Sfeerfoto van Joop
Joop
Joop

Bye, bye!

Boris Johnson treedt af, kan zich nu volledig richten op carrière als clown
Joop

We moeten bereid zijn tot meer politieke onveiligheid

  •  
26-03-2017
  •  
leestijd 4 minuten
  •  
dice

© cc foto: Danielle Elder

We roepen politici op om risico's te nemen en het onvoorspelbare toe te laten
De onderhandelingen tussen VVD, GroenLinks, D66 en CDA beginnen. Jesse Klaver aan tafel bij Mark Rutte. Volgens het satirische online platform De Speld zou de fractieleider van GroenLinks nu al zijn wilde haardos hebben prijsgegeven aan zijn tegenspeler van de VVD. Maar vooralsnog worden de ideologische verschillen en de eigen kroonjuwelen nog even gekoesterd. “Iedereen heeft belang bij lange weg naar Rutte III” kopte de Volkskrant afgelopen vrijdag (24 maart).
Tijdens debatten slingeren politici fel hun eigengereide standpunten heen en weer, maar daarna moeten ze op zoek naar consensus. Die spagaat is voor partijen een terugkerend dilemma. Wie niet oppast, dreigt gewonnen kiezers weer te verliezen of, erger nog, burgers van het politieke proces te vervreemden. Part of the game? De vraag is welk spel precies. Kiezers winnen en het land besturen lijken de twee belangrijkste doelen van ons politieke proces. Een derde doel schiet er daardoor stelselmatig bij in: politiek is niet alleen bedoeld om visies heen en weer te slingeren of zo behendig mogelijk tegen elkaar uit te ruilen, maar ook om via een echte, onvoorspelbare uitwisseling van visies bij te dragen aan een publiek ‘wij’.
Nu was ‘onze’ identiteit dit jaar een belangrijk verkiezingsthema. Inderdaad hebben politici ijverig met ons meegezocht naar een antwoord op vragen als “wie zijn wij?” en “wat voor land willen we zijn?” Die zoektocht moeten we serieus nemen. Maar dat lukt alleen als we – hoe vreemd dat in onze snel polariserende samenleving ook klinkt – bereid zijn tot méér politieke onveiligheid. De democratie is in zijn kern risicovol. Zij is een geweldloze manier om met verschil van mening en inzicht om te gaan. Een plek waarin het ‘wij’ dat we zoeken nooit definitief is, maar steeds opnieuw gemaakt wordt: ‘wij’ is in die zin een werkwoord.
De aanname dat onze identiteit vastligt, deugt niet. Omgekeerd is de gedachte dat dit ‘wij’ níet vastligt al te lang gebruikt als übertolerante, geinige en politiek correcte ontkenning van een gedeelde identiteit. Daarmee wordt het politieke gesprek evengoed van zijn inzet en onvoorspelbaarheid ontdaan. ‘Wij’ is geen gezellig en conflictloos ideaal maar een risicovolle zoektocht. Deze kan ferm zijn en in zekere zin staat iedereen daarin op het spel. Niemand blijft onaangeroerd – en dat is ook niet de bedoeling.
Als dat zo is, wat mag je dan precies van het publieke, politieke gesprek verwachten? Politiek is in wezen een strijd met onbekende uitkomst, waarin we bepalen wie we willen zijn en een gedeelde wereld vormgeven. Toch zien we dat op het televisiescherm niet altijd terug. Tijdens verkiezingsdebatten praten politici nog steeds weinig met elkaar en veel de camera – wachtend op de juiste gelegenheid om goed voorbereide one-liners te lanceren en kiezers te trekken. Juist dit wekt weer de indruk dat zij vooral onderling een spel spelen, dat na de verkiezingen al snel pragmatisch wordt.
Aan de andere kant is er de laatste maanden wel degelijk succesvol geëxperimenteerd met andere gespreksvormen. Neem de keuze van Nieuwsuur : aan de vooravond van de verkiezingen werd één lijsttrekker iedere uitzending een uur lang inhoudelijk bevraagd. Ook door burgers zelf. Een schot in de roos. Burgers maken bij politici soms betere antwoorden los dan hun politieke tegenstanders, wier af te serveren standpunten zij toch al door en door kennen.
Door de onvoorspelbare dynamiek die dit oplevert moesten politici meer van zichzelf laten zien en hun verhaal ter plekke uitdiepen. Bijvoorbeeld toen een 57-jarige man, die “klaar was met leven”, aan Alexander Pechtold vroeg waarom D66 bij het wetsvoorstel Voltooid Leven een leeftijdsgrens hanteert. Gesprekken werden zo persoonlijker, maar wonnen tegelijk aan inhoud. Bovendien werd duidelijk dat het politieke gesprek evengoed bij burgers thuishoort.
Dat gesprek is inderdaad van ons allemaal en verbindt ons sterker dan molens of een volkslied. Na de verkiezingen moeten we het dus vooral blíjven voeren. Over de uitkomsten van de formatie bijvoorbeeld. Wij roepen politici op om het soort politiek dat daarvoor nodig is te onderschrijven en uit te dragen. Neem risico en laat het onvoorspelbare toe. Leg visies op tafel te leggen en en onderwerpt ze aan een echte uitwisseling. Op hun beurt kunnen burgers het gesprek met en onder volksvertegenwoordigers aanstoken.
Rondom politieke debatten verdienen hun vragen, concreet verbeelde verhalen of verrassend verlopen gesprekken voortaan een prominenter plek. Dan kan het gebeuren dat je je als politiek leider plotseling moet verantwoorden tegenover iemand die bij je eigen achterban hoort. Of dat je het eens blijkt te zijn met de aanhanger van je tegenstander. Verrassende en soms schurende dwarsverbanden tussen de verhalen van politici en burgers maken het politieke debat onvoorspelbaarder, echter, politieker. En alleen dan verbeeldt het debat ook zelf al iets van het ‘wij’ dat we zoeken.

Meer over:

politiek, opinie

Praat mee

Heb je een vraag, suggestie of wil je gewoon iets kwijt? Dat kan hier. Lees onze spelregels.

avatar

Reacties (10)

Sardar2
Sardar227 mrt. 2017 - 16:42

“Politieke onveiligheid” “We roepen politici op om risico's te nemen en het onvoorspelbare toe te laten” Mevrouw Compas vraagt politie dat te doen wat zij dienen te bestrijden: “Politieke onveiligheid”. Met andere woorden vraagt zij de politici om bij te dragen aan politieke instabiliteit! Want “het onvoorstelbare toe te laten” is gokken op wat niet van tevoren gestreefd dient te worden. Waar de politieke debat naar oplossing en dus naar “het voorspelbare” zoekt, staat het publieke debat die juist op zoek naar verschillen en onvoorspelbaar is. Wat politiek correct is hoeft niet ook publiek correct te zijn, nog gewenster is dat het publieke debat confronterend plaatsvindt en langs de verschillen in belangen, streven en verwachtingen zich beweegt. Met andere woorden waar politiek de dialoog zoekt dient publiek de confrontatie onderling aan te gaan om de politiek “voeden” over wat onder de burgers zich afspeelt en wat de contouren van publieke draagvlak is voor elkaars verschillen en voor politieke mandaat. Dat past aan de geest van gepolariseerde samenleving, maar ok aan de geest van burgerdemocratie. Bovendien zal het blijven zich bewegen binnen de grenzen van de wet, een soort gecontroleerde confrontatie. Maar de gevestigde partijen geloven niet aan zo’n democratie en zien politieke bewustzijn onder de burgers als gevaar voor establishment. Zij nemen genoegen met PR-plannen en het organiseren van eigen publiek, niet om te weten wat onder hen leeft maar om hun eigen “wensenpakket” over te brengen. Zo af en toe een steekproef moet hen de kans bieden om de manieren opzoeken om alsnog op burgers te kunnen leunen!

1 Reactie
Sardar2
Sardar228 mrt. 2017 - 8:18

politie = politiek

Vuurrood
Vuurrood27 mrt. 2017 - 8:56

Politieke onveiligheid? Experimenteren met andere gespreksvormen? En dan verbaast zijn dat "de burger" met wantrouwende blik naar de politiek kijkt door dit soort hersenspinsels? Weet u wat politiek gevaarlijk is mevrouw Directeur Humanistisch Verbond? Baudet welke met Hiddema een avond van de NVU bezoekt! “Thierry Baudet opende de avond op een plezierige en humorvolle manier. Je kunt constateren dat deze jongeman talent heeft voor schrijven (gelet op het aantal boeken die hij geschreven heeft) aan de hand van de uit het hoofd opgesomde feiten en cijfermateriaal. Thierry Baudet zei wel heel strak “Marokkanen moet je niet leren schieten in het leger” Aldus Constant Kusters. Ik weet niet wat anderen hiervan vinden maar het is precies wat Baudet in de aanloop naar de verkiezingen gewoon uitdroeg. Een ideologie welke al eens is uitgedragen met catastrofale gevolgen! Dat mensen dat niet door hebben is zo mogelijk nog kwalijker.

2 Reacties
Peter Smit2
Peter Smit227 mrt. 2017 - 12:19

Wel de waarheid vertellen, Vuurrood! Die malloot Kusters bezocht een openbare lezing van FvD, niet andersom. Daar kun je verder weinig aan doen als organiserende partij. Het maakt je argumenten er verder niet geloofwaardiger op.

Vuurrood
Vuurrood28 mrt. 2017 - 8:58

Peter Smit: Inderdaad Kusters bezocht een lezing van de FvD. Laat onverlet dat Kusters en zijn trawanten van harte welkom waren en zijn bij bijeenkomsten van de FvD en de PVV. Dit in tegenstelling tot anderen welke zondermeer bedreigd werden en worden op deze "meetings"!

Tom Meijer
Tom Meijer27 mrt. 2017 - 8:19

Een goed stuk.

CharlesdeValois
CharlesdeValois27 mrt. 2017 - 8:03

Het is net alsof we weer het wiel aan het uitvinden zijn? Geen gekke bokkensprongen uitnodigen wat dat is het laatste wat we willen.

Robbels
Robbels27 mrt. 2017 - 7:57

Interessant stuk. Ik ga even door op het door de schrijfster aangehaalde fragment van Alexander Pechtold in nieuwsuur en diens confrontatie met een 57 jarige man die klaar was met het leven. In principe juich ik dit soort gesprekken, dit soort verdieping toe. Met die kanttekening dat Pechtold/D66 in deze niet degenen zijn die overtuigd moeten worden! Veel interessanter zou ik dan vinden om juist de partijen die tegen de nadrukkelijke wens van de 57 jarige man zouden stemmen, er tegenover te zetten. Kom maar met oplossingen, kom maar met ideeen: wat kunt en wilt u voor mij en mijn wil betekenen? Anders blijft het preken voor eigen parochie. Zet slachtoffers van drugsgeweld of woningbranden door illegale teelt alsook recreatief drugsverbruikers en ernstig verslaafden die er maar niet van af kunnen komen nou eens tegenover partijen die krampachtig vast blijven houden aan de illegaliteit. En kijk dan eens naar wat mogelijke oplossingen kunnen zijn. Zet mensen in de bijstand tegenover de VVD Zet allochtonen (en autochtonen die in Wilders een bedreiging zien) tegenover de PVV

Libertain
Libertain27 mrt. 2017 - 6:29

Het antwoord van bovenstaande aanhef is - bij de verkiezingen moet je partijen die buiten het gebruikelijke politieke kartel vallen, doen verkiezen. Eenvoudig, toch? De rest zijn kartelpraktijken.

rbakels
rbakels27 mrt. 2017 - 0:56

De fameuze Amerikaanse bigband leider Duke Elllington ontsloeg musici die geen fouten maakten, want als je geen fouten maakt neem je kennelijk geen risico, en dat maakt de muziek saai. Dan is het wel schrikken als je hoort dat de ministeries collectief tot taak hebben om de risico's voor bewindslieden te minimaliseren. En dan krijg je ook visieloze ministers die vooral goed "orde kunnen houden" in de Kamer. Een mooi voorbeeld vind ik altijd nog oud-minister Van der Hoeven, die als VMBO-lerares verantwoordelijk werd voor wetenschapsbeleid. Daar had ze geen benul van, maar haar ervaring met klassen stoute kinderen kwam haar reuze van pas in de Kamer.