Sfeerfoto van Joop
Joop
Joop

Hoe lang nog?

Boris Johnson verder in het nauw: kabinet loopt leeg, ministers vragen premier af te treden
Joop

Waarom ik als FNV-voorzitter geen akkoorden zal sluiten met kabinet en werkgevers

  •  
14-02-2021
  •  
leestijd 4 minuten
  •  
14370057767_b83e53b793_b

© cc-foto: FNV Bondgenoten

Een nieuwe koers is nodig.
In Nederland vliegen miljarden euro’s publiek geld uit het raam en in de handen van buitenlandse investeerders, terwijl de overheid haar eigen inwoners, onze werkenden, werkzoekenden en gepensioneerden te vaak in de kou laat staan. De balans is zoek en dat is onverantwoord, niet alleen voor onze achterban, maar ook voor de rechtsstaat. Als ik op 10 maart gekozen wordt tot de nieuwe voorzitter van de FNV zal ik voorlopig geen akkoorden sluiten met kabinet en werkgevers, maar prioriteit geven aan het bouwen aan een nog sterkere vakbond. Aan de hand van een paar praktijkvoorbeelden laat ik zien waarom een nieuwe koers nodig is.
Neem de afbouw van kolencentrales. In die hele sector werken duizenden mensen, maar de overheid heeft vooral de compensatie van de aandeelhouders in het vizier, zoals wij allang weten, maar zoals ook blijkt uit het artikel in de Volkskrant van vrijdag 5 februari ‘ Energieconcern RWE claimt 1,4 miljard euro ’. RWE claimt die 1,4 miljard euro op basis van ISDS, een mechanisme waar tegenstanders van TTIP en CETA, ook de FNV, al jaren voor waarschuwen. Momenteel loopt al een discussie tussen FNV en de betrokken ministeries over de sluiting van de Rotterdam Power Plant op de Maasvlakte. Daar zal de Amerikaanse eigenaar Riverstone uiteindelijk met een grote zak nadeelcompensatie van de Nederlandse overheid de deur uitgaan, terwijl de betrokken werknemers in de centrale en bij de rest van de keten met een fooi dreigen te worden afgescheept. Dat laatste gaan wij voorkomen, maar het illustreert het speelveld.
Deze miljarden publiek geld voor compensatie aan buitenlandse investeerders staan in schril contrast tot bijvoorbeeld de compensatie van de werkende ouders die ernstig benadeeld zijn in de toeslagenaffaire. Vermeende fraude, etnisch profileren, het zal je maar overkomen. Zij hebben pas echt recht op een zak met geld. Voor gedupeerden van vermeende bijstandsfraude geldt precies hetzelfde, net als voor de gedupeerden van de bevingsschade in Noord Nederland. Steeds maar voortdurend wantrouwen, problemen in de uitvoering, en bestuurlijke laksheid in hun deel. Hoe verhoudt zich dit zich in hemelsnaam tot het enorme vertrouwen dat politiek Den Haag in het bedrijfsleven blijft houden? Ik heb veel gesprekken in Den Haag gevoerd. Bewindspersonen en beleidsmakers lezen elke wens uit de ogen van de werkgevers, zweren bij het marktdenken, bij zelfregulering, en blijven geloven in het bedrijfsleven dat het zijn maatschappelijke taak serieus neemt.
De onbalans tussen overheid en bedrijfsleven enerzijds en burgers anderzijds wordt versterkt door de verzwakking van de tegenmacht. Daar plukken we dagelijks de wrange vruchten van: de flexibele arbeidsmarkt met zijn flutcontracten en werkende armen, arbeidsmarktdiscriminatie, te laag minimumloon, te lage AOW en bijstand, gaten in de sociale zekerheid, mensen met een arbeidsbeperking die in armoede leven, maar ook duizenden doden per jaar als gevolg van blootstelling aan kankerverwekkende stoffen: de lijst met zaken waar wij als vakbond dagelijks mee te maken hebben is in werkelijkheid nog veel langer.
We zijn de afgelopen jaren in drijfzand geraakt waar het gaat om de arbeidsmarkt, de sociale zekerheid, maar ook investeringen in de publieke sectoren. Het mag allemaal voortbestaan, ondanks het feit dat naast ons en de OESO ook de commissie Borstlap, de Wetenschappelijke Raad voor het Regelingsbeleid en het SCP al met alarmerende rapporten kwamen. Sterker nog,  de balans raakt nog verder zoek: we introduceren een BIK-regeling met 2 miljard euro publiek geld en verlagen de winstbelasting.
De positie van werkenden, werkzoekenden en gepensioneerden moet worden versterkt, zodat er een nieuw (machts)evenwicht kan worden gevonden. De praktijk van de afgelopen 40 jaar wijst uit dat langjarige sociale akkoorden tussen werkgevers, kabinet en vakbonden op de langere termijn zelden in het voordeel van onze achterban uitpakken. Kabinetten zijn als ondertekenaar onbetrouwbaar, want zij wisselen immers iedere vier jaar. Bovendien hebben zij een groot deel van hun zeggenschap in handen gegeven van decentrale overheden en marktpartijen. Werkgevers voelen zich veelal alleen gehouden aan de afspraken die hen goed uitkomen. Kijk alleen maar naar de uitvoering van het pensioenakkoord: momenteel moet al worden gestaakt om werkgevers te dwingen een zware beroepenregeling mogelijk te maken, een afspraak uit het pensioenakkoord waarvan de inkt nauwelijks droog is. En wij mogen het onze achterban dan weer gaan uitleggen, het maakt ons vleugellam.
Ben ik tegen overleg in de traditionele polder? Integendeel, daar worden veel mooie adviezen aan het kabinet opgesteld die helaas vaak onopgemerkt blijven. Bovendien ís de voorzitter van de FNV een van de vicevoorzitters van de SER en co-voorzitter van de Stichting van de Arbeid, taken die serieus dienen te worden genomen. Ik heb alleen in de afgelopen paar jaar al teveel meegemaakt in Den Haag om nog te geloven dat politieke akkoorden nu in ons voordeel uitpakken. De koers die VNO-NCW en MKB Nederland sinds vorige week lijken uit te zetten, stemt mij op voorhand niet milder. Het Rijnlands Model 2.0 dat daar wordt geschetst bevat geen rol voor vakbonden of werknemers, een gotspe. Mijn opponent in de strijd om het voorzitterschap, Tuur Elzinga, heeft echter in het Algemeen Dagblad van 11 februari jl. tot mijn verbazing de eerste handreiking naar de werkgevers al gedaan en daarmee de weg naar verdere verzwakking naar de positie van werkenden al op een kier gezet. Dat is niet de weg die de vakbond op moet gaan.
De verdere versterking van de FNV, ten behoeve van onze leden, maar ook als tegenmacht in onze democratische rechtsstaat, is van cruciaal belang. Dáár moet de energie van de nieuwe FNV- voorzitter op gericht zijn. Door te inspireren, door zichtbaar de FNV-missie uit te dragen, door aanwezig te zijn in al die sectoren, netwerken en aangesloten bonden, nieuwe doelgroepen aan de FNV te binden, de interne ledendemocratie te verbeteren, te vernieuwen, coalities te vormen met partijen die met ons willen strijden voor een rechtvaardiger samenleving. En uiteraard door actie te voeren en ons ultieme machtsmiddel in te zetten: stakingen. Die lopen momenteel al in onder meer de Metalektro en de supermarkten, en ik voorspel binnen de kortste keren op de Maasvlakte ook.

Praat mee

Heb je een vraag, suggestie of wil je gewoon iets kwijt? Dat kan hier. Lees onze spelregels.

avatar

Reacties (21)

Ryan2
Ryan215 feb. 2021 - 0:15

Tja, je kan hier eigenlijk niet zeggen waar het op staat. In ieder geval zit er een luchtje aan het polderen. Dat was voor socialisten altijd al duidelijk. Het is namelijk het ontkennen van de klassenstrijd. Het polderen noemt men officieel namelijk corporatisme. En dat is typisch iets van al voor de oorlog. De latere VVD, PvdA en CDA hebben er alle drie een veeg uit de pan van mee gekregen. Het basis idee was het "trickle down" principe. Als het de "werkgevers" (het kapitaal) ( de rijken) goed zou gaan, zou er vanzelf ook wat voor de arbeiders over blijven. Nu blijkt dat al jaren niet zo te zijn.. De rijken worden steeds rijker, en de armen armer. Dus komt er een punt waarop men de roze bril weer eens af zet. ONTWAAKT!... BLA BLA BLA... Het stond niet voor niets vooraan in de Internationale.. Slaapkoppen!

X4
X414 feb. 2021 - 17:33

U vertegenwoordigt al lang niet meer de werkenden. U doet nog alsof u hen vertegenwoordigt. Maar dat is al lang niet meer zo.

1 Reactie
stokkickhuysen
stokkickhuysen15 feb. 2021 - 0:43

Ik lees dat ze dat juist terug wil brengen en dat dat waarschijnlijk ten koste gaat van het 'hand-in-hand' model. Dat lijkt mij het juiste uitgangspunt voor een vakbond in Nederland.

Rode druppel
Rode druppel14 feb. 2021 - 12:47

Diegene die stopt met het poldermodel krijgt mijn stem. Actie is gevraagd. Uw tegenkandidaat schreef hier ook een stukje, het is niet mijn mening. U zit op de voorzichtig goede weg, maar lang niet hard genoeg. Ga me bedenken of ik uberhaupt ga stemmen. Een teleurgesteld lid.

2 Reacties
vdbemt
vdbemt14 feb. 2021 - 14:43

Uw tegenkandidaat schreef hier ook een stukje, het is niet mijn mening."" Dan is toch de beste kans te krijgen wat je wilt, of wat er het dichtst bij ligt, stemmen op Kitty Jong. En ze maakt hier toch wel heel duidelijk hoe belangrijk het is van het VVD-liberale gedachtengoed af te komen. Niet stemmen helpt daar niet bij.

JasDon
JasDon14 feb. 2021 - 15:43

Eens, laat de democratie maar zijn werk doen. Zo krijg je ook een rechts of links beleid n.a.v. verkiezingen en correcties bij de de volgende verkiezing als de bevolking vindt dat het beleid weer tè links of rechts uitvalt.

Deugkeizer
Deugkeizer14 feb. 2021 - 12:28

Vakbonden & OR raden zijn denk ik niet genoeg meer. Er moeten nieuwe burgerinitiatieven ontwikkeld worden die toezicht houden op werknemers in organisaties. Er moet onderzoek gedaan worden naar dit soort initiatieven.

JasDon
JasDon14 feb. 2021 - 11:35

Als het FNV geen akkoorden gaat sluiten, geen verkeerd uitgangspunt, het is toch een beetje 50PLUS qua vertegenwoordiging van werknemersbelangen. Liefst zie ik een regering die wat meer afstand neemt van het poldermodel. Het was een leuk systeem toen er meer dan genoeg geld te verdelen was, maar nu werkt het vooral de bredere democratische vertegenwoordiging tegen in plaats van deze te steunen.

3 Reacties
LaBou
LaBou 14 feb. 2021 - 17:36

Jij wilt blijkbaar al gauw zo'n 40 jaar terug in de tijd. Want al wordt al jaren amper nog gedeeld met werkend nederland.

Deugkeizer
Deugkeizer14 feb. 2021 - 22:10

Poldermodel is inweze de beste uitvinding ooit. Helemaal als de burger ook mee kan doen. Dat zou het einddoel moeten zijn van elke samenleving. Net zo lang met iedereen in discussie gaan totdat er een oplossing is bereikt.

JasDon
JasDon15 feb. 2021 - 9:34

"Helemaal als de burger ook mee kan doen." De burger kan sowieso meedoen, dat heet democratie. Dat naast die vertegenwoordiging ook nog eens groepen extra gewicht krijgen in de besluitvorming door middel van belangenclubjes zorgt er alleen maar voor dat de ene mens meer invloed uit kan oefenen op de besluitvorming dan de andere.

Mark Huysman
Mark Huysman14 feb. 2021 - 11:14

Op zich een aardig verhaal, beter dan dat van Elzinga. De vraag is alleen of dit gemeend is. Kitty Jong is immers al jaren vice-voorzitter van de FNV en heeft in die hoedanigheid juist meegewerkt aan de capitulatie-politiek. Ik heb van De Jong geen oppositie gezien toen het pensioenakkoord gesloten werd. Dan kun je nu zeggen dat dat akkoord niet werkt omdat werkgevers weigeren afspraken na te komen maar dat werd door de tegenstanders van het akkoord al gesteld toen het aan de leden voorgelegd werd. Er was nog een derde kandidaat voor het voorzitterschap: Niek Stam, vakbondsman uit de Rotterdamse haven. Stam heeft in tegenstelling tot Elzinga en Jong wel campagne tegen het pensioenakkoord gevoerd en heeft zich ook in de praktijk bewezen als iemand die harde gevechten met de werkgevers niet uit de weg gaat. Stam mocht zich van de FNV-top echter niet kandidaat stellen omdat hij zogenaamd niet voldeed aan het profiel. Dit heeft tot veel onrust geleid onder actieve kaderleden. Mijn indruk is dat Jong nu probeert stemmen van die kritische stroming binnen te halen door iets van de strijdbare koers van Stam over te nemen. Ik vertrouw het niet en heb dan ook als FNV-lid blanco gestemd.

2 Reacties
Zapata
Zapata14 feb. 2021 - 12:34

Heb na dat pensioenakkoord mijn lidmaatschap opgezegd. Sinds 1978 lid geweest. Ik vertrouw dat polderclubje voor geen seconde meer.

Mark Huysman
Mark Huysman14 feb. 2021 - 16:14

Ja, we hebben daar toen volgens mij nog een discussie over gehad. Ik vertrouw de FNV-top ook niet maar ik denk wel dat je beter een vakbond kunt hebben met een slechte, polderende, leiding dan helemaal geen vakbond. Bij gebrek aan beter blijf ik toch lid.

DaanOuwens
DaanOuwens14 feb. 2021 - 10:59

De schrijfster schildert de situatie waar ze zelf voor verantwoordelijk is. Er is nauwelijks vakbondsachterban in de bedrijven meer, dus die stakingen moeten georganiseerd worden door een kleine minderheid van het personeel. Terwijl de kans groot is dat de meerderheid de vakbondsopvattingen niet eens deelt. Het zou mooi zijn als de keuze voor de beste voorzitter bepaald zou worden door de vraag wie de beste voorzitter zou zijn. Bij de FNV is de vraag wie de grootste populist is. Er blijft geen enkele zinnige reden over om lid te zijn van die club. Er is een enorme waslijst te bedenken van zaken die de vakbonden zouden moeten oppakken om te zorgen dat het leden aantal in korte tijd weer ver boven het miljoen zit. Kitty Jong weet daarvan niets te benoemen. Zij laat zien dat ze niet geschikt is. De wetmatigheid van procedures binnen vakbonden is dan dat zij wordt gekozen. De minst geschikte medewerker aanstellen voor de baan. Het is diep treurig en gevaarlijk dat de dingen zo lopen. De tegenmacht van de vakbonden is cruciaal voor het goed functioneren van de samenleving en de economie. Veel werkgeversorganisaties zoeken ook de vakbonden op om problemen op te lossen. De werkgevers die CAO-s afsluiten betalen ook een groot deel van de exploitatie van de vakbonden. De geluiden binnen werkgeversclubs om daar mee op te houden komen niet voort uit het idee dat zij werknemers geen invloed willen geven, maar uit de constatering dat de vakbonden de werknemers niet meer vertegenwoordigen.

gimli55
gimli5514 feb. 2021 - 10:49

Met enig cynisme ben ik blij dat de FNV eindelijk wakker wordt en gaat doen waarvoor ze is opgericht. Het vertegenwoordigen van hun leden, die het bestaansrecht van de bonden hoort te zijn. Zij betalen contributie en mogen daar ook iets voor terug verwachten. Ik kan nu heel sarcastisch voorbeelden gaan noemen, waaruit blijkt dat ze het tegenovergestelde hebben gedaan de laatste 40 jaar. Nu zullen de aanhangers van neoliberaal rechts roepen : Anders was het nog veel slechter geweest. Dat is de bekende als dan veronderstelling zonder inhoud. Iedereen kan zien hoe het er nu voorstaat met het sociale contract, waar Omtzigt ook een vernieuwing en verbetering voorstaat. Een zwaluw betekent nog geen lente en 2 ook niet, eerst zien en dan geloven. Ervaringen uit het verleden zijn nog steeds een zekerheid voor de toekomst, daden zullen een mogelijke verbetering moeten laten zien. Het is niet voor niets verkiezingstijd en dat geldt ook voor het voorzitterschap van de FNV.

5 Reacties
MG1968
MG196814 feb. 2021 - 18:04

“Ze betalen contributie en mogen daar wat terug van verwachten” Probleem is natuurlijk dat als degene die contributie betalen andere verwachtingen hebben dan degene die ooit wel contributie betaalden maar ondertussen afgehaakt zijn. Zonder een representatieve achterban immers kunnen zo ook niet meer doen wat de huidige contributiebetalers verwachten: algemene geldende regelingen. Er bestaat immers nauwelijks legitimiteit meer om de vakbeweging daar inspraak in te geven. Daarvoor is het aantal contributiebetalers domweg te klein.

gimli55
gimli5514 feb. 2021 - 23:22

@MG Het bekende kip en ei verhaal. Ik ben als ooit zeer actief lid afgehaakt bij het pensioen akkoord. Dat was het bekende druppeltje in de volle emmer. Ga terug naar de basis en laat zien waar de bond voor staat, dan komen de leden vanzelf. Kijk naar de oorzaak en verbeter die foute maatregelen waar de bond ooit achter stond. De marktwerking heeft bij de burger ook toegeslagen en de burger in een consument verandert. Bied de burger waar voor zijn geld en het trekt vanzekf weer aan. Stop met polderen en gun de werknemers weer wat perspectief en een alternatief. Stop met TINA, en stop met blaten, die iets positiefs voor de burgers. Bewijs het nut van je aanwezigheid.

MG1968
MG196815 feb. 2021 - 8:59

@Gimli Of het een kip en ei verhaal is is eigenlijk niet meer zo interessant. Als de vakbeweging keuzes maakt die wel de betalende achterban aanspreekt maar waar de historische achterban weinig mee heeft blijft het verhaal van de legitimiteit van de rol die de vakbeweging heeft in het geding. Daar was waar ik het over had: je beschreef dat de vertegenwoordiging van de leden het bestaansrecht van het FNV is. Hoewel je formeel gezien daarin natuurlijk gelijk heeft voldoet deze benadering niet voor de legitimering van de rol die de vakbeweging nu nog aan de tafel van het sociaal overleg heeft. Over die burger als consument. Is dit niet juist iets wat vanuit de burger zelf komt waarvan de politieke realiteit de politieke vertaling gekregen heeft gekregen hoe de burger er zelf in staat. En dat die vertaling niet altijd positief uitpakt... dat zal duidelijk zijn. Voorbeeldje van die veranderde burger in consument is te zien in het verenigingsleven. Daar waar een aantal decennia geleden leden van een vereniging actief participant waren in de zin dat ze taken die gericht waren op het bestendigen van de vereniging. Organisatorische zaken in de wetenschap dat het doel van de vereniging niet als individu te realiseren was maar 'in vereniging' wel. Tussen toen en nu ging het lid van de vereniging het doel van de vereniging steeds meer zien als een 'product' waar 'voor betaald wordt' waarbij de enige betrokkenheid veranderde naar 'het overmaken van de contributie'. Daarmee is de vereniging geen vereniging meer maar een leverancier van de dienst. Het zal ook geen jaren meer duren voordat de verenigingsstructuur dusdanig afgebroken zijn dat er alleen nog maar commerciële aanbieders zijn. Dan kan de burger wel klagen dat 'het duurder' geworden is maar de ontwikkeling die richting op heeft ie zelf in gang gezet. En daar is geen politiek aan te pas gekomen. Dat is de individualisering die heeft plaatsgevonden. Ik ben geneigd om de basisoorzaak van deze veranderingsprocessen die geleid hebben tot de huidige manier van omgang van de politiek met de burger gelegen zelf. De politiek kan niet anders dan dit facilitairen inclusief de door jou welbekende ongewenste effecten. Maar de basisprobleem is niet de politiek. Die is alleen een vertaling van de optelsom van ons zelf. Maar ook een kip-ei verhaal waar een antwoord op gevonden moet worden en waarbij de oorzaak hoe één en ander tot stand gekomen is niet de meest interessante vraag is. Dat is hoe er uit te komen.

gimli55
gimli5515 feb. 2021 - 10:33

@MG As je stelt dat de burger als consument een dienst afneemt, dan hebben de vakbonden een grote steek laten vallen. Waardoor ze leden terecht zijn kwijgeraakt. De wensen en dromen van de leden 40 jaar geleden is niet zo veel veranderd. Iedereen wenst perspectief op groei van besteedbaar inkomen, goede toekomst voor het nageslacht, betaalbaar wonen en redelijk vast werk en een veilige toekomst. Voor een deel hebben de vakbonden daar een verantwoordelijkheid, en ook daar hebben ze steken laten vallen. Zoals ik al zei, ze zijn de basis van hun bestaan verloren, door hun leden toen en nu niet optimaal te vertegenwoordigen. Dat geldt ook voor vele andere maatschappelijk relevante instituten als wooncooperaties, banken, ROC onderwijs, verzekeringsmaatschappijen, zorgbedrijven en ziekenhuizen Het verdienmodel is leidend geworden, in plaats van de noodzaak tot ondersteuning van de burger. Ze zijn hun bestaansrecht kwijt.

DaanOuwens
DaanOuwens15 feb. 2021 - 10:48

@ MG1968 Jij schrijft: Is dit niet juist iets wat vanuit de burger zelf komt waarvan de politieke realiteit de politieke vertaling gekregen heeft gekregen hoe de burger er zelf in staat Mooie constatering. Dat ben ik helemaal met je eens. Ik denk wat dat die burger geen homogene groep is. Natuurlijk zijn er nog steeds mensen die zoeken naar gezamenlijkheid en solidariteit. Maar een steeds grotere groep ziet zichzelf meer als individu tussen andere individuen. En een groot deel van deze discussies gaat dan ook tussen oude en nieuwe inzichten.