Logo Joop
De opiniesite van BNNVARA met actueel nieuws en uitgesproken meningen

We vernietigen onze wereld niet alleen, we herstéllen hem ook

  •  
28-12-2016
  •  
leestijd 3 minuten
  •  
323 keer bekeken
  •  
edu_what_is_earth_0

© cc-foto: NASA

Dat velen Stephen Hawkings sombere voorspellingen delen, is verklaarbaar. Maar gelijk heeft hij niet
Helaas overleefde één gedachte 2016: planeet aarde stond er prima voor, vóór de mens opdook. In den beginne waren we nog maar met weinigen en bleef het kwaad beperkt. Maar nu we met bijna 7,5 miljard zijn, maken we meer kapot dan goed voor ons is. In november voorspelde de beroemde natuurkundige en ALS-patiënt Stephen Hawking dat de menselijke soort de komende duizend jaar niet zal overleven. Onder meer kernoorlogen en een catastrofale klimaatverandering zullen een einde maken aan de menselijke soort. Hawking raadde ons aan om een aantal nieuwe planeten op te zoeken.
Het was een vreemde redenering, niet alleen omdat ze uit de mond kwam van een 74-jarige, die op zijn 21e te horen kreeg dat hij nog maar twee jaar te leven had. Wanneer Hawking net zo slecht in voorspellen is als zijn artsen toentertijd, hebben we zeker nog 25 duizend jaar te gaan. Het is ook een vreemde redenering omdat we de problemen die we hier veroorzaken, waarschijnlijk ook mee zullen nemen naar die verre planeten. Ook op Mars kunnen we een kernoorlog uitvechten. Maar het grootste probleem is toch wel dat de mens de planeet niet zozeer vernietigd, als wel opbouwt. Dát velen Hawkings somberheid delen, is overigens verklaarbaar. Wie nooit anders hoort dan dat we steeds meer oorlogen voeren, dat we zoveel CO2 uitstoten dat we onszelf frituren, of dat we in rap tempo soorten uitroeien, moet Hawking wel gelijk geven.
Maar dat gelijk heeft hij niet. Zo voeren we alsmaar minder oorlogen en in de oorlogen die we voeren, vallen alsmaar minder doden. Historici rekenden uit dat de kans om in de oudheid door geweld om het leven te komen één op zes was. Vervolgens begon die kans af te nemen om in 2016 te eindigen op één op 41 duizend wereldwijd. In Nederland is de kans op een gewelddadige strijd nog maar één op 170 duizend. Vier continenten zijn vandaag vrijwel oorlogsvrij. Alle ellende balt zich samen in één regio: in de wereld van de islam.
Nu heeft Hawking het expliciet over kernoorlogen. Maar ook die kans neemt af: in 1985, op het hoogtepunt van de Koude Oorlog, telde de wereld 62 duizend kernwapens. In 2014 was dat aantal gedaald tot 16 duizend. De overige 46 duizend zijn voor het grootste deel opgestookt in kerncentrales. In plaats van er de mensheid mee te vernietigen, werden ze gebruikt om er de mensheid mee te verwarmen en te verlichten.
Dan de klimaatverandering, zonder meer een van de grote uitdagingen van onze tijd. En ook al horen en lezen we er niets over, we boeken mooie successen in de strijd tegen de uitstoot van CO2. In 2016 is de groei van de CO2-uitstoot wereldwijd vrijwel gestopt. En dat terwijl de wereldeconomie flink is aangetrokken. De volgende stap is nu om de CO2 uitstoot te laten dalen. Dat gebeurt niet vanzelf. Door inspanningen van de milieubeweging, overheden en bedrijven werden in 2015 wereldwijd maar liefst een half miljoen zonnepanelen per dag (!) geïnstalleerd. India, een ontwikkelingsland, opende vorige maand zelfs de grootste zonnecentrale ter wereld. En dan zijn de Akkoorden van Parijs nog niet eens uitgevoerd.
Een van de meer zichtbare milieuproblemen is het uitsterven van soorten. Toch begon 2016 goed met de bekendmaking van het feit dat de imposante zeekoe wereldwijd niet langer ‘ernstig wordt bedreigd’. Vervolgens haalden de Verenigde Staten de bultrugwalvis van dezelfde lijst. Want de meeste populaties zijn vrijwel volledig hersteld van de slachting die walvisjagers tot in de jaren ’60 aanrichtten. Vervolgens gebeurde dat ook met de reuzenpanda, ooit de meest bedreigde diersoort ter wereld. In Europa verschijnen weer wolven weer op het toneel. Alleen al in Duitsland lopen er nu zo’n 150 rond. Het Amerikaanse Yellowstone Park meldde dat dat de populatie grizzlyberen in sinds 1957 is verzesvoudigd. En in Azië groeide voor het eerst in honderd jaar het aantal tijgers in het wild. Maar liefst zeshonderd exemplaren kwamen er bij.
Ook dit alles was geen godsgeschenk. Het waren mensen, milieuorganisaties, overheden en bedrijven die besloten dat we sommige soorten niet uit mochten laten sterven. Aldus gebeurde. En daarom is de voorspelling van Stephen Hawking niet meer dan een slag in de lucht. Wij mensen zijn in staat om veel kapot te maken, maar we kunnen ook veel herstellen. En het is dat laatste wat we in toenemende mate doen.

Meer over:

opinie, wereld
Delen:

Praat mee

onze spelregels.

avatar
0/1500
Bedankt voor je reactie! De redactie controleert of je bericht voldoet aan de spelregels. Het kan even duren voordat het zichtbaar is.

Reacties (27)

remmerik2
remmerik230 dec. 2016 - 9:07

Ik ga pas onder de indruk raken van uw opinie als de mens met verenigde kracht zichzelf geheel en al verantwoordelijk maakt voor de wereld, inclusief voor de vernietigende kracht van de natuurkrachten zelf. Ook zonder de mens verdwijnt de aarde. Wat ik nu vrees is dat Hawkings zich goed bewust is dat deze mentaliteitsverandering heel lang op zich laat wachten.

Ralf Bodelier2
Ralf Bodelier229 dec. 2016 - 18:33

Dank u allen voor uw reacties op mijn opiniestuk. Ik reageer op de twee reageerders die hun commentaar met naam en toenaam plaatsten. Over oorlog en geweld Beste Johan Eldert… De forse afname van dodelijk geweld is geen misplaatst rekensommetje maar nuchter rekenwerk. Hoe kun je de af- of toename omvang van geweld beter uitrekenen dan het aantal dodelijke slachtoffers af te zetten tegen het totaal aantal mensen dat mogelijkerwijs door geweld gedood had kunnen worden? Of er meer of minder oorlogen worden gevoerd, of dat er meer of minder criminelen zijn, doet er dan niet toe. In Nederland is er geen oorlog, de enige kans om hier door geweld om het leven te komen is door moord. De cijfers over 2016 zijn nog niet compleet, maar het aantal moorden in ons land zal dit jaar rond de 100 schommelen. Op een bevolking van ruim 17 miljoen zit je dan op één op de 170 duizend. Wereldwijd stierven vorig jaar 168 duizend mensen door geweld. Het grootste aantal stierf in oorlogen met meer dan 10 duizend doden. Dat waren er vier: Syrië, Irak, Afghanistan en Noord-Nigeria. We voeren lang niet zoveel oorlog als de meeste mensen denken. We voeren steeds minder oorlog. Wat betreft de kernwapens. Natuurlijk kun je een verwoestende oorlog voeren met de overige 16 duizend kernwapens. En met mannen aan het roer als Trump en Poetin is de inzet van die dingen minder onwaarschijnlijk dan tien, twintig jaar geleden. Maar mijn centrale stelling is ook niet dat we in vrede leven of in paradijselijke omstandigheden. Die stelling was dat we in staat zijn om problemen op te lossen. En het ontmantelen van 48 duizend kernwapens is zo’n oplossing, ook al zijn we er nog lang niet.Die overige 16 duizend moeten ook verdwijnen.Maar het is goed te beseffen dat dit niet onmogelijk is. Over het uitsterven van soorten. Beste Tom Meijer… Meneer (ik) weet inderdaad veel niet. Dat heb ik dan gemeen met serieuze wetenschappers die zich met het uitsterven van soorten bezig houden. De dieren die ik noem, bijna allemaal mooie, grote, ‘charismatische’ dieren, staan ook bij natuurbeschermers hoog op de lijst. Dat doen ze omdat ze *een trage levenscyclus hebben (wanneer je er veel doodt, duurt het lang voordat ze weer terugkomen, wanneer dat überhaupt al gebeurt), *omdat ze aan het einde staan van de voedselcyclus (en hun overleven van groot belang is voor die hele voedselketen) en *omdat er expliciet op wordt gejaagd. Het zijn bovendien soorten die we als mensen graag willen behouden, anders dan, pak ‘m beet, de pestbacil of een vogeltje dat alleen op Tasmanië voorkomt. De feiten: we weten niet hoeveel soorten er op de wereld zijn. Volgens een veel geciteerde studie in 'Plos Biology' uit 2011 zouden er wereldwijd zo’n 8,7 miljoen soorten zijn. Het 'Wereldnatuurfonds' rekent met 100 miljoen soorten en een studie in 'Proceedings of the National Academy of Sciences' in 2016 wordt gerekend met één biljoen. En dat zijn allemaal schattingen. Niemand weet precies hoeveel soorten er zijn, dus niemand weet ook hoeveel er uitsterven. Van alle soorten die nu leven zijn er niet meer dan 1,8 miljoen wetenschappelijk beschreven (en 10 miljoen wanneer, zoals in de 'Proceedings' ook alle micro-organismen worden meegerekend). Wat we wel zeker weten, is dat er sinds 1500 zo’n 784 uitstierven (van die 1,8 miljoen). Althans in het wild. Daarvan overleven er nog zo’n 90 in dierentuinen en in fok- en kweekprogramma’s. (Dat alle volgens de gezaghebbende IUCN). Aantallen als tienduizenden per jaar of honderden per dag, zijn extrapolaties op grond van rekenmodellen en niet gebaseerd op waarneming op de grond. Wellicht is het verlies van 784 soorten sinds 1500 heel veel, maar ik vermoed dat het er veel minder zijn dan de meeste mensen denken. Dit is wat we zeker weten. De rest is speculatie. Dat neemt niet weg dat we bijzonder zuinig moeten zijn op onze biodiversiteit. En de centrale stelling in mijn artikel is niet dat we daarin honderd procent succesvol zijn. Mijn stelling is dat ons dat steeds beter lukt. En dat het goed is om dat te beseffen, want het kan ons motiveren om er nog meer aan te doen.

1 Reactie
Pater Familias
Pater Familias29 dec. 2016 - 23:16

Mooi antwoord, kern van het verhaal afentoe ook belangrijk om een klein succesje te vieren om gemotiveerd te blijven. Ondanks dat we er nog lang niet zijn.

Johan eldert
Johan eldert29 dec. 2016 - 9:58

misplaatste rekensommetje over kans te sterven door oorlog. Dat is afgezet tegen de totale bevolking .Waar de schrijver geen rekening mee houdt dat door de medische ontwikkeling, de wereldbevolking uiterst progressief is toegenomen en daardoor de kans afneemt in die rekensom. Maar dat wordt dus niet veroorzaakt doordat we minder oorlog voeren of minder gewelddadig zijn. Daarnaast wordt de kans op een nucleaire oorlog niet bepaald door het aantal kernwapens maar door de internationale spanningen en wie er aan de knoppen zit.Met 16.000 kernwapens kan je nog net zo makkelijk de hele wereld naar de knoppen helpen. Sterker, met de helft daarvan ook al. Nog sterker, daarvan de helft ook nog steeds. Dus deze debatleider *kuch* hanteert de ene drogreden naar de andere om vooral een zogenaamd positief verhaal te vertellen.

Tom Meijer
Tom Meijer28 dec. 2016 - 22:16

Meneer weet niets over de uitstervingsgolf die sinds ongeveer 30 Ka aan de gang is en in rap tempo in soortenaantallen toeneemt. Hij noemt enkele opvallende soorten waarbij 'successen' geboekt zijn maar vergeet gemakshalve dat het niet om de opvallende soorten gaat. De meeste soorten kennen we niet eens, ze hebben geen naam of kregen die pas nadat hun fossielen uit die periode gevonden waren. Er zijn nauwelijks nog eilandfauna's over, de bewoners van de mammoetsteppe hebben we laten verdwijnen, de handel in dieren heeft hele populaties en heel wat soorten vernietigd, de overbevissing is rampzalig, de boskap in de (sub)tropen completeert wat wij in Europa al 6000 jaar geleden gedaan hebben, de lijst is eindeloos en huiveringwekkend. Wie niet inziet dat dit een echte ramp is en dat dit zich ook tegen ons gaat keren is echt een enorme dombo. Over klimaatverandering heb ik het maar niet, die is al uit de hand gelopen en zal niet stoppen of gestopt kunnen worden.

4 Reacties
jillesdykstra
jillesdykstra29 dec. 2016 - 7:17

Het vernietigen van dit planeetje door overbevolking door de mens is inderdaad huiveringwekkend, nog meer alle verhalen dat er nog wel een paar miljard meer gevoed kunnen worden. Niemand lijkt enige poging te doen de bevolking te doen afnemen.

Tom Meijer
Tom Meijer29 dec. 2016 - 12:00

@ jillesdykstra Afname van overbevolking vereist een heel pakket van maatregelen. Daartoe behoren bestrijding van armoede en godsdienst, dat hoort hand in hand te gaan. Zonder bestrijding daarvan zal bevolkingsafname niet lukken.

SpijkerMaarten
SpijkerMaarten29 dec. 2016 - 21:22

@TomMeijer: het vereist vooral dat vrouwen onderwijs krijgen. Vrouwen die zich ontwikkelen passen beter op hun lichaam, hebben meer te zeggen over hun leven, hoeven geen kinderen te baren bij wijze van oudedagsvoorziening omdat ze beter voor zichzelf kunnen zorgen, en controleren geboortes door een latere huwelijksleeftijd en antiiconceptie.

Frank Lenssen2
Frank Lenssen230 dec. 2016 - 17:52

@ Tom Meijer (29/12, 23:16u) - dank voor je deskundige bijdrage. Weet je, ik wou dat ik Ralf Bodeliers optimisme kon delen. Ik kan dat helaas niet. Helaas heb ik niet de tijd om een lange tekst hieraan bij te dragen. Ik volsta met te noemen wat mij aan het hart gaat: overconsumptie en urbanisatie zijn zaken die me interesseren. Het neoliberalisme heeft een buitengewoon ongezonde obsessie met groei, produktie, snelheid van van alles en nog wat, en gedijt bij een almaar doorgaande uitputting van natuurlijke hulpbronnen. Het bekommert zich nauwelijks of niet om milieukwesties - wat het hierover soms parmantig proclameert, is niets anders dan lippendienst, een beschamende schaamlap, zogezegd. De Telegraaf juichte vandaag weer eens over het gegeven dat meer en meer wegen 130 km/h als maximumsnelheid zullen krijgen - alleen al symbolisch is dit een teken ervan hoe veel mensen geobsedeerd zijn door de mogelijkheden om het ruïneren van de leefomgeving, inclusief onszelf, te verruimen. Wat zijn die lui oliedom, horende doof en ziende blind. Urbanisatie is een ander onderwerp dat ons zorgen zou moeten baren. Meer dan de helft van de mensen op aarde woont in steden, vaak grote steden (hoorde ik vandaag, weet niet meer waar, hoop dat ik het goed weergeef). Met dit verschijnsel zien we een toenemende frequentie van de niet-overdraagbare ziektes; ik noem autisme-spectrum-stoornissen, angststoornissen, depressie, ADHD, en ook schizofrenie. Dat is niet leuk, en velen die de grote stad best spannend vinden, die verzinnen zo hun eigen verhalen om deze fenomenen te ontkrachten, Ik blief daar niet in me te gaan; het zijn echt niet de minste onderzoekers in de medische en neurobiologische wetenschapsmensen die dit signaleren. Dit zou ons zorgen moeten baren. Ogenschijnlijk doet het dat niet. (Helaas moet ik afronden. Ik verwijs naar een auteur die hier vaak over schrijft in zijn essays: zoöloog George Monbiot, je vindt ze op www.monbiot.com) Ik sluit af met mijn eigen begin: ik deel het optimisme van Ralf Bodelier niet. Ik begrijp wél dat we blij mogen zijn met elk succesje dat we waarnemen, en dus kan ik zijn betoog op dit punt wel waarderen. Maar ik zie het somber in voor de toekomst. Mensen lijken me in een permanente staat van ontkenning te leven; velen zijn arm, en velen die dat niet zijn, die consumeren en party'en alsof er geen morgen meer zal zijn. Die laatsten, die zorgelozen, die doen me vooral aan lemmingen denken.

crumb2
crumb228 dec. 2016 - 22:06

Inderdaad een eigenaardig soort van misplaatst (wanhopig) optimisme van deze Bottelier. Hij heeft zeker kinderen en/of kleinkinderen. En "de Aarde stond er prima voor tot de mens opdook" ? Wie zegt dat dan ? De Aarde (herhaal : de Aarde en dus niet de Mens), stond er prima voor tot 200 jaar geleden, m.a.w. toen de industriële revolutie begon, en de consumptie maatschappij werd uitgevonden.

2 Reacties
Archie Bunker
Archie Bunker28 dec. 2016 - 22:44

....Hij heeft zeker kinderen en/of kleinkinderen.... Hoeveel generaties moeten we volgens u behoeden voor toekomstige rampen? Alleen uw eigen kinderen/kleinkinderen of toch nog maar een paar generaties erbij? U zult het met me eens zijn dat er een moment zal komen waarop, om wat voor reden dan ook, "het licht" uitgaat. Vergeet niet dat de generaties die er niet zullen komen daar geen last van zullen hebben. Als ik, net als velen hier, ook namens de aarde mag spreken, dan zeg ik: "Weg met die parasieten, hoe eerder hoe beter".

Archie Bunker
Archie Bunker28 dec. 2016 - 22:47

Excuus was niet voor Crumb bedoeld, tekst van twee reacties doorelkaar gehusseld.

Buzzer
Buzzer28 dec. 2016 - 18:33

Misplaatst optimisme, we proberen sommige minuscule delen van de keten te herstellen, soms lukt dat, meestal niet. In Afrika worden olifanten, giraffes, neushoorns, jachtluipaarden etc bedreigt met uitroeiing. Omdat toevallig Hawking wat langer in leven bleef dan gedacht doordat de medische wetenschap in snel tempo meer kennis heeft gekregen, betekent dat niet dat hij ongelijk heeft.

3 Reacties
adriek
adriek28 dec. 2016 - 21:13

Toch moeten we de succesjes ook vieren, anders kunnen we beter die resterende kernwapens met oud-en-nieuw afsteken om er gelijk een eind aan te maken.

Tom Meijer
Tom Meijer29 dec. 2016 - 12:06

Hawking heeft zonder meer gelijk en ook de vele biologen die waarschuwen voor een nieuwe extinctieramp, die zich als je de paleontologie er bij haalt al aan het voltrekken is sinds onze soort het vrije veld kreeg, en de klimatologen op allerlei specialistisch terrein die ons voorhouden dat veel zaken die ons klimaat veranderen in feite niet meer teruggedraaid kunnen worden en nog vele duizenden jaren vervelende gevolgen zullen hebben. De succesjes moeten we uiteraard vieren maar niet op een wijze dat mensen in slaap gesust worden ('We doen al zo veel!'). Het zijn heel kleine succesjes en we doen echt niet veel.

SpijkerMaarten
SpijkerMaarten29 dec. 2016 - 21:23

Mja, maar @TomMeier, ik heb het idee dat de goede mensen vooral worden tegengehouden door het idee dat het toch geen zin heeft. We kunnen het - maar dan moeten we het natuurlijk nog wel doen.

Contramine
Contramine28 dec. 2016 - 18:08

Goed om ook eens op de positieve ontwikkelingen te wijzen. Maar een adequate beschrijving van de toestand van de aarde is: het is erg, heel erg, niet zo erg als vroeger, maar wel heel erg. Er zijn natuurlijk wat soorten te vinden waarbij herstel te vinden is, maar daar staan veel soorten tegenover die vreselijk achteruit gaan in aantallen. Bovendien: het is benauwend dat de soorten die de auteur noemt, alleen met menselijke maatregelen zover komen. Kennelijk is van een natuurlijk leefgebied van voldoende omvang geen sprake meer. Op langere termijn is wellicht overbevolking de grootste bedreiging. Al helpt het wel als we massaal op een andere manier gaan eten. En is de mededeling dat we op Mars ook een kernoorlog kunnen gaan voeren, is echt geen geruststelling.

TurkseTurk
TurkseTurk28 dec. 2016 - 17:57

Stefan Hawking... praat met weinig simpele woorden. Wie voelt en inzicht heeft weet dat iedere woord het topje van een ijsberg is. Er zijn slechts een handvol mensen die hem echt begrijpen. ... ik hoop ooit hem beter te begrijpen. . Ik voel zijn diepe kennis zonder goed te begrijpen. Ik vermoed dat hij een flink stuk slimmer is als Einstein.

4 Reacties
TurkseTurk
TurkseTurk28 dec. 2016 - 18:02

In zijn woorden voel ik diepe kennis die met voorzichtigheid lichtjes aangekaart wordt. Dat is hetzelfde als in de middel eeuwen niet direct zeggen dat de aarde rond is maar de vraagteken voorzichtig stellen dat omdat je eerst deven mast van een schip eerst ziet dat er mogelijk sprake kan zijn van een kromming. ... ... Hij weet dat zelfs de gewone wetenschapper hem niet begrijpen zal. Diepe respect voor hem. Zijn adviezen moeten zeer zeer serieus worden genomen en enkel zij die inzicht hebben hebben recht van praten.

Nick the Stripper
Nick the Stripper28 dec. 2016 - 20:00

[TurkseTurk 28 december 2016 at 19:02 Dat is hetzelfde als in de middel eeuwen niet direct zeggen dat de aarde rond is maar de vraagteken voorzichtig stellen dat omdat je eerst deven mast van een schip eerst ziet dat er mogelijk sprake kan zijn van een kromming] Het zal even slikken zijn voor een turkse turk - maar dat inzicht is voor het eerst opgetekend door Grieken, die een eeuw of zes vC al uitgingen van een bolvormige aarde.

DanielleDefoe
DanielleDefoe30 dec. 2016 - 11:22

Pythagoras wist het al als ik me niet vergis. Maar door de eeuwen heen zal maar een deel van de mensheid op de hoogte geweest zijn, waaronder Columbus.

TurkseTurk
TurkseTurk31 dec. 2016 - 13:34

Beste mensen. ...het punt is niet dat de aarde rond is maar dat mensen die dat weten niet makkelijk kunnen vertellen Door de structuur van de maatschappij. Ik zeg dat Stefan Hawking last heeft van dat zelfde maatschappelijke structuur in het heden. We zijn niet echt veel veranderd... Wij zijn zoals we zijn. Dit veroordelen is fout. Dit slechts noemen is ook fout. Wè moeten onszelf eerst begrijpen en vervolgens kijken wat we liever hebben en doen en wat on belang mensheid is. Het is duidelijk dat zolang wij als mensheid niet goed met waarheid kunnen omgaan dat dat de snelheid van de ontwikkeling van de mensheid negatief zal beïnvloeden in verhouding tot de snelheid waarmee we zouden kunnen ontwikkelen.

Kobus3
Kobus328 dec. 2016 - 17:34

Ik wil niet lullig doen, maar 16 000 kernwapens is ook nog genoeg om de planeet te flamberen, en over het morele gehalte van de huidige bezitters van die kernwapens heb ik ook mijn twijfels. Maar inderdaad, er is vooruitgang geboekt als je naar de aantallen kijkt. Always look on the bright side side of life. Voor mijn eigen geestelijke gezondheid doe ik maar mee met dit optimisme.

Wittemuis2
Wittemuis228 dec. 2016 - 16:40

Leuk geprobeerd Ralph de uiteenzettingen van de heer Hawking doen mij echter meer.

Pater Familias
Pater Familias28 dec. 2016 - 13:50

Nou, dan kan de vlag wel weer uit toch? Of is enige terughoudendheid raadzaam. Ik ben wellicht wat pessimistischer. Overbevissing is nog steeds een rampzalig probleem. Niet alleen de Europeanen maken zich daar schuldig aan. Aziaten vernielen de oceanen misschien nog wel een tandje harder dan wij. Of het vissen met explosieven wat in Afrika nogal populair is. Nee, nee ik denk dat we de wereld sneller de vernieling in helpen dan wat mensen met goede bedoelingen kunnen herstellen.

EricDonkaew
EricDonkaew28 dec. 2016 - 13:34

Leuk, verfrissend stuk. Met plezier gelezen. En inderdaad, de mens herstelt uiteindelijk zelf, heeft ook domweg geen keus.

1 Reactie
Tom Meijer
Tom Meijer29 dec. 2016 - 12:08

Wat kapot is, en er is al ontzettend veel kapot, kan zeker niet hersteld worden. Ik zou willen dat ik zo optimistisch kon zijn. Daar is echter geen enkele reden voor.