Sfeerfoto van Joop
Joop
Joop

Rutte negeerde archiefwet en wiste jarenlang elke dag sms’jes

Landsadvocaat: toestel premier had ruimte voor slechts 20 berichten
Joop

Tolereer de intoleranten

  •  
21-01-2012
  •  
leestijd 4 minuten
  •  
BNNVARA fallback image
Calimerogelovigen en seculiere zelfbeheersing
De afgelopen week discussieerden pers en politiek fel over Different, een orthodox-evangelische ‘hulporganisatie’ die homo’s wil ‘genezen’ (iets wat de organisatie nu opeens trouwens ontkent). Zorgverzekeraars zijn verplicht een behandeling van Different te betalen. Het is een goede zaak dat Minister van Volksgezondheid Edith Schippers meteen besloten heeft om een kritisch onderzoek in te stellen naar de praktijken van Different, hopelijk met als gevolg dat er een cent meer naar deze club gaat.
Over Different was er in Nederland een brede overeenstemming. VVD, PvdA, D66, GroenLinks en ook het CDA waren kritisch over de aanpak van Different. De ChristenUnie en de SGP  zagen dit echter anders. ChristenUnie-leider Arie Slob twitterde “Zie veel ophef over #different Organisatie die al jaren actief is. Mensen zijn vrij om daar voor te kiezen. Houden zo!” Kees van der Staaij reageerde ook middels dit medium, met de woorden: “Homoseksuele mensen die bewust kiezen voor begeleiding door Different verdienen onze steun.”
De woorden klinken vrijzinnige en seculiere mensen vreemd in de oren. Slob en Van der Staaij doen het voorkomen, dat mensen die voor Different kiezen, dit in alle vrijheid doen. De gedachte, dat een bepaalde streng-christelijke omgeving mensen in een keurslijf dwingt zodat ze niet mogen zijn wie ze zijn, komt niet in hun hoofden op. De ‘vrijheid’ waar Slob en Van der Staaij voor pleiten, is geen individuele vrijheid, maar vrijheid voor de groep. De groep moet alle vrijheid hebben om eigen regels te maken en te handhaven. De staat mag zich hier niet mee bemoeien, en moet de groepen het liefst ook financieel ondersteunen, ook als deze groepen discrimineren.
Calimerohouding Je kunt mensen niet dwingen om vrij en gelijk te zijn. De Amerikanen dachten in 2003 even democratie in Irak te brengen, maar kwamen van een koude kermis thuis. Ik denk dat al te veel druk op orthodox-christelijke (en orthodox-joodse en orthodox-islamitische) organisaties ook averechts werkt, omdat ze dan in hun schulp kruipen en radicaliseren. Wat je daarentegen wel kunt doen, is de misplaatste calimerohouding ontmaskeren.
Toen eind vorig jaar besloten werd, om een einde te maken aan de praktijk van de zogenoemde weigerambtenaar, klaagden ChristenUnie en SGP over de ‘seculiere intolerantie’. Dat de seculiere partijen van de weigerambtenaar af wilden, zou intolerant zijn en ingaan tegen de eeuwenoude traditie van het Nederlandse plooien en schikken. Het SGP-blad Zicht noemde D66 theocratisch, omdat de Democraten de publieke invloed van religie zoveel mogelijk wilden beperken. Gert Jan Segers van het Wetenschappelijk Instituut van de ChristenUnie ging in de Volkskrant van 10 juni 2011 nog een stapje, en vergeleek het secularisme met de fundamentalistische islam in het Midden-Oosten.  In Nederland was men nog niet zo ver als in Egypte, waar christenen tweederangs burgers waren, maar dit zou in de toekomst misschien/wellicht kunnen veranderen, zo was de gedachte.
Denkfout SGP en ChristenUnie maken echter een grote logische denkfout. Een bevestiging van een ontkenning is een ontkenning, terwijl een ontkenning van een ontkenning een bevestiging is. SGP en ChristenUnie zijn tolerant/begripvol tegenover intolerante praktijken (weigerambtenaren, het misbruik in de katholieke kerk, Different, het religiebeleid van de Hongaarse regering, de apartheidspolitiek van Israël en vroeger die van Zuid-Afrika), terwijl seculiere partijen hier grote moeite mee hebben. SGP en ChristenUnie zijn hier verdedigers van de intolerantie met een misplaatst beroep op de tolerantie, terwijl de seculiere partijen die voor de tolerantie opkomen zich hier geen onterecht schuldcomplex mogen laten aanpraten.
Toch roept het hypocriete beroep van SGP en ChristenUnie op de tolerantie een interessante vraag op: als je moeite hebt met intolerante praktijken van een bepaalde groep mensen, loop je dan niet het risico om zelf ook onverdraagzaam te worden?  Dat risico is er volgens mij zeker.
Je moet een onderscheid maken tussen de intolerante praktijken zelf, en de groep die ze bedrijft, hoe moeilijk dit soms misschien ook is. Vrouwenbesnijdenis mag nooit een reden zijn, om Somalische moslims weg te zetten als barbaren, of het verbod op inenting SGP’ers in Staphorst als achterlijke zwarte kousen. Een belangrijke reden waarom discussies vaak vastlopen en orthodox-religieuze groeperingen vervallen in een verongelijkte calimerohouding en als gevolg daarvan kunnen radicaliseren, is denk ik omdat dit onderscheid niet wordt gemaakt, of in ieder geval  niet scherp genoeg.
We kunnen niet kritisch genoeg over misstanden in streng-religieuze hoek zijn, maar dat mag nooit een excuus zijn om een antireligieuze agenda te voeren, tegen het persoonlijk geloof van mensen op zich.
Om calimerogelovigen van hun syndroom af te helpen, is een seculiere zelfbeheersing noodzakelijk.
Ewout Klei is voorzitter van Thema-afdeling Levensbeschouwing en Religie van D66. Dit artikel staat ook op d66blog.nl. Volg Ewout op Twitter.

Meer over:

politiek, opinie

Praat mee

Heb je een vraag, suggestie of wil je gewoon iets kwijt? Dat kan hier. Lees onze spelregels.

avatar

Reacties (17)

mariatrepp
mariatrepp21 jan. 2012 - 19:05

Zeel erg goed. Erg goed beargumenteerd.

basOoms
basOoms21 jan. 2012 - 19:05

U signaleert maar geeft geen oplossing voor de problemen. Gelovigen zijn moeilijk te overtuigen. Zij geloven. Of je nu toleramt of intolerant bent, dat maakt ze niets uit. Elk onderdeel van misdraging kun je afdoen als een "omdat mijn god, of geloof. dat wil. Binnen onze maatschappij worden een aantal missatanden niet getolereerd en dat is maar goed ook. De problemen oen zich voor bij mensen die zich hier hebben aangemeld om in onze maatschappij te willen gaan leven. Dat vraagt ook aanpassing van deze personen zelf. Kunnen zij dat niet dan is het verstandiger naar een plek te gaan waar dat wel getolereerd wordt.

Bagus
Bagus21 jan. 2012 - 19:05

Citaat: "Je kunt mensen niet dwingen om vrij en gelijk te zijn". Dat is ook mijn credo en daarom verzet ik mij steeds meer tegen een te simplistisch mensbeeld van progressieve politiek waar het de "automatische" zegeningen van emancipatie voor de samenleving als geheel betreft. Dat er wel degelijk zegeningen zijn (geweest) voor kleine en grote(re) groepen in de samenleving doet niets af aan de stelling: "beschaving" middels emancipatie uitgaande van "elite"groepen is NIET algemeen af te dwingen. Dat leidt alleen maar tot "dwarse" tegenbewegingen, zoals de PVV. Of die elitaire emancipatiehouding nou automatisch met seculier/secularisme samenhangt is een geheel andere vraag. Wel ben ik ervan overtuigd dat elke stroming ook die onder de brede verzamelterm "seculier/secularisme" bekend staat als ze eenmaal de macht ruikt fundamentalistische trekjes KAN krijgen. Niets is "homo sapiens" immers vreemd, noch de "religieuze" noch de "seculiere" variant daarvan. Of bestaan er in dit opzicht soms "ueber- en untersapiens" ??? De beste remedie tegen elke ongewenste overmacht door bepaalde groepen is democratie gezien als "geinstitutionaliseerd wantrouwen" (met "countervailing powers"). Het instrument om dat te bereiken is de "wet" en daarom is de rechtsstaat ook onontbeerlijk voor het evenwichtig functioneren van de "wantrouwen"democratie. Loutere symboolwetgeving om je macht te tonen daarentegen is net als het opzetten van haar veren door een kip die haar begeleidend gekakel prefereert boven het gebruik van haar kop ! Als ze die kop eenmaal kwijt is, is haar gekakel ook niet meer om aan te horen, toch. Zoooo zielig, niet waar ??? Misschien valt het iemand op dat het begrip "individualisering" in deze posting ontbreekt. Dat is veelzeggender dan de gehele vorige tekst ! Een goed begin toegewenst van dit nieuwe Jaar van de Draak.

ockham
ockham21 jan. 2012 - 19:05

" We kunnen niet kritisch genoeg over misstanden in streng-religieuze hoek zijn, maar dat mag nooit een excuus zijn om een antireligieuze agenda te voeren, tegen het persoonlijk geloof van mensen op zich. Om calimerogelovigen van hun syndroom af te helpen, is een seculiere zelfbeheersing noodzakelijk. " De schrijver heeft niet door dat de groeperingen die hij veroordeelt hem even hard veroordelen. Morele waardes zijn subjectief, voor iedereen. De meerderheid weet zijn waardes absoluut te maken, dat is alles.

FransAkkermans1947
FransAkkermans194721 jan. 2012 - 19:05

"Je kunt mensen niet dwingen om vrij en gelijk te zijn." God zij dank.

TheoJ2
TheoJ221 jan. 2012 - 19:05

[De gedachte, dat een bepaalde streng-christelijke omgeving mensen in een keurslijf dwingt zodat ze niet mogen zijn wie ze zijn, komt niet in hun hoofden op.] Ongeveer zoals ook de islam te werk gaat.

Tom Meijer
Tom Meijer21 jan. 2012 - 19:05

"Je moet een onderscheid maken tussen de intolerante praktijken zelf, en de groep die ze bedrijft, hoe moeilijk dit soms misschien ook is." "We kunnen niet kritisch genoeg over misstanden in streng-religieuze hoek zijn, maar dat mag nooit een excuus zijn om een antireligieuze agenda te voeren, tegen het persoonlijk geloof van mensen op zich." Hier wordt een merkwaardige denkfout gemaakt. In het eerste citaat kan ik mij goed vinden: je moet de mensen scheiden van hun meningen. Dit lijkt mij een fundamenteel uitgangspunt dat bijzonder lastig is vanwege de identificatie die veel mensen met hun geloofsovertuiging hebben maar het is desondanks een eerste vereiste bij de omgang met andersdenkenden. Ik mag mij dus keren tegen die meningen en wat daaruit voortvloeit maar ik mag mij niet keren tegen de mensen zèlf die die mening hebben, alléén vanwege die mening. Dat dat in de praktijk bemoeilijkt wordt door het feit dat iemand zijn mening kan zijn ligt voor de hand, maar dat ligt toch echt aan de aangesprokene en daar hoeft degeen die aanspreekt geen boodschap aan te hebben. Het is geen reden om iemand niet op een mening, religie niet uitgesloten, aan te spreken of te bekritiseren. Des te merkwaardiger is het tweede citaat. Hier mag ik dat onderscheid blijkbaar niet meer maken. Het geloof, anders gezegd de mening van de ander mag hier opeens niet bekritiseerd worden. Het is van tweeën één: of het geloof is 'heilig' en mag nooit kritisch benaderd worden, of met het geloof mag dat net als bij iedere andere mening wel. Er is in Nederland vrijheid van meningsuiting, waaronder vrijheid van godsdienst valt. Dit impliceert dat er vrij over elk onderwerp gedacht en gesproken zou mogen worden. Dat omvat nadrukkelijk ook kritiek. Als dat een antireligieuze agenda genoemd wordt, implicerend dat dat slecht is en dus niet moet kunnen, stelt dat één van onze democratische grondrechten ter discussie. Een vreemde draai, zeker voor een D66er.

3 Reacties
Ewout2
Ewout221 jan. 2012 - 19:05

Dank. Ik bedoelde dus niet dat je geen kritiek mag hebben op geloof, dat mag natuurlijk wel. Ik had dus een ander woord moeten gebruiken.

Ewout2
Ewout221 jan. 2012 - 19:05

Als je mijn zin zo interpreteert als jij bedoelt, heb je dus helemaal gelijk.

Sylvia Stuurman
Sylvia Stuurman21 jan. 2012 - 19:05

[Het is van tweeën één: of het geloof is 'heilig' en mag nooit kritisch benaderd worden, of met het geloof mag dat net als bij iedere andere mening wel.] Het is heel simpel: religie is geen mening. Gebaseerd op één religie kun je zoveel verschillende meningen verdedigen als je maar wilt. Het is net zoiets als beweren dat filosofie "een mening" is, en dat je dus, omdat je het niet eens bent met een bepaalde filosoof, "de filosofie kritisch benadert". Je kunt het wel zeggen, uiteraard, maar het slaat nergens op.

JoopSchouten
JoopSchouten21 jan. 2012 - 19:05

Goed stuk. Bedankt. Mensen zijn gelijkwaardig. Even wat woorden anders invullen: 'We kunnen niet kritisch genoeg zijn over misstanden in neoliberale hoek, maar dat mag nooit een excuus zijn om een anti-neoliberalen agenda te voeren, tegen het persoonlijk geloof van mensen op zich.' Neoliberalisme-aanhangers zijn dus ook gelijkwaardig. : )

2 Reacties
juliusvold
juliusvold21 jan. 2012 - 19:05

Ik ben bijna klaar met mijn dagelijks gebed van mijn neo-liberale opperwezen. Gelukkig dat je mij als gelijkwaardig ziet.

Tom Meijer
Tom Meijer21 jan. 2012 - 19:05

"Mensen zijn gelijkwaardig." Klopt. En niet 'gelijk' wat rechtsmensen links altijd in de schoenen willen schuiven. Ik vraag mij af of rechtsmensen het verschil wel kennen.

Reinaert de Vos
Reinaert de Vos21 jan. 2012 - 19:05

[We kunnen niet kritisch genoeg over misstanden in streng-religieuze hoek zijn, maar dat mag nooit een excuus zijn om een antireligieuze agenda te voeren, tegen het persoonlijk geloof van mensen op zich.] dat mag natuurlijk wel. Wat mensen geloven, zeggen en doen mag altijd onderwerp van een fatsoenlijke discussie zijn en mag ook gewoon reden zijn een antigodsdienstige agenda te voeren. Ik zou werkelijk niet weten waarom dat niet zou mogen. Waarom altijd zo op je tenen lopen als het om godsdienst gaat? Er worden anti-SP agenda's gevoerd, antiliberale- of anti socialistische agenda's gevoerd, dat heet een samenleving. Daarnaast, homoseksualiteit is geen ziekte en derhalve kan een therapie op die basis ook niet vergoed worden. Want dan kan elke knutselclub wel subsidie ontvangen uit de zorgverzekering. Knutselen is ook heilzaam.

1 Reactie
BasVV
BasVV21 jan. 2012 - 19:05

Homo zijn is inderdaad geen ziekte. Maar dat wil niet zeggen dat je er niet behoorlijk ziek van kunt worden. Als je om welke redenen dan ook zelf niet kunt of wilt accepteren dat je homo bent dan kan dat tot zeer stressvolle situaties leiden. Dit komt niet alleen voor binnen religies. Maar ook binnen bijvoorbeeld aangegane hetero huwelijken. Als dan later blijkt dat één van de partners homo is kan ik me best voorstellen dat die dat in een aantal gevallen kost wat kost wil onderdrukken.

FransAkkermans1947
FransAkkermans194721 jan. 2012 - 19:05

"Er is in Nederland vrijheid van meningsuiting, waaronder vrijheid van godsdienst valt. Dit impliceert dat er vrij over elk onderwerp gedacht en gesproken zou mogen worden. Dat omvat nadrukkelijk ook kritiek." Met die laatste twee zinnen ben ik het eens maar die eerste -de vrijheid van godsdienst valt onder de vrijheid van meningsuiting- klopt niet. De grondwet formuleert dit recht expliciet in artikel 6. "Ieder heeft het recht zijn godsdienst of levensovertuiging, individueel of in gemeenschap met anderen, vrij te belijden, behoudens ieders verantwoordelijkheid volgens de wet." Onder het vrij belijden van een godsdienst valt ook het mogen leven overeenkomstig de voorschriften van die godsdienst. Dat is in mijn ogen toch iets anders dan het uiten van gedachten of gevoelens. Je ziet maar weer, ook de seculieren moet je kritisch volgen.

1 Reactie
FransAkkermans1947
FransAkkermans194721 jan. 2012 - 19:05

Deze had onder Tom Meijer van za 22.10 moeten staan. Excuses.