Vast in het systeem

Er zijn naar schatting 150.000 mensen in Nederland die onder het bestaansminimum leven terwijl ze recht hebben op hulp. Dat is geen kleine groep, dat is een stad vol mensen. En toch besluit het kabinet om het plan te schrappen om deze mensen actief te benaderen. Laat dat even landen.

We weten dat mensen vastlopen, we weten dat ze recht hebben op ondersteuning en toch kiezen we ervoor om ze niet op te zoeken.

Stel je voor dat het geld kost. 19 miljard naar de wapenindustrie kan blijkbaar gewoon, maar mensen helpen waar ze recht op hebben wordt ineens ingewikkeld. Dan laten we mensen maar wegzakken in armoede.

Dit is geen fout, ze doen dit expres en het is walgelijk. In het NRC-artikel wordt pijnlijk duidelijk hoe dit systeem werkt, of eigenlijk hoe het niet werkt. Mensen missen rechten waar ze aanspraak op maken omdat het systeem te ingewikkeld is gemaakt.

Dat zagen we ook bij het toeslagenschandaal. Tienduizenden ouders werden door de overheid zelf kapotgemaakt en als ze hun recht wilden halen stonden ze al 1-0 achter. Geen geld voor een advocaat, wel een overheid met eindeloze middelen.

Ze mochten hun eigen dossier niet eens zien. De overheid had alle macht. Niet alleen hun kinderen betaalden de prijs, hele gezinnen en families werden meegesleurd en kapotgeslagen. Dat is geen recht voor iedereen, dat is klassenjustitie.

Het systeem werkt voor wie het snapt, voor wie de taal spreekt, voor wie de weg kent en voor wie geld en macht heeft. Voor de top is het zacht, voor de rest werkt het systeem keihard tegen je.

Ik ken die realiteit van binnenuit. Toen ik opgroeide in de jeugdzorg had ik geen idee waar ik recht op had. Wat ik wel voelde was het onrecht. Vast in het systeem, kind van het systeem, overgeleverd aan het systeem en dat systeem werkt niet voor mensen zoals ik toen was.

We noemen het een verzorgingsstaat, maar voor veel mensen voelt het allang niet meer zo. Het systeem is zo ingewikkeld geworden dat gemeenten juristen nodig hebben om het uit te leggen en dan verwachten we dat mensen die al jaren in armoede leven zelf hun weg wel vinden.

Toen ik deur aan deur ging, sprak ik veel mensen. En ik merkte nog iets anders. Het probleem is niet alleen dat het ingewikkeld is, mensen zijn vooral het vertrouwen kwijt. “Ik vertrouw de overheid niet.” En geef ze eens ongelijk.

Vertrouwen win je niet met nog meer regels of loketten. Vertrouwen moet je terugverdienen. En dat begint met eropaf gaan. Naar mensen toe, durven luisteren, durven leren van wat zij zeggen, echt luisteren. En ja, ook durven toegeven als het fout zit.

Juist daarom is eropaf gaan zo belangrijk. Niet wachten maar mensen opzoeken, luisteren, zien wat er speelt en zorgen dat mensen krijgen waar ze recht op hebben.

Als we dat vertrouwen echt willen terugverdienen, moeten we af van de oude politiek. Van gevestigde partijen die verkiezingen gebruiken als marketingtruc en daarna, zodra ze aan de macht zijn, mensen weer de ellende in drukken.

Maar in plaats daarvan trekken we ons terug achter regels en loketten en noemen we dat beleid. Ingewikkelde stukken op papier, vol met valkuilen waar mensen in verdwalen. En mensen actief wijzen op hun rechten en geven waar ze recht op hebben? Blijkbaar is dát ineens te moeilijk.

En dus wordt het plan geschrapt. VVD, CDA en D66 moeten zich hier echt kapot voor schamen. Dit is een onmenselijke shitshow.