VWS gebruikt misleidende grafiek over bezuinigingen gehandicaptenzorg

Tijdens het debat over de regeringsverklaring vorige week was er veel aandacht voor de bezuinigingen op de gehandicaptenzorg. Veel oppositiepartijen maken zich grote zorgen over die bezuinigingen. Minister-president Jetten moest erkennen dat er tijdens de formatie onvoldoende is stilgestaan bij de gevolgen voor de gehandicaptenzorg. Hij bood ruimte voor ‘verzachting van de pijn’ en ‘andere afwegingen’ binnen de begroting. Hij beloofde dat minister Sterk deze week een brief aan de Tweede Kamer zou sturen met uitleg over de opbouw van de bezuinigingen, maar ook over oplossingsrichtingen en het proces om te komen tot die ‘andere afwegingen’.

Gisterenavond verscheen die brief. Het debat in de Tweede Kamer over de begroting van het ministerie van VWS begon vanmorgen met een punt van orde. ChristenUnie-fractievoorzitter Mirjam Bikker constateert dat de brief alleen de uitleg over de bezuinigingen bevat, maar geen oplossingsrichtingen en ook geen informatie over het vervolgproces bevat. Ze vraagt minister Sterk om een aanvullende brief, nog vóór het debat over gehandicaptenbeleid dat aanstaande maandag staat ingepland in de Tweede Kamer. De Vereniging Gehandicaptenzorg Nederland (VGN) stuurde vanmorgen vroeg al een reactie op de brief van de minister aan de Tweede Kamer. SP-Kamerlid Sarah Dobbe vraagt, in aanvulling op het verzoek van Mirjam Bikker, of de minister in haar aanvullende brief ook op de reactie van de VGN wil reageren.

Na de ‘minder meer’-redenering van de minister vorige week bij ‘Café Kockelmann’ waren mijn verwachtingen voor deze brief al niet erg hoog. De onderbouwing van de bezuinigingen in deze brief rammelt aan alle kanten. Zo gaat de brief volledig voorbij aan het feit dat er straks te weinig budget is om de geraamde groei van de zorg te financieren en worden cijfers over de gehandicaptenzorg en de totale langdurige zorg door elkaar gebruikt. Dat veel cijfers en onderbouwingen in de brief erg eenzijdig worden aangevlogen, wordt nergens mooier symbolisch zichtbaar dan in onderstaande grafiek die ik uit de brief haalde:

Een staafdiagram op de y-as niet met 0 laten beginnen is in de wetenschap en journalistiek een doodzonde. De snelle indruk die de grafiek geeft, past totaal niet bij de onderliggende cijfers. Neem de staafdiagram bij 2031. Het oranje vlak lijkt ongeveer drie keer zo groot als het blauwe vlak. Het blauwe vlak zijn de Wlz-uitgaven, het oranje vlak is de groei hierin. Het lijkt dus alsof deze kosten in enkele jaren tijd maar liefst verviervoudigen. Alle reden om heel fors in te grijpen!!! Maar als je naar de cijfers in de grafiek kijkt, dan zie je dat de blauwe staaf staat voor 39,2 miljard euro en de oranje groei over 7 miljard euro gaat. Een groei van nog geen 18 % in plaats van 300 %.

De grafiek zou er natuurlijk zo uit moeten zien:

Dat is nogal een verschil! Nog even los van de vraag welke inhoudelijke en onderliggende informatie je sowieso nog meer nodig hebt om goed te kunnen beoordelen of dit ‘te veel’ is en wie de dupe is van het beperken van deze groeiruimte, maar alleen al het feit dat je een staafdiagram op deze wijze presenteert, toont aan dat je erg creatief met cijfers omgaat om ze in je verhaal te laten passen. De gemiddelde middelbare scholier ziet al dat deze grafiek niet deugt. Dat is best ernstig.