Joop

Weigeren van forensisch psychologisch onderzoek en tbs

  •  
02-04-2010
  •  
leestijd 2 minuten
  •  
134 keer bekeken
  •  
BNNVARA fallback image
Ieder mens heeft recht op een eerlijk proces en mag weigeren mee te werken aan zijn eigen veroordeling
De helft van de verdachten die door de rechter naar het Pieter Baan Centrum (PBC) wordt gestuurd om psychiatrische en psychologisch onderzocht te worden, weigert deelname aan het onderzoek.
Uit afgenomen testen is gebleken dat verdachte ‘in de buurt komt van het afkappunt ‘enige psychopathische kenmerken’ en dat hij hoog scoort in het facet ‘antisociaal gedrag’ (vonnis Rechtbank Arnhem, 22-03-2010; 05/900389-09).
Alle aanleiding dus voor het OM hoger beroep in te stellen tegen dit vonnis, om nog eens nader onderzoek te laten doen naar de ernst van deze psychopathische kenmerken van deze verdachte/veroordeelde. Een contra-expertise op verzoek van het OM ligt voor de hand. Dat was de koninklijke weg geweest. Eerst dienen alle rechtsmiddelen gebruikt te worden. 
Hoe begrijpelijk de gekwetste wraakgevoelens van de vader van Hannah ook zijn, zij mogen niet richtinggevend zijn in een strafproces. Ieder mens, ook iemand die verdachte is van een ernstig misdrijf heeft recht op een eerlijk proces, en mag weigeren mee te werken aan zijn eigen veroordeling. 
Voor een slachtoffer, nabestaande of direct betrokkene is geen enkele straf of tbs-maatregel afdoende. Het verdriet, de onmacht, de angst worden er niet door weggenomen. Daar is het strafrecht ook niet voor bedoeld; wij hebben het straffen immers geïnstitutionaliseerd om het in de plaats te stellen van eigenrichting. Dat is een onderdeel van onze beschaving. Een belangrijk onderdeel van die beschaving is ook dat wij voor slachtoffers van ernstige misdrijven traumabehandelingen hebben ontwikkeld die heel effectief kunnen zijn: Eye Movement Desensitization and Reprocessing

Meer over:

opinie, leven,

Praat mee

Heb je een vraag, suggestie of wil je gewoon iets kwijt? Dat kan hier. Lees onze spelregels.

avatar

Reacties (15)

Dhimmie
Dhimmie2 apr. 2010 - 20:52

Wat EMDR is: een therapie die slachtoffers helpt bij het verwerken van een trauma met een duidelijk aanwijsbare oorzaak. Zoals een veteraan die een specifieke oorlogssituatie keer op keer herbeleefd. Wat EMDR niet is: een therapie die beleidsmakers steunt in het handhaven van een bepaalde status quo. Zoals een regering die wil omgaan met een getraumatiseerde veteraan die zich kritisch uitlaat over de oorlog waar hij naar toe is gestuurd. Neem die Donkersteeg serieus, en beoordeel hem op inhoud, niet op al dan niet aanwezige trauma's.

RvanR
RvanR2 apr. 2010 - 20:52

Volgens mij klopt de tekst in de lead niet helemaal. Heijdelberg zegt: de helft van de verdachten is 'moeilijk observeerbaar' ? dat kan bijvoorbeeld ook zijn omdat ze een ernstige psychiatrische stoornis (psychose) hebben. Een derde van die groep weigert elke vorm van medewerking aan het onderzoek. De groep weigeraars is dus veel kleiner dan 50%.

Hans68
Hans682 apr. 2010 - 20:52

[Het allerbelangrijkste is zogenaamde collaterale informatie, dat is informatie afkomstig van derden, informatie uit het strafdossier, of medische informatie uit eerdere contacten met de geestelijke gezondheidszorg. Zonder collaterale informatie is een forensisch gedragskundig onderzoek onmogelijk] Deze dader heeft, in deze zaak onomstotelijk vastgesteld, met z'n tengels aan kinderen gezeten en deze kinderen met hun hele familie een levenslang trauma bezorgd. Het zal me dus eerlijk gezegd worst wezen welke collaterale informatie er wel of niet verzameld zou moeten worden. Zulke 'mensen' horen niet in de maatschappij. Wraakgevoelens van de vader staan hier buiten. Die zijn ook niet nodig want de medegedetineerden hebben dat in dit geval al voor de vader opgelost.

PietPaaltjes
PietPaaltjes2 apr. 2010 - 20:52

Het weigeren van een onderzoek hoeft geen belemmering te zijn om tbs op te leggen. Dat heeft niets maar dan ook niets met elkaar te maken. Als de maatschappij vindt dat de veroordeelde behandeld moet worden dan moet dat zo. Daar heeft de verdachte niets over te zeggen. Wel hoeft deze niet mee te werken aan de behandeling maar dan neemt hij het risico de tbs kliniek niet te verlaten.

vanessa2
vanessa22 apr. 2010 - 20:52

Wat iemand hier boven ter tafel brengt levert een relevante vraag op: kun je behalve kenmerken van de dader ook kenmerken van het gepleegde delict als 'pathologisch' kenschetsen?

DikBrix
DikBrix2 apr. 2010 - 20:52

Het artikel van Corine de Ruiter is gebaseerd op 2 algemeen gangbare stellingen, waarmee ik het met geen van beide eens ben. De eerste stelling: 'Ieder mens, ook iemand die verdachte is van een ernstig misdrijf heeft recht op een eerlijk proces, en mag weigeren mee te werken aan zijn eigen veroordeling'. Mooie stelling t/m 'eerlijk proces', met dat deel ben ik het eens. Ook met het 2e deel, dat je mag weigeren mee te werken aan je eigen veroordeling. Dat zijn echter 2 delen die weinig met elkaar te maken hebben, omdat die elk van een tegengesteld standpunt uitgaan. Het gevaar schuilt in het zogenaamd onschuldige woordje 'en' dat tussen beide delen is gevoegd en het daarmee tot één zogenaamd logische stelling maakt. Het woordje 'en' suggereert dat het recht op zwijgen of op weigering mee te werken aan onderzoek een eerlijk proces zou kunnen bevorderen. Die link bestaat niet. Althans: niet in Nederland. Zoveel vertrouwen heb ik in ons rechtssysteem wel. De tweede stelling: "De maatregel van TBS met dwangverpleging kan alleen worden opgelegd als is vastgesteld dat bij een verdachte tijdens het begaan van het feit een ziekelijke stoornis of een gebrekkige ontwikkeling van de geestvermogens bestond?. Een 'ziekelijke stoornis' vereist nader onderzoek, dat is logisch en noodzakelijk. Weigering daaraan mee te werken kan voortkomen uit de stoornis zelf, omdat de dader dat niet beseft, of om eigen voordeel te behalen. Beide zijn geen grond om geen TBS op te leggen. Dat moet altijd, omdat gevangenisstraf geen enkele zin heeft. 'Een gebrekkige ontwikkeling van de geestvermogens' (door welke omgevingsfactoren dan ook) is eigen aan bijna elke crimineel, per definitie zou ik zeggen. Want met een gezonde ontwikkeling van de geestvermogens zou je nooit crimineel zijn geworden. (Dit even afgezien van de bekende eenmalige uitzonderingen). Dat hoeft mijns inziens niet eens te worden aangetoond. Het lijkt me duidelijk dat er altijd een probleem is, alleen niet wat voor probleem. Daar is TBS en onderzoek voor nodig. Altijd. Met alle resocialisatie, baan/uitkering, woning, begeleiding, wat ook dat nodig is, om tot een normaal gezond leven terug te leiden. 'Genezing', ofwel voorkoming van recidive, wat altijd het doel zou moeten zijn van elke maatregel of straf, begint met erkenning en besef van de dader. Weigering om aan een oplossing mee te werken betekent wat mij betreft in Nederland dat je dan gewoon blijft zitten in TBS. Dat geldt voor elke crimineel, klein of groot. Ook het begrip 'draaideurcrimineel' zou met juiste en standaard toepassing van TBS voor elke crimineel niet bestaan. Conclusie: gevangenissen moeten worden afgeschaft, TBS moet altijd worden toegepast, in welke vorm dan ook.

mook46
mook462 apr. 2010 - 20:52

Het stelt me enigszins gerust te weten dat iemand die weigert deel te nemen aan onderzoek toch tbs opgelegd kan krijgen. Blijft natuurlijk wel de vraag, waarom dat in dit geval niet gebeurd is. Vond de rechter de collaterale informatie niet overtuigend genoeg, of heeft hij/zij het dossier niet grondig genoeg bestudeerd? Ik zou sowieso graag willen weten hoe vaak tbs wordt opgelegd aan verdachten die weigeren mee te werken aan gedragsonderzoek. Zet het recht de eigen rechtsmiddelen wel voldoende in? Dat is de vraag die hier volgens mij voorligt.

Opinie2
Opinie22 apr. 2010 - 20:52

Volgens de beschrijving zou de 'offender profiling' alleen gaan over "het idee dat je uit de manier waarop het delict heeft plaatsgevonden" of "gedrag tijdens het delict" iets kunt afleiden over de persoonlijkheid of de psychopathologie van de dader. Oftewel, het is "gevaarlijk en onwetenschappelijk om louter op basis van het delict conclusies te trekken over kenmerken van de persoon die dat delict gepleegd heeft." No offence, maar het FEIT dat men zo'n delict pleegt (dus nog los van HOE men een delict pleegt) zegt toch dat er een steekje los is?

Opinie2
Opinie22 apr. 2010 - 20:52

De Ruiter legt ivm het FEIT dat een delict gepleegd uit: "Alleen het loutere feit dat iemand een gruwelijk misdrijf heeft gepleegd, zoals in dit geval ontvoering en seksueel misbruik van een jong meisje, mag nooit de basis zijn voor het stellen van een psychiatrische diagnose. Zo'n diagnose moet altijd gebaseerd zijn op een patroon van (gestoorde) gedragingen, gevoelens en/of gedachten, die gedurende een langere periode aanwezig zijn." Ongebrijpelijk. Zijn psychiaters geschift? Wanneer zou een persoon die nooit gestoorde gevoelens en/of gedachten (en ook geen patroon dat gedurende een langere periode aanwezig was) ertoe komen om (samen met een ander) plots een kind te gaan ontvoeren en sexueel te gaan misbruiken?

Opinie2
Opinie22 apr. 2010 - 20:52

Citaat: "Het is echter een misvatting dat de rechter alleen tbs kan opleggen als een verdachte meewerkt aan psychologisch/psychiatrisch onderzoek. De informatie die de persoon zelf geeft, is namelijk bij forensisch gedragskundig onderzoek maar gedeeltelijk van belang. Het allerbelangrijkste is zogenaamde collaterale informatie, dat is informatie afkomstig van derden, informatie uit het strafdossier, of medische informatie uit eerdere contacten met de geestelijke gezondheidszorg. " @Ton Evertsen Dat beiden voor soortgelijke misdrijven waren veroordeeld... een "allerbelangrijkste' collaterale informatie is kennelijk over het hoofd gezien door de rechters. Een geval van collateral damage...

jvkessel
jvkessel2 apr. 2010 - 20:52

Rechters moeten zich toch aan de wet houden? Wettelijke regels over TBS staan in zowel het Wetboek van Strafvordering (Sv) als het Wetboek van Strafrecht (Sr). In het Sv staat dat er twee deskundigen van elk een andere discipline een rapport/advies moeten opstellen. Dat zijn dan meestal een psychiater en een psycholoog. Een verdachte mag zelfs om een eigen deskundige vragen, de zogenaamde mini-instructie. Een burger moet trouwens expliciet toestemming verlenen voor het gebruik van informatie uit andere bronnen. Het lijkt me wat rommelig als een rechter een TBS-maatregel (Sr) gaat opleggen door op een creatieve wijze het wetboek te gaan interpreteren. En dat juist het OM om een 'contra-expertise' zou kunnen gaan verzoeken, dat slaat helemaal nergens op. Die 'contra-expertise' is immer het recht van een verdachte om een mini-instructie. Wat er bij de TBS-maatregel feitelijk gebeurt, dat is dat twee niet-juristen (psychiater en psycholoog) de rechter gaan adviseren wat hij/zij moet doen qua strafoplegging en maatregel. En juist tegen het oordeel van een psychiater en een psycholoog kan je juridisch niet tegen in beroep gaan. De rechter kan zich zodoende ook gemakkelijk verschuilen achter deze deskundigen. Hoe het ook zij: de hoogleraar forensische psychologie heeft mij niet overtuigd dat mijn 'misvatting' onjuist zou zijn, en die is dat zonder psychiatrisch/psychologisch onderzoek een rechter geen TBS oplegt.

2 Reacties
cdruiter
cdruiter2 apr. 2010 - 20:52

geachte J., Feit is dat de Nederlandse rechter ook tbs oplegt als er geen rapporten liggen van twee deskundigen (waarvan tenminste 1 psychiater). Daar zijn diverse voorbeelden van te vinden op www.rechtspraak.nl. Ik citeer uit een vonnis van de Rechtbank Breda van 29-02-2008 (LJN: BC5372): "De maatregel van TBS met dwangverpleging kan alleen worden opgelegd als is vastgesteld dat bij een verdachte tijdens het begaan van het feit een ziekelijke stoornis of een gebrekkige ontwikkeling van de geestvermogens bestond. Die vaststelling geschiedt door de rechter, in beginsel op basis van adviezen van twee gedragsdeskundigen, onder wie een psychiater. De eis van een advies door twee deskundigen is door de wetgever evenwel buiten toepassing verklaard als een verdachte weigert aan een onderzoek naar zijn geestvermogens mee te werken. Uit deze door de wetgever gekozen constructie valt op te maken dat het de kennelijke bedoeling is dat een rechter in een dergelijk geval op basis van alle voorhanden zijnde informatie moet beoordelen of er sprake is van een geestelijke stoornis of gebrekkige ontwikkeling."

cdruiter
cdruiter2 apr. 2010 - 20:52

Nog een aanvulling: Ook het OM kan een contra-expertise laten uitvoeren, en doet dat ook, bijvoorbeeld in hoger beroep. Dan liggen er al rapporten die in het kader van de behandeling in eerste aanleg bij de rechtbank zijn ingebracht, maar het OM is bijvoorbeeld niet tevreden met de kwaliteit ervan. Ik heb zelf regelmatig dit type contra-expertises verricht. Het klopt dus niet dat alleen de verdediging om contra-expertises vraagt, c.q. deze laat uitvoeren.

[verwijderd]
[verwijderd]2 apr. 2010 - 20:52

Is het ondergaan van een psychiatrisch onderzoek identiek aan het meerwerken aan je eigen veroordeling?? Het kan toch ook goed uitpakken?

1 Reactie
morgaine2
morgaine22 apr. 2010 - 20:52

jazeker kan het ook goed uitpakken...maar ook hier kunnen fouten gemaakt worden toch?!