaten verkregen waren via een tolk, viel ze wetenschappelijk door de mand en is er nooit meer iets van haar vernomen." Nou viel er ook niet veel meer van haar te vernemen, want die kritiek kwam pas na de dood van Margaret Mead. Bovendien maakte Freeman, de criticus, zelf ook nogal wat domme fouten. Hij vergaarde zelf in Samoa heel andere onderzoeksresultaten dan Mead maar vergat te bedenken dat Samoa in de tussenliggende decennia nogal stevig gekerstend was, wat een desastreuze uitwerking had op de positie van de vrouw. Bovendien is het de vraag hoe relevant het is dat een van haar talloze bronnen Mead in de maling heeft genomen, want daar ging het over en niet over een tolk via ze al haar bevindingen en onderzoeksresultaten had verkregen. Maar kennelijk kunnen we weer geen punt maken zonder fact free geleuter. Op de methoden van Mead valt beslist nogal wat af te dingen, zoals geldt voor iedereen die een pionier is op zijn vakgebied: het instrumentarium is dan nog volop in ontwikkeling. Mead geldt dan ook nog steeds als iemand die haar vakgebied behoorlijk wat stappen op weg heeft geholpen.

JanB2
JanB22 aug. 2016 - 3:06

Stapel is in alle opzichten een kleine jongen, een kruimeldief. Zijn gerommel in de marge is werkelijk helemaal niks vergeleken met Freud die zijn complete werk bij elkaar heeft gefantaseerd Klopt, maar veel kruimeldieven roven uiteindelijk ook een komplete winkel leeg. Freud was inderdaad tot op zekere hoogte een veel grotere charlatan dan Stapel. Niet voor niets was hij het, met de kringen om hem heen, die Popper ertoe bewogen om eens na te gaan denken hoe je kon toetsen of iets wel of niet wetenschappelijk verantwoord was en of daar harde criteria voor geformuleerd konden worden (met een falsificeerbaarheidseis als belangrijkste resultaat). Freud had echter wel degelijk zijn verdiensten. Die moeten volgens mij niet zozeer gezocht worden in de inbreng van het literaire in het vakgebied (dat heeft mijns inziens per definitie niets te zoeken in een wetenschappelijke omgeving want het leidt van meet af aan tot speculatie's en gefantaseer) maar veeleer in de ontsluiting van de psychologie als discipline an sich. Hij was één van DE grondleggers van het vak. Dat het nog even zou duren voordat daar een volwassen wetenschap uit voortkwam kun je Freud niet verwijten. Je kunt hooguit stellen dat z'n methode's niet deugden. Maar hij zette het vak wel op de kaart en dat heeft ons geen windeieren gelegd, noch in epistemologische noch in praktische zin. Vandaar dat het ook zo lang duurde voordat bèta’s erachter kwamen dat een schakelaar tegelijkertijd aan en uit kan staan: dat past niet zo binnen een wereldbeeld waarin iets waar of onwaar moet zijn. Als je hierbij refereert aan een superpositiebeginsel dan denk ik dat je eerder kunt stellen dat het juist de natuurwetenschappen zijn geweest die deze mogelijkheid naarvoren hebben gebracht. En wel als een fundamentele eigenschap van de materie en niet als het gevolg van een schijnonzekerheid die gerelateerd is aan de komplexiteit van een verschijnsel die het doen van harde uitspraken problematisch maakt. In de praktijk zijn het juist diegenen van buiten de natuurwetenschappelijke disciplines die de grootste moeite hebben om dit soort "rare" (en uiterst contraintuitieve) wereldbeelden te aanvaarden waarin een kat als zowel dood als levend moet worden beschouwd.

DanielleDefoe
DanielleDefoe3 aug. 2016 - 11:13

Freud's invloed was vooral cultureel van belang. Zijn empirisch ongefundeerde theorien vielen in de smaak van het grote publiek. In academia speelt hij geen rol behoudens in de literatuurkritiek en ook daar is het rolletje bescheiden.

JanB2
JanB231 jul. 2016 - 0:58

Een discipline die gegijzeld wordt door politiek, commercie of religie, gaat na verloop van tijd kenmerken vertonen van een pseudowetenschap, waardoor de waarheidsvinding ernstig belemmerd wordt. Voorbeeld: economie.

2 Reacties
Sjaak4
Sjaak431 jul. 2016 - 12:19

Want u weet het beter dan alle Economen? Lijkt me hoogst onwaarschijnlijk.

JanB2
JanB22 aug. 2016 - 3:35

Want u weet het beter dan alle Economen? Economen weten striktgenomen helemaal niets. Trek die keutel dus maar in.

Thom Holterman
Thom Holterman30 jul. 2016 - 20:05

Met recht wijst Gard Simons erop dat wie een bestaande wetenschappelijke consensus in twijfel trekt, tegen muren van onbegrip en wantrouwen oploopt. Dit pleit des temeer voor de aanwezigheid van ontregelaars. Waar haal ik dat vandaan? Inmiddels alweer bijna een jaar geleden beargumenteerde de economie-columnist van de ‘Volkskrant’, Peter de Waard, waarom de wereld behoefte had aan wat hij noemde ‘ontregelende generalisten’. Het wil vervolgens dat een dag eerder de oud-hoogleraar in de onderzoeksmethodologie Piet Verschuren had betoogd dat het ‘geloof in de wetenschap vaak ongegrond is’. Gard Simons vult dit nu dus aan. Bij elkaar past dit aardig in hetgeen, bijna een halve eeuw eerder, de kennistheoreticus Paul Feyerabend (1924-1994) met zijn boek ‘Against methode’ (1975) verkondigde: ‘anything goes’. Dat is weer op tegenspraak te bevechten. De gedachte is passend zowel op fysieke wetenschappen als op geesteswetenschappen en ideologieën, zoals bijvoorbeeld ook duidelijk wordt in: https://libertaireorde.wordpress.com/2015/09/23/ontregelende-anarchisten-nodig/

3 Reacties
Nick Ros
Nick Ros31 jul. 2016 - 9:57

Probeer maar eens een consensus te verkrijgen met -3- of -5- stromingen. Politicologie, economie, filosofie, sociologie, etc.. Dat lukt vaak zelfs niet via een rechtszaak. De vraag kan zelfs gesteld worden bestaat het begrip ‘consensus’ wel ?

Johan eldert
Johan eldert31 jul. 2016 - 14:44

Het probleem is dat die zogenaamde ontregelaars zonder enig wetenschapelijke onderbouwing alles ter discussie stellen. Dat zijn geen ontregelaars maar charlatans. Verder zijn er binnen de wetenschap genoeg ontregelaars die continue elkaars werk op de hak nemen, toetsen, reproduceerbaarheid testen etc.

Thom Holterman
Thom Holterman31 jul. 2016 - 19:51

@ Sol Invictus. In mijn reactie staat ook zoiets als ‘op tegenspraak’. Wie spreekt tegen dat een verbrandingsmotor werkt? Ja, de industrie zal beweren dat die SCHOON werkt. Als dat wordt nagetrokken (dus ‘op tegenspreek’) blijkt dat de bewering op FRAUDE berust (of bestrijdt u dat een dieselmotor van VW een verbrandingsmotor is?).

remmerik2
remmerik230 jul. 2016 - 19:03

'Uit dit voorbeeld blijkt dat groepsdenken en consensusvorming zo hardnekkig kunnen zijn dat zelfs het presenteren van objectieve meetgegevens geen soelaas biedt' Volgens mij moet de zin ongeveer als volgt zijn; Uit dit voorbeeld blijkt dat het groepsdenken de consensusvorming zo aantast dat het presenteren van objectieve meetgegevens geen soelaas biedt. Voor de consensusvorming hebben we een methodiek ontwikkelt en het groepsdenken overtreedt de wetenschappelijke methodiek wanneer objectieve meetgegevens hen niet bevalt. Wetenschap is mensenwerk en het enige wat we er in de huidige tijd over kunnen zeggen is dat de 'integriteit van de groep' sterk te wensen overlaat. Overigens is 'waarheidsvinding' iets waar rechters over buigen en niet de wetenschapper. Uit uw betoog leidt ik af dat u een Popperiaanse wetenschapsfilosofie hanteert en waarheid of liever kennis wordt als ideaaltypisch gepostuleerd in deze methodiek. De wetenschap is een voortdurende beweging en zonder twijfel staat de wetenschap stil en is er dus ook geen wetenschap meer. Misschien dat u kunt vertellen hoe een consensusvorming in de wetenschap tot een methodiek gemaakt wordt om vervolgens uit te leggen hoe er in de praktijk mee wordt omgegaan.

6 Reacties
Andy Capp
Andy Capp30 jul. 2016 - 21:09

Ik heb geen idee wat Popper daarvan vindt, maar ik heb wel een leuk voorbeeldje hoe dat in de praktijk werkt. Iedereen heeft het altijd over "economie" alsof daarmee het onderwerp van studie daarmee volledig gedefinieerd is. Vervolgend wordt er uitsluitend naar de huidige vorm van economie gekeken en worden daar allerlei vormen van -wiskundige- berekeningen op losgelaten, die in essentie bedoeld zijn om te voorspellen hoe het balletje van de roulette zal gaan rollen. Op deze manier kun je bijvoorbeeld proberen uit te rekenen bij welk percentage belastingheffing je het meeste belasting kunt binnenhalen, omdat een hogere heffing bijvoorbeeld meer vluchtgedrag, cq belastingontwijking/ontduiking ten gevolge zou hebben, of omdat je het systeem uit balans zou brengen, omdat je teveel middelen voor consumptie ter beschikking stelt en te weinig voor het winstdoel en de noodzakelijke investeringen. Maar de volgende kwestie wordt zelden of nooit aan de orde gesteld: Er vindt een voortdurende geldstroom plaats van arm naar rijk, die daar cumuleert in de vorm van kapitaal: het verschil tussen arm en rijk wordt steeds groter. De klassieke oplossing is de herverdeling van inkomen via de belastingheffing, maar dat stuit dus op zekere grenzen. Bovendien is dat vluchtgedrag een gegeven dat een enorm controle apparaat nodig maakt en als belangrijkste eigenschap schijnt te hebben dat het altijd faalt: heb je het ene lek gedicht, dan kun je beginnen aan het volgende. Politici beweren met de regelmaat van de klok dat ze daar alles aan doen wat in hun macht ligt, maar dat is slechts ten dele waar, omdat de staat -en daarmee die politici- juist het grootste deel van de macht te danken heeft aan dat enorme apparaat. Het is in werkelijkheid dus gewoon een liedje zonder einde, dat mede in stand wordt gehouden door de partijen die daar interesse bij hebben, -niet de armen. De vraag dringt zich dus op, wat je kunt veranderen aan het economisch stelsel om te zorgen dat die geldstroom van arm naar rijk een halt wordt toegeroepen, zonder dat je daar het corrigerende middel van de belastingheffing voor nodig hebt. Dat lijkt me een hele legitieme economische vraag, nietwaar? Stel hem maar eens: wedden dat ze bijna allemaal het antwoord schuldig blijven?

Andy Capp
Andy Capp30 jul. 2016 - 21:24

Effe tussendoor, -ik verontschuldig me bijna nooit voor kromme zinnen en schrijffouten, maar mijn gedachten dwarrelen altijd 10 stappen vooruit en mijn vingers kunnen dat niet bijhouden, vooral als ik weer eens een vette joint achter die kiezen heb en dan krijg je dat.

Johan eldert
Johan eldert31 jul. 2016 - 14:46

[Iedereen heeft het altijd over “economie” alsof daarmee het onderwerp van studie daarmee volledig gedefinieerd is.] Dat is vooral het issue bij politici die zoiets vloeibaars als economie tot absolute wetenschap verheffen, terwijl elke econoom juist het tegenovergestelde beweert. Met name Rechts [vvd] maakt er een potje van

Piet de Geus
Piet de Geus31 jul. 2016 - 23:24

"De vraag dringt zich dus op, wat je kunt veranderen aan het economisch stelsel om te zorgen dat die geldstroom van arm naar rijk een halt wordt toegeroepen, zonder dat je daar het corrigerende middel van de belastingheffing voor nodig hebt." Dat is toch niet zo moeilijk? De stroom van arm naar rijk vindt plaats op vrijwillige basis: omdat rijk arm iets te bieden heeft waarvoor arm wil betalen. De stroom van rijk naar arm vindt plaats op gedwongen basis, zonder dat daar direct iets tegenover staat (anders dan sociale rust, een omgeving zonder bedelaars die net even iets prettiger leeft en dergelijke). Wil je niet middels de blauwe enveloppe hoeven te corrigeren, dan moet je ervoor zorgen dat arm iets te bieden heeft waar rijk op vrijwillige basis voor betaalt. Plat gezegd: maak de armen poolboy, butler, kapper, tuinman en bakker, dan komt die stroom vanzelf op gang. Zorg dat ze zich verheffen tot advocaat, architect of personal coach en de stroom wordt nog groter.

Andy Capp
Andy Capp1 aug. 2016 - 9:37

Het is al een hele vooruitgang dat die armen poolboy, butler, kapper en tuinman geen slaven meer zijn. "Zorg dat ze zich verheffen tot advocaat, architect of personal coach en de stroom wordt nog groter." - net zolang tot ze allemaal rijk zijn, dan heeft de Amerikaanse droom haar belofte eindelijk ingelost. Iemand die nu -na 30 jaar achteruitgang- nog steeds in Reagonomics gelooft, is wel heel erg hardleers.

Piet de Geus
Piet de Geus1 aug. 2016 - 17:25

"Iemand die nu -na 30 jaar achteruitgang- nog steeds in Reagonomics gelooft" Wederom een stropop van je welste. Bovendien moet je die 30 jaar achteruitgang van je niet op de rest van de wereld projecteren.

Tom Meijer
Tom Meijer30 jul. 2016 - 18:55

Toen ik in 1968 (een uiterst slecht jaar om te starten) college kreeg van de prof structurele geologie, waagde ik het, als eerste jaars, omdat het onderwerp er naar vroeg, een vraag te stellen hoe het dan zat met de continentverschuiving. Die theorie werd toen al door de meeste geologen geaccepteerd. Ik werd tamelijk hautain 'op mijn plaats gezet', van dergelijke nieuwlichterij wilde hij niets weten. Het zou wel weer overdrijven. Zijn antwoord vond ik te gek voor woorden, een prof. onwaardig. Ik kon er eigenlijk niet bij dat deze man van wie wij werden geacht iets over geologie te leren, bewust zo hopeloos achter liep. Ik heb daar natuurlijk wel iets van geleerd, al was het wat anders dan hij wilde overbrengen. Van autoriteitenvrees had ik al heel lang geen last, dit was gewoon een bevestiging dat niet iedere autoriteit een Autoriteit is. Het was ook een prima les over het verschijnsel dat gevestigde belangen het liefst gevestigd bleven, maakt niet uit hoe.

6 Reacties
Grozny
Grozny30 jul. 2016 - 20:17

@tom psychologisch gezien ook redelijk logisch. Veel van die mensen hebben enorm veel publicaties geschreven over de oude theorie. Als die niet meer juist is zijn al hun publicaties ook niet meer juist.

Piet de Geus
Piet de Geus31 jul. 2016 - 1:23

"Ik kon er eigenlijk niet bij dat deze man van wie wij werden geacht iets over geologie te leren, bewust zo hopeloos achter liep." Kennelijk had hij het opgegeven, deed en volgde geen onderzoek meer maar gaf alleen les in wat hij ooit had geleerd. Luiheid speelt een grote rol bij het hangen aan consensus (en dan liefst nog die van gisteren of eergisteren). Het is me toch ook wat: heb je net consensus bereikt, begint dat hele vermoeiende gedonder opnieuw! Voor mensen waarbij de wetenschappelijke nieuwsgierigheid is geblust zou geen plaats moeten zijn in de wetenschap. Ze zijn net zo nutteloos als politici die op ieder wetsvoorstel reageren met: maar dat hadden we voorheen toch anders afgesproken!

Andy Capp
Andy Capp31 jul. 2016 - 4:06

Je schrijft dat die theorie toen al door de meeste geologen werd geaccepteerd, -hoe moet ik dat in overeenstemming brengen met het beeld van de "gevestigde belangen"? En om welk belang gaat het precies? Ik bedoel: ik begrijp wel dat het een eigenwijze oude knar was, die vastgeroest zat in zijn opvattingen. maar ik zie die achtergrond niet zo gauw.

Tom Meijer
Tom Meijer31 jul. 2016 - 8:18

@Andy Piet geeft volgens mij een uitstekend antwoord op je vraag. De persoon waar het over gaat had overigens niet zo veel geschreven en hij zat ook tegen zijn pensioen aan (hoewel, hoogleraren konden toen nog binnen zekere grenzen zelf bepalen wanneer ze er mee ophielden). Hij was blijkbaar in ieder geval wetenschappelijk blijven stilstaan. Dat zie je meer bij mensen die denken dat ze een comfortabele positie verkregen hebben. Die investeren niet meer in nieuwe kennis. Continentverschuiving was zo'n grote paradigmawijziging dat het zeer veel 'zekerheden' in de geologie beïnvloedde of zelfs op losse schroeven zette. Voor sommigen was de verandering gewoon te groot om daar mee om te kunnen gaan. Het was in dit geval alleen wat pijnlijk dat het hier iemand betrof die les gaf. Voor mij was het niet zo erg, ik hield mij toen al meer dan mijn halve leven met geologie en paleontologie bezig. Voor studenten voor wie de geologie begon met hun studie was het een ander verhaal: die kregen beschimmelde kennis op hun bord en moesten later (hopelijk) pas ontdekken dat de houdbaarheidsdatum ver overschreden was.

rbakels
rbakels31 jul. 2016 - 13:04

Op een wiskunde college rond diezefde tijd presenteerde de prof. een bewijs van de Stelling van L'Hôpital. Aan het eind vroeg hij droogjes of er soms iemand was die het niet met hem eens was. Niemand natuurlijk: een professor had toen nog gezag. Toen een reactie uitbleef zei hij: nou dat is dan jammer want er deugt niets van dat bewijs! Geritsel van kranten in de zaal (niet iedereen let op), en op de achterste rij ontwaakte zelfs een paar studenten uit een hazenslaapje. En toen gaf hij alsnog het goede bewijs. Onnodig te zeggen dat deze man (wijlen professor J.G Dijkman) een eminent docent is. Toen ik jaren later wilde promoveren trof ik een professor die glashard het probleem ontkende dat ik wilde bestuderen (en liefst ook oplossen). Wat zeg je dan? "Professor, u bent een prutser, want u kent de relevante literatuur niet?" Gezegd moet worden dat de man een superspecilist was op een net iets ander deel van het vakgebied. Maar als hij sportief (en aardig) was geweest had hij geantwoord met: "zo, dat vind ik een merkwaardig verhaal, leg me maar eens uit wat er aan de hand is". En dan had ik hem bijgepraat. Gelukkig vond ik later een prof. die begreep dat je als promotieonderzoeker op je deelgebied op den duur zelfs meer weet dan de prof. Ik had ook een keer een briljante docent die de studenten elkaar liet overtuigen. Prachtig. er moet meer van zulke speelsheid zijn in collegezalen. Ongepaste vragen moeten met een gepaste grap worden beantwoord. Héél lang geleden zat ik als middelbare scholier op een voorlichtingsbijeenkomst voor aanstaande studenten in Delft. Een scholier had de euvele moed te vragen met welke studierichting je het meeste geld kon verdienen. Het strenge antwoord was: "tandheelkunde. Maar dat geven we hier niet, dus u kunt nu vertrekken!"

Johan eldert
Johan eldert31 jul. 2016 - 14:47

Alsof 1 professor representatief is voor de gehele wetenschappelijke wereld. Voor iemand die zich op uni niveau is het wel teleurstellend om te zien dat je dus niets geleerd heb op dit punt.

Andy Capp
Andy Capp30 jul. 2016 - 18:18

Goed artikel waarin helaas een ernstige fout wordt gemaakt: "Koopmans betoogt (in een notendop) dat het islamitisch fundamentalisme in Europa geen marginaal fenomeen is, maar een stevige stroming" Het is goed mogelijk dat dit het resultaat is van zijn onderzoek en deze uitspraak kan langs empirische weg worden geverifieerd. "die sociale schade kan aanrichten." Dat is -politieke- speculatie en kan onmogelijk worden geverifieerd. Daarmee wil ik nog niet eens zeggen dat het niet mogelijk is, dat dit islamitisch fundamentalisme sociale schade kan aanrichten, -dat is goed mogelijk. Er zijn wel meer dingen mogelijk sociale schade kunnen aanrichten. Daarmee wil ik ook niet zeggen dat je daar bij de beleidsvorming geen rekening mee zou moeten houden; je zou gek zijn als je dat niet deed. Maar juist dat is onderwerp van het politieke debat. Ook het standpunt dat het islamitisch fundamentalisme mogelijk heilzaam zal werken op het decadente en corrupte westen is denkbaar. Degenen die het daar niet mee eens zijn, zullen de vraag moet beantwoorden wat dan de beste manier is om die sociale schade te voorkomen en of hun voorstellen niet in strijd zijn met de geboden van de rechtsstaat, -hetgeen eveneens aanzienlijke sociale schade met zich mee zou kunnen brengen. Het is zelfs mogelijk dat het vertrouwen in de kracht en stabiliteit van de huidige vorm van samenleven zo groot is, dat iemand tot de conclusie komt dat het maar het beste is om helemaal niets te doen. De democratie zal het leren, niet mijnheer Koopmans

7 Reacties
Piet de Geus
Piet de Geus31 jul. 2016 - 1:33

"Ook het standpunt dat het islamitisch fundamentalisme mogelijk heilzaam zal werken op het decadente en corrupte westen is denkbaar." Zelfs als je van die heilzame werking overtuigd bent kun je objectief constateren dat er nogal wat sociale schade zal ontstaan voordat het zover is. Al zul je dan waarschijnlijk schouderophalend zeggen dat dat nu eenmaal de prijs is die moet worden betaald voor het overwinnen van de weerstand van je tegenstanders. Maar dat is dan weer geen wetenschappelijke maar een politieke conclusie en die twee haal je hier door elkaar. "De democratie zal het leren, niet mijnheer Koopmans" Dat klinkt zowaar als een pleidooi voor fact free politics: de feiten doen er niet toe, het draait om de meningen en dan met name om de meerderheid ervan. Bemoei je met zo'n attitude vooral niet met wetenschap, want dan krijg je precies de ellende die Gard Simons aankaart.

rbakels
rbakels31 jul. 2016 - 12:48

Uh, het lijkt of u het er mee eens bent dat het westen "decadent en corrupt" is, en alleen nog twijfelt of het islamitische fundamentalisme de hier helpt (sic!). We zijn hier altijd nog stukken minder corrupt dan de rest van de wereld. Sepp Blatter was de gebeten hond - doordat hij als voorzitter van de Wereldvoetbalbond net zo corrupt was als zijn meeste leden! Die mocht hij toch niet op een neo-koloniale manier de normen van het betrekkelijk kleine werelddeel Europa opdringen? En wat de facts betreft: meningen (in de politiek en daarbuiten) zijn nooit te "bewijzen", maar er zijn wel argumenten te geven die wortelen in de feiten. Je kunt politiek vinden dat er een eind moet komen aan de "massa-immigratie", maar dan zou ik wel eerst willen weten of die immigratie werkelijk zo massaal is. Voormalig PVV Kamerlid Brinkman huldigde de politieke opvatting dat de misdaad harder bestreden moet worden. Toen Staatssecretaris Albayrak een wetenschappelijk rapport presenteerde waaruit bleek dat de zware criminaliteit significant was afgenomen kreeg Nebahat de volle laag. Weden was Brinkman: of ze elk contact met de maatschappij had verloren en niet begreep hoeveel mensen zich onveilig voelen. Gelukkig heeft de PVV (nog) geen meerderheid, maar als het wel zo ver komt kan het verboden worden om beleid op feiten te baseren.

rbakels
rbakels31 jul. 2016 - 12:49

Weden = Woedend

Andy Capp
Andy Capp31 jul. 2016 - 14:23

Piet schrijft: "Zelfs als je van die heilzame werking overtuigd bent kun je objectief constateren dat er nogal wat sociale schade zal ontstaan voordat het zover is." Als je van mening bent dat ik dat objectief kan constateren, dan kun je misschien ook even duidelijk maken hoe ik dat langs empirische weg kan verifiëren. Nee, ik ben geen voorstander van fact free politics, want ik ben best bereid het resultaat van het onderzoek -dat het islamitisch fundamentalisme in Europa geen marginaal fenomeen is, maar een stevige stroming- te accepteren. Dat jij jouw mening als wetenschap probeert te verkopen, dat zijn we gewend.

Andy Capp
Andy Capp31 jul. 2016 - 21:46

"Uh, het lijkt of u het er mee eens bent dat het westen “decadent en corrupt” is," Nee, ik laat alleen plaats voor een andere mening en ik beweer niet dat de mijne is gebaseerd op wetenschappelijke resultaten, dat is het verschil. En neem nu de volgende uitspraak: "De overtuiging dat moslims slachtoffer zijn van discriminatie en dat radicaliseren daar een reactie op is, zit erg diep." De vraag is of dat het geval is en het verband met de constatering dat "het islamitisch fundamentalisme in Europa geen marginaal fenomeen is, maar een stevige stroming”, is niet duidelijk. Er bestaan ook fundamentalistische gristelijke stromingen -zwarte kousen-, maar zolang ze zich niet maatschappelijk manifesteren en/of rustig in hun besloten gemeenschappen leven lijkt me de kans dat ze sociale schade zouden kunnen aanrichten -aan de rest- vrij klein. (Natuurlijk is dat een opvatting waar ik geen bewijs voor heb) De kans dat een fundamentalistische groep overgaat tot geweld als ze gediscrimineerd wordt of zich gediscrimineerd voelen lijkt me een stuk groter (opnieuw een opvatting waar ik geen bewijs voor heb), ook groter als bij een vergelijkbare gematigde groep (opnieuw een opvatting waar ik geen bewijs voor heb). Maar de kans dat gematigde gelovigen onder invloed van discriminatie veranderen in fundamentalisten -radicaliseren- acht ik anderzijds weer vrij klein (opnieuw een opvatting waar ik geen bewijs voor heb) De kritiek dat zijn onderzoeksresultaten worden weggezet als onjuist, omdat hij een ondeugdelijke vraagstelling zou hanteren, lijkt me dan ook niet bij voorbaat onterecht, voor zover ik op het artikel van Gard Simons mag afgaan. En dat is precies het probleem: het onderwerp is interessant, de inzet leuk, maar zo gauw Gard Simons over Koopmans begint wordt het artikel zeer zwak. Je zou bijna het idee krijgen dat het artikel van deze wetenschapsjournalist niet bedoeld is om de wetenschappelijk resultaten van het onderzoek van de wetenschapper Koopmans in een helder daglicht te plaatsen, maar om de politieke meningen van de mens Koopmans te ondersteunen. Of dat zo is moet hij zelf maar zeggen.

Piet de Geus
Piet de Geus31 jul. 2016 - 23:29

"Dat jij jouw mening als wetenschap probeert te verkopen, dat zijn we gewend." Zo ver ben je nu al van het pad af: ik heb geeneens een mening gegeven. Ik heb slechts geconstateerd dat je sociale schade wel degelijk objectief kunt meten. Los van of je die schade ongewenst of noodzakelijk vindt. Maar objectief komt in jouw woordenboek niet voor, dus dan wordt het lastig.

Andy Capp
Andy Capp1 aug. 2016 - 10:01

Wie bijvoorbeeld vóór 2016 durfde te beweren dat je dingen die in de toekomst misschien zullen gebeuren niet langs empirische kunt verifiëren heeft buiten Piet deGeus gerekend, die heeft geconstateerd dat je sociale schade -in de toekomst mogelijk zal ontstaan- wel degelijk objectief kunt meten, middels de back to the future methodologie. Het revolutionaire van die methode bestaat daarin, dat hij de mening daarmee definitief buitenspel heeft gezet,

OlavM
OlavM30 jul. 2016 - 17:48

Goed artikel, waarin ik me helemaal kan vinden. Aan de ene kant geeft het aan dat ook wetenschapsbeoefenaren –en al helemaal in de niet-exacte disciplines!- niet ontkomen aan de invloeden van (sociale of politieke) vooringenomenheden en maatschappelijke druk. Aan de andere kant is het zo dat de wetenschap dankzij haar eigen, inherente normen van precieze formulering, toetsing enz., én heldere, kritische en onafhankelijke geesten toch telkens stappen vooruit blijkt te kunnen maken. Zelfs de beoefening van exacte wetenschappen ontkomt niet aan een bepaalde mate van subjectieve beïnvloeding door de persoon van de beoefenaar, en ook deze wetenschappen hebben hun uiteindelijke basis in “die Urgründe des Denkens”, zoals ik ooit ergens heb gelezen. In de epistemologie van de sociale wetenschappen komen diverse wetenschapsopvattingen aan de orde (zoals positivisme, fenomenologie en dialectiek) die elk weer tot uiteenlopende resultaten kunnen leiden. Deze beïnvloeding door paradigma’s ofwel a priori bepalende kaders heeft des te meer kracht waar het gaat om ons sociale leven, en zeker in de politiek!

the don
the don30 jul. 2016 - 17:25

Als je het mij vraagt zijn chemie, wiskunde, natuurkunde, en noem maar op wetenschappen, exacte vakken. Hoewel we nog lang niet alles kunnen verklaren en, zoals de voorbeelden in het artikel benoemen, sommige vooruitgang nog wel eens op weerstand stuit, zijn de vakken hoe we ze noemen, exact. De stelling van Pythagoras klopt altijd, en een glas met een bepaalde vloeistof zal altijd bij exact dezelfde temperatuur koken/bevriezen. Het ene watermolecuul is identiek aan het andere. Begrijp niet waarom mensen sociale wetenschappen noemt. Geen mens is uniek en hoe mensen de wereld beleven hangt af van zichzelf. Zo was er een studie in de VS die claimde dat 1 op de 4 meisjes tijdens haar tijd op 'college' word aangerand. Een behoorlijk deel van de ondervraagde bleek volgens het onderzoek te zijn aangerand maar heeft dat niet zo ervaren. Het lag aan de vraagstelling. Als een jonge je kuste zonder je verbale toestemming was je volgens het onderzoek aangerand. Nu heb ik ook wel eens in een luidruchtige kroeg met een meisje staan dansen die ik totaal niet kon verstaan over de muziek. Die ging ik ook niet vragen of ik haar mocht kussen. Ogen dicht beetje naar voren leunen, hoofd schuin houden en de rest ging van zelf. Volgens het onderzoek zou ik haar hebben aangerand. Het is allemaal zeer subjectief en daarom ga ik nooit van huis zonder een potje zout, voor het geval ik zo'n "studie" tegenkom

4 Reacties
Piet de Geus
Piet de Geus31 jul. 2016 - 1:47

"Als je het mij vraagt zijn chemie, wiskunde, natuurkunde, en noem maar op wetenschappen, exacte vakken." Exacte vakken is niet hetzelfde als wetenschap. Wel geven ze lekker veel houvast aan wie geen wetenschappelijke houding heeft, zich vastklampt aan de gemaakte afspraken (de huidige stand van kennis) en er niet om maalt dat we geen idee hebben hoe het grootste deel van de materie eruit ziet. "een glas met een bepaalde vloeistof zal altijd bij exact dezelfde temperatuur koken/bevriezen." Ik zou zeggen: beklim om te beginnen de Mount Everest eens met je primus en je pannetje water en je thermometer. "Begrijp niet waarom mensen sociale wetenschappen noemt. Geen mens is uniek en hoe mensen de wereld beleven hangt af van zichzelf." Gelukkig weten sociale wetenschappers daar veel zinniger dingen over te zeggen. Zelfs al is de mens door zijn 'onvoorspelbaarheid' (lees: hij is wat gecompliceerder dan een glas water dat het al vertikt om altijd bij dezelfde temperatuur te gaan koken) een veel lastiger onderzoeksobject. "Die ging ik ook niet vragen of ik haar mocht kussen. Ogen dicht beetje naar voren leunen, hoofd schuin houden en de rest ging van zelf. Volgens het onderzoek zou ik haar hebben aangerand." Dan ging ook dit onderzoek je boven de pet. Als het 'vanzelf' gaat is er geen sprake van aanranding. Dat is het als het niet 'vanzelf' gaat. Dus als ze bijvoorbeeld als reactie probeert haar hoofd af te wenden, jij dat negeert en op minder vrijwillige basis doorgaat. Of was je dat voor het gemak vergeten? Dat aanranding te maken heeft met het ontbreken van wederzijdse instemming?

DanielleDefoe
DanielleDefoe31 jul. 2016 - 9:52

Exacte vakken hebben als extra voordeel dat hun object van onderzoek geen actieve deelnemer is in het onderzoek, met eigen doelstellingen verwachtingen etc. Voor veel reageerders geldt dat een elementaire inleiding in de methodologie van de sociale wetenschappen veel zou verhelderen. Lakatos en Kuhn zou ik maar even laten liggen.

rbakels
rbakels31 jul. 2016 - 13:26

Het aardige van die verkrachtingenstudie is dat die een schoolvoorbeeld kan worden van wetenschap dat ook naar de maatstaven van sociale wetenschappen niet deugt, omdat hier de elementaire fout wordt gemaakt dat begrippen worden gebruikt zonder ze behoorlijk af te bakenen. Soms volstaat het om te zeggen (of te impliceren) dat je woorden dezelfde betekenis gebruik als in het gewone spraakgebruik - maar in dit geval is het gewone spraakgebruik kennelijk niet eenduidig. Een goede vraagstelling formuleren is dan een wezenlijk deel van de opgave. Er wordt gezegd dat een vraagstuk al bijna is opgelost als het goed geformuleerd is - maar dat betekent van de weeromstuit dat de werkelijk lastige wetenschappelijke vraagstukken vaak niet goed zijn geformuleerd, en het ook een hele klus is om dat alsnog te doen. Eén mogelijkheid is dat je in zo'n geval kiest voor een bepaalde definitie. Zo'n keuze is nooit onjuist, maar het kan wel zijn dat je dan een niet zo relevant vraagstuk aan het oplossen bent. Beter is het daarom om eerst te kijken wat de kern van het vraagstuk is. In dit geval is dat duidelijk ongewenst lichamelijk (seksueel) contact. Eigenlijk zou al op de middelbare school les moeten worden gegeven in argumentatieleer, en dan niet alleen op het VWO, maar ook aan VMBO-ers, op hun niveau. Niet alleen de wetenschap maar het hele leven zit vol met drogredeneringen, en het is prettig als men die bijtijds doorziet. Helaas geeft - alweer - Wilders het slecht voorbeeld. Die argumenteert op een "volkse" manier: hij gaat niet in op de opmerkingen van zijn gesprekspartner, maar herhaal alleen zijn eigen standpunt als hij wordt tegengesproken, en dan met stemverheffing, en als dat nog niet helpt wordt hij kwaad. Het lijkt op de VOC: die schoot inlanders dood die het niet eens waren. want de VOC was een bedrijf, en dus gericht op winst.

Piet de Geus
Piet de Geus1 aug. 2016 - 4:06

"Exacte vakken hebben als extra voordeel dat hun object van onderzoek geen actieve deelnemer is in het onderzoek, met eigen doelstellingen verwachtingen etc." Precies. Menswetenschappen zijn in die zin dubbel mensenwerk. De eigenschappen van een stuk gesteente zullen niet veranderen onder invloed van onderzoek, laat staan dat het ook nog eens sociaal wenselijke antwoorden gaat geven. Onderzoek kan wel leren hoe je gesteente kunt veranderen maar het zal echt niet ineens gaan meegeven zodat je je kop er niet meer aan stoot. Onderzoek kan je bovendien leren dat gesteente niet alleen maar is zoals het zich aan jou voordoet. Want hoe hard is een stuk steen eigenlijk in absolute zin, als er continu allerlei deeltjes moeiteloos doorheen schieten? Maar het blijft slechts een keer mensenwerk: je kunt gesteente veranderen, je kunt je begrip ervan veranderen maar zelf zal het zich heel voorspelbaar en reproduceerbaar blijven gedragen. In die zin is het een lekker makkelijk want passief onderzoeksobject. Zodra het onderzoeksobject uit zichzelf gaat bewegen omdat het leeft wordt het toch een stuk gecompliceerder. De manieren waarop een hond op jou reageert is toch iets anders dan de manieren waarop een stuk steen op jouw ingrijpen kan reageren, omdat er ineens echt sprake is van tweerichtingsverkeer. Door dat tweerichtingsverkeer te begrijpen is het begrip van honden nogal veranderd. Wat je bij primitievelingen nog steeds aantreft is het idee dat je een hond moet commanderen en kort houden, omdat hij anders jouw positie probeert over te nemen en de baas wil spelen. En verdomd: als je een hond zo behandelt zal hij zich er ook naar gedragen, al is het maar om onder jouw juk vandaan te komen. Dat soort ideeën is allemaal gebaseerd op een domme studie over het gedrag van wolven, dat (een misverstand op zich) op honden is geprojecteerd. Zeg maar: het niveau van proeven met medicijnen op ratten op mensen projecteren. Die domme studie (die door de onderzoeker overigens eerder werd herroepen dan dat dat de nieuwe consensus werd) was namelijk gebaseerd op een Amerikaans wolventype waarvan een stel ongerelateerde pubers gevangen werd gehouden. Natuurlijk werd dat een oorlog van allen tegen allen, vergelijkbaar met excessen op ROC's. Complete theorieën over roedelgedrag van wolven zijn daarop gebaseerd en vervolgens 1 op 1 vertaald naar het gedrag van honden. En op zich is dat onderzoek nog reproduceerbaar ook onder dezelfde omstandigheden, dus methodologisch is daar weinig op aan te merken. Alleen zijn echte roedels wolven geen verzameling gedwongen bijeengebrachte pubers maar vormen ze een familieverband. En the leader of the pack is niet de grootste bully maar behalve een sterk exemplaar ook een uiterst ervaren exemplaar. Niet degene die de rest er met een maximum aan geweld onder weet te houden maar degene die de rest de meeste veiligheid weet te bezorgen. Roedelleiders blijken behalve sterk helemaal niet agressief maar juist zorgzaam te zijn. En dan blijkt (mede door dna-onderzoek, een exacte component) ook nog eens dat de hond allerminst afstamt van de Amerikaanse wolf maar een gemeenschappelijke voorouder deelt met de Euraziatische wolf. Maar ook daarvan is het eerder het tegendeel. Millennia terug heeft die hond contact met de mens gezocht, waarschijnlijk doordat zijn afval een makkelijk maal opleverde (vergelijk hoe de vos zich tegenwoordig gedraagt en 'hinderlijk' nabij komt). Degenen die overleefden waren de exemplaren die het best met de mens wisten om te gaan, gedrag dat zich in de millennia daarna door beloning heeft versterkt. Dat is heel wat anders dan een wolf die al die eeuwen slechts heeft weten te overleven door zo ver mogelijk uit de buurt van de mens te blijven. Alleen door al die kennis die wetenschappelijk onderzoek opleverde lukt het langzaam maar zeker om de consensus dat je je als een drillsergeant moet gedragen tegenover een hond te doorbreken. Omdat zolang je ervan overtuigd bent dat dat de juiste manier is je het resultaat krijgt dat je ideeën bevestigd. Uitgaande van het idee dat de hond al millennia terug contact met de mens heeft gezocht en zich verder heeft ontwikkeld doordat wenselijk gedrag werd beloond, is de omgang met honden weer veranderd en worden de desastreuze gevolgen van dat ene onderzoek ongedaan gemaakt. Uitgaande van de (opportunistische) wens van de hond om de mens te behagen wordt een heel andere omgang met de hond de nieuwe consensus: beloon wenselijk gedrag en bestraf ongewenst gedrag niet (de hond heeft geen idee waarom hij wordt bestraft) maar negeer het. En uiteindelijk blijkt dat negeren de ergste straf, vanwege de wil om te pleasen. Als je de hond zo behandelt en tegelijkertijd de veiligheid biedt die hij zoekt (door hem zekerheid te bieden en hem zelf geen keuzes te laten maken die jij voor hem moet maken als zorgzame roedelleider) dan krijg je ineens een heel ander soort hond. De hond die toenadering tot de mens zoekt voor zijn natje en droogje in plaats van een wolf waarvan je denkt dat zijn enige doel is om jou te domineren en die dus vooral altijd een lagere positie moet hebben (dus niet op de bank mag zitten en niet voor jou de deur uit mag gaan). Met simpele reproduceerbare onderzoekjes kun je die kennis nooit vergaren, omdat de uitkomst altijd zal zijn dat de hond zich zal gedragen naar hoe jij hem benadert en dat levert doorgaans op een verwrongen manier een bevestiging van je ideeën op. Omdat jouw gedrag in hoge mate bepalend is voor het resultaat. Onvergelijkbaar met de misverstanden die kunnen ontstaan bij het onderzoeken van een stuk steen. Om iets meer inzicht te krijgen in het gedrag een hond volstaat een tak van wetenschap niet maar heb je werkelijk alle disciplines nodig om een stap verder te komen. Laat staan als je het hebt over de mens als onderzoeksobject. Die heeft ook nog de mogelijkheid om het onderzoeksresultaat actief te beïnvloeden en sociaal wenselijke antwoorden te geven. Dat maakt de reproduceerbaarheid van het onderzoeksresultaat een stuk lastiger. Terwijl die reproduceerbaarheid bij een hond al afhankelijk is van de situatie waarin je hem plaatst en van hoe je je tegenover hem gedraagt. Als wat je onderzoekt geen dode materie is (zoals bij zogenaamd exacte wetenschappen) dan wordt het allemaal een stuk gecompliceerder. En dus worden de eisen die aan het onderzoek gesteld moeten worden een stuk hoger. Daar mankeert het helaas nogal eens aan maar wie beweert dat het resultaat van onderzoek altijd 1 of 0 moet zijn zit gevangen in een schijnwereld van simpliciteit waarin water altijd en overal bij 100 graden gaat koken (en zelfs dat klopt niet).

Dubbelgedopte snijboon
Dubbelgedopte snijboon30 jul. 2016 - 17:21

Ruud Koopmans mag geregeld aanschuiven bij Duitse politieke discussieprogramma's van de ARD/ZDF. Hij wordt uitgenodigd omdat hij veel onderzoek heeft gedaan naar integratievraagstukken en omdat hij doceert aan een Berlijnse Universiteit. Zijn ontnuchterende bijdragen aan de discussies kwamen veelal hard aan bij linkse politici en wetenschappers in Duitsland. Daar wordt nog steeds met een veel te roze bril naar de problemen en mogelijkheden van minderheden en vluchtelingen gekeken. Risico's als radicalisering en crimineel gedrag zijn lang onderbelicht gebleven bij onze Oosterburen. Het verbaast mij niet dat het groepsdenken bij sociale wetenschappers in Duitsland vooral gericht is op het zoeken van oorzaken in de sociale positie en niet in religie of de denkwereld van moslims zelf. Ruud Koopmans is in Duitsland nog vaak een roepende in de woestijn. Maar hij zal na de de gebeurtenissen van de afgelopen weken meer bijval en waardering voor zijn standpunten krijgen.

4 Reacties
Andy Capp
Andy Capp30 jul. 2016 - 20:36

Je zou bijna het idee krijgen dat het artikel van deze wetenschapsjournalist niet bedoeld is om de wetenschappelijk resultaten van het onderzoek van de wetenschapper Koopmans in een helder daglicht te plaatsen, maar om de politieke meningen van de mens Koopmans te ondersteunen. Of dat zo is moet hij zelf maar zeggen.

JanB2
JanB231 jul. 2016 - 1:05

Ruud Koopmans mag geregeld aanschuiven bij Duitse politieke discussieprogramma’s van de ARD/ZDF. Dezelfde omroepen dus die zo "schandalig in gebreke zouden zijn gebleven" tijdens en na de nieuwsjaarsnacht (aldus het rechtse smaldeel hier). Het lijkt er sterk op dat u selectief aan het shoppen bent in de feiten. Niet bepaald wetenschappelijk. De feiten zijn echter dat mensen als Koopmans al jaren meedraaien in het debat en op hun waarde worden geschat. Duitsland laat zich alleen niet zo snel meer voor het karretje van een stel hersenloze extremisten als Wilders en Zijlstra spannen. Men heeft dan ook een vrij nuchter beeld van de problemen en mogelijkheden die immigranten met zich meebrengen.

Windowjan
Windowjan31 jul. 2016 - 18:33

@andy/janb, Natuurlijk geloven jullie deze (Ruud Koopmans) wetenschapper niet. Andere ''wetenschappers'' zoals Han en Albert/Alfred geloven jullie wel. Ik geloof niemand maar zo.

JanB2
JanB22 aug. 2016 - 3:58

@ Window Begrijp je ook wat ik schrijf?

Donostia2
Donostia230 jul. 2016 - 14:44

Goed stuk weer. Heldere uiteenzetting over het wetenschappelijk bedrijf. Ik vind dat wetenschap die sterk beïnvloedt wordt door commercie, politiek of religie aan veel strengere eisen zou moeten voldoen. De invloed wegnemen zal niet gebeuren, dan maar de methodologie verder aanscherpen. De menswetenschappen moeten maar even leentje buur spelen bij de gedragsleer van de biologie.Sowieso vind ik het van de zotte dat de meer dan 100 jarige Psychologie nog niet eens tot een definitie van het begrip persoonlijkheid is gekomen. Terwijl men wel van alles claimt, op basis van die "persoonlijkheid".

3 Reacties
Andy Capp
Andy Capp30 jul. 2016 - 18:35

Misschien komt dat wel omdat je het begrip persoonlijkheid niet op die manier kunt definiëren, maar dat het gaat om jouw eigen persoonlijke illusie wie jij bent. En misschien zijn die menswetenschappen wel een stuk verder dan jij denkt en zijn ze het instrument dat door de commercie en de politiek wordt ingezet waardoor onze samenleving -inclusief de wetenschap- zo sterk wordt beïnvloedt. En stel je nu eens voor dat economie wel een echte wetenschap zou zijn...

Piet de Geus
Piet de Geus31 jul. 2016 - 2:16

'Sowieso vind ik het van de zotte dat de meer dan 100 jarige Psychologie nog niet eens tot een definitie van het begrip persoonlijkheid is gekomen.' Is dat ook niet meer een vraag voor filosofen? 'Terwijl men wel van alles claimt, op basis van die “persoonlijkheid”.' Ook als je iets nog niet precies kunt definiëren kun je er wel eigenschappen en mechanismen van kennen. Voordat het soortelijk gewicht werd gedefinieerd was men op basis van dat soort kennis al prima in staat om boten te bouwen die bleven drijven en waarmee de halve wereld werd veroverd. Laat staan dat de Vikingen om boten te bouwen (die toch echt bleven drijven) een exact begrip van de zwaartekracht zouden moeten hebben en de snaartheorie zouden moeten begrijpen. Natuurlijk kun je van alles zeggen over de werking van iets wat je maar 'persoonlijkheid' noemt, al heb je nog geen alomvattende definitie van wat dat begrip nou precies inhoudt en van welke factoren dat allemaal bepalen. Dat is niet anders dan bij de 'exacte' wetenschappen (lees: wetenschappen die zich met makkelijker meetbare onderwerpen dan de mens bezighouden). Ook die wetenschappen leverden al uiterst bruikbare resultaten op voordat het begrip van alleen al tijd en ruimte het huidige niveau had bereikt. Vooruitgang in de exacte wetenschappen wordt bereikt door nieuwsgierigheid naar wat we nog niet weten: wil ons begrip van de materie kloppen, dan moet er nog een deeltje x of een deeltje y zijn. En op zoek daarnaar moeten we misschien wel al onze definities herzien, hoe werkbaar ze tot nu toe ook zijn gebleken. Die kans is sowieso groot, omdat we van een groot deel van de materie geen enkel benul hebben: we kunnen alleen beredeneren dat die er moet zijn. Waarom zou je van de psychologie dan vooraf een afgeronde definitie van iets als persoonlijkheid moeten eisen? En waarom zouden zij leentjebuur moeten spelen bij de biologische gedragsleer? Een wereldberoemde primatoloog komt nota bene niet verder dan menselijk gedrag op apen projecteren op een primitieve manier waarover je alleen maar net zo met je hoofd kunt schudden als over de onwetenschappelijke prietpraat van Schwaab (een waardig opvolger van Lombrosso en Buikhuizen) over het brein.

Arie Roos
Arie Roos31 jul. 2016 - 6:19

[Heldere uiteenzetting over het wetenschappelijk bedrijf.] Tsja ... [Ik vind dat wetenschap die sterk beïnvloedt wordt door commercie, politiek of religie aan veel strengere eisen zou moeten voldoen.] Aha. En over welke wetenschap heb je het dan precies ?

Grozny
Grozny30 jul. 2016 - 14:06

Je haalt veel terecht zaken aan, maar veel zaken moet je het wel in een andere context zetten. Het probleem van Semmelweis was dat hij zijn werk niet publiceerde of presenteerde. Wat een belangrijk onderdeel van het wetenschappelijke proces is. Daarnaast was hij niet geliefd onder de staf dus geloofde niemand hem. Het probleem was niet zozeer de artsen of verloskundige, het probleem was dat de artsen rechtstreeks van het mortuarium naar het kraambed gingen. Waar je die 30% en 1% vandaan haalt weet ik niet, ik kan me nog herinneren van m`n statistiek dat het 10% tov 3.5% was. De echte cijfers vooral voor het jaar 1850 waren veel lastiger. Maar je moet niet vergeten dat semmelweiss geen causaal bewijs had hij had alleen een observatie. De koch postulaten kwamen pas 40 jaar later. Het probleem van cholesterol is terecht er is geen expliciet causaal verband aangetoond, maar dat is bij veel ziekte niet. Wel is er enorm veel epidemiologisch bewijs voor en er is tot op heden geen chd dierenmodel zonder cholesterol.

3 Reacties
Gard Simons2
Gard Simons230 jul. 2016 - 14:53

Dat haal ik uit zijn biografie. Vanwege Semmelweis' liberaal-politieke sympathieën tijdens een revolutiepoging in 1848 werd hij ontslagen, de ware reden was rancune van zijn chefs in het ziekenhuis. Tussen 1850 en 1856 werkte hij in een ander ziekenhuis in Boedapest waar hij, met een bij zijn studenten en staf impopulaire methode (herhaaldelijk wassen in bleekwater is pijnlijk), het sterftecijfer beneden de 1% wist te krijgen, terwijl dat in zijn vroegere ziekenhuis opliep tot wel 34% in 1860. Als je reageert, Grozny, en dat geldt voor iedereen hier, zorg er dan op z'n minst voor dat je je facts straight hebt. Maar wat de wijsneus willen uithangen, daar heeft niemand iets aan.

Grozny
Grozny30 jul. 2016 - 18:05

@gard http://www.ippnw.org/pdf/mgs/psr-1-1-spirer.pdf Kan je alle echte statistiek nalezen en dus ook mijn cijfers. Maar ik weet al waar het verschil doorkomt, ik heb de cijfers in jaren geleerd(omdat er 15 jaar aan data is). Die andere cijfers die jij ook linkt zijn geen jaren, maar dat zijn uitschieters van een bepaalde maand in een jaar.

oudsaider2
oudsaider231 jul. 2016 - 7:44

@G. Simons.... een hanvanderhorstje?

StHuck
StHuck30 jul. 2016 - 13:48

Mooi artikel over door ideologie vaak kwalijk beïnvloedde respons op wetenschappelijk onderzoek wat soms lelijke dingen laat zien, maar met de geopenbaarde feiten, onder voorwaarde dat de onderzoeksvraag en bijbehorende subvragen objectief, falsifieerbaar, en herhaald kunnen worden, gewoon onder ogen gezien moeten worden. Koopmans tegenwoordig zo actuele onderzoek waar hier aan gerefereerd wordt ontbrak nog: http://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/1369183X.2014.935307

Tom Meijer
Tom Meijer30 jul. 2016 - 13:47

Met welk doel schreef je dit stuk eigenlijk?

5 Reacties
Nick Ros
Nick Ros30 jul. 2016 - 14:52

Dat heb ik eigenlijk ook niet begrepen. Mij is altijd op de (FHS + TU) geleerd, iets is waar totdat het tegendeel wetenschappelijk wordt bewezen.

Andy Capp
Andy Capp30 jul. 2016 - 18:56

Nick Ros - Dus god bestaat toch?

Nick Ros
Nick Ros30 jul. 2016 - 22:42

Bij veel mensen wel.

Johan eldert
Johan eldert31 jul. 2016 - 14:54

[Nick Ros 30 juli 2016 at 16:52 Dat heb ik eigenlijk ook niet begrepen. Mij is altijd op de (FHS + TU) geleerd, iets is waar totdat het tegendeel wetenschappelijk wordt bewezen. ] Nou dan mag jij je studie wel over doen. Niets is bewezen tot volgens de wetenschappelijke toetsing [reproductie] en methode [peer review] het onderzoek binnen de gegeven onderzoeksgebied is aangetoond.

Nick Ros
Nick Ros1 aug. 2016 - 7:42

Johan eldert, voor jou is dit blijkbaar een maatje te hoog of heb je de verkeerde studie gevolgd.

Okke2
Okke230 jul. 2016 - 13:40

" De wetenschap boekt alleen vooruitgang door met open vizier te discussiëren over verschillende inzichten." Sorry hoor, maar volgens mij begrijpt de auteur het zelf niet helemaal: De wetenschap waar dit artikel over praat (biologie) is net als scheikunde en natuurkunde onderdeel van de empirische wetenschappen: de essentie hiervan is dat er een empirische cyclus is van waarnemen, meten, voorspellen experimenteren met aan het einde een (mogelijk nieuwe) hypothese. Gedurende de eeuwen worden hypotheses afgeserveerd voor nieuwe, dat is 'the name of the game'. Het (wetenschap) staat er niet allen bol van, de kern ervan is dat hypotheses foutieve vervangen. paradigmaverschuivingen noemt men dat ook. Daarnaast heb je ook nog de formele wetenschappen: wiskunde en logica, in dit spel wordt gebruik gemaakt van de axiomatische methode, logische gevolgtrekkingen. deze kunnen niet echt vervangen worden mettertijd, de logische gevolgtrekking blijft logisch. De stelling van Pythagoras of de elementen van Euclides zijn nog altijd zo raak als ooit tevoren. Dan hebben we als laatste de wetenschap waar met "open vizier over gediscusseerd kan worden": De sociale wetenschappen, afhankelijk van de school die aangehangen wordt kunnen de inzichten en verbanden van dezelfde fenomenen totaal anders zijn, de onderzoeker maakt deel uit van de onderzochte werkelijkheid. Maar in het geval van de zuivere wetenschappen (formele en empirische) hoeft men absoluut niet te discussieren met open vizier om verder te komen, het is geen theekrans, nieuwe hypothese formuleren en bewijzen, oude hypotheses bij het grof vuil gooien DAT is hoe er vooruitgang geboekt wordt. (in de empirische tak) Overigens zal men natuurlijk best graag met open vizier babbelen met elkaar en dat zal ook zeker de wetenschappen vooruit helpen, vooral als dat wetenschappers van verschillende specialisaties zijn die samen in kruisgebieden nieuwe onderzoeken starten.

3 Reacties
Muxje3
Muxje330 jul. 2016 - 14:45

Een mooie opsomming van hoe het er in de verschillende wetenschappen aan toe gaat. Ik snap ook niet hoe een wetenschapsjournalist alle wetenschappen maar op een hoop gooit. Slordig. Overigens heeft hij wel gelijk als hij het over de stand van zaken in de sociale wetenschappen heeft. Zoals een Amerikaanse prof onlangs zei: "De faculteiten van sociale wetenschappen hebben de mond vol van diversiteit: rassen, seksuele geaardheid, geloven... maar van de allerbelangrijkste soort moeten ze niets weten: intellectuele diversiteit. Er zijn weinig vakgebieden waar men met meer enthousiasme "foute" ideeën onderdrukt dan daar. Overigens is dat in de VS nog vele malen erger.

Nick Ros
Nick Ros30 jul. 2016 - 15:00

Als student hadden wij een leus. Zolang je de stelling van Pythagoras nog kunt uitleggen, gaan wij door met drinken. (3 x 3) + (4 x 4) = 25 pilsjes

M4
M430 jul. 2016 - 21:39

Muxje, u bent een van de reaguurders (als ik dat zo mag zeggen) wiens mening ik doorgaans als doorwrocht/doordacht beschouw. Dank daar voor.

Bram Emanuel
Bram Emanuel30 jul. 2016 - 13:34

Dit stukje bekijkt de wetenschap van buitenaf en gaat daardoor voorbij aan een belangrijke rem op vernieuwing binnen de wetenschap: oudere, gerenomeerde wetenschappers die nieuwe bevindingen onderdrukken omdat het hun oude experimenten/theorien onderuit haalt. Er is vaak niet zozeer sprake van een breed gedragen consensus maar meer van een opgelegde "algemene opinie" door de machthebber(s) in een bepaald veld. De opinie van de mindere goden kan wel afwijken van die van machtige wetenschappers maar als ze daar tegenin gaan kan dat negatieve gevolgen hebben voor publicaties, aanstellingen en fondsenwerving. En dat komt weer omdat bladen, universiteiten en organisaties als NWO zich voor opinievorming wenden tot die machtige wetenschappers. Vaak is er pas ruimte voor algemene aanpassing van de kennis en tekstboeken als de oudjes er mee stoppen.

1 Reactie
DanielleDefoe
DanielleDefoe30 jul. 2016 - 14:57

Inderdaad. Verder worden ook in de sociale wetenschappen wetenschappelijke resultaten verkregen door middel van empirisch onderzoek en niet door geleerde discussies.

Edwin038
Edwin03830 jul. 2016 - 13:32

Een stuk wat mij enorm aanspreekt, waarvoor mijn dank.

johannn2
johannn230 jul. 2016 - 13:20

Card Simons, Er bestaat ook nog zoiets als wetenschappelijke discipline, doorgaans rond een paradigma. Als je het paradigma ter discussie denkt te kunnen stellen, dan ben je buiten de orde, tot blijkt dat je toch binnen de orde bent omdat die orde moet veranderen. De wetenschappelijke discipline is voor een wetenschap een groot goed. Het maakt dat er gezamenlijk aan kennis kan worden gebouwd. Maar veranderen is dus navenant problematisch. Je tijd vooruit zijn is berucht ondankbaar. Maar geen nood, als het de tijd niet is, dan komt die t.z.t. er toch wel. Wel jammer voor jou. Ik raad je aan om Kuhn en Lakatos te lezen, als ook algemener werk over methodologie. Word je misschien ooit een echte wetenschapsjournalist. .

1 Reactie
rbakels
rbakels30 jul. 2016 - 23:22

Hoewel niet de geadresseerde heb ik opgezocht waar Kuhn en Lakatos het zo'n beetje over hebben. Ik begrijp dat zij een verschil maken tussen de "normale" ontwikkeling van wetenschap, en een sprongsgewijze ontwikkeling met geheel nieuwe inzichten. Dat heet dan een "paradigmawisseling", als ik het goed begrijp. Als (voormalige) natuurkundige vind ik het verschil wat kunstmatig. Naar mijn gevoel hebben wezenlijke ontwikkelingen altijd iets van een paradigmawisseling. De voorbeelden die ik vond zijn o.a. de relativiteitstheorie(ën) en de kwantumtheorie. Hoe geniaal deze theorieën ook zijn, ze zijn toch opgekomen in een proces van geleidelijkheid, met als aanleiding dat bepaalde verschijnselen niet begrepen werden. Benadrukt moet ook worden dat deze theorieën oudere theorieën (zoals de mechanica van Newton) niet vervangen maar aanvullen. Voor dagelijks huis- tuin en keukengebruik blijft de mechanica van Newton zeer bruikbaar. Aan de andere kant moet ook weer niet onderschat worden dat allerlei bevindingen uit vroeger eeuwen ook ooit een schokeffect gaven. Denk aan de gedachte dat materie uit atomen bestaat, dat oxideren (verbranden) een reactie is met zuurstof, en dat warmte voorkomt uit een beweging van atomen en moleculen. Qua methode verandert er intussen in de loop der eeuwen (in het Westen vanaf de verlichting) niet iets wezenlijks: het doel blijft steeds om een zodanige verklaring van verschijnselen te vinden dat vervolgens andere verschijnselen kunnen worden voorspeld. Misschien ligt dat in andere vakken anders, maar de emoties waarmee een paradigmawisseling gepaard gaat moeten niet worden overdreven. Natuurlijk is er een gezonde scepsis als iemand met iets radicaal nieuws komt, maar de ware natuurkundige geniet daar juist van. Ik noem als voorbeeld de waarneming dat bepaalde signalen sneller dan het licht zouden gaan, en ik herinner me een opgewonden vergadering bij de KNAW. Uiteindelijk bleek het simpelweg om een ondeugdelijk experiment te gaan, en de man die deze fout heeft gemaakt heeft ontslag genomen. Vooralsnog spreekt Popper me toch zeer aan met de gedachte dat wetenschap zich in beginsel moet lenen voor "verificatie" of "falsificatie", los van het feit of dat daadwerkelijk gebeurt. Natuurkundigen zijn daar bijv. niet zo mee bezig. Ja, als iemand een onwaarschijnlijke waarneming meldt zal men proberen om de proef te herhalen, en als dat echt niet lukt dan is dat een blamage voor de betrokken wetenschapper (denk aan de koude kernfusie). De bewering dat god bestaat is geen wetenschap, want niet toegankelijk voor verificatie of falsificatie. Wat ook wel vergeten wordt is dat meningen geen wetenschap zijn - want die zijn altijd inwisselbaar, anders zijn het geen meningen. Iets anders is dat wetenschap menigmaal wel aanleiding geeft tot meningen, ook bijv. in de techniek.

rbakels
rbakels30 jul. 2016 - 12:42

Simons heeft het in wezen over ontsporingen. Gebrekkige methodologie, bijgeloof, belangen, vooroordelen, publicatiedrang: ze komen allemaal voor, maar de ware wetenschapper heeft ze allemaal op zijn checklist staan. De natuurkunde is een mooi voorbeeld dat het ook anders kan. Hier blijven "breed gedragen inzichten" van weleer geldig, zij het dat vaak op den duur blijkt dat die niet universeel geldig zijn. De 17de eeuwse mechanica van Newton en de negentiende-eeuws leer van het elektromagnetisme van Maxwell zijn nog steeds zeer bruikbaar, zij het dat de mechanica van Newton op kosmische schaal relativistische correcties behoeft, en het elektromagnetisme gekwantiseerd wordt op subatomaire schaal. Het is fascinerend te zien hoe die wetenschap vanaf de zestiende eeuw (Verlichting) een consistente ontwikkeling heeft doorgemaakt. Wetenschapsfilosofen spreken over hypotheses die experimenteel geverifieerd worden. Wie echter denk dat zo'n hypothese een soort gissing is en je van geluk mag spreken als die klopt vergist zich deerlijk. Toen een astronoom een door Einstein voorspeld effect inderdaad waarnam, maar het ongeveer twee keer zo groot leek als Einstein voorspeld had, zei Einstein droogjes: "nou, ga dan je metingen maar overdoen". En de beteuterde Eddington moest Einstein later gelijk geven. Opvallend is dat natuurkundigen nooit over "bewijzen" spreken, in tegenstelling tot economen en juristen. Ze stellen hoogstens vast dat waarnemingen overeenstemmen met een theorie.

3 Reacties
Jennemen
Jennemen30 jul. 2016 - 15:00

@Frits Jansen 30 juli 2016 at 14:42 "Opvallend is dat natuurkundigen nooit over “bewijzen” spreken, in tegenstelling tot economen en juristen." Raar eigenlijk dat dat soort alpha-vakken als economie etc nog steeds 'wetenschappen' worden genoemd. Alsof glazenbol-kijken een vak is. De éérste econoom die de 'depressie' van '08 al had zien aankomen in '07 moet nog geboren worden. Een mening deponeren, hoe goed onderbouwd ook, blijft een mening. Een watermolecuul heeft gelukkig geen mening (al denken sommige kwakkers daar anders over) en is overal het zelfde. Daar hoef je dus niet meer over te discussiëren.

Andy Capp
Andy Capp30 jul. 2016 - 19:41

Eigenlijk zeg je hiermee niets anders, dan dat sommige systemen zo complex zijn dat daar met de huidige stand van de wetenschap geen voorspellende uitspraken op lange termijn over gedaan kunnen worden. In het geval van juristen zal dat bovendien nooit lukken, omdat het niet gaat over natuurkundige wetmatigheden, maar over een menselijk "bouwwerk", vol innerlijke tegenstrijdigheden; zelfs de eenvoudigste logica faalt. Maar je kunt het woord "wetenschap" ook gebruiken voor kennis die zich van die tekortkomingen bewust is.

rbakels
rbakels31 jul. 2016 - 12:36

@Jennemen: ik sta ook behoorlijk kritisch tegenover economen. Toch zijn er simpele economische waarheden, bijv. dat als iets duurder is er minder van gekocht wordt, en dat de mensen verkeerde dingen doen als hun niet alle profijt c.q. nadeel in rekening wordt gebracht ("Internaliseren"). Economen willen nog al eens op blz. 1 van studies verkeerde veronderstellingen maken waardoor hun hele verhaal inzakt. Wat de depressie betreft: zeker zijn er zoveel factoren in het spel dat voorspellen moeilijk is ("zeker als het om te toekomst gaat"). Maar ik denk ook dat beleidsmakers door politieke taboes belet worden verstandige beslissingen te nemen, die niet zo moeilijk te overzien zijn. Ondanks hoorde ik een met de SP sympatiserende professor fulmineren tegen universiteiten die "nog steeds" economiestudenten met marktdenken zouden indoctrineren. Dat is regelrecht populisme. Als je een beetje verstand hebt van economie (ik ben ook geen econoom) dan weet je dat "marktwerking" een neutraal begrip is. Net zoiets als "ziekteverloop": sommige patiënten gaan dood, andere genezen. Markten zijn praktische onvermijdelijk (pogingen om markten radicaal uit te bannen leidden tot communistische politiestaten), maar ze kunnen wel "falen", bijv. doordat de actoren niet over goede informatie beschikken, of de macht ongelijk verdeeld is (monopolies, soms ook aan de vraagzijde), en door "externaliteiten" zoals milieuschade. Verder is er de "tragedy of the commons": niemand zal zich geroepen gemeenschappelijk eigendom te onderhouden als dat niet expliciet wordt geregeld. En dan zijn er nog "publieke goederen", die maatschappelijk wel wenselijk zijn maar waarvan de kosten niet (of slechts tegen onevenredige inspanningen) in rekening kunnen worden gebracht aan degenen die ervan profiteren. Landsverdediging is een standaardvoorbeeld. Ook fundamentele wetenschap valt eronder. Die brengt vaak pas na tientallen jaren profijt, en op een gebied dat meestal niet voorzien is. Dat mobieltjes die GPS de positie bepalen en daar relativiteitstheorie aan te pas komt is een gegeven waar Einstein niet rijk van is geworden. Maar VVD-ers zijn tegen subsidie, dus wordt zulk zegenrijk werk beknot. Politici snappen doorgaans niets van economie. Staatssecretaris Dekker wil de publieke omroep verbieden "plat amusement" uit te zenden, omdat commerciële omroepen dat ook wel willen doen zonder belastinggeld. Hallo! De NPO zendt juist graag amusement uit omdat ze de reclame daaromheen duur kunnen verkopen - net als commerciële omroepen doen - en daardoor minder afhankelijk zijn van overheidsfinanciering. Jawel, we hebben het hier over een populistisiche soort zuinigheid die de overheid op kosten jaagt! Ach, als je Turken hun dubbele paspoort afpakt kunnen ze niet meer terug, terwijl de PVV juist liefst alle Turken zou zien vertrekken. Maar ik dwaal af. Wat juridische aangelegenheden betreft is er een eigenaardige paradox. Recht, dient om mensen zekerheid te geven. Geen natte-vinger beslissingen, maar rationele beslissingen op basis van regels en jurisprudentie, door een systeem met beroepsmogelijkheden die de eenheid zo veel mogelijk moeten waarborgen. Maar wetgevers, gemanipuleerd door lobbyisten, zorgen voor (te) ingewikkelde en soms zelfs tegenstrijdige regels. Hie het ook zij, vonnissen en arresten behoren strikt logisch gemotiveerd te zijn. Wat doet een rechter als een regel niet duidelijk is? In het strafrecht is dat duidelijk: geen duidelijke strafbaarheid, dan geen straf. Het privaatrecht is lastiger: daar krijgt (vaak) één partij z'n zin, en moet de andere bloeden. In Duitsland gaan ze dan de letter van de wet met een vergtrootglas bekijken. In Nederland kikjken ze gelukkig meer naar de intentiew die de wetgever heeft gehad. Eén onderdeel is wel heel onexact, en dat is de vaststelling van de strafmaat in strafzaken. Ja, er worden tabellen met richtlijnen gebruikt om enige eenheid te scheppen, maar die verklaren nog steeds niet waarom iemand voor een bepaalde diefstal drie en geen vier jaar moet zitten. Maar strafrecht is eigenlijk een overblijfsel uit vroeger eeuwen.