Sfeerfoto van Joop
Joop
Joop

Coronavirus is begonnen aan najaarsoffensief, aantal besmettingen neemt razendsnel toe

Duitsland scherpt maatregelen aan
Joop

Waarom vrouwen in én buiten de daklozenopvang meer aandacht verdienen

  •  
07-03-2020
  •  
leestijd 4 minuten
  •  
214 keer bekeken
  •  
homeless-persons-belongings

© cc-foto: Alex Borland

Over (latente) dakloosheid onder vrouwen in de knel
Door: Dorrit de Jong (GroenLinks), Nenita la Rose (PvdA), Ayşegül Kılıç (DENK), Tirza de Fockert (GroenLinks), Jazie Veldhuyzen (BIJ1), Daphne van Breugel (SP), Jennifer Bloemberg-Issa (Partij voor de Dieren) en Yassmine el Ksaihi (D66)
Bijna een eeuw geleden publiceerde Virginia Woolf haar beroemde essay “A Room of One’s own”, waarin ze beschreef hoe belangrijk het was voor een vrouw om een eigen plek te hebben. Een privéruimte voor zichzelf, waar zij na kan denken, zich kan ontwikkelen. Waar zij zich veilig kan voelen. Die noodzaak voor een eigen plek is vandaag de dag niet minder actueel. Vrouwen in de knel worden nog altijd te weinig gezien en geholpen. Het tekort aan woningen en opvangplekken, kortom de wooncrisis, is voor vrouwen een extra groot probleem.
Op het eerste gezicht lijkt het probleem niet zo groot, omdat er relatief weinig vrouwelijke daklozen zijn: slechts 11 procent van alle dak- en thuislozen is vrouw. Dit komt bijvoorbeeld doordat vrouwen met urgente economische of sociale problemen makkelijker dan mannen voor korte of langere tijd worden opgenomen door familie of vrienden, en dus minder snel op straat belanden. Cijfers vertellen hier dus niet het hele verhaal.
Vrouwen in een precaire woonsituatie hebben vaak andere strategieën dan mannen. Veel vrouwen doen er alles aan om niet op straat te hoeven leven. De afgelopen tijd hebben we veel gesprekken gevoerd met dakloze vrouwen en mensen die werken in de vrouwenopvang. Een van de conclusies was: de straat is harder voor vrouwen. Ze zijn kwetsbaarder voor fysiek en seksueel geweld.
Omdat er zoveel meer mannelijke daklozen zijn, is de daklozenopvang begrijpelijkerwijs vooral ingericht op mannen. Er zijn daardoor opvanglocaties waar vrouwen niet graag komen. Als ze er komen, voelen ze zich bekeken en worden ze soms lastiggevallen.
Het gaat niet alleen om de opvang zelf, psychosociale hulp bieden aan vrouwen vraagt ook om een ander soort aanpak. Vrouwen gaan vaak anders om met hun problemen, bleek ook uit de gesprekken. Waar mannen vaker hun problemen naar buiten toe uiten door bijvoorbeeld luid aanwezig te zijn, ruimte op te eisen of zich agressief te gedragen, kruipen vrouwen in hun schulp en sluiten ze zich van de buitenwereld af. Ze internaliseren hun problemen. Vrouwen zorgen minder snel voor overlast. Het gevolg daarvan is dat ze zelf minder snel hulp aangeboden krijgen.
Doordat er een tekort is aan betaalbare woningen en relatief veel vrouwen nog altijd niet financieel onafhankelijk zijn, blijven zij bij hun partner. Ook als er sprake is van fysiek of psychisch geweld. Want alles is beter dan het leven op straat. Vrouwen kunnen wel terecht bij de speciale vrouwenopvang voor huiselijk geweld, maar alleen als zij aantoonbaar fysiek mishandeld zijn. En als vrouwen toch voor de straat kiezen, gaan ze sneller een nieuwe relatie aan, om bij iemand in huis te kunnen wonen. Dat is dus een afhankelijkheidsrelatie. Ook zijn er vrouwen die een afhankelijke verblijfsvergunning hebben, gekoppeld aan hun partner. Die kunnen echt geen kant op, dus blijven ze thuis, ook als zij mishandeld worden. Of vrouwen blijven langer thuis omwille van kinderen, hun sociale netwerk in de buurt of huisdieren: zo stelt 42% van de slachtoffers van huiselijk geweld met een huisdier het vertrek met gemiddeld een jaar uit, omdat ze het dier niet in een gewelddadige situatie willen achterlaten. Er zijn dus mogelijk veel meer vrouwen dan het aantal dat we nu in cijfers kunnen vatten, die niet veilig zijn in hun huis maar geen kant op kunnen. De onzichtbare problematiek van (latente) dakloosheid bij vrouwen krijgt daarom niet de aandacht die het verdient.
Het liefst zouden wij zien dat er meer opvangplekken voor vrouwen komen. Ook voor vrouwen die tijdelijk weg moeten uit een problematische relatie, moet er laagdrempelige opvang zijn. Daarnaast is het belangrijk dat de maatschappelijke opvang vrouwvriendelijker en veiliger wordt voor vrouwen. Er moet rekening worden gehouden met de andere behoeften en strategieën die vrouwen hebben als het gaat om veiligheid. Dat gaat om heel praktische zaken, zoals dat er standaard ook vrouwentoiletten zijn, of een aparte douche voor vrouwen en vrouwenkleding bij de tweedehandskledingruil. Maar het gaat ook om de hulp en de zichtbaarheid daarvan. Een ex-cliënte van de vrouwenopvang vertelde dat zij in het buurthuis aanbod voor empowermenttraining zag hangen, een training die ze kon volgen tijdens haar verblijf in de opvang. Dat heeft haar geholpen om de relatie met haar man te verbeteren. Dat soort aanbod helpt vrouwen in de knel en moet dus makkelijk vindbaar zijn. Ook kan de hulp aan vrouwen die naar een andere gemeente willen verhuizen worden verstevigd.
Ook belangrijk is dat meer vrouwen de weg naar financiële zelfredzaamheid vinden. Virginia Woolf schreef het al: ”A woman must have money and a room of her own.” Met voldoende inkomen heb je sneller mogelijkheid om een eigen woning te vinden, en dus meer vrijheid om te kiezen om weg te gaan. Maar gezien het huidige woningtekort, de hoge huurprijzen, is het noodzakelijk dat er goede opvang en hulp is, ook voor vrouwen die stante pede weg moeten uit een onveilige situatie. Daarom vragen wij deze internationale vrouwendag specifiek aandacht voor vrouwen in de vrouwenopvang. Omdat we onzichtbare problemen, zichtbaar moeten maken zodat we ze kunnen oplossen.
Dorrit de Jong, GroenLinks Nenita la Rose, PvdA Ayşegül Kılıç, DENK Tirza de Fockert, GroenLinks Jazie Veldhuyzen, BIJ1 Daphne van Breugel, SP Jennifer Bloemberg-Issa, Partij voor de Dieren Yassmine el Ksaihi, D66 Allen gemeenteraadslid in Amsterdam

Praat mee

Heb je een vraag, suggestie of wil je gewoon iets kwijt? Dat kan hier. Lees onze spelregels.

avatar

Reacties (19)

Brad Dingos
Brad Dingos9 mrt. 2020 - 17:21

Ik zag een poosje terug op weg naar huis een oude Nederlandse man achter zijn rollator vragen om geld bij omstanders zodat hij in de nachtopvang kon overnachten. Dakloos zijn en de noodzaak van een nachtopvang is in zijn algemeenheid een trieste en schandalige zaak. Voor iedereen die er mee te maken krijgt. Maar zie daarin ook je eigen aandeel indien van toepassing. Er zijn genoeg mensen die dachten dat hen niets kon gebeuren. Steunden door hun stemgedrag de afbraak van de sociale volkshuisvesting. En ja, toen kwam ineens die crisis, of die scheiding of een andere onvoorziene gebeurtenis. En ja, een betaalbare sociale huurwoning om op terug te vallen is niet voorhanden vanwege de huurexplosie en de enorme wachtlijst.

Paul!
Paul!8 mrt. 2020 - 22:41

Eerlijk gezegd vind ik dat in dit relaas nogal gegeneraliseerd wordt. Elke keer lees ik weer "Vrouwen zijn zus, mannen zijn zo". Terwijl het allemaal gewoon individuen zijn, ook mensen die dakloos zijn hebben nog steeds allemaal een eigen karakter. Los daarvan vind ik het wel belangrijk dat opvang zo veilig mogelijk moet zijn, dat er ruimte moet zijn voor privacy, al geldt dat natuurlijk ook voor een man. Verder kan ik me ook prima voorstellen dat het dakloze vrouwen helpt als er opvang komt speciaal voor vrouwen. Vanwege de veiligheid of het gevoel van veiligheid. En vanwege voorzieningen, zoals bijvoorbeeld een vrouwentoilet of tweedehandskleding. Maar dus niet omdat een vrouw van nature een heel ander karakter heeft dan een man, oid.

Paul250371
Paul2503718 mrt. 2020 - 18:54

"Het liefst zouden wij zien dat er meer opvangplekken voor vrouwen komen. Ook voor vrouwen die tijdelijk weg moeten uit een problematische relatie, moet er laagdrempelige opvang zijn. Daarnaast is het belangrijk dat de maatschappelijke opvang vrouwvriendelijker en veiliger wordt voor vrouwen" Het is schandalig dat dit nog niet bestaat. Het zoveelste. Mooi column.

Gandalf2
Gandalf27 mrt. 2020 - 21:07

Misschien een oplossing. Maak azc’s toegankelijk voor daklozen. Of willen we alleen buitenlanders helpen? En net als Recht door zee hieronder aangeeft. Laten we iedereen helpen en eens ophouden met het constant opdelen in groepjes en hokjes, van die wel en die niet. Het is gewoon discrimineren; vrouwen wel mannen niet, kinderen wel ouderen niet.

Recht door Zee
Recht door Zee7 mrt. 2020 - 19:08

Waarom toch die nodige behoefte om steeds het onderscheid te maken tussen man en vrouw? Het leven is lijden voor iedereen, mannen en vrouwen, laten we met zijn allen samenwerken om het voor iedereen wat leuker te maken.

1 Reactie
Zandb
Zandb8 mrt. 2020 - 8:44

"Het leven is lijden voor iedereen, mannen en vrouwen, laten we met zijn allen samenwerken om het voor iedereen wat leuker te maken." En daarom vereisen specifieke problemen (waarbij man of vrouw zijn nogal wat kan uitmaken) specifieke oplossingen.

DanielleDefoe
DanielleDefoe7 mrt. 2020 - 11:27

Virginia Woolf schreef dit in 1929 in een totaal andere context. Een vrouwelijke professional heeft om iets te kunnen bereiken in haar vak (in haar geval romanschrijver/essayist) tijd en ruimte nodig net als een mannelijke. Woolf's essay beschreef de educatieve, sociale en financiële achterstand waarmee vrouwen te kampen hadden. Alleen de educatieve is inmiddels grotendeels weggewerkt. De financiële zelfredzaamheid zal nog wel even op zich laten wachten. Aangezien de asymmetrische taakverdeling m/v door velen, ook jonge meiden, nog vaak als ideaal gezien wordt, zie ik het somber in. Dat banen in sectoren waar veel vrouwen werken ook relatief laag betaald worden helpt ook al niet mee.

5 Reacties
Pater
Pater7 mrt. 2020 - 13:34

Afgezien van Woolf (de schrijfsters waren natuurlijk blij met een schijnbaar toepasselijk citaat) en afgezien van de vraag hoe ver we nog moeten gaan voor echte emancipatie: dit is belangrijke info, en een belangrijk voorstel, en dat ook nog door veel partijen onderschreven.

DanielleDefoe
DanielleDefoe7 mrt. 2020 - 14:34

Dat er intussen meer aandacht moet zijn voor de aanpak van (latente) dakloosheid van vrouwen ben ik het natuurlijk eens. Ik ben meer pragmatisch dan ideologisch bevlogen, maar een cultuuromslag is ook nodig.

DanielleDefoe
DanielleDefoe7 mrt. 2020 - 14:41

Met dat

DanielleDefoe
DanielleDefoe7 mrt. 2020 - 15:00

Het nieuwe precariaat treft ook onevenredig vaak vrouwen. https://www.socialevraagstukken.nl/column/de-feminisering-van-kwetsbaarheid-of-hoe-onzekerheid-niet-iedereen-even-hard-treft/

Pater
Pater8 mrt. 2020 - 1:55

Gelezen.

Tom7
Tom77 mrt. 2020 - 11:26

`Een ex-cliënte van de vrouwenopvang vertelde dat zij in het buurthuis aanbod voor empowermenttraining zag hangen, een training die ze kon volgen tijdens haar verblijf in de opvang.´ Heerlijk weer (nope) vrolijk(nope) op de ingeslagen doodlopende weg verder gaan. Selfie training (hoe val ik niet het rafijn in), Instagram training (volgerkudde verzamelen), Carrie-jèrretraining (voor alles tijd behalve voor die ander), de Neo liberale gedachtekronkel die er in is ge-Tik Tok-ked bij z.g.n. links feminisme. Oftewel de maakbaarheid van "The selfish Gene" Want die persoon is natuurlijk, hoe kan het ook anders, het probleem, niet heersende systeem. De dames die al jaren niet thuis geven bij mensensmokkel(sex-slaven) kinderhandel, eetstoornis misbruikers, alle problemen die door het verstervingskapitalisme zijn veroorzaakt. En verder gaan op de ingeslagen afgrondsroute van het vooral ontzorgen na die ander, nee alleen voor jezelf zorgen, maar dan ook echt alleen voor jezelf zorgen, pimp op die genen, schud ze door elkaar, be a winner..

Bert de Vries
Bert de Vries7 mrt. 2020 - 11:02

Daklozenopvang, of het nu gaat om vrouwen of mannen, is verworden tot een voorziening. Afschuwelijk. Alle begrip voor vrouwen die, meer dan terecht, een eigen ruimte willen. Maar bij god, institutionaliseer de daklozenopvang niet. Het is een symbool van verpaupering dat in neoliberale ogen 'ons' heel veel geld kost. Opvang voor als het mis is gegaan is een menselijke plicht. Maar verbind dat onlosmakelijk met hulp bij herstel.

5 Reacties
Minoes&tuin
Minoes&tuin7 mrt. 2020 - 12:27

Daklozenopvang, voedselbanken het wordt helemaal 'genormaliseerd' door links n.b.

Bert de Vries
Bert de Vries7 mrt. 2020 - 12:56

Normaliseren, het perfecte woord, Minoes. Dank.

Pater
Pater7 mrt. 2020 - 13:36

Ik zie in het artikel nergens de wens om het bij opvang te laten. En je bent toch wel voor geïnstitutionaliseerde noodopvang mag ik hopen ? Of moet dat uit de charitas betaald worden ?

Bert de Vries
Bert de Vries7 mrt. 2020 - 18:21

Pater, de overheid heeft er voor te zorgen dat er voor hen die dakloos (dreigen te) worden, huisvesting is. En dan geen veredelde kartonnen doos, maar een huis. Wie dat niet begrijpt, accepteert de verpaupering van de samenleving als onvermijdelijk. Leuk voor CDA, VVD of D66, maar fataal voor diezelfde samenleving.

Pater
Pater8 mrt. 2020 - 2:00

Geen NOODopvang? Daklozen moeten maar even op straat blijven tot er een huis beschikbaar is ? In de meest ideale maatschappij is er nog noodopvang voor daklozen nodig. Hoe korter hoe beter, dat wel.