VN-rapport laat zien: Nederland laat alleenstaande moeders in de steek

Als voorvrouw van Single SuperMom, een grassroots organisatie die zich inzet voor alleenstaande moeders, zag ik de gezichten van ‘mijn’ moeders voor me toen ik het VN-rapport over vrouwenrechten in Nederland las. Armoede, een discriminerende arbeidsmarkt, economisch geweld, slechte hulp na het verbreken van een gewelddadige relatie, afwezige vaders, weinig vertrouwen in officiële instanties: bij alleenstaande moeders komen al die problemen samen, en versterken ze elkaar. Een integrale aanpak is nodig.

In officiële rapporten over vrouwen komt de positie van alleenstaande moeders vaak niet met zoveel woorden aan bod. Daarmee breekt het VN-rapport over vrouwenrechten in Nederland dat vorige week uitkwam. En terecht, want in Nederland wordt inmiddels één op de tien kinderen in een eenoudergezin (meestal geleid door een vrouw) geboren. Zeker een organisatie als de VN moet oog hebben voor de problematiek van deze groep, die wereldwijd maar liefst zo’n 500.000.000 mensen (moeders en hun kinderen) raakt.

Alleenstaande moeders worden in het rapport genoemd als het gaat om economische zelfstandigheid. Volgens het VN-comité wordt het risico op armoede in Nederland niet goed gemeten, met name voor huishoudens met een vrouw aan het hoofd. Dat maakt het moeilijk om te bepalen waar gemeentelijke en landelijke systemen die vrouwen uit armoede zouden moeten tillen, tekortschieten.

Economische zelfstandigheid en afhankelijkheid staan nooit op zichzelf. Als alleenstaande moeder zonder betaald werk, heb je bijvoorbeeld geen recht op kinderopvangtoeslag. Maar er wordt wel van alles van je verwacht, zoals solliciteren, cursussen volgen of vrijwilligerswerk doen. Dat kan niet als je geen opvang hebt en een beperkt sociaal netwerk, een realiteit waar veel alleenstaande moeders mee worstelen.

Een baan aannemen valt ook niet mee, want hoe organiseer je dat als alles rondom de kinderen op jouw schouders terecht komt en je nooit kunt delen? Veel alleenstaande moeders met betaald werk zouden zelfs meer willen werken, maar krijgen dat organisatorisch niet voor elkaar. Werkgevers zitten te springen om mensen, maar zich aanpassen aan dit potentieel doen ze nauwelijks. Daar rept het rapport ook over: er is discriminatie op de arbeidsmarkt tegen moeders van jonge kinderen en zwangeren.

Tel daarbij op dat veel alleenstaande moeders een migratieachtergrond hebben en dus ook op die grond worden gediscrimineerd, én er vooroordelen leven over alleenstaande moeders. Dat is geen makkelijke strijd om aan te gaan.

En als je een baan vindt? Vraag je dan kinderopvangtoeslag aan? Het VN-rapport rept over het toeslagenschandaal, dat het vertrouwen in instanties heeft geschaad. En wie waren er buitenproportioneel vaak slachtoffer van dat schandaal? Juist: alleenstaande moeders. Gratis kinderopvang zou helpen, en gelukkig pleit het rapport ervoor haast te maken met de invoering daarvan. Ook verhoogde vaderbetrokkenheid zou trouwens helpen. Het rapport noemt dat thema, en dat slaat óók op alleenstaande moeders: veel vaders namen na een scheiding te weinig verantwoordelijkheid.

Ook geweld achter de voordeur gaat helaas vaak over ‘mijn’ moeders. Het comité stelt vast dat er geen goede hulpverlening is voor wie uit een gewelddadige relatie stapt. Dat kan ik bevestigen. Onlangs zat er een moeder in onze Single SuperMom-training die door haar ex werd neergestoken. Ze probeerde haar leven en dat van haar kinderen op de rit te krijgen, maar de urgentie van haar problemen werd door instanties niet gezien. Ze overleefde, maar is een trauma rijker.

Ik ben blij dat alleenstaande moeders genoemd worden, al zou het nog duidelijker mogen zijn hoe slecht deze groep ervoor staat. Daarom ga ik deze maand weer naar de VN in New York om bij de Commission on the Status of Women te lobbyen voor zowat half miljard wereldburgers die beter verdienen. Den Haag, én gemeentes, luisteren jullie mee?