Waarom kerncentrales funest zijn voor Groningen

Verbijsterd zijn ze, de Groningse bestuurders. De lokale pers stroomt over van verontwaardigde reacties van inwoners en politici over verbroken beloftes. Op 2 juli rijden twee touringcars met Groningse politici richting Den Haag. Hoe begrijpelijk ook, verontwaardiging alleen is niet genoeg. Met maar liefst twee kerncentrales in de Eemshaven kan de provincie een positie als koploper in groene energie wel vergeten.

De feiten: op 19 juni publiceerde de regering de brief “Inpassing kernenergie in het energiesysteem” over een voorkeurslocatie voor twee kerncentrales. De uiteindelijke beslissing over de voorkeurslocatie valt in 2027. In opdracht van het kabinet onderzocht Tennet, beheerder van het landelijke stroomnet en 100% staatseigendom, mogelijke locaties. Van de negen onderzochte plekken bleef uiteindelijk alleen de Eemshaven over.

Het schokkende aan deze uitkomst is dat klimaatminister Sophie Hermans nog in 2025 bezwoer dat de Eemshaven écht niet in beeld was als locatie en alleen maar meegenomen werd om juridische redenen. Jarenlang was het verhaal dat Groningen zou worden ontzien en Zeeland, waar het draagvlak voor kernenergie veel groter is, de voorkeur had.

De woede over verbroken beloftes is begrijpelijk, maar het is zaak om daar niet in te blijven hangen. We moeten nu handelen als regionale politici en bestuurders want de ontwikkelingen gaan snel. Het kabinet bleek al vliegensvlug een voorkeursrecht op koop te hebben gevestigd op de grond waar de centrales moeten komen. En ook de bewonersavonden in Roodeschool stonden binnen een week na verschijnen van de brief al ingepland.

Uit de jammermodus, in de actiestand
Plaatsing van twee kerncentrales bij de Eemshaven zou in Groningen veel meer kapot maken dan alleen het vertrouwen van de Groningers. De bouw van centrales op die plek legt lopende projecten rondom wind op zee en waterstof lam. Binnen het “ereschuldprogramma” Nij Begun, bedoeld om de regio een duurzame impuls te geven, sprak het Rijk met de Provincie af dat minimaal een derde van de nieuwe wind op zee uit Groningen zou komen. Dat komt neer op ca. 23 GigaWatt richting 2050. Maar, met twee kerncentrales bij de Eemshaven blijft er geen ruimte over voor de aanlanding van wind op zee. Bovendien is er dan geen ruimte voor projecten om met elektrolyse groene waterstof te maken, geen ruimte om door te groeien tot Hydrogen Valley van Europa met een integrale waterstofketen. Ook de bijbehorende werkgelegenheid staat op het spel. Daar komt bij: kernenergie is duur, onder meer door de hoge aanlegkosten en de afvalproblematiek. Niet bepaald de eerste keus voor een eerlijke energietransitie.

In plaats daarvan staan er, als we niet oppassen, straks twee grote kerncentrales vrijwel pal aan de Waddenzee, in een gebied dat wordt geteisterd door aardbevingen. Er moet verrijkt uranium worden aangekocht uit landen als Rusland. Ook is er nog steeds geen oplossing voor de eindopslag van kernafval en zal de blik zich hiervoor ongetwijfeld gaan richten op de zoutkoepels bij Pieterburen, Onstwedde, Bourtange.

Met twee kerncentrales in de Eemshaven heeft Groningen veel te verliezen. En niet alleen Groningen.