We moeten nu radicaal kiezen voor digitale onafhankelijkheid

Regelmatig schrijf ik over de noodzaak om afstand te nemen van Amerikaanse Big Tech. Toch lijkt deze boodschap maar moeilijk door te dringen. Veel mensen hebben bijvoorbeeld de chatapp Signal wel op hun telefoon, maar WhatsApp blijft voor de meeste mensen de standaard. Terwijl moederbedrijf Meta daarvan actief samenwerkt met het facistische Trump-beleid, hetzelfde beleid waar zovelen zich dagelijks over opwinden. Het is tijd om niet alleen verontwaardigd te zijn, maar ook om zelf actie te ondernemen.

De overheid geeft het slechte voorbeeld
Je zou verwachten dat onze overheid het goede voorbeeld geeft. Zeker nadat Microsoft accounts van leden van het Internationaal Gerechtshof sloot, wat leidde tot hun overstap naar de Duitse clouddienst Open Telekom Cloud om digitale onafhankelijkheid te vergroten. Maar in Nederland gebeurt het tegenovergestelde: in navolging van de belastingdienst zet de Sociale Verzekeringsbank (SVB) onze gegevens in Microsoft Azure. Een woordvoerder van de SVB probeerde de overstap wat te verzachten door de stellen dat de SVB al jaren gebruik maakt van Azure en er geen plannen zijn voor een organisatiebrede migratie naar Azure. Bert Hubert, die het overzicht maakte van overheidsinstellingen die gebruik maken Amerikaanse BigTech, laat de SVB overigens wel op dit overzicht staan.

De Tweede Kamer overweegt gelukkig een blokkade voor de overname van het Nederlandse bedrijf dat DigiD en MijnOverheid beheert en in Amerikaanse handen dreigt te vallen. Het kabinet onderzoekt momenteel de mogelijke gevolgen van deze overname, maar heeft tot nu toe geen juridische stappen ondernomen om de overname tegen te houden. Volgens demissionair minister Frank Rijkaart (Binnenlandse Zaken) is de overname "zorgwekkend", maar wordt er eerst onderzocht wat de precieze risico's zijn.

Het Bureau Toetsing Investeringen (BTI) beoordeelt of de overname een risico vormt voor de nationale veiligheid. Als het BTI concludeert dat de overname voldoet aan de Nederlandse regels, kan het kabinet of de Tweede Kamer de overname niet meer blokkeren. Nu zal de regelgeving wel in orde zijn maar is de grilligheid van de huidige Amerikaanse regering het grootse gevaar. Dat zou Frank Rijkaard alarmerend moeten vinden.

Waarom dit ons allemaal aangaat
Je zou kunnen denken: “Waarom zou ik me zorgen maken als de overheid het zelf nauwelijks doet?” Het probleem is dat Amerikaanse Big Tech zich al diep in ons dagelijks leven heeft genesteld dat het lijkt alsof we niet zonder kunnen. Maar elke keer dat we Big Tech gebruiken, geven we hen meer macht en maken Musk, Besos en Zuckerberg nog rijker. En die macht wordt misbruikt – of het nu gaat om het ondersteunen van controversiële regimes of het verkopen van onze privacy.

Gelukkig zijn er wel alternatieven. Signal is Amerikaans, maar in tegenstelling tot WhatsApp ben jij niet hun verdienmodel, en ondersteun je geen regime dat jouw veiligheid bedreigt. Voor Ai kun je kiezen voor het Franse Mistral, dat transparantie en gebruikerscontrole vooropstelt. En voor kantoorapplicaties zijn er bijvoorbeeld OnlyOffice en het Duitse LibreOffice.

Lokaal beginnen: jouw eerste stap
Onlangs was ik bij een lezing van Rabin Baldewsingh over antidiscriminatiebeleid. Zijn boodschap was; Wacht niet op de overheid. Doe het lokaal. Dat geldt ook voor onze digitale keuzes. Wil je straks niet met open mond staan kijken als Trump en co hun invloed verder uitbreiden? Dan is het tijd om nu te handelen om het in ieder geval voor jou persoonlijk op orde te hebben.

We kunnen niet alles in één keer veranderen, maar we kunnen wel een eerste stap zetten. Stap over naar onafhankelijke software. Kies voor tools die jouw privacy respecteren. Het begint met kleine keuzes: bijvoorbeeld, stop met Whatsapp, een ander kantoorpakket, een ander AI-model. Elke stap telt.

De macht van Big Tech is niet onoverwinnelijk. Het is een kwestie van bewuste keuzes maken. Als individu, als organisatie, en als samenleving. Wij kunnen het voorbeeld geven. Laten we niet wachten tot het te laat is. Laten we vandaag nog beginnen.