Vluchtelingen welkom: ja/nee/geen mening?

Lidewij de Vos, Tweede Kamerlid voor de extreemrechtse partij Forum, sprak op 27 mei over echte Nederlanders en juridische Nederlanders. Met die laatste groep bedoelde ze mensen met weliswaar een Nederlands paspoort maar van buitenlandse afkomst. Zij wilde die groep anders behandelen.

Van links tot rechts werd haar racisme verweten. Toen ik dat las dacht ik niet direct aan racisme maar ik vond haar vooral onnozel. Nu al zijn er van de 18 miljoen Nederlanders al 5 miljoen waarvan de ouders in het buitenland geboren zijn. Ga je naar de grootouders en overgrootouders dan neemt het aantal toe. Vraag een willekeurige groep: ‘wie van jullie heeft ouders, grootouders of overgrootouders die in het buitenland geboren zijn?’ Zeker de helft steekt zijn vinger op. Migratie is het allergewoonste en gebeurt al eeuwen. Sterker nog, zonder migratie komt een land economisch en cultureel stil te staan.

Op dit ogenblik is er nog een extra reden om niet te ageren tegen de komst van asielzoekers. De Nederlandse bevolking krimpt namelijk. Willen we het aantal inwoners op hetzelfde peil houden dan moeten vrouwen gemiddeld 2,1 kinderen krijgen. Het tegenovergestelde gebeurt. In de afgelopen 10 jaar is het gemiddelde gezakt van 1,71 naar 1,43. Nou kan je zeggen, ach een miljoentje minder in het toch wel volle Nederland kan toch geen kwaad. Het vervelende is dat het wel degelijk kwaad kan. Als namelijk de jonge aanwas afneemt en tegelijkertijd de vergrijzing toeneemt, ontstaat er een scheve verhouding tussen werkenden en niet-werkenden. Concreet: steeds minder werkenden moeten het geld opbrengen om steeds meer niet-werkenden van AOW en mogelijk medische verzorging te voorzien.

In 1914, begin van de Eerste Wereldoorlog, vluchtten meer dan een miljoen Belgen naar Nederland. Een paar jaar later, toen de Duitsers zich terugtrokken, ging een deel weer terug. Een ander deel emigreerde door naar Engeland of de VS en een deel bleef in Nederland. Dat laatste deel heeft veel bijgedragen aan technische en industriële ontwikkeling in Rotterdam. In de jaren ‘50 stimuleerde en deels financierde de Nederlandse overheid emigratie naar Australië, Nieuw-Zeeland en Canada. Tienduizenden maakten daar gebruik van. Tegelijkertijd kwamen duizenden zogeheten gastarbeiders uit Turkije, Italië, Joegoslavië en Marokko ons land binnen. Ik herinner mij dat de Nederlandse cabaretier Wim Kan daar de volgende standaardgrap over maakte. “De minister”, zo zei Kan, “zwaaide in Rotterdam de emigranten uit en moest zich toen haasten naar Amsterdam want daar moest hij een trein vol Turken welkom heten”.

Op 27 mei, dezelfde dag dat De Vos haar omstreden uitspraken deed, dineerden 1500 mensen, asielzoekers en Nederlanders, buiten aan lange tafels op de Oosterdokskade in Amsterdam. Een paar weken daarvoor, op 16 mei, was er in Nijmegen een welkomsdemonstratie voor vluchtelingen. Ondanks de korte voorbereidingstijd deden daar 2000 mensen aan mee. In de pers werd daar weinig aandacht aan besteed. Het buiten eten in Amsterdam kwam wel in de krant maar wel pas op blz. 9 in Het Parool. Op de voorpagina van alle dagbladen wel een uitgebreid verslag van de anti-AZC-rellen in Loosdrecht.

Sensatie van de krant? Nee, dat hoeft niet per se. Het is meer een logisch proces wat alle kranten hanteren. Een krant brengt nieuws, en nieuws is datgene wat afwijkt van de normale gang van zaken. De heftigheid van de rellen wijkt af van datgene wat in de rest van het land gebeurt. Als je dat dus leest op de voorpagina, lees je dat deze heftige rellen uitzonderlijk zijn. Als er daarentegen op de voorpagina een bericht zou verschijnen dat alles heel rustig was verlopen, zou dat erger zijn. Klinkt gek, maar als ‘heel rustig’ nieuws is, dan betekent het dat rellen overal plaatsvinden maar dat ‘heel rustig’ de uitzondering vormt.

Laten we de heftige rellen in Loosdrecht eens analyseren. Wie komt er en met  welk doel?

Ik tel drie groepen.

a) De verontrustte burger

Enige onrust en onlustgevoelens bij het vernemen van de komst van honderden asielzoekers is niet vreemd, ook als die onrust achteraf niet terecht blijkt te zijn. De verontrustte burger is veelal niet degene die rellen veroorzaakt.

b) De relschoppende jongeren

Agentje pesten; afkeuringswaardig maar ook iets traditioneels. Door de hedendaagse onderlinge snelle communicatie van jongeren is het aantal, vergeleken met tien jaar terug, enorm gegroeid. Ook het gooien van vuurwerk en het rechtstreeks, soms zelfs met wapens, aanvallen van agenten en ambulance personeel is betrekkelijk nieuw.

c) De extreemrechtse politieke partijen en bewegingen

Of het nu gaat over asielzoekers, covid, klimaatmaatregelen of halvering van de veestapel, overal waar groepen burgers zich tegen keren, trachten deze bewegingen het protest over te nemen en te vergroten. Doel is het vertrouwen tussen overheid en burger af te breken, de democratie te ondermijnen en uiteindelijk een niet democratisch totalitair systeem te vestigen. Hitler en Mussolini kwamen daar heel ver mee. Nou verwacht ik dat het in het nuchtere Nederland niet zo ver zal komen, maar het is toch een trend die je in de gaten moet houden.

Nog een laatste voorbeeld van heel dicht bij mij, namelijk mijn eigen familie. Mijn zwager Piet van Veggel was in de jaren ‘80 burgemeester van het Brabantse dorp Sint Anthonis. Nou stond er in dat dorp een leegstaand klooster en de overheid had beslist dat dit klooster een goed onderkomen was voor asielzoekers. Zeker een kwart van het dorp in rep en roer. Zo maar een heleboel vreemde mannen, waar bleef de plattelandsrust in Sint Anthonis? Piet was voor en met een nipte meerderheid in de gemeenteraad werd de wens van de overheid vervuld. Kwade burgers scholden Piet uit. De NOS zond een item uit waarbij je ziet hoe een boze vrouw op uiterst felle manier reageert: “En hoe moet het nu met mijn dochters, hè? Zijn die nog wel veilig, hè!!??" En dat tientallen keren.

Tien jaar later, twintig jaar later, nooit wat crimineels of vrouwonvriendelijks gebeurd. Mannen zochten en vonden een baan, anderen waren verhuisd en een paar waren getrouwd met een Brabantse vrouw. Maar elke keer als een TV-zender een programma maakt over de geschiedenis van het asielgebeuren, dan beginnen ze bij Sint Anthonis omdat dat een van de eerste was. En uitgebreid wordt dan de scène vertoont waarbij de boze vrouw woedend ageert tegen mijn zwager. De arme vrouw schaamt zich ondertussen dood, want zij denkt zij er nu heel anders over.

Dus beste Nederlandse burger, enige onrust, oké, maar blijf er niet in hangen en laat je zeker niet meeslepen door extreemrechts.