Logo Joop
De opiniesite van BNNVARA met actueel nieuws en uitgesproken meningen

Welke economie laten wij uit de as van de corona-crisis herrijzen?

  •  
26-03-2020
  •  
leestijd 3 minuten
  •  
112 keer bekeken
  •  
3449199721_f974c9868f_k

© cc-foto: Minke Wagenaar, Oude Philipsfabriek in Eindhoven

De aanstormende economische crisis en de huidige effecten van de pandemie moeten worden aangegrepen voor een groene her-industrialisatie
De razendsnelle verspreiding van het COVID-19 virus stelt ons land op de proef. Zorgmedewerkers zullen de komende maanden duizenden patiënten verzorgen, terwijl zij nu al worden geconfronteerd met dreigende tekorten aan essentiële medische producten. Mondkapjes, beademingsapparatuur en testen voor het COVID-19 virus, allen worden niet of amper in Nederland geproduceerd. De corona-pandemie legt hiermee een zwakte van de gede-ïndustrialiseerde economie bloot en dwingt ons na te denken over het type economie dat wij uit de as van de aanstormende crisis zullen laten herrijzen.
De afgelopen decennia is ons land omgevormd tot een diensteneconomie. Was in 1969 de Nederlandse industrie nog goed voor bijna een kwart van de werkgelegenheid; in 2016 werd de 10 procent niet meer gehaald. Productiemiddelen werden over de landsgrens verplaatst in een zoektocht naar gebieden met goedkopere arbeidskrachten en laksere milieuwetgeving. Multinationals zagen hun winsten stijgen en onze eigen bevolking moest zich maar bezighouden met ‘nobeler’ vormen van arbeid.  Deze herstructurering van de economie werd door de politiek en het bedrijfsleven gepresenteerd als een win-win situatie.
De bestuurlijke en financiële elite vergaten echter een ding. Producten hebben namelijk niet alleen een economische waarde, zij hebben ook een sociaal nut. En terwijl de elite zich rijk rekende, bracht zij met de verplaatsing van de productiemiddelen de werkende massa’s ernstig in gevaar. Elke verstoring van de wereldeconomie door een natuurramp, pandemie of oorlog, kan namelijk leiden tot grote tekorten aan essentiële producten, met alle maatschappelijk gevolgen van dien.
De aanstormende economische crisis en de huidige effecten van de pandemie moeten daarom worden aangegrepen voor een groene her-industrialisatie. Overal in ons land ontstaan al initiatieven om zelf goederen te produceren, die ons sterken in de strijd tegen het COVID-19 virus. Burgers gaan eigen mondkapjes naaien, ondernemers willen beademingsapparatuur produceren en artsen gaan zelf testvloeistoffen maken. Deze initiatieven van onderop verdienen alle steun. Het herintroduceren van productieve arbeid geeft ons de mogelijkheid om niet alleen te pleiten voor een betere wereld maar om hier ook fysiek werk van te maken.
Behalve dat het her-industrialiseren ons minder afhankelijk maakt van uitbuiting en onderdrukking van mens en natuur in andere landen, stelt het ons ook in staat om sociale keuzes te maken. Zo waren Italiaanse vrijwilligers in staat om middels een 3-d printer essentiële onderdelen voor een beademingsapparaat te printen, die geen bedrijf op dat moment kon leveren. Deze wijze van productie stelt ons in staat om wanneer nodig, niet-winstgevend of tegen minimale marges te produceren, om zo goederen te leveren die een gigantische sociale waarde hebben, zoals het redden van mensenlevens.
De komende tijd staat de wereld voor grote uitdagingen. De gezondheid van miljoenen mensen staat op het spel, de wereldeconomie komt tot een stilstand en klimaatverandering vormt een voortdurende bedreiging voor al het leven op aarde. Enkel door zelf de handen uit onze mouwen te steken en in toenemende mate onze eigen essentiële goederen te produceren, kunnen wij een nieuwe economie opbouwen zonder uitbuiting en onderdrukking en waarin sociale afwegingen centraal komen te staan.
 
 
 
 
 
Delen:

Praat mee

onze spelregels.

avatar
0/1500
Bedankt voor je reactie! De redactie controleert of je bericht voldoet aan de spelregels. Het kan even duren voordat het zichtbaar is.

Reacties (33)

EmC2
EmC228 mrt. 2020 - 8:08

Het is niet enkel elite maar ook de wensen van de mens. Oude ambacht bedrijven zijn vroeger allemaal verdwenen uit binnenstad ivm geluids (/milieu) normen. Fruitboer moet bomen kappen (spuitzone) omdat de gemeente er een woonwijk naast zet in het kader van het algemeen belang. (Democratisch besluit) Als je biovergister wilt gebruiken heb je milieu categorie 3 nodig. Probeer maar eens zo'n plek te vinden. Meeste industrie gaat tot categorie 2

Rode druppel
Rode druppel27 mrt. 2020 - 11:04

Heel goed stuk. Met uitstekende bijdrages van Evertjan1 en Verdulleme. Ik ben voor een regionale economie die zoveel mogelijk zelfvoorzienend is. Uit klimaat oogpunt maar ook uit armoedebestrijding in de wereld.

1 Reactie
Buitenstaander
Buitenstaander27 mrt. 2020 - 12:12

Weg internationale verdeling en solidariteit, altijd een van de succes redenen waarom weg geen grootschalige conflicten meer hebben, zie EU?

RaymondenJoop
RaymondenJoop26 mrt. 2020 - 21:36

Ik verwacht niet dat we een keus krijgen, die heeft de ECB nl voor ons gemaakt. Althans, als ze daarin slaagt. De economie gaat met wellicht tientallen procenten dalen en de ECB gaat onbeperkt staatsobligaties opkopen van de getroffen landen. In eerste instantie Italië en Spanje, later ook Frankrijk en wellicht wat andere armlastige landen als daar de ellende loskomt. Dan praat je niet over de huidige 750 miljard maar over vele, vele duizenden miljarden. Die 750 is om de eerste nood te ledigen. Daar staan in de huidige constructie landen als Dld en Nl voor garant. Dat kunnen ook deze landen niet. Dus dat betekent dat de EU in elkaar klapt. Nu zal de dollar dat ook doen, want in de USA zetten ze ook de boel op slot en dat maakt het nog erger. Het huidige systeem gaat dit niet trekken. Of we houden vast aan het huidige systeem en daar zet de EU/ ECB op in en tot in lengte van dagen zitten we met een enorme crises en al struikelend houden we dit vol... Of we geven het een reset en zijn in staat om op de een of andere manier simpelweg 1000-en miljarden euro's weg te strepen. Daarmee blaas je dus ook onze welvaart op (en die van de '1%') en kunnen we opnieuw beginnen. Hopelijk met een samenleving waar de schrijver op doelt. Hoe dan ook, de welvaart zoals we die nu kennen, zal passe zijn. Ik denk dat ze hopen dat het snel onder controle is, dat dat ongeveer is waar het beleid op gebaseerd is: hoop. Ik hoop met ze mee https://www.volkskrant.nl/nieuws-achtergrond/ecb-gooit-eigen-regels-overboord-om-italie-en-spanje-te-redden~b740fb3b/

Rutger Groot
Rutger Groot26 mrt. 2020 - 20:03

Mooi betoog, dus steek je handen uit de mouwen, spring in het gat en ga producten maken! En dan zul je merken dat je moet concurreren om duurzaam je producten aan de man te brengen. Prima, want dat komt de consument ren goede. Er voor alle anti-kapitalisten op dit blog: er is geen beter systeem. Kijk maar naar N-Korea en Venezuela. Of zie ik iets over het hoofd?

6 Reacties
Verdulleme
Verdulleme27 mrt. 2020 - 1:22

Ja, je ziet over het hoofd dat er ook nog andere opties zijn als Noord-Korea of Venezuela. Die 2 voorbeelden zijn geen bewijs dat er geen mogelijkheden tot verbetering of geen alternatief zou zijn. Je presenteert een "false dilemma".

Zandb
Zandb27 mrt. 2020 - 7:23

Geleid door eigen belang, de mensen ogenschijnlijk geven wat ze willen leidt tot een zeer schadelijke maar een op het oog goed functionerende maatschappij. Het beste systeem? Onzinnige vraag; het maakt niets uit welk systeem je hanteert. Het systeem wordt namelijk gevormd door individuele keuzes. Want als nu eens al die mensen die ik in mijn leven al heb ontmoet - waaronder ik zelf - , die ergens aan meededen omdat het toch wel zou gebeuren of omdat het nu eenmaal zo is of weet ik wat voor dooddoeners die er op na houden, nu eens niet meegewerkt zouden hebben?

Jorah
Jorah27 mrt. 2020 - 8:42

Ik zou weer meer aandacht willen voor het Rijnlands model en het Angelsaksisch model laten varen. Maar verwachten dat het hele systeem drastisch op de schop gaat is onrealistisch.

Buitenstaander
Buitenstaander27 mrt. 2020 - 12:10

@Verdulleme Noem jij ze eens op die betere opties dan Korea etc

Verdulleme
Verdulleme27 mrt. 2020 - 13:49

Norm - Nee, die zullen we zelf moeten verzinnen.

Jan Lubbelinkhof
Jan Lubbelinkhof28 mrt. 2020 - 9:12

@Verdulleme v d Meulen, Heel opmerkelijk, altijd ontwijkende antwoorden als gevraagd wordt om wat dan concreet te doen. Nooit een rechtstreeks gebaar vanuit jezelf maar altijd moeten de “anderen” het doen. Geen wonder dat steeds minder mensen links stemmen, enkel veroordelen en anderen het werk laten doen, nooit een greintje zelfinzicht of begin van een werkbare oplossing. Ik zie heel veel mensen hier wijzen naar anderen maar ze vergeten dat, als je naar een ander wijst, er steeds 4 vingers naar jezelf wijzen. U bent daar goed in, maar ook een antidemocraat als JanB en die dronken hamsterende antifa-fan en nog een groot aantal anderen. Jammer. Het mag allemaal soms best wel wat socialer maar dat bereik je nooit met dit soort gedrag.

evertjan1
evertjan126 mrt. 2020 - 18:55

Onderschat de neoliberale krachten niet die zich na de grote depressie die zich aandient, met alle middelen zullen gaan verzetten tegen een andere inrichting van de economie en de markt, tegen een prominentere rol voor de overheid, tegen een socialere inrichting van de samenleving met meer zekerheid en met kleine inkomens, tegen verkleining van de inkomens- en met name ook vermogensverschillen en tegen een echt circulaire economie. Die neoliberale belangen hebben heel veel te verliezen.

2 Reacties
evertjan1
evertjan126 mrt. 2020 - 19:03

Wat mij nodig lijkt na de grote depressie, die zich nu aandient, is dat de schulden, die in deze periode noodgedwongen zijn ontstaan, worden uitgegomd. Het is onmenselijk (slavernijveroorzakend) om de 'boekhouding' van voor deze crisis tijdens deze crisis gewoon voort te zetten en na de crisis ongewijzigd te gelde te maken. Als die 'boekhouding' na de depressie gewoon zal worden voortgezet dan zou de periode van de depressie als een time-out moeten worden aangemerkt. 1 maart 2020 wordt de datum van de nulmeting. Alles wat sindsdien aan schulden is opgebouwd, aan faillissementen is uitgesproken en wat aan winsten is verdiend enz. wordt uitgegomd. Vanaf een vast te stellen datum na de depressie wordt de economie voortgezet op basis van die nulmeting.

Zandb
Zandb27 mrt. 2020 - 7:33

evert Waarom zouden we niet de neoliberale krachten moeten onderschatten en andere krachten wel? Krachten bestaan alleen als die door individuele mensen gevoed worden. Wat zou een Stasi in de DDR hebben kunnen uitrichten, wanneer niemand mee werkte? Gemakkelijk praten? Inderdaad. Meer het IS daarom niet minder waar. Ik zie de noodzaak niet om al bij voorbaat het hoofd in de schoot leggen.

Cave Canem
Cave Canem26 mrt. 2020 - 17:58

Wij verkeren nu nog min of meer anoniem in het stadium waarin voorrang wordt gegeven aan de medische kant van het probleem en (gelukkig) niet de economische. Ik vraag mij alleen af hoe lang dit gaat duren. Op niet al te lange termijn verwacht ik tegengeluid, mogelijk zelfs culminerend in een trendbreuk qua opvatting over prioritering. Er zullen lieden opstaan die waarschuwen voor een totale melt down van onze economie en roepen dat we dan ook medisch nog verder van huis raken dan nu. Zij zullen op enig moment het aanjagen van de economie als hoogste prioriteit aanprijzen, ook al zal dit als onmiddellijke gevolg tot meer slachtoffers leiden dan handhaving van primaire focus op de medische kant van de crisis. Weliswaar niet binnen twee weken, zoals Trump, maar wel op de wat langere termijn. Economie en gezonde ethiek zijn nu nog solidair aan elkaar, maar ik vrees een geleidelijk uit elkaar drijven, met op enig moment een mogelijke omslag naar het geven van prioriteit aan het redden van de economie, met alle gevolgen voor slachtofferaantallen.

1 Reactie
Cave Canem
Cave Canem26 mrt. 2020 - 18:39

anoniem is unaniem

Verdulleme
Verdulleme26 mrt. 2020 - 17:17

Het neoliberalisme is een totalitaire ideologie die een zo klein mogelijke staat wil die vooral geen beperkingen oplegt aan ondernemingen en tevens alle eigendom dat in handen van de gemeenschap is wil privatiseren, teneinde de invloed op de economie door democratische genomen besluiten tot een minimum te beperken. Het neo-liberalisme gaat ervan uit, dat maximale marktwerking zonder staatsbemoeienissen leidt tot het grootste algemene nut, maar in de praktijk blijkt het tegenovergestelde en leidt het neo-liberalisme tot een steeds grotere ongelijkheid en de cumulatie van macht en kapitaal in de handen van weinigen. Het streven naar efficiëntie om de rentabiliteit te vergroten blijkt bovendien te leiden tot een uitholling van alle publieke diensten. De symptomen daarvan zijn velerlei: het openbaar vervoer bereikt bijvoorbeeld steeds minder mensen omdat verlies leidende verbindingen worden opgeheven en de kans op ongevallen wordt groter door achterstallig onderhoudt en gebrekkige veiligheidsmaatregelen, etc.etc De reserves die worden aangelegd en onderhouden om te worden ingezet in het geval van calamiteiten, worden in het neo-liberalisme gedefinieerd als “dood kapitaal”, net zoals de voorraden in de magazijnen die liggen te wachten op distributie en de logistiek is er volledig op gericht om de hoeveelheid “dood kapitaal” zoveel mogelijk te beperken. Binnen dat scenario groeit een tegenwindje al gauw uit tot zwaar weer en nu het stormt worden alle hens aan dek geroepen omdat het neo-liberale schip ten onder dreigt te gaan. Daartoe wordt getracht de productiemiddelen die in handen zijn van de happy te laten redden door de overheid, die daartoe van de ene dag op de andere moet ontwaken uit haar rol als “nachtwakerstaat”, terwijl de kosten van die reddingsoperatie achteraf zullen worden verhaald op de gemeenschap. Het neo-liberalisme is een rechtse -en in haar wezen zelfs fascistische- ideologie en de oplossing van de problemen die er door zijn ontstaan kunnen dan ook geen rechtse oplossingen zijn, want dan raken we van de regen in de drup. Behalve dat een ombuiging naar een circulaire economie noodzakelijk is vanwege de veranderingen in het klimaat die de ongebreidelde groei van de economie heeft veroorzaakt, zal het onvermijdelijk zijn om over te stappen op een ander economisch model, aangezien het (neo-liberale) kapitalistische model slechts kan bestaan bij de gratie van de groei. De gevolgen van die operatie zullen dan ook heftiger zijn dan de gevolgen van deze pandemie alleen, omdat door deze pandemie een kettingreactie in gang wordt gezet waar de gevolgen niet van zijn te overzien. Met andere woorden: het ergste moet nog komen.

3 Reacties
Rutger Groot
Rutger Groot26 mrt. 2020 - 20:05

En ondertussen zijn wij in NL ongeveer het gelukkigste volkje op aarde met een zeer hoge en stijgende levensverwachting. Succes met je revolutie!

Verver
Verver26 mrt. 2020 - 21:44

"aangezien het (neo-liberale) kapitalistische model slechts kan bestaan bij de gratie van de groei" Aangewakkerd doordat de meeste mensen alleen maar meer en meer willen en rijk willen worden.

Verdulleme
Verdulleme27 mrt. 2020 - 1:27

Toch wel mooi hoe je troost weet te putten uit het nationale zelfbedrog.

Jorah
Jorah26 mrt. 2020 - 16:24

Maak je geen illusies, na de corona crisis gaat alles weer op oude voet verder. Het heeft enkel weer even tijd nodig.

1 Reactie
Verdulleme
Verdulleme26 mrt. 2020 - 20:45

Dar is iets voor slapjanussen die bang zijn voor veranderingen.

Minoes&tuin
Minoes&tuin26 mrt. 2020 - 15:55

Ik kan me hier wel in vinden! In feite leefde Nederland al lang van gebakken lucht. Dan zou Phulips misschien ook in Nederland gebleven zijn en niet uitgeweken naar Amerika waar ze een wet uit 1950 uit de kast getrokken hebben. Als dank voor Europese ( en Nederlandse) steun waar ze die maar wilden.

2 Reacties
Minoes&tuin
Minoes&tuin26 mrt. 2020 - 15:55

Corr. Philips...

Audio
Audio26 mrt. 2020 - 19:56

Ik kan me helemaal vinden in het terughalen van productie naar Nederland van met name essentiële goederen (insourcing). Een goed voorbeeld zijn de grondstoffen en halffabricaten voor medicijnen die nu in China en India geproduceerd worden. Bedrijven zijn trouwens al langere tijd bezig met insourcing, onder andere vanwege tegenvallende kosten besparingen en kwetsbare logistieke ketens. Technische ontwikkelingen als 3D-printing maken het mogelijk om hier te lande kwalitatief goede producten tegen een redelijke prijs te vervaardigen. De uitzondering op deze regel is de agrarische sector, Die produceert al meer dan genoeg voedsel en kan ook nog eens, indien nodig, exporteren naar de buurlanden. De Noordelijke provincies en Zeeland kunnen in geval van nood de Randstad beleveren. In Nederland dus geen voedselrellen.

Cave Canem
Cave Canem26 mrt. 2020 - 15:53

De economische impact van de maatregelen is ongekend. Daar horen onconventionele maatregelen tegen worden genomen. Anders dan in het verleden moet er een veel zwaarder appél op (multi)miljardairs en -miljonairs worden gedaan. En in dit geval veel meer dan een moreel appél, om te voorkomen dat juist deze groep weer als de minst gedupeerde uit de crisis komt. Een verplichte, uitzonderlijk hoge financiële bijdrage in de vorm van een belastingmaatregel op het opgebouwde superhoge vermogen. Zinloos hoge vermogens van honderdmiljoen of meer horen te worden aangepakt als we weten weten hoe hoog de nood voor menigeen nu al is en nog gaat worden. Deze keer geen enkele consideratie met miljardairs. Daar zou nu al veel meer op voorgerangeerd moeten worden. Dat geeft rust en vertrouwen, behalve dan voor de superrijken.

I am Legion
I am Legion26 mrt. 2020 - 15:14

Dezelfde natuurlijk die zich ruimschoots bewezen heeft als meest probleemoplossend, voorspoed op allerlei manieren, en geluksgevoel brengend d.i. de westerse samenleving van democratieën met hun daarbij inherente vrije marktmechanisme die zeker gereguleerd is en wordt net als dat zij kaders kent die afkomstig zijn van de democratisch gekozen regeringen i.c.m. rechtstaat. Ook voor de klimaatproblematiek geldt, net als zovele eerdere bedwongen grote en uitdagende problemen, dat zij verreweg superieur bestreden en opgelost zal kunnen worden door westers ingerichte samenlevingen en hun regeringen al dan niet samenwerkend waar nodig. Dat er behalve de klimaatproblematiek ook nog wat globaliseringsproblemen zijn, zoals de internationale bedrijven die een dergelijke macht hebben ontwikkeld dat zij de macht van indviduele natiestaten overstijgen, betekent slechts dat ook daar een prima op te lossen probleem ligt door samenwerking van natiestaten binnen de westerse wereld en voor welke daartoe bereid zijn ook niet liberale staten. Voor de rest dóórrrrr.....

Max6
Max626 mrt. 2020 - 15:13

Ik vind het prima als we weer meer in Nederland produceren, maar dat betekend dan wel dat deze producten duurder zullen zijn. Dus met een (minimum-)loon kun je minder doen/kopen. Multinationals wijken niet (alleen) uit naar het buitenland omdat ze dan meer winst kunnen maken, maar omdat de consumenten anders overstappen naar de (goedkopere) concurrent Stel we maken bepaalde producten in Nederland en dezelfde producten worden veel goedkoper in China gemaakt, gaan we dan de Nederlandse consument verplichten de in Nederland geproduceerde producten te kopen? en hoe dan? Ik had niet verwacht dat corona nationalisme zo populair zou maken...

4 Reacties
Jorah
Jorah26 mrt. 2020 - 17:49

Meer in Nederland produceren betekend meer (zware) industrie in Nederland. Volgens mij zitten ze daar nou juist niet op te wachten ivm klimaat/milieu.

Max6
Max626 mrt. 2020 - 19:28

@Jorah over klimaat maken we ons even niet druk... nu moeten we eerst corona gebruiken om de economie te hervormen ;-)

MountEverest
MountEverest26 mrt. 2020 - 20:08

@Max "Ik had niet verwacht dat corona nationalisme zo populair zou maken… " Elke aanpak heeft onbedoelde neveneffecten. Het ideaal van de klimaatbeweging om "lokaal te produceren en consumeren en weinig te reizen", resulteert in minder vis-à-vis contacten met mensen in andere landen en culturen. Dit zal het nationalisme onbedoeld in de hand werken. Mogelijk kunnen we dit voorkomen door andere vormen van communicatie te ontwikkelen.

Verdulleme
Verdulleme26 mrt. 2020 - 20:43

De beslissing om lokaal te produceren voor de lokale markt heeft niets met nationalisme te maken. Het betekent ook niet per se meer (zware) industrie in Nederland. Nederland zou zich ook kunnen richten op ambachtelijk vervaardigde kwaliteitsproducten, hoogwaardige technologie en biologische landbouw.

Verver
Verver26 mrt. 2020 - 15:00

Als de angst bij de mensen is geluwd, gaat alles weer op de oude voet verder. Mensen zijn kuddedieren, geschiedenis herhaalt zich keer op keer.