Van Holocaust tot Gaza Genocide: Europa heeft niets geleerd

“De genocide in Gaza is de eerste genocide sinds 1945 die openlijk door het Westen wordt ondersteund; het is een unieke genocide, uniek aan Gaza is de straffeloosheid,” aldus de Israëlische historicus en genocidewetenschapper Omer Bartow in een door Arnon Grunberg afgenomen interview in Trouw.

Met dank aan de Amsterdamse Zuidas was Nederland in 2023 met ruim 49 miljard euro nominaal de grootste investeerder in Israël, zo schreef De Volkskrant vorig jaar naar aanleiding van een analyse van de Stichting Onderzoek Multinationale Ondernemingen (Somo). Er is nog geen enkel signaal dat erop wijst dat Nederland drie jaar later die gigantische investeringen substantieel heeft afgebouwd.

Zelfs al leveren we nauwelijks wapens, dan nog is ons land als grootste investeerder in Israëls (oorlogs)economie indirect medeplichtig aan de genocidale misdaden van dat land. Wanneer Omer Bartow zijn afschuw uitspreekt over het feit dat de genocide in Gaza de eerste genocide is die openlijk door het Westen wordt gesteund, dan geldt die uitgesproken afschuw dus nadrukkelijk óók voor Nederland. En dus ook voor het kabinet-Jetten.

Ik heb de afgelopen jaren veel over Israël/Palestina geschreven. Stapsgewijs zag ik daarbij hoe de publieke opinie over Israël omsloeg. Hoewel mediaredacties als die van de Telegraaf met het copy/pasten van Israëls hasbara consequent blijven weigeren hun journalistieke vak uit te oefenen, bleken de beelden die we via onze socials binnenkregen vele malen overtuigender. De horror van Israëls barbaarse misdaden noopten steeds meer mensen ertoe zich te gaan verdiepen in de Israëlisch/Palestijnse historie. Zij werden zich daarmee voor het eerst in hun leven bewust van het grote onrecht dat het Palestijnse volk werd aangedaan en de kwalijke rol die Europa daarin heeft gespeeld. Een geschiedenis die veel van onze mediaredacties decennialang knap voor ons verborgen hebben weten te houden, al dan niet uit angst voor beschuldigingen van antisemitisme.

Mijn ‘waarheid’ is niet de ‘waarheid’ van een ander
Mijn bewustzijn over het onrecht dat het Palestijnse volk is aangedaan, begon toen ik als student in Londen verbleef. Bij de familie van een Iraanse klasgenoot keek ik naar een speelfilm over de kaping van een Air France vlucht van Tel Aviv naar Parijs. Tijdens een tussenlanding in Athene kwamen Palestijnse en Duitse kapers aan boord en dwongen de gezagvoerder koers te zetten naar het Oegandese Entebbe. Hun doel: de vrijlating van tientallen door Israël gevangengenomen Palestijnen. Nadat de meeste niet-Israëlische gegijzelden op de Oegandese luchthaven waren vrijgelaten, werden de meeste van de ruim honderd overgebleven gijzelaars door een Israëlische militaire operatie bevrijd. Wel kwamen er door het ontstane vuurgevecht enkele gegijzelden om het leven.

Als vanzelfsprekend steunde ik de Israëlische bevrijdingsactie. Maar tot mijn verbazing gold dat níet voor mijn medekijkers. Zij keken met héél andere ogen naar dezélfde speelfilm.

Voor mij was dat het startpunt van een bewustwordingsproces dat me langzaam maar zeker deed realiseren dat de ‘waarheid’ die ik van huis uit had meegekregen niet dezelfde ‘waarheid’ is als die van mensen die in andere delen van de wereld waren opgegroeid. De ene mens is daarmee niet slechter of beter dan de ander, maar het perspectief van waaruit wij hebben geleerd naar de eigen werkelijkheid en de wereld om ons heen te kijken verschilt fors van het perspectief van mensen die elders zijn opgegroeid.

Zelf ben ik opgegroeid in een gezin waarin de verschrikkingen van de Tweede Wereldoorlog top-of-mind waren. Mijn beide ouders maakten het bombardement op Rotterdam mee. Het ouderlijk huis van mijn vader werd tijdens het bombardement van 14 mei 1940 vernietigd. Zowel de vernietiging van het Rotterdamse stadscentrum als de hongerwinter waren traumatische gebeurtenissen voor mijn ouders, ervaringen die mijn vader later in tientallen boeken van zich af heeft proberen te schrijven.

Dat ik de verschrikkingen van de Tweede Wereldoorlog, de Holocaust én sympathie voor Israël van kinds af aan meekreeg, kan dan ook geen verrassing zijn. Wie wil weten vanuit welke perspectieven er tientallen jaren geleden over Israël werd bericht, kan sinds deze week graven in het rijke online archief van Beeld en Geluid. Zo zien we in de video Sympathiebetoging met Israël in Oude Rai vanaf minuut 16.43 hoe Joop den Uyl - een van de toenmalige helden van mijn vader én de man naar wie opinieplatform Joop is vernoemd - met de van hem bekende bevlogenheid vól op het orgel ging vóór Israël. Dát was destijds het perspectief van de meeste mensen die uit een rood nest kwamen en zich nu eenmaal vaak solidair toonden met onderdrukte volkeren. Het was dan ook logisch dat links Nederland opkwam voor joodse Europeanen die de Holocaust hadden overleefd.

Dat het échte verhaal over Israël/Palestina vrijwel afwezig was in de Nederlandse media, speelde uiteraard een grote rol in de sympathie die er was ten aanzien van Israël. Pas in recentere jaren is het beeld over Israël ook bij mijn ouders gaan kantelen, waarbij de zware kritiek van mijn in november 2023 overleden vader zich aanvankelijk vooral richtte op de regering-Netanyahu.

Wel WO2-verhalen, geen Nakba-verhalen
Hoewel mijn perspectief op de wereld in de loop der jaren forse veranderingen heeft ondergaan, blijf ik nog regelmatig naar films, series en documentaires over de Tweede Wereldoorlog en Jodenvervolging kijken. Ik heb dat van huis uit meegekregen en de verhalen blijven me ráken. Zo beschouw ik de tv-serie over de Joodse Raad als een van de beste Nederlandse series van de laatste jaren. En nog vorige week zag ik op Netflix ‘Den Svenska Länken’ over de Zweedse ambtenaar die tijdens de Tweede Wereldoorlog duizenden joden wist te redden.

Dat er zóveel films en documentaires over de Tweede Wereldoorlog en Jodenvervolging zijn gemaakt tegenover zó weinig over de Nakba en de Palestijnse geschiedenis, is uiteraard kenmerkend voor de verhalen waarmee we door de jaren heen geconfronteerd móesten worden, tegenover de verhalen waarmee we door de jaren heen niet geconfronteerd móchten worden. En hoewel de publieke opinie inmiddels fors is omgeslagen en binnen de NPO onder meer programmamaker Nadia Moussaid nadrukkelijk andere geluiden laat horen, is het op hoofdlijnen nog voorzichtigheid troef. Zo mogen van het Nationaal Comité 4 en 5 mei de verhalen van de slachtoffers van de slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog simpelweg níet worden verteld, terwijl er toch echt een rechte lijn is van de Holocaust naar de Gaza Genocide. In Nederland is er dan misschien geen sprake van een door de overheid opgelegde censuur, er is voor een fors deel wél sprake van zelfcensuur door en via mensen met invloedrijke posities in onze samenleving.  

Wie mocht denken dat de actualiteit van dit moment er nu eindelijk eens toe zou leiden dat talkshowhosts als Eva Jinek en Jeroen Pauw de verschrikkingen van de Nakba zouden behandelen, kwam ook dit jaar weer bedrogen uit. De Palestijnse catastrofe begon in 1947 en loopt tot de dag van vandaag door. Daar waar bij Eva en Jeroen antisemitisme terecht hoog op de agenda staat, wordt over de verschrikkelijke verhalen van de slachtoffers van de slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog meestal gezwegen. Wat dat aangaat zijn de programma’s van Eva, Jeroen en andere talkshowhosts een soort Telegraaf Light. Er zijn gewoon verhalen die ze blijkbaar niet mógen vertellen.

Waarom leg ik toch zo vaak de nadruk op onze talkshows?
In een democratische rechtsstaat als de onze spelen media een essentiële rol in het controleren van de macht. Maar waar het gaat om enkele van de grootste misdaden tegen de menselijkheid, zijn het juist veel van onze mediaredacties die nadrukkelijk falen. Met een hoofdrol voor onze talkshows, die vaak méér dan veel andere mediaredacties invloed hebben op het regeringsbeleid. Met scherpe ondervragingen zijn zij als geen ander in staat zware druk op regering en parlement uit te oefenen met als doel zich te houden aan artikel 1 van de Convention on the Prevention and Punishment of the Crime of Genocide dat Nederland verplicht alles in het werk te stellen om genocide te helpen voorkomen, beëindigen en bestraffen. Maar als ‘s werelds grootste investeerder in Israëls (genocidale oorlogs)economie doet Nederland precies het tegenovergestelde! Nederland investeert zelfs fors méér in Israëls economie dan de Verenigde Staten.

De vraag die ik me daarbij voortdurend stel: denk je nu werkelijk dat Eva en Jeroen ook zouden blijven zwijgen wanneer níet tienduizenden Palestijnse kinderen en baby’s doelbewust en doelgericht zouden zijn afgeslacht, maar tienduizenden jóódse kinderen en baby’s? We kennen allemaal het antwoord. En de conclusie die we daaruit helaas móeten trekken is dat onze talkshows, net als Israël, de slachtoffers van de slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog blijkbaar als mindere mensen beschouwt met wiens lijden we weinig empathie hoeven te hebben. Want het gaat in onze talkshows weliswaar geregeld over kille militaire strategieën, maar zelden over de mensonterende ervaringen van de slachtoffers van de slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog.     

Sinds het zogenaamde ‘vredesplan’ van Donald Trump gaan Israëls horrordaden gestaag door. En Zuid-Libanon ondergaat inmiddels een vergelijkbaar lot. Moorden op artsen, kinderen, journalisten, hele gezinnen. De totale vernietiging van Zuid-Libanon. Ook NOS en NTR kozen er met het uitzenden van Israëls politieke deelname aan het Eurovisie Songfestival voor indirect mee te werken aan het normaliseren van de barbaarsheid waarmee mensen, huizen, kerken, moskeeën, natuurgebieden en ander historisch erfgoed worden vernietigd.

Inmiddels heeft Israëls oorlogsmisdadiger en premier Netanyahu opdracht gegeven om het toch al bizar kleine woongebied van de Palestijnen in Gaza nog verder terug te dringen, waardoor maar liefst 70% van de Gazastrook verboden gebied dreigt te worden voor de Palestijnse bevolking. Bovendien gaf Netanyahu’s collega-crimineel en minister van Defensie Katz aan dat Palestijnen uit Gaza moeten worden aangemoedigd uit Palestina te vertrekken. Zoals we allemaal weten is het etnisch van Palestijnen zuiveren van Gaza het ultieme doel. Ondertussen is ook de politiek van etnische zuivering op de Westelijke Jordaanoever sterk geïntensiveerd, terwijl er weer een paar honderdduizend Libanese vluchtelingen bij het toch al bizar grote aantal van meer dan een miljoen kunnen worden opgeteld; het Israëlische leger is de in Libanon gelegen Litani-rivier overgestoken en wil Libanezen nu verder verdrijven tot boven de Zahrani-rivier.

Intergenerationele trauma’s
In de gesprekken die ik geregeld heb met de Rwandese vrouw die model stond voor Jenny Boots indrukwekkende foto Black girl with the pearl, geïnspireerd op Vermeers ‘Meisje met de parel’, gaat het geregeld over de vraag of intergenerationele trauma’s wél of níet bestaan en of dát een verklaring kan zijn voor Israëls gruweldaden. Zij denkt van wel. Mocht dat zo zijn, dan moeten we ons wel realiseren dat de uitwerking van een mogelijk intergenerationeel trauma bij ieder persoon anders is. Zo behoren burgers met een joodse achtergrond ook vaak tot de meest fanatieke strijders vóór de Palestijnse zaak, waaronder mensen (en hun nakomelingen) die de vernietigingskampen hebben overleefd. Dé jood, dé Israëliër en dé Palestijn bestaan niet.

Hoewel mijn Rwandese kennis vlak na de Rwandese genocide werd geboren, voelt het voor haar alsof ook zíj de genocide heeft overleefd. Nadat de schuilplaats van haar moeder in een kerk in Rwanda was ontdekt, moesten alle onderduikers zich in een rij opstellen. Vervolgens werden ze één voor één gedood. Maar omdat een van de daders haar moeder meende te herkennen, werd ze onverwachts uit de rij gehaald waardoor ze de genocide op het nippertje overleefde. Was dat niet gebeurd, dan hadden het Delftse Vermeercentrum en Schiedamse Stedelijk Museum vandaag geen ‘Black girl with the pearl’ in hun collectie gehad.   

Voor mijn kennis voelt de pijn van het Palestijnse volk als haar eigen pijn. En zij vraagt zich af of Israëls gruweldaden mede zijn te verklaren uit de intergenerationele trauma’s onder (een deel van) het joodse volk, een gevolg van de verschrikkingen van de Holocaust? Ook vraagt zij zich af welke verhalen, liedjes, kunstwerken, sportprestaties en zakelijke successen de komende jaren nooit meer kunnen worden verteld, gemaakt en behaald, omdat al die talentvolle Palestijnen door Israël zijn uitgemoord.

In het stellen van deze vragen zit ook een oproep naar de Nederlandse en andere Europese regeringen. Want de kans dat Israël zónder de door witte Europeanen gepleegde Holocaust zou zijn gesticht, acht ik ondanks de Balfour-verklaring klein. De Holocaust bleek uiteindelijk de katalysator die de stichting van Israël en de daaruit voortkomende misdaden tegen het Palestijnse volk in een stroomversnelling bracht.

Europa was verantwoordelijk voor de Holocaust. Europa was de drijvende kracht achter zowel de Jodenvervolging als de stichting van de staat Israël. Europa was en is daarmee de drijvende kracht achter de vernietiging van Palestijns en Libanees leven plus Palestijns en Libanees cultureel erfgoed. Als we de meerderheid van Europa niet meekrijgen, dan moeten landen als Nederland, Spanje, Ierland en andere landen die in het nemen van maatregelen veel verder zeggen te willen gaan dan de EU-meerderheid, maar gezámenlijk tot sancties overgaan en zich daarmee wél houden aan artikel 1 van het Genocideverdrag. Langer wachten is totaal onverantwoord.

Al in juni vorig jaar schreef ik dat de Israëlische onderzoeker Nurit Peled-Elhanan jarenlang Israëlische schoolboeken heeft bestudeerd en daarin niet alleen racisme aantrof, maar meer nog, een racisme dat jonge Israëliërs voorbereidt op hun verplichte militaire dienst: “Het doden van Palestijnen in 1948 wordt in schoolboeken afgeschilderd als iets dat noodzakelijk was voor het voortbestaan van de Joodse Natiestaat. De bloedbaden worden niet ontkend, maar voorgesteld als iets dat op de lange termijn goed was.”

Decennialang antisemitisme onder witte Europeanen culmineerde in de Holocaust. Decennialang van anti-Palestijns racisme in Israël culmineerde in de Gaza Genocide. Volgens Omer Bartow was de Holocaust uniek vanwege de vernietigingskampen en is de Gaza Genocide uniek vanwege de straffeloosheid.

Als het kabinet-Jetten nu eindelijk eens het lef heeft om namens Nederland paal en perk te stellen aan die straffeloosheid, kan het de meerderheid van de Tweede Kamer waarschijnlijk achter zich krijgen.