Wat ben ik blij dat ik een katholieke opvoeding heb genoten

Matthijs van Nieuwkerk hervat voorzichtigjes zijn openbare leven. In het nieuwe seizoen is hij te zien op SB6. Samen met soulzangeres Shirma Rouse doet hij een bedevaart naar plekken die in het leven van Aretha Franklin heilig zijn. Van Nieuwkerk was al eerder te vinden op Substack waar hij voor zijn beschouwingen snel meer dan tienduizend abonnees verkreeg. Tussen haakjes: interessante plek, ga eens kijken op Substack.com. Je kunt daar veel mensen volgen die echt iets te zeggen hebben.

In dat kader kwam Van Nieuwkerk op het idee een reeks interviews te maken met mensen, die net als hij een crisis moesten doorleven. Hoe deden zij dat? Bij wie en wat vonden zij steun? Deze podcasts - met beeld - komen nu op het kanaal dagennacht.nl. Overkoepelende titel: "Schuilen in Schoonheid". Het eerste gesprek - met Astrid Holleeder - staat online.

Tristian Theirlynck van de NRC vond het een prachtig interview. Tot een ander oordeel valt ook moeilijk te komen. Toch heeft hij bedenkingen. In de reeks presenteert Van Nieuwkerk zich als iemand die de afgelopen jaren ook een crisis doormaakte. Dat is een beetje de motor onder de kap van zijn vraagstelling. Theirlynck: "Natuurlijk: Matthijs van Nieuwkerk mag een podcast maken, ook over zichzelf, niemand hoeft eeuwig gestraft te worden. Maar je hoopt toch op meer zelfreflectie dan je vindt in Schuilen in Schoonheid".

Dit slaat op het feit dat Van Nieuwkerk enkele jaren van loutering achter de rug heeft nadat ondergeschikten eindelijk met feiten en verhalen kwamen over zijn stijl van leidinggeven. Hij was een kwal van een baas, die nooit tevreden was en zijn personeelsleden graag in het openbaar vernederde en kleineerde. Dat kostte hem zijn werk bij de omroep. Sindsdien was Matthijs van Nieuwkerk een besmet merk. Kennelijk probeert hij nu een beetje terug te komen.

Wat een godvergeten calvinistisch klotenland is dit toch dat iemand met de achternaam Theirlynck er in zijn oordeelsvorming toch het slachtoffer van geworden is. De mens is van nature slecht - dat is een hoofdstelling in dit valse geloof - en wie zondigt moet in de kerk voor het front van de gemeente schuld belijden. Althans zo ging het vroeger. Er moeten nog genoeg bejaarde echtparen leven die zo'n vernedering moesten ondergaan omdat hun zondige omgang voor het huwelijk niet zonder zichtbare gevolgen was gebleven. Wie weet, gebeurt het in sommige zwartekousenkringen nog wel.

Dit calvinisme is diep in onze volksgeest doorgedrongen ook buiten de aanhang van dit geloof. Je vindt er zelfs sporen van binnen de strengere versies van de islam en zelfs - God betere het - bij de katholieken. Het is deze mentaliteit die Theirlyck tot zijn eis van openbare zelfreflectie brengt. Matthijs moet voor iedereen zichtbaar maken dat hij zwaar gezondigd heeft.

De echt katholieke  aanpak is anders: in de beslotenheid van de biechtstoel beken je in het door de biechtvader - altijd een priester - gewenste detail schuld en spijt. Daarna legt deze je een penitentie op, een straf. Tegenwoordig bestaat die uit het zeggen van een aantal gebeden. In de middeleeuwen kon het in ernstige gevallen ook een bedevaart zijn tot Santiago de Compostella aan toe. Al dan niet met het offeren van een paaskaars. Dan worden de zonden vergeven. Na het opleggen van de straf vergeeft de biechtvader je zonden of liever gezegd: God laat zich daartoe door hem afsmeken.

Wat in de biechtstoel besproken is, blijft in de biechtstoel. De Heilige Kerk kent enkele heiligen die zich liever dood lieten martelen dan dit geheim te openbaren. De bekendste Johannes Nopomucenus die na zware martelingen op bevel van de Boheemse koning Wenceslaus van de Karelsbrug in Praag werd gegooid. Meer recent zijn Felipe Ciscar Puig en Fernando Olmedo Reguera, die in de Spaanse burgeroorlog werden doodgeschoten omdat ze weigerden biechtgeheimen te openbaren.

Niet dat je na de vergeving van je zonden aan zelfreflectie ontkomt. De nadruk ligt echter op dat zélf. Je hoeft dat schuldbewustzijn niet als een vaandel voor je uit te dragen. Na de biecht kun je opnieuw beginnen, hopelijk als gelouterd mens. En nog steeds vol berouw. Want - belangrijk detail - God eist óók echt berouw voor Hij de zonden vergeeft maar dat hoef je dus niet aan de grote klok te hangen.

Het is misselijkmakend hoe Nederlanders op hoge toon openbare schuldbekentenissen eisen van iedereen die over de schreef is gegaan. En hoe allerlei lui - ook als ze de mond vol hebben van inclusie - uitsluiting voor het leven eisen. Allemaal het gevolg van het calvinisme en ik wil desgewenst graag toegeven dat het dan verkeerd begrepen is.

Wat ben ik blij dat ik een katholieke opvoeding heb genoten.

Voor het overige ben ik van mening dat het toeslagenschandaal niet uit de publieke aandacht mag verdwijnen en de affaire rond het Groninger aardgas evenmin zeker nu de laatste putten open blijven en Friesland zo'n schandelijke compensatie geboden krijgt voor nieuwe winningen.

Beluister Het Geheugenpaleis, de wekelijkse podcast van Han van der Horst en John Knieriem over politiek en Geschiedenis. Nu: Jason Airy.