
Donald Trump heeft een uur aan de telefoon gezeten met de Russische heerser Vladimir Poetin. De Amerikaan is daarbij opnieuw ingepakt door de sterke man van het Kremlin. Trump heeft beloofd dat hij sommige sancties tegen Moskou zal versoepelen in ruil voor hulp in de oorlog tegen Iran. Rusland is overigens een bondgenoot van dat laatste land.
Het gesprek was het eerste tussen de twee leiders sinds de Amerikaanse en Israëlische aanvallen op Iran, die een conflict ontketenden waardoor de wereldwijde energieprijzen de hoogte in schoten. Trump zei dat ze zowel de oorlog in Oekraïne als het conflict in het Midden-Oosten bespraken tijdens een "zeer goed gesprek". Hij zei dat ze een "positief" gesprek hadden over het Europese conflict, ondanks wat hij "enorme haat" noemde tussen Poetin en de Oekraïense president Volodymyr Zelensky. Trump zei dat Poetin hulp aanbood om de oorlog met Iran snel via diplomatieke weg te beëindigen. "Ik zei: 'Je zou nuttiger kunnen zijn door de oorlog tussen Oekraïne en Rusland te beëindigen. Dat zou nuttiger zijn'", vertelde Trump aan journalisten.
De nieuwssite Politico meldt dat Poetin vooralsnog de grote winnaar is van de nieuwste oorlog die Trump is gestarrt. Rusland verkeert economisch aan de rand van de afgrond maar nu de sancties verlicht worden kan het weer olie gaan verkopen tegen extreem hoge prijzen:
Toen vielen Israël en de VS Iran aan. Terwijl Teheran terugsloeg en het conflict uitmondde in een regionale oorlog, kwam de scheepvaart door de Straat van Hormuz stil te liggen, waardoor de olieprijzen omhoogschoten. "Plotseling kreeg Moskou dit geschenk", zei Vladimir Milov, een voormalig onderminister van Energie die in ballingschap een Kremlin-criticus is geworden. "Ze hadden hun reddingslijn." Tegenwoordig, zei hij, zijn Russische functionarissen "heel erg blij". In plaats van met korting te verkopen vanwege westerse sancties, kan Russische ruwe olie nu een premiumprijs opleveren, omdat de belangrijkste afnemers - India en China - zich haasten om voorraden veilig te stellen. Bovendien zullen ze de zegen van Washington hebben.
Een extra meevaller voor Rusland is dat de Amerikanen in hoog tempo hun wapenvoorraad aan het opmaken zijn waardoor de leveranties aan het door Rusland belegerde Oekraïne verminderen.
Zoals gebruikelijk sinds het aantreden van Trump spreken de berichten en verklaringen uit Washington elkaar tegen. Tegenover omroep CBS verklaarde Trump: "Ik denk dat de oorlog zo goed als voorbij is." En tegen Republikeinse politici zei hij: "We hebben al op veel manieren gewonnen, maar nog niet genoeg." Tegelijkertijd dreigt hij Iran met afschuwelijke aanvallen als het land de olietoevoer door de Straat van Hormuz blokkeert. Trump stelt dat een dergelijke stap zal leiden tot aanvallen die de wederopbouw van Iran "vrijwel onmogelijk" zouden maken, meldt DW News. "Dood, vuur en woede zullen over hen heersen," schreef de Amerikaanse president, toevoegend dat hij hoopte dat dit niet zou gebeuren.
In de VS slaat de minister van Oorlog, een officiële benaming die hij zelf bedacht heeft, voortdurend oorlogszuchtige taal uit die doet denken aan Hollywood en computer games. Voormalig tv-presentator Pete Hegseth zegt bijvoorbeeld over Iran: "We schoppen ze terwijl ze op de grond liggen, en zo hoort het ook.”
Er is een officiële video van het Witte Huis die in 42 seconden precies laat zien hoe de Amerikaanse minister van Oorlog in de wedstrijd staat. De titel: ‘Rechtvaardigheid op z’n Amerikaans’. We zien en horen een reeks citaten uit films als Iron Man, Gladiator, Braveheart, Top Gun en Superman, die de vastberadenheid en de hervonden kracht van Amerika moeten illustreren: ‘Daddy is home’, ‘Wat zouden we zijn zonder vrijheid?’, ‘Kracht en eer’, enzovoort. (....) Bij elk gewelddadig optreden van de overheid laat Hegseth luid en duidelijk weten dat hij dit van harte steunt. Toen de immigratiepolitie ICE in Minneapolis de demonstrant Alex Pretti doodde, sprak de minister onvoorwaardelijk zijn steun uit voor de troepen: „Jullie redden het land, die gekken op straat zijn een schande.”
Het cartooneske optreden roept grote weerstand op, onder meer onder veteranen. Het AD citeert een woordvoerder van een belangenorganisatie van oud-militairen:
„Hij presenteert zich als een soort tekenfilmheld, en praat zoals hij denkt dat een tough guy moet praten. Maar voor mij als veteraan, en voor vele anderen die hebben gevochten, klinkt hij als iemand die totaal onbekwaam is. Ik kan bijna niet uitdrukken hoe arrogant, lomp en hopeloos hij het Pentagon leidt. En ik kan bijna geen woorden vinden voor zijn zelfverheerlijking, die alleen maar kan worden vergeleken met zijn gebrek aan moreel besef.”
Ondertussen stuurt het Nederlandse kabinet het fregat Zr. Ms. Evertsen, uitgerust met geavanceerde luchtverdediging, naar het oorlogsgebied om het Franse vliegdekschip Charles de Gaulle te escorteren. Bij Nieuwsuur bezweert minister van Defensie dat het gaat om een "defensieve operatie" al kan Nederland nu doelwit worden van oorlogsgeweld "omdat we wel mee gaan doen".
De Fransen hebben heel andere plannen, schrijft NRC:
Deze maandag maakte de Franse president Macron duidelijk dat zijn plannen veel verder reiken dan de Middellandse Zee. Macron sprak van „een puur defensieve missie” voor het openen van de straat van Hormuz in de Perzische Golf nadat de „meest hete” fase van de oorlog tussen de VS, Israël en Iran zou zijn beëindigd. De Franse presentie, zo zei Macron, zou zich uitstrekken van de de oostelijke Middellandse Zee tot de EU-missie in de Rode Zee en de Perzische Golf. In totaal zet Frankrijk acht fregatten, twee helikopterplatforms en het vliegdekschip Charles de Gaulle in, aldus Macron.
Frankrijk lijkt de leiding te willen nemen in het presenteren van Europa als een separate militaire macht op het internationale slagveld in het Midden-Oosten.
Antonio Costa, voorzitter van de Europese Raad oftewel het hoogste bestuursorgaan van de EU waar alle regeringsleiders zitting in hebben, constateert dat Rusland de grote winnaar is van de nieuwste oorlog van Trump. Hij doelt daarbij op de militaire campagne tegen Iran, schrijft Politico.
De campagne, zo stelde hij, heeft de Russische oorlog in Oekraïne ten goede gekomen "door het internationaal recht te negeren", de energieprijzen op te drijven en militaire middelen af te leiden die anders naar Kiev gestuurd hadden kunnen worden. De olieprijzen schoten omhoog na de luchtaanvallen, waarbij ruwe olie eerder deze week kortstondig boven de 100 dollar per vat uitkwam. Analisten waarschuwden dat dit het Kremlin zou helpen om gaten in de oorlogsbegroting te dichten. De EU, vervolgde Costa, wil dat Iraniërs rechten en vrijheden krijgen, "maar vrijheid en mensenrechten kunnen niet worden bereikt met bommen. Alleen het internationaal recht kan ze waarborgen." In plaats daarvan, zei hij, moet de op regels gebaseerde internationale orde worden verdedigd en "schendingen van het internationaal recht mogen niet worden getolereerd, of het nu in Oekraïne, Groenland, Latijns-Amerika, Afrika, Gaza of het Midden-Oosten is."
Meld je hieronder gratis aan voor Joop NL. Iedere donderdag een selectie opvallende nieuwsverhalen, opinies en cartoons in je mailbox.