Vergadering VN erkent trans-Atlantische slavernij als 'zwaarste misdaad tegen de menselijkheid'

De trans-Atlantische slavenhandel is de "ernstigste misdaad tegen de menselijkheid". Dat heeft een meerderheid van de deelnemende landen aan de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties besloten. Een resolutie met die strekking werd ingediend door Ghana en met 123 stemmen voor aangenomen. De VS, Israël en Argentinië stemden tegen de motie. 52 lidstaten, waaronder Nederland dat zich eeuwenlang schuldig heeft gemaakt aan het misdrijf, stemden tegen.

Tussen de vijftiende en de negentiende eeuw werden minstens 12,5 miljoen Afrikanen ontvoerd en verkocht. De gevolgen daarvan duren tot op de dag van vandaag voort.

NRC schrijft:

„De trans-Atlantische slavenhandel was een misdaad tegen de mensheid, die de kern van het menselijk bestaan aantastte, gezinnen verscheurde en gemeenschappen verwoestte”, aldus António Guterres, secretaris-generaal van de Verenigde Naties. De resolutie is niet juridisch bindend maar zet wel druk op landen om in gesprek te gaan over herstelbetalingen voor nazaten van tot slaaf gemaakten en het aanbieden van formele excuses. De Nederlandse regering bood in 2022 formele excuses aan voor de rol van de Nederlandse staat in het slavernijverleden. Vorig jaar stelde de Afrikaanse Unie, dat 55 lidstaten heeft, al een gezamenlijke visie op over hoe herstelbetalingen eruit zouden kunnen zien. Ook wordt opgeroepen tot de teruggave van roofkunst.

Westerse landen hebben met behulp van dit misdrijf enorme rijkdommen binnengeharkt waarvan tot op de dag van vandaag geprofiteerd wordt. Westerse landen voelen er weinig voor dat onrecht financieel te herstellen. Ook maken de VS en EU bezwaar tegen het rangschikken van misdaden tegen de menselijkheid op een schaal van ernstigheid. De EU vindt ook dat internationaal recht zich er niet voor leent met terugwerkende kracht te worden toegepast.

Experts wijzen er op dat het begrip 'misdaad tegen de menselijkheid' in de 19e eeuw werd opgevoerd in de strijd om de onmenselijke praktijken van de slavernij af te schaffen. Westerse landen spraken veelal van 'slavenhandel' wat de indruk wekte dat het ging om een reguliere manier van ondernemen. In werkelijkheid was het een vorm van georganiseerde misdaad, schrijft The Guardian. De krant citeert onder meer Panashe Chigumadzi, historicus en rapporteur voor het comité van deskundigen inzake herstelbetalingen voor slavernij, kolonialisme en apartheid van de Afrikaanse Unie (AU).

“Het AU-kader … stelt vast dat het begin van de handel in tot slaaf gemaakte Afrikanen tijdens het zogenaamde ‘tijdperk van de ontdekkingen’ de definitieve breuk in de wereldgeschiedenis vormde, die de overgang inluidde van lokale feodale regimes naar het moderne, op ras gebaseerde kapitalistische systeem,” zei ze. “Dit heeft de lotgevallen van alle volkeren wereldwijd structureel veranderd door middel van geracialiseerde regimes van arbeid, kapitaal, eigendom, territorium en soevereiniteit, die nog steeds de levensverhoudingen en het land waarop we leven bepalen.”

De historische erkenning van het leede en de pogingen om de schade te herstellen worden belemmerd door de opkomst van rechtse bewegingen in het Westen die de geschiedenis onder het tapijt willen vegen dan wel vanuit racistische opvattingen de gelijkheid van mensen ontkennen.