Sfeerfoto van Joop
Joop
Joop

Johan Remkes presenteert stikstofconclusie

Uitstoot boeren-grootvervuilers 'beëindigen' en 'voorlopig' vasthouden aan 2030
Joop

We wisten niet dat we zo gierig waren

  •  
23-03-2012
  •  
leestijd 4 minuten
  •  
BNNVARA fallback image
Hoe ver zou de Derde Wereld wel niet komen met de 5,7 procent die wij in gedachten hadden, in plaats van de werkelijke 0,7 procent die we er nu voor over hebben?
TNS Nipo vroeg ons hoeveel er naar ontwikkelingshulp gaat. ‘Toch zeker 5,7 procent van ons BBP’, denkt de gemiddelde Nederlander. Toen de onderzoekers vertelden dat het om slechts 0,7 procent gaat, was ineens meer dan de helft tegen het bezuinigen op ontwikkelingshulp. Stel nou dat de onderzoekers niet alleen hadden verklapt dat we knettergierig zijn, maar ook dat het beetje wat we geven vaak effectief wordt besteed. Dat er iedere dag levens worden gered en talloze mensen zicht krijgen op een menswaardig en kansrijk bestaan.
Dat is namelijk zo. Hoewel de wereldbevolking na de Tweede Wereldoorlog meer dan verdubbelde, is het percentage van mensen in extreme armoede gehalveerd naar ongeveer 20 procent. Zelfs in Afrika onder de Sahara is er vooruitgang op vrijwel alle schalen van levenskwaliteit, zoals gezondheid, onderwijs, politieke rechten en zelfs geluk. Behalve dan die van het inkomen, de minst belangrijke maatstaf waar we ons toch het meeste druk over maken.
Neem Liberia, een land dat economisch gezien dramatisch slecht heeft gepresteerd. In de afgelopen dertig jaar is het inkomen per hoofd er met 80 procent gedaald. Waar dat ook aan moge liggen – mislukte hulp, corrupte regeringen of gewoon luiheid – Liberia lijkt illustratief voor de hopeloosheid van Afrika. Of toch niet? Er zijn ook vrolijke cijfers: de kindersterfte is gedaald, de levensverwachting is gestegen van 48 naar 58 jaar, het analfabetisme is vrijwel verdwenen en de politieke vrijheid is enorm gegroeid.
Het is een van de grote mythes van onze tijd dat hulp niet helpt. Afrika verkeert nog steeds in een beroerde positie en de bescheiden ontwikkelingsbudgetten zijn niet altijd even goed besteed. Maar sinds dekolonisatie is er weldegelijk forse vooruitgang geboekt. Pokken is uitgeroeid en polio is op z’n retour. Vaccinatiecampagnes hebben de kindersterfte met tientallen procenten doen dalen. Steeds meer kinderen, ook meisjes, gaan naar school. Deze maand is het zevende millenniumdoel, toegang tot schoon drinkwater, eindelijk verwezenlijkt.
Als de vooruitgang in de Derde Wereld te traag verloopt, dan komt dat vooral door de bezuinigingen op ontwikkelingshulp door vrijwel alle rijke landen. Europa en de Verenigde Staten geven inmiddels drie keer zo veel uit aan landbouwsubsidies, die Afrika jaarlijks 500 miljard aan exportmogelijkheden kost. Dat is twaalf keer het ontwikkelingsbudget van het hele continent. Gemiddeld besteden de rijke landen 0,28 procent van hun bruto binnenlands product aan hulp. Het rijkste land ter wereld, de Verenigde Staten, heeft voor ontwikkelingshulp slechts 0.1 procent van het BBP over.  Niet zo vreemd als dan na een tijdje het geweten wordt gesust met het fabeltje dat ‘hulp niet helpt’. Tuurlijk, hulpverslaving is rot. En een grote zak geld van bovenaf werkt meestal niet. Maar als de hele rijke wereld nog geen vijfde van het BBP van ons kleine kikkerlandje over heeft voor de hele arme wereld, mogen we dan wel mieren over wisselgeld dat niet helemaal goed terecht komt?
De vraag die we zouden moeten stellen is niet of hulp helpt, maar welke hulp helpt. Het onderzoek naar de effectiviteit van hulp wordt steeds beter. Ook de ontwikkelingsindustrie zou er goed aan doen haar retoriek over crisis, stagnatie en ondergang te staken. De vooruitgang van de afgelopen halve eeuw vraagt juist om grootschalige, dure en weloverwogen actie – niet om ontwikkelingsdefaitisme. Hoe ver zal de Derde Wereld wel niet komen met de 5,7 procent die wij in gedachten hadden, in plaats van de werkelijke 0,7 procent die we er nu voor over hebben?
En houd alsjeblieft op met die onzin over ‘je krijgt wat je geeft’. Al krijgen we er geen rooie rotcent voor terug en worden we ook in het hiernamaals niet beloond, dan hebben we nog altijd die dikke 99 procent die we voor onszelf houden. Nederlanders kunnen zich over heel wat zaken opwinden. Maar de ideeën (lees: bezuinigingsplannen) die nu de ronde doen over ontwikkelingssamenwerking zijn vele malen schadelijker en schandelijker dan een meldpuntje hier of een boerkaverbodje daar. Toch kan zelfs progressief Nederland zich er niet over opwinden, getuige ook een recente column van Rob Wijnberg waarin hij het hele gebeuren afdoet als “money well meant, badly spent”. Dat lijken mij “words well written, poorly argued”, al rijmt dat voor geen meter.
Ik zal me wel weer schuldig maken aan de morele zelfbevlekking die alle linkse Gutmenschen en drammerige wereldverbeteraars tot zulke irritante figuren maakt. Sorry daarvoor. Maar een samenleving die zich niet meer kan opwinden over serieuze misstanden is pas echt iets om je over op te winden. Rutger Bregman is historicus en publicist. Onlangs verscheen zijn boek ‘Met de kennis van toen. Actuele problemen in het licht van de geschiedenis’. Dit artikel verscheen eerder in nrc.next

Meer over:

opinie, wereld,

Praat mee

Heb je een vraag, suggestie of wil je gewoon iets kwijt? Dat kan hier. Lees onze spelregels.

avatar

Reacties (23)

TheGreenMachine
TheGreenMachine23 mrt. 2012 - 10:13

Derdewereld-landen moeten na decennia ontwikkelingshulp eens leren meer op eigen benen te staan dan op gratis geld te wachten. Daar hebben ze op de lange termijn veel meer aan.

Anonimus2
Anonimus223 mrt. 2012 - 10:13

Mooi stuk Rutger, hopelijk helpt het sommige lezers in hun ontwikkeling..

zegmaarmark
zegmaarmark23 mrt. 2012 - 10:13

Gaat uw gang zou ik zeggen. Het staat u volledig vrij 5 of zelfs 10 procent van uw salaris af te staan. Maar laat mij er aub buiten. Mijn belastingeld is al gereserveerd voor onrendabelen in eigen land

basOoms
basOoms23 mrt. 2012 - 10:13

De inmiddels decennia lange hulpverlening, door het pompen van veel geld in de 3e wereld, heeft er tot nu toe niet toe geleid dat het daar beter gaat. Het is verstandiger om de ontwikkelingshulp (of ontwikkelingsindustrie) op de schop te zetten en aanzienlijk te verbeteren.

JAWEH
JAWEH23 mrt. 2012 - 10:13

In ongeveer 25% procent van de landen die behoren tot dit werelddeel is er sprake van een dictatuur. Misschien zou het beter zijn om het geld dat nu vaak in de zakken van de machthebbers in die landen terecht komt, te besteden aan een budget waarmee men onder VN vlag eerst eens orde op zaken kan stellen.

FransAkkermans1947
FransAkkermans194723 mrt. 2012 - 10:13

"Als de vooruitgang in de Derde Wereld te traag verloopt, dan komt dat vooral door de bezuinigingen op ontwikkelingshulp door vrijwel alle rijke landen. Europa en de Verenigde Staten geven inmiddels drie keer zo veel uit aan landbouwsubsidies, die Afrika jaarlijks 500 miljard aan exportmogelijkheden kost. Dat is twaalf keer het ontwikkelingsbudget van het hele continent." De suggestie dat het met Afrika goed komt als we er maar meer geld inpompen en tegelijkertijd de protectie van onze landbouw maar opheffen is niet terecht. Door slecht bestuur (en alles wat daarmee gelijkgesteld kan worden) loopt elke ontwikkelingsinspanning stuk. En het is een illusie dat de derde wereld, laat staan Afrika, ons kan voeden.

FransAkkermans1947
FransAkkermans194723 mrt. 2012 - 10:13

"Maar sinds dekolonisatie is er weldegelijk forse vooruitgang geboekt." Dat is zo op de genoemde terreinen. Maar ook waar is dat er een enorme vernietiging van reeds opgebouwde ontwikkeling heeft plaats gevonden na de dekolonisatie. Eind jaren zestig, begin zeventig zag Afrika boven de Zambezi er een stuk beter uit.

neutralist
neutralist23 mrt. 2012 - 10:13

De vraag is of Nederlanders bereid zijn op andere posten in te leveren voor het instandhouden van de ontwikkelingshulp. Onderwijs of zorg bijvoorbeeld. Want het geld moet wel ERGENS vandaan komen. De meesten begrijpen die communicerende vaten niet.

Centurion2
Centurion223 mrt. 2012 - 10:13

Nogal een belerend, drammerig en dus vervelend wereldverbeteraartje. Met 0,7 procent lopen wij voorop met ontwikkelingshulp. Wanneer er lieden zijn die dit niet genoeg vinden, dan staat het hen vrij om meer nutteloos geld te storten op de daarvoor bestemde giro's 555. Mij niet gezien. Beter steun je de doelen die opkomen voor de rechten en leefruimten van dieren. Dat zijn de echte zielepoten in deze wereld maar die rekening krijgen we nog wel een keer gepresenteerd. Nature will find a way...

JoopSchouten
JoopSchouten23 mrt. 2012 - 10:13

'Weet u eigenlijk welke argumenten voorstanders graag gebruiken als ze ontwikkelingshulp verdedigen?' ... Een tip voor iedereen die eerlijke en transparante veranderingen wenst: 'Opiniepeilingen die wél deugen' : http://www.trouw.nl/tr/nl/5116/Filosofie/article/detail/3230264/2012/03/23/Opiniepeilingen-die-wel-deugen.dhtml Zeer democratisch en overzichtelijk en een geweldig sterk communicatie hulpmiddel lijkt me. (Misschien ook een idee voor 'jullie joop.nl'? )

ElKlaasTasso
ElKlaasTasso23 mrt. 2012 - 10:13

5,7% ok, maar dan alles naar Invisible Children tegen Kony en voor prachtige films!

Klapschaats2
Klapschaats223 mrt. 2012 - 10:13

"Als de vooruitgang in de Derde Wereld te traag verloopt, dan komt dat vooral door de bezuinigingen op ontwikkelingshulp door vrijwel alle rijke landen" lezen we. Dat kan nooit alleen de oorzaak zijn. Gebrek aan democtratische historie, zelfbeschikkingsrecht van vrouwen ikv reproductie & opleiding en het talent religie de overhand in keuzes te laten hebben. Dat komt dichter in de buurt. Blijft onverkort dat eerlijker verdeling van handelsbelangen veel goed zou doen.

[verwijderd]
[verwijderd]23 mrt. 2012 - 10:13

Ontwikkelingshulp = controle over grondstoffen

1 Reactie
Centurion2
Centurion223 mrt. 2012 - 10:13

Dat hebben ze ook. Maar dat verpatsen ze voor 'het snelle geld' aan de Chinezen.

[verwijderd]
[verwijderd]23 mrt. 2012 - 10:13

"De vraag die we zouden moeten stellen is niet of hulp helpt, maar welke hulp helpt. " Ook dat vind ik helemaal niet interessant. Mijn vraag is veel meer heeft de staat het recht mijn geld naar believen aan mij volkomen vreemden in verre landen te schenken.

1 Reactie
SjoukeBoonstra
SjoukeBoonstra23 mrt. 2012 - 10:13

== Ook dat vind ik helemaal niet interessant. Mijn vraag is veel meer heeft de staat het recht mijn geld naar believen aan mij volkomen vreemden in verre landen te schenken. == Dat interesseert ze helemaal niets, of de staat dat recht heeft. Veel belangrijker is dat Goldman Sachs en hun vriendjes van het IMF zeggen dat het betaald MOET worden, en hup, daar vliegen alweer tientallen miljarden van ons weg. Rutte kijkt niet op vijftig miljard meer of minder.

[verwijderd]
[verwijderd]23 mrt. 2012 - 10:13

Het valt me trouwens mee dat de heren/dames-niet-uit-mijn-poeplap het rapport van de Wereld Bank er niet er bij hebben gehaald dat zegt dat ondanks de crisis de extreme armoe in de wereld is afgenomen.

1 Reactie
Centurion2
Centurion223 mrt. 2012 - 10:13

Logisch. Die trend is al langer aan de gang, ondanks de hoog- en laagconjunctuur. Maarre, dit is wel hee-luh-maal jouw onderwerp he...?

Emery
Emery23 mrt. 2012 - 10:13

Kan iemand mij een land noemen met een goed functionerende democatie, wat langdurig en structureel ontwikkelingshulp nodig heeft?

2 Reacties
Sylvia Stuurman
Sylvia Stuurman23 mrt. 2012 - 10:13

Dan mag je eerst zelf wel antwoord geven op de volgende vraag: [Kan iemand mij een land noemen met een goed functionerende democatie,]

Michiel Online
Michiel Online23 mrt. 2012 - 10:13

"Kan iemand mij een land noemen met een goed functionerende democatie, wat langdurig en structureel ontwikkelingshulp nodig heeft?" Laat het me weten als je een goed functionerende democratie vind.

adriek
adriek23 mrt. 2012 - 10:13

Blijkbaar vinden wij het, onder de bezielende leiding van de PVVD, niet erg als miljoenen (meestal zwarte) mensen creperen, zolang Onze Bedrijven maar miljardenwinsten kunnen blijven bijschrijven. Ik wacht met angst en beven af wat er binnenkort voor gruwel uit het Catshuis gaat komen. De PVV maakt onze reputatie in het buitenland kapot, de VVD sloopt het sociale fundament van ons land en het CDA kijkt hulpeloos toe. En ik woonde in zo'n prachtig land.

1 Reactie
python
python23 mrt. 2012 - 10:13

En wat doet de PVDA ? Discuteren over een discussie