Sfeerfoto van Joop
Joop
Joop

Jesse Klaver wil met links blok Nederland gaan verbouwen

Een heldere linkse agenda moet de kiezer overtuigen van een betere toekomst
Joop

Van vliegschaamte tot green washing, ligt klimaatverantwoordelijkheid bij de staat, burgers, of bedrijven?

  •  
14-07-2022
  •  
leestijd 3 minuten
  •  
1257 keer bekeken
  •  
15351135847_172a66ae55_5k

© cc-foto: NASA

Jullie, ik, wij - de consument - worden dagelijks herinnerd aan het feit dat wij ecologisch verantwoorde beslissingen moet nemen. Deze sociale druk creëert onderlinge irritatie en zelfs doelbewuste ongehoorzaamheid of vervreemding van de klimaatverantwoordelijkheid. Gelijktijdig zijn we ons allen bewust van een afbrokkelend klimaat, met alle gevolgen van dien. 

Burgers worden ondergesneeuwd met advertenties van <i>soapbars</i> in recyclebare aluminiumbakjes ter vervanging van reguliere plastic shampooflessen, vlees eten is een taboe, vliegschaamte een gevestigde emotie, en heb je al vernomen hoe ecologisch vernietigend jouw avocado-toast is? Onder het avondeten terwijl het biefstukje wordt geserveerd komt de vraag op: “Zou jij nog wel kinderen op deze aarde willen zetten?”

Deze oneindige, onzekere maar ook niet grijpbare klimaatverantwoordelijkheid resulteert in een soort existentiële onmacht. Daarmee wordt dan ook alle maatschappelijke dwang graag weggelachen, in de poging om de last van ons onethisch bestaan te verwaarlozen. 

Alhoewel, snoepreisjes worden door de vingers gezien. En tegelijkertijd, waarom is vliegen dan zo ongelofelijk goedkoop in vergelijking met alternatieve vormen van reizen? Of de verantwoordelijkheid nou bij de burger of het bedrijf ligt, is eveneens ongrijpbaar. Toch zijn slechts 100 bedrijven verantwoordelijk voor meer dan 70% van de wereldwijde uitstoot sinds 1988. Maar dit heeft ook zijn kanttekeningen, want het kapitalistische marktgestel is ingericht op vraag en aanbod. Zolang de consument ecologisch onverantwoord blijft, doen bedrijven leuk mee. 

Tegelijkertijd misbruiken bedrijven de groene schaamte van het individu om meer zogenaamd ethische verantwoordelijke producten te verkopen. De consument, trots op zijn groene keuze en voornamelijk zelfbewust, vergeet het desbetreffende bedrijf op zijn morele plicht te wijzen. Maar blijken dan alle verantwoordelijkheden, zowel voor de aankopen als het aanspreken van bedrijven, te liggen bij de burger? De individualisatie van de klimaatverantwoordelijkheid komt bedrijven wederom ten goede. 

Gelijktijdig zijn vervuilende producten vaak goedkoper dan de duurzame variant, waardoor sommige mensen financieel gezien niet in staat zijn om ecologisch verantwoordelijk te zijn. Ecologisch verantwoordelijk kunnen zijn is afhankelijk van de mate dat je in een geprivilegieerde positie bevindt om zulke keuzes te kunnen maken. Kijkend naar winsthongerige en belastingontwijkende bedrijven die deze morele kruistocht ontvluchtte, wordt de individualisatie van klimaatverantwoordelijkheid nog tegenstrijdiger.

Inactief of ongehoorzaam worden door sociale druk is het meest onproductieve wat men kan doen. Dit betekent echter niet dat massaal veganistisch worden, de auto verkopen en de buren aanspreken noodzakelijk is. Uiteindelijk gaat het er om het ‘groene’ bewustzijn te vergroten: dit betekent nieuws over klimaatakkoorden en keerpunten in het ecologisch debat niet vermijden maar advertenties van zogeheten duurzame producten wel. Eens in gesprek gaan met de demonstrant van Extinction Rebellion of het bijwonen van een klimaatmars kan erg waardevol zijn. Net zoals het bewustzijn vergroten over de scheve verdeling van de klimaatverantwoordelijkheid en groen handelen op de momenten die ertoe doen, zoals in de stembus. 

Het allesomvattende en globale karakter van de klimaatcrisis zorgt ervoor dat de morele verantwoordelijkheid voor het terugdringen van uitstoot niet iets is dat is weggelegd voor een specifieke partij. De staat, de markt en het individu zijn alle drie dragers van deze morele plicht. De baanbrekende Urgenda-rechtszaak heeft Shell terechtgewezen en daarmee wettelijk verplicht om verantwoordelijkheid te nemen voor het terugdringen van zijn uitstoot. Dat zijn de uiteindelijke vonnissen die uitspraken als ‘alle kleine beetje helpen’ volledig tenietdoen.  

Het lijkt alsof in de klimaatcrisis de verantwoordelijkheid van links naar rechts wordt geschoven en dat dit wederkerig spelletje de ruimte verdringt voor het daadwerkelijk nemen van verantwoordelijkheid. Uiteindelijk wordt het individu dagelijks bewust gemaakt van zijn ecologisch onverantwoorde gedrag, ofwel in de supermarkt, ofwel door de buurman. Bedrijven lijken er goed vanaf te komen. Kijkend naar de hoofd-uitstoters wereldwijd, is er een meer representatieve balans van de op ons drukkende klimaatverantwoordelijkheid op zijn plaats. Een die de burger beschermt tegen onredelijke verwachtingen en/of onderling moreel haantjesgedrag; Een die de bedrijven flink onder de loep te neemt. Alleen zo kan de gedeelde klimaatverantwoordelijkheid zijn vruchten afwerpen. 

cc-foto: NASA

Praat mee

Heb je een vraag, suggestie of wil je gewoon iets kwijt? Dat kan hier. Lees onze spelregels.

avatar

Reacties (25)

Minoes&tuin
Minoes&tuin16 jul. 2022 - 8:33

Mensen zijn , buiten hun eigen gedrag om, natuurlijk indirect ook verantwoordelijk voor de partijen die ze kiezen. Voor de regering.

thjst
thjst16 jul. 2022 - 7:44

Inderdaad; als de burgers besluiten niets te kopen kan het bedrijfsleven hoog of laag springen, maar dan gebeurd er niets. Dat wil zeggen dat we de burgers, als eindconsumenten, bewust moeten maken van hun gedrag. Schiphol en andere vlieghavens bestaan alleen maar omdat burgers daar (massaal) gebruik van maken. Door de overheid wordt daar op ingesprongen door geen belasting te heffen op de brandstof van vliegtuigen en wel BTW te heffen op de elektriciteit die treinen gebruiken. De overheid is niet geïnteresseerd in luchtvervuiling, laat staan in het klimaat. Primair is de overheid gericht op werkgelegenheid. Dat is nu zo en ook in het verleden. Hoe en met welke gevolgen die werkgelegenheid tot stand komt interesseert de overheid en de burger geen biet. Ook is de burger alleen geïnteresseerd in eigen belang. Uitzonderingen daargelaten. Dat is maar gelukkig want zij, de witte raven, kunnen de burgers en de overheden een spiegel voorhouden. Ik laat het bedrijfsleven hier bewust buiten, omdat zij een afgeleide zijn van het gedrag van burgers en overheden. En dat is geen liberaal praatje, want zelf ban ik sinds jaar en dag socialist en 71 jaar.

Gio Servas
Gio Servas16 jul. 2022 - 5:15

Overheid, bedrijven, burger. Je moet als burger werken en om te kunnen werken moet je naar je werk kunnen, als de overheid het bedrijfsleven niet dwingt betaalbare mogelijkheden hiervoor aan te bieden, dan kom je als burger niet ver. Je moet als burger ook eten en het is tegenwoordig zo dat je extra moet betalen om geen vergif te eten en om duurzaam te kunnen eten. Echter word je als burger zo uitgeknepen door de overheid dat je die keuzes niet hebt. Zolang de prijzen van duurzaam, gifvrij eten hoog zijn en de overheid je blijft uitknijpen, zal er niet veel veranderen. Wat is de oplossing van de overheid, zij zorgt er niet voor dat duurzaam reizen en voeding goedkoper wordt zodat iedereen dat kan betalen, zij zorgt ervoor dat het reizen en de voeding die de burger nu nog wel kan betalen duurder wordt, waardoor het leven helemaal onbetaalbaar wordt.

onyxcumulus
onyxcumulus16 jul. 2022 - 5:11

##...ligt klimaatverantwoordelijkheid bij de staat, burgers, of bedrijven?"" Bij alle drie?! Of trap ik nu een deur open?

Oki Doki
Oki Doki15 jul. 2022 - 21:16

Walrussen planten zich normaal gesproken voort op grote ijsschotsen. Het ijs is er niet meer en dus worden ze gedwongen om rotsachtig land te beklimmen om zich voort te kunnen planten. Ze gaan best hoog en vallen massaal naar beneden, te pletter op de rotsen. Echt afschuwelijk om te zien, walgelijk dat mensen dit veroorzaken en dit is niet de enige diersoort dat zo in de problemen komt, er zijn er velen meer. Ik voel me wel verantwoordelijk en ga minder vlees eten en neem in de plaats van vlees een plantaardige eiwitshake met notensiroop. Reizen doe ik al lang niet meer natuurlijk en zeker niet naar de andere kant van de wereld.

spelregeltoerist2
spelregeltoerist215 jul. 2022 - 10:34

Iemand als Rob Jetten of Jesse Klaver zou zich werkelijk dood moeten schamen dat er maar één kilometer wordt gevlogen. Ik vlieg al zeker tien jaar niet meer.

3 Reacties
vdbemt
vdbemt15 jul. 2022 - 21:10

Ik vind ook dat er minder moet worden gevlogen. Maar ik heb er totaal geen zicht op, of Jetten en Klaver zich aan vliegen te buiten gaan. Ik wed jij ook niet. Je doet een boude uitspraak.

Zandb
Zandb16 jul. 2022 - 6:37

spelregeltoerist U vindt dat Rob Jetten het vliegen onder alle omstandigheden moet verbieden? Serieus? Daar hebt u dan zeker wel heel erg lang over nagedacht en daar kunt u natuurlijk zeeën van sterke argumenten voor aanvoeren.

Gnoom
Gnoom16 jul. 2022 - 13:01

Rob Jetten vliegt de hele wereld over, dat is vrij makkelijk op te zoeken, persoonlijk vind ik dat niet zo erg. Wat ik wel erg vind is dat hij ons aanspoort om vooral voor bestemmingen binnen Europa de trein te nemen terwijl hij zelf, voor een conferentie, naar Parijs vliegt in een half lege Boeing 737 (PH-GOV).

Pietje Puk139
Pietje Puk13915 jul. 2022 - 8:10

Inderdaad, een maatschappij bestaat uit burgers, overheid en ondernemingen. De ondernemingen zijn maar op 1 ding gericht. GELD. De problemen die zij daarbij veroorzaken, interesseren de ondernemers helemaal niets. Dus een onderneming op haar verantwoordelijkheid wijzen is nutteloos. De burger staat hierbij machteloos. Hij heeft niet de macht om het bedrijfsleven aan te pakken. Maar de overheid heeft dat WEL. De regering kan wetten maken, die handhaven en boetes of gevangenisstraf opleggen. Maar de bevolking stemt massaal op liberale partijen. Liberalisme is gebaseerd op de gedachte dat de overheid zich niet mag bemoeien met het bedrijfsleven, zodat de ondernemers zich volledig kunnen richten op het zoveel mogelijk uitbuiten van mens, dier, natuur en milieu. Moraal van dit verhaal: Je kunt niet eerst VVD (of 1 van die andere 14 liberale partijen) stemmen en vervolgens eisen dat de regering iets doet voor burgers, dieren, milieu of natuur.

1 Reactie
oliemannetje
oliemannetje15 jul. 2022 - 14:24

Inderdaad, een maatschappij bestaat uit burgers, overheid en ondernemingen. Burgers zijn maar op 1 ding gericht. CONSUMEREN. De problemen die zij daarbij veroorzaken, interesseren de burgers helemaal niets. Dus burgers op hun verantwoordelijkheid wijzen is nutteloos. Inderdaad, een maatschappij bestaat uit burgers, overheid en ondernemingen. De overheid zijn maar op 1 ding gericht. CONTROLE. De problemen die zij daarbij veroorzaken, interesseren de overheid helemaal niets. Dus de overheid op haar verantwoordelijkheid wijzen is nutteloos.

pahan
pahan15 jul. 2022 - 5:49

“Zou jij nog wel kinderen op deze aarde willen zetten?” Het antwoord op die vraag is vrij simpel te zien in de explosieve bevolkingsgroei. Die massa moet gevoed worden, wil het warm hebben en wil een dak boven het hoofd. Desnoods jouw dak. Urgenda legde op een geweldige manier het inhoudsloze politieke groene vinkje bloot. Alles beloven terwijl je weet dat het onderliggende probleem niet aangepakt kan worden. De wereld brandt, en de wereldbevolking onderbreekt het vioolspelen uitsluitend voor een zweterig potje intimiteit om zich ongebreideld te kunnen blijven voortplanten.

Doomsdayshaman
Doomsdayshaman15 jul. 2022 - 5:32

Hoe ziet een afbrokkelend klimaat uit?? Al zouden alle mensen state pede uitsterven, dan nog veranderd het klimaat bij voortduring. Adaptatie is het toverwoord.

3 Reacties
Pietje Puk139
Pietje Puk13915 jul. 2022 - 8:04

Typisch liberaal gedachtegoed: vooral niets doen om de ramp te voorkomen. Het toverwoord is waterstof. Alles dat nu draait op fossiel, kan ook draaien op waterstof. Waterstof kun je maken van zeewater. Daarvoor is veel energie nodig. In de Sahara woestijn schijnt de zon meer energie op de aarde dan wij wereldwijd nodig hebben. En begin nou eindelijk eens met het wereldwijd uitdelen van gratis anticonceptie.

TheunT
TheunT15 jul. 2022 - 12:57

Waterstof, met waterdamp, wat ook een broeikasgas is. Het zou me niet verbazen als dat niet goed uit gaat pakken...

Zandb
Zandb16 jul. 2022 - 6:40

Doomsdayshaman U kunt inderdaad gerust zijn: inderdaad maakt het helemaal niet uit of je wat doet of niet; iets zal veranderen.

JasDon
JasDon14 jul. 2022 - 21:18

Maak vliegen ontiegelijk duur en zet mensen op vliegkilometer rantsoen en maak treinreizen ontiegelijk interessant en wat goedkoper. In weinig tijd heb je tonnen aan CO2 bespaard. Owja, verbied gewoon privéjets en onnodige zakelijke en ambtelijke reizen.

2 Reacties
Pietje Puk139
Pietje Puk13915 jul. 2022 - 8:02

Een nachtwakersstaat is een staat waarin de regering alleen voor politie en leger zorgt. Het idee van een nachtwakersstaat wordt aangehangen door liberale politici en minaristen. Moet ik nog meer uitleggen, JasDon?

JasDon
JasDon15 jul. 2022 - 10:34

PP, mag je best doen zolang het maar on topic is.

Mokker
Mokker14 jul. 2022 - 19:52

De burgers natuurlijk, bedrijven produceren niet als de burger niks koopt, en nog belangrijker: de burger produceert nakomelingen.

5 Reacties
vdbemt
vdbemt14 jul. 2022 - 22:16

Nee. Als de burger niets koopt, heeft produceren geen zin. Een deel van het probleem is echter, dat het bedrijven heel goed lukt de burger ertoe te bewegen iets te kopen. Zelfs iets dat ze niet eens nodighebben. Dat heet: een product pushen. En dat doen die bedrijven heel bewust. En dat lukt vaak omdat veel burgers niet altijd bewust koopgedrag hebben. Kortom: bedrijven hebben een grote verantwoordelijkheid.

EenMening3
EenMening314 jul. 2022 - 22:48

Inderdaad, door bedrijven de schuld te geven van de klimaatcrisis, proberen sommige burgers onder hun verantwoordelijk uit te komen.

Zandb
Zandb15 jul. 2022 - 5:48

Maar dit is toch ook "natuurlijk": Wat bedrijven niet produceren, kunnen burgers niet kopen.

r v b
r v b15 jul. 2022 - 6:54

de burger vraagt niet om vervuiling, dat doen de bedrijven uit eigen beweging. Het is vreemd om bedrijven niet verantwoordelijk te houden voor hun eigen keuzes.

Minoes&tuin
Minoes&tuin16 jul. 2022 - 8:37

Er wordt geproduceerd voordat mensen het kopen.