Waarom de onderdrukking van vrouwen in Iran niet eindigt met de val van het regime

De val is nabij, veiligheid niet

De Islamitische Republiek Iran heeft niet alleen een repressieve regering. Het is een systeem dat mensen vormde en misvormde. Een systeem dat het lichaam van vrouwen tot strijdtoneel maakte, gehoorzaamheid tot morele waarde verhief en geweld legitimeerde via wet, religie en cultuur. Vandaag leven miljoenen Iraniërs onder zware economische druk: armoede, inflatie, onzekerheid en structurele ongelijkheid. Tegelijkertijd wonen de machthebbers van de Islamitische Republiek en hun families in veiligheid en welvaart, verspreid over Europa, Noord-Amerika en andere delen van de wereld. Voor het volk bleef uitputting achter. Voor de machthebbers: rijkdom, bescherming en toekomst. Maar voor veel vrouwen, waaronder ikzelf, gaat het probleem verder dan economie. Het gaat om schade die ouder is dan de huidige crisis en die dieper gaat dan politiek alleen.

Ik ben een vrouw die slachtoffer werd van dit systeem: van geweld dat werd gepleegd door een man, en mogelijk werd gemaakt door een staat die via wetten, staatsreligie, controle over kleding en een opgelegde cultuur mannen leerde dat controle een recht is, geweld gerechtvaardigd, en vrouwen ondergeschikt.

Elke nieuwe protestgolf in Iran, elke beweging die het regime dichter bij zijn val brengt, roept hoop op. Ook bij mij. Maar die hoop is nooit onvoorwaardelijk. Want één vraag blijft terugkomen: wordt Iran automatisch een veilige plek wanneer dit regime valt? Voor sommigen misschien. Voor veel vrouwen niet.

De Islamitische Republiek kan verdwijnen, maar de mentaliteiten die zij decennialang heeft gevormd, blijven bestaan. Ideeën waarin vrouwen minder waard zijn, vrijheid wordt gezien als gevaar en geweld als normaal. Deze denkbeelden verdwijnen niet samen met een regering. Ze leven voort in gezinnen, in taal, in alledaagse opmerkingen, in sociale verwachtingen en in rechten die mannen blijven opeisen, terwijl vrouwen die wordt ontzegd.

Voor vrouwen die juist vanwege deze cultuur en dit geweld hun land moesten verlaten, is Iran zelfs na de val van de Islamitische Republiek niet vanzelfsprekend veilig.

Een thuis is een plek waar je niet hoeft te vrezen. En angst komt niet alleen van de staat, maar ook van een samenleving die nog niet is hersteld.

Er zal een dag komen waarop deze cultuur verandert. Waarop verouderde, onderdrukkende denkbeelden, religieus of patriarchaal, plaatsmaken voor menselijkheid en gelijkwaardigheid. Maar die dag volgt niet automatisch op de val van een regime. Die vraagt jaren van bewustwording, onderwijs, verantwoordelijkheid en het serieus nemen van de ervaringen van vrouwen.

Tot die tijd moeten we eerlijk blijven. De Islamitische Republiek was niet alleen een politiek systeem. Ze heeft diepe schade toegebracht aan het begrip vrouw-zijn, aan vrijheid en aan veiligheid zelf. Die schade verdwijnt niet vanzelf wanneer het regime verdwijnt.

Dit is geen pleidooi tegen hoop. Het is een pleidooi tegen zelfbedrog. Want echte vrijheid is meer dan de val van een regering. Vrijheid vraagt om heropbouw.