Joop

Het tijdperk van 'Het Gezonde Verstand'

  •  
28-09-2016
  •  
leestijd 6 minuten
  •  
52 keer bekeken
  •  
5795955558_59548270c2_b

© Cc-foto: Micagoto

Er ligt een grote verantwoordelijkheid bij de politiek om ‘het gezonde verstand’ te onderzoeken en te toetsen aan de feiten
Eigenlijk had ik dit artikel ‘het einde van de rationaliteit’ willen noemen maar daarmee ondergraaf ik mijn eigen analyse. Rationaliteit is de grootste verworvenheid van de Verlichting ontstaan uit de filosofie van Descartes die voor het begrijpen van de werkelijkheid volledig terugviel op de ratio. Deze ratio in combinatie met het verwerven van kennis op basis van empirie heeft de Westerse wereld veel voorspoed gebracht: de industriële revolutie, het internet met daaraan gekoppeld de ICT revolutie en veel diepgaande kennis over het Universum, medische kennis, evolutieleer. Het is de basis van onze Westerse beschaving.
Tot mijn verbazing verscheen er deze week een artikel over een Britse Ukip politicus die met wetenschappers in debat ging over de oorzaak van eb-en-vloed , onder de veelzeggende titel: “The people in this country have had enough of experts”. Betreffende politicus beweert dat de getijden ontstaan door de zon en niet door de maan. Want zijn gezond verstand vertelde hem dat de zon groter was dan de maan en dus moest deze invloed doorslaggevend zijn. Daarmee de wet van zijn landgenoot Newton, dat zwaartekracht met het kwadraat van de afstand kleiner wordt, naar de prullenbak verwijzend. Dit illustreert mijn these: we zijn beland in het tijdperk van het gezonde verstand.
Diëtisten Een ander voorbeeld stond in het NRC van zaterdag , een interview met twee diëtisten van ‘The Green Happiness’ met een achtergrond van orthomoleculaire geneeskunde (= kwakzalverij). De dames onderbouwden hun dieet met de woorden dat ze geen wetenschappers zijn, alleen vertellen ze wat je diep van binnen al wist: kortom gezond verstand. Andere diëtisten  die gewoon hun werk doen analyseerden het menu en kwamen eenvoudig tot de conclusie dat het dieet te weinig calorieën bevat, essentiële vitamines ontbreken (B12 bijvoorbeeld) en naast vele andere gebreken te weinig calcium bevat. Dit laatste is slecht nieuws omdat het leidt tot osteoporose. De voedingswetenschap heeft al lang uitgezocht welke voedingstoffen een gezond dieet in welke hoeveelheid moet bevatten. Hoewel je het best lekker kunt maken er soms iets in zit wat je niet lust.
Vluchtelingen De vluchtelingenproblematiek is met afstand de grootste leverancier van ‘gezond verstand’-redeneringen. Populistische politici zijn erg goed in het opsommen van de logische oplossing: ‘Grenzen Dicht’ (Europees populistisch rechts) of we bouwen een muur (Trump). Iedere wetenschapper met verstand van migratie (Leo Lucassen om er maar één te noemen) weet dat echte oplossingen te vinden zijn in het wegnemen van de oorzaken: beëindigen van conflicten, tegengaan van klimaatverandering waardoor gebieden of uitdrogen of onder water komen te staan en het verkleinen van de welvaartskloof. Dit zijn oplossingen die werken. De ideeën van extreemrechts zorgen alleen voor mensensmokkelaars die met nog inventievere (en gevaarlijkere) methodes voor veel geld vluchtelingen de grens over helpen.
Klimaatverandering Klimaatverandering is nog een goed voorbeeld, al krijgen we tegenwoordig maandelijks een nieuw warmterecord voorgeschoteld toch geloven veel mensen en toonaangevende politici (waaronder Trump, Wilders) niet in de verandering van het klimaat door de mens. Inmiddels is 99% van de klimaatwetenschappers het eens over de conclusies en begint zelfs op internationaal gebied met het akkoord van Parijs in beweging te komen. Toch blijven grote groepen zogenaamde ‘klimaatrealisten’ dit ontkennen, ik denk letterlijk tot het water ze aan de lippen staat. De redenering: klimaatverandering is een natuurlijk proces en één graadje warmer is juist lekker! Of de klimaatrealisten (meestal zelf geen klimaatwetenschapper) bestrijden juist de gehanteerde modellen. De fysica van deze voor de leek moeilijk te doorgronden modellen is universeel en kan zowel de atmosfeer van Venus beschrijven als die van de Aarde.
Evolutieleer Een strijd waarvan ik dacht dat deze tenminste in Europa al gestreden was, is de acceptatie van de evolutieleer. Totdat ik gisteren een artikel in the Scientific American tegenkwam waarin het tegendeel wordt beweerd. Een Servische minister had aangedrongen op een verbod op het onderwijzen van de evolutieleer en veel conservatief christelijken (nee, moslims zijn niet de oorzaak) houden vast aan het bijbels verhaal. In de Verenigde Staten, het toonbeeld van de Westerse beschaving gelooft nog 42% in creationisme. Want het simpele feit dat de mens en chimpasee dezelfde voorouder hadden wil er bij velen niet in. Het narratief van de bijbel dat een god de mens op één of andere manier in elkaar gesleuteld heeft ligt veel meer voor de hand.
Gezond Verstand is mode Zo kan ik nog wel even doorgaan. Over het Brexit referendum waar 88% van de economen een negatief oordeel gaven over een vertrek uit de EU  maar BBC Radio 4 er toch in slaagde om die ene universitaire econoom die het tegendeel beweerde evenveel zendtijd te geven als de naar verhouding 9 anderen die er anders over dachten. Of politici die steevast beweren dat ‘de Islam’ in plaats van de fundamentalistische Islam de oorzaak is van het terrorisme. Het wordt allemaal onweersproken beweerd…
Vooral op social media maar tegenwoordig in toenemende mate ook in de kranten heerst het ‘gezonde verstand’. Wie op social media probeert te nuanceren of met wetenschappelijke ontkrachting van beweringen komt kan rekenen op veel hoon, tegenstand en uiteindelijk een block. Verwonderlijk is dit niet want de hoeveelheid informatie die tegenwoordig op ons af komt valt nauwelijks te bevatten en toch wil iedereen uiteindelijk de wereld begrijpen. Er is domweg geen tijd om alle informatie te doorgronden. De mens wil wonen in een wereld die te bevatten is en wetenschap is vrijwel altijd contra-intuitief. Het ‘gezonde verstand’ is dit niet. Maar het ‘gezonde verstand’ is cultureel bepaald of zoals David Wootton in zijn onvolprezen werk “The invention of Science” stelt:
"Het idee van ‘gezond verstand’ bewijst of te veel of te weinig. Of alle samenlevingen hebben er voldoende van om te overleven, in dat geval helpt het concept nauwelijks om betrouwbare kennis te begrijpen; of ze hebben alleen de argumenten die overeenkomen met het eigen getoonde ‘gezond verstand’, in dat geval is er in de geschiedenis en in de verschillende culturen een groot gebrek aan ‘gezond ‘verstand’."
Wat ‘gezond verstand’ is varieert van cultuur tot cultuur. In de USA getuigt het van ‘gezond verstand’ om een wapen bij je te hebben, in  Groot-Brittannië getuigt het van gezond verstand om de EU te verlaten, in Brussel denkt men daar weer heel anders over. De kennis van wetenschap is voor de exacte wetenschappen universeel en voor de menswetenschappen mondiaal.
Een nieuw herfsttij Aristoteles was de filosoof van het ‘gezonde verstand’. Wanneer hij buiten stond en naar de hemel keek zag hij hoe de hemel om de Aarde draaide. Zijn conclusie: de Aarde is het middelpunt van het heelal. Hij had een klein probleem met de planeten die in helderheid wisselden maar daarvoor vond hij zogenaamde epi-cycli uit. Ptolemeus werkte dit systeem uit tot een wiskundig klokwerk waarmee de positie van de objecten aan de hemel goed voorspeld konden worden. Zo goed dat dit klokwerk in planetaria nog steeds de basis vormt. Toen Copernicus in 1543 met het voorstel kwam om de zon in het middelpunt te zetten werd hij niet geloofd, immers iedereen kon zien dat het anders zat. Tyco Brahe toonde in 1563 onomstotelijk aan dat Copernicus gelijk had. Meer dan 1500 jaar had de mens een verkeerd beeld van onze positie in de ruimte.
De bewegingsleer van Aristoteles ging ervan uit dat er voor een beweging met constante snelheid een kracht nodig is. Logisch toch waarom heeft aan auto anders een motor? Isaac Newton (ja die van de gravitatiekracht die eb-en-vloed veroorzaakt) stelde in zijn Principia Mathematica dat kracht alleen nodig is om een voorwerp te versnellen, om een voorwerp constante snelheid te geven is een kracht niet nodig.
Gebaseerd op het werk van Copernicus, Brahe, Newton en nog vele anderen kunnen we tegenwoordig ruimtevaartuigen laten landen op planeten in ons zonnestelsel en zelfs op kometen. En dankzij Einstein, die terecht de lichtsnelheid als constant veronderstelde weten we onze exacte positie op de aardbol door middel van GPS. Het is keer op keer de wetenschap die onze samenleving vooruitbrengt. Denk eens in hoeveel toegepaste fysica er in een mobiele telefoon zit.
Er ligt daarom een grote verantwoordelijkheid bij de politiek om ‘het gezonde verstand’ te onderzoeken en te toetsen aan de feiten. Er ligt zo mogelijk een nog grotere verantwoordelijkheid bij de wetenschap om deel te nemen aan het maatschappelijk debat en uit te leggen waar de wetenschappelijke visie op de problemen ligt. Tot slot ligt de grootste verantwoordelijkheid bij de burger om ‘het gezond verstand’  en daarmee het eigen gelijk te verlaten en terug te keren naar de ratio. Erken dat mensen die hun leven lang aan één onderwerp werken er meer van weten dan een individu met gezond verstand. Want doen we dit niet dan eindigt de Verlichting en komen we in het herfsttij van de 21e eeuw.

Praat mee

Heb je een vraag, suggestie of wil je gewoon iets kwijt? Dat kan hier. Lees onze spelregels.

avatar

Reacties (54)

Ron Halkes
Ron Halkes29 sep. 2016 - 11:48

Als mensen werkelijk de/hun ratio zouden doen gelden dan zou voor hen de werkelijkheid zich openbaren waarin zich een hoop onzin afspeelt,die met veel omhaal in stand wordt gehouden door diegenen die daar belang bij hebben.....daar doen politici/wetenschappers/ "intelligentsia"/journalisten/opinieleiders etc. vol aan mee.......

1 Reactie
Ron Halkes
Ron Halkes29 sep. 2016 - 11:54

( laten gelden)

Overdeweg
Overdeweg29 sep. 2016 - 11:22

Quote: - Of politici die steevast beweren dat ‘de Islam’ in plaats van de fundamentalistische Islam de oorzaak is van het terrorisme. Het wordt allemaal onweersproken beweerd. Op basis van het gezonde verstand, ondersteund door feiten, kan dat ook niet worden weerlegd.

1 Reactie
Zandb
Zandb29 sep. 2016 - 15:22

Overdeweg: Gezond verstand en feiten: Daar spreekt u van: Nou 1.500.000.000 moslims hebben dit jaar 500? 1000? 10.000 van de 500? 1000? 10.000?terroristische aanslagen gepleegd. Hoeveel feiten heeft uw gezonde verstand nodig om de stelling: "De islam is verantwoordelijk voor het terrorisme" waar te doen zijn?

Overdeweg
Overdeweg29 sep. 2016 - 11:17

De grootste 'sta in de weg' van het gezonde verstand is natuurlijk het illusionaire politiek 'correcte' denken.

1 Reactie
theoswg
theoswg29 sep. 2016 - 13:30

Dit is nogal mistig , wilt u het nader uitleggen misschien ? Stelt u dan het politiek incorrecte denken voor als vervanging ?

Common Sense
Common Sense29 sep. 2016 - 10:17

Goed om te weten dat je bij Andre van Es kan langsgaan om te checken wat 'gezond verstand' is!

1 Reactie
Zandb
Zandb29 sep. 2016 - 15:24

Als u nu had gezegd, dat u bij Van Es langs kan gaan om te checken of wat u met uw gezonde verstand kunt bedenken ook klopt met de werkelijkheid, met de feiten, dan was ik het met u eens geweest

Bert Vlierman
Bert Vlierman29 sep. 2016 - 8:19

Het probleem met gezond verstand is dat het om de werkelijkheid draait. Het geval wil dat bij 'gezond verstand' de werkelijkheid er niet zo toe doet. Het probleem is tevens het voordeel: je kunt het niet toetsen. Het gezonde verstand heeft altijd gelijk. Het gezonde verstand zegt dat links geld over de balk smijt en dat rechts de schade moet herstellen. De werkelijkheid zegt dat rechts het geld over de balk smijt en in een adem door de schade herstelt. Met nog meer geld dat over de balk wordt gesmeten. Omdat de werkelijkheid er niet toe doet, sterker, gewoon linkse kletskoek is, kan dankzij gezond verstand rechts ongehinderd doorgaan met repareren.

Mostafa
Mostafa29 sep. 2016 - 6:56

Het gezonde verstand kanaal in de mensen: Oor,oog, hersenen en mond/schrijven. Het slechte verstand kanaal in de mensen: Oor,oog en mond/schrijven Oog en mond/schrijven Oor en mond/schrijven Oor en handen:actie Oog en handen:actie.

OlavM
OlavM28 sep. 2016 - 21:34

[Er ligt daarom een grote verantwoordelijkheid bij de politiek om ‘het gezonde verstand’ te onderzoeken en te toetsen aan de feiten. Er ligt zo mogelijk een nog grotere verantwoordelijkheid bij de wetenschap om deel te nemen aan het maatschappelijk debat en uit te leggen waar de wetenschappelijke visie op de problemen ligt. Tot slot ligt de grootste verantwoordelijkheid bij de burger om ‘het gezond verstand’ en daarmee het eigen gelijk te verlaten en terug te keren naar de ratio. Erken dat mensen die hun leven lang aan één onderwerp werken er meer van weten dan een individu met gezond verstand.] Het grootste deel van het artikel, een beetje wetenschapsgeschiedenis, is interessant en kan ik delen. Maar aan het slot vliegt de schrijver wat mij betreft toch enigszins uit de bocht. Als er één verschijnsel is, dat wel wetenschappelijk kan worden bestudeerd, maar zelf niet grotendeels volgens ratio en logica functioneert, is het wel de menselijke samenleving en politiek. Daarin spelen factoren als streven naar macht (en het daarmee verbonden machtsmisbruik) en naar eigen gewin altijd een belangrijke rol. De persoonlijke en groepsbelangen die hiermee samenhangen veroorzaken dat de mens als individu of groepslid de samenleving onvermijdelijk door een door belangen gekleurde bril bekijkt. In dit opzicht is de wetenschapper of politicus niet anders of beter dan alle andere mensen: ook hij verkeert in een positie waarin deze subjectiviteit doorwerkt. Wetenschappers verhogen het peil van het maatschappelijke en politiek debat niet per definitie. Er zijn talloze wetenschappers die heel veel weten over heel weinig, en sommigen van hen meten zich op grond daarvan een rol aan die zij grotendeels niet echt waar kunnen maken: nl. dat zij vanuit hun eigen specifieke expertise heel goed zouden weten hoe het op andere gebieden, b.v. de samenleving, eraan toegaat en zou moeten gaan. Nee, er zijn helaas zelfs heel wat wetenschappers die zich in dienst hebben gesteld van fascisme, zoals in nazi-Duistland. Zouden speciaal sociale wetenschappers dan uitkomst kunnen bieden? Allereerst moet duidelijk zijn, dat men op dit wetenschapsgebied in het algemeen weliswaar zo wetenschappelijk mogelijk te werk wil gaan, maar dat de gehanteerde methoden en technieken anders zijn dan die op de exacte wetenschapsgebieden. Juist vanwege het onderzoeksobject (mensen die in groepsverband samenleven) zijn er veel uiteenlopende stromingen die elk hun eigen wetenschapsopvatting hebben (positivisme, dialectiek, fenomenologie enz.) en de daarbij horende werkwijze. Dat maakt de vergaarde kennis en inzichten op zich al niet onomstotelijk vaststaand, en dat geldt helemaal, als we erbij bedenken dat deze wetenschappen zeker niet waardenvrij beoefend kunnen worden. Elke sociaal onderzoeker wordt door zijn wetenschapsopvatting, maar ook zijn sociale en politieke ideeën sterk beïnvloed, en daarmee zijn resultaten. Juist als hij zijn waardengebondenheid expliciteert is hij dus zo wetenschappelijk mogelijk bezig. De conclusie moet zijn, dat ook deze sociale wetenschappers als zodanig niet per se iets extra te bieden hebben waar het gaat om de maatschappelijke en politieke ontwikkelingen. Wat overblijft is niet zozeer een extra bijzondere rol van wetenschappers, maar vooral van politici en andere verantwoordelijkheid nemende personen om de burgers te stimuleren met al hun eigen kwaliteiten qua rationaliteit, sociale verantwoordelijkheid en empathie zo goed mogelijk deel te nemen aan de politieke processen en ontwikkelingen. Deze aanpak mag wat mij betreft ook wel gewoon “gezond verstand” worden genoemd.

Blitskikker
Blitskikker28 sep. 2016 - 19:19

Nog een aanvulling op je lijstje: ontwikkelingshulp. Op basis van gezond verstand lijkt het logisch om arme landen financiële steun te geven zodat ze zich kunnen ontwikkelen. Uit wetenschappelijk onderzoek blijkt echter dat of een land zich ontwikkelt of niet afhangt van heel andere factoren, zoals een goed functionerende rechtsstaat, eigendomsrecht, niet te veel corruptie, geen etnisch of sektarisch geweld, etc. Maar ontwikkelingshulp maakt eigenlijk niet of nauwelijks verschil. Toch gaan we er klakkeloos mee door, jaar in jaar uit. Want het voelt zo goed.

Blitskikker
Blitskikker28 sep. 2016 - 19:14

"Iedere wetenschapper met verstand van migratie weet dat echte oplossingen te vinden zijn in het wegnemen van de oorzaken: beëindigen van conflicten..." Juist ja. En hoe gaan wij de conflicten in landen zoals Syrië, Afghanistan en Eritrea beëindigen?

1 Reactie
ATM2
ATM229 sep. 2016 - 7:36

Geboortebeperking, hongersnood of nucleair, dan zijn de opties wel zo'n beetje op.

Van der Wal
Van der Wal28 sep. 2016 - 18:46

Even wat klachten over het stuk over Aristoteles en Ptolemeus. Dit is immers een stuk over ratio, dus dan moet je het wel goed opschrijven. Wat Aristoteles deed was een partij waarnemingen omzetten in een theorie. Dat die theorie alleen werkt op Aarde is niet zo heel raar, want dat was de enige plek waar die getest kon worden. Hierover klagen is net zoiets als eisen dat architecten met de Algemene Relativiteitstheorie moeten gaan werken omdat Newton ook niet waar is. Newton is niet waar, maar wel goed genoeg voor architectenwerk, en Aristoteles is ook niet waar, maar wel goed genoeg voor de meetresultaten uit de Oudheid en later, tot de uitvinding van de telescoop in de zeventiende eeuw. Bij mijn weten was het trouwens Ptolemeus zelf die de epicycle theorie bedacht. Gebaseerd op de aanname dat de cirkel perfect is, en dat je alle bewegingen kan opbouwen als combinatie van cirkelbewegingen. Dat is niet heel veel anders dan de moderne zienswijze dat je functies op kan bouwen als som van andere functies, het enige verschil is dat we niet meer vinden dat de ene basis beter is dan de andere basis, zowel de Taylor expansie, als de Fourier-tranformatie als Chebychev-polynomen als tientallen andere basisfuncties leveren dezelfde functie op. Tycho Brahe toonde helemaal niet aan dat Ptolemeus ernaast zat met zijn theorie. Brahe had namelijk zelf een concurrent bedacht: alle planeten draaien om de zon, en de zon en de maan draaien om de Aarde. Compleet met epicykels. De theorie van Brahe maakte ook geen betere voorspellingen dan die van Ptolemeus, binnen de nauwkeurigheid waarmee men toen waarnam. Pas toen Kepler erachter kwam dat Brahe's waarnemingen veel beter verklaard werden door ellipsen, en Galilei de schijngestalten van Venus had waargenomen, bleek dat het zonnestelsels de zon in het middelpunt heeft en dat de planeten om de zon draaien in elliptische banen, en dat die theorie de het beste de waarnemingen voorspelde. Newton leverde de bijbehorende natuurkunde.

1 Reactie
JanVG2
JanVG228 sep. 2016 - 21:47

Als we dan echt over het heliocentrische wereldbeeld gaan praten, moeten we zeggen dat Copernicus en co NIET de eersten waren. Aristarchus van Samos (derde eeuw voor Christus) had dat al ... en hij hoorde bij een traditie die daar al naartoe werkte. Alleen waren de "rationele" Aristoteles adepten het er niet mee eens en werden zijn ideeën in de prullenbak gegooid ...

Mike_DB
Mike_DB28 sep. 2016 - 16:12

Over 'gezond verstand' gesproken. De auteur claimt i.v.m. vluchtelingen dat dit even kan worden opgelost door 'beëindigen van conflicten', 'tegengaan van klimaatverandering' en 'verkleinen van de welvaartskloof'. Graag nog even de gebruiksaanwijzing erbij. Want het is nogal potsierlijk dat b.v. de EU wel wordt verondersteld conflicten buiten haar territorium te kunnen beëindigen, klimaatverandering te kunnen tegengaan en wereldwijde welvaartsverschillen te kunnen verkleinen. Maar niet in staat zou zijn haar buitengrenzen te beveiligen. Zo een opmerkelijke discrepantie tussen veronderstelde almacht en tegelijk veronderstelde onmacht, is precies de reden dat steeds meer mensen moeite hebben de EU serieus te nemen. Opmerkelijk trouwens dat de auteur de veronderstelling dat klimaatverandering een natuurlijk fenomeen is, als irrelevant terzijde schuift. Welke extreemrechtse populist was verantwoordelijk voor de ijstijden? Als we trouwens toch bezig zijn; moet er niet nodig even iets worden gedaan aan het schuiven van de tektonische platen? Het veroorzaakt aardbevingen, vulkaanuitbarstingen en andere malheur. Dat moet onze schuld wel zijn! Alleen een exteemrechtse populist zou iets anders beweren. En ik kan ook nog wel even doorgaan. Bijvoorbeeld over de foute (eigenlijk leugenachtige) veronderstelling dat Britse kiezers zich tijdens het referendum over EU lidmaatschap vooral lieten leiden door verwachtingen over de economische ontwikkeling. Of het feit dat de auteur economische groei van het VK zonder enig voorbehoud als positief beoordeelt. Terwijl hij enkele alinea's eerder klaagt over te grote internationale verschillen in welvaart. Wat toch minstens suggereert dat het in een rijk land als het VK wel een tandje minder moet. Hoog tijd dat de auteur zijn eigen gedachten eens gaat controleren op contradicties.

3 Reacties
Marc Marc
Marc Marc28 sep. 2016 - 18:44

Het probleem van de auteur is de volgende zin: "Erken dat mensen die hun leven lang aan één onderwerp werken er meer van weten dan een individu met gezond verstand." Dat is zijn excuus om doofstom te zijn voor andere geluiden en niet ontvankelijk te zijn voor argumenten die de andere kant op wijzen. Als problemen te complex worden vallen mensen terug op vermeende autoriteit en hoor ze alleen nog maar wat ze willen horen. De rest is allemaal boze buitenwereld die het niet bij het rechte eind kan hebben. Emotie wordt hiermee boven gezond verstand geplaatst en dat is een interessante paradox in de context van onderhavig artikel.

Andy Capp
Andy Capp28 sep. 2016 - 22:12

"Want het is nogal potsierlijk dat b.v. de EU wel wordt verondersteld conflicten buiten haar territorium te kunnen beëindigen, klimaatverandering te kunnen tegengaan en wereldwijde welvaartsverschillen te kunnen verkleinen." De EU kan ophouden bij te dragen aan conflicten buiten haar eigen territorium, door in het spoor van de US de wereld leeg te roven en zich te richten op het creëren van een circulaire economie.

Bart van Oerle
Bart van Oerle30 sep. 2016 - 14:32

@Marc Marc Dat doet me denken aan die quote van Armand: "Als je een ander voor je laat denken, waarom heb je je hersens dan?"

Marc Marc
Marc Marc28 sep. 2016 - 15:47

Eens dat er meer gezond verstand nodig is maar wat is gezond verstand eigenlijk? Ieder rationeel ingesteld mens die in staat is om de in welke discussie dan ook de emotie te elimineren weet dat het merendeel van de mensheid emotie gedreven is. Iedereen weegt louter emotionele argumenten op een verschillende manier mee in een mening of besluit. Daardoor komt het voor dat wat voor de ene persoon een verstandig rationele beslissing is, voor de andere persoon volstrekt onacceptabel is. De kunst is om te emotie te ontrafelen en bloot te leggen waarom mensen iets vinden. Dat is een lastige want uiteindelijk wordt iedereen in meer of mindere mate gebrainwasht door halve waarheden uit de media, gekleurde blogs en de mensen om ons heen. Als het al lukt om op basis van volledige informatie gezond verstand toe te passen dan is wat voor de een gezond verstand is, voor de andere misdadig en zie daar de weging van emotionele factoren die voor een ieder anders zijn. De sleutel is in ieder geval open staan voor elkaars argumenten en niet bij voorbaat de deur dicht te gooien. Hoe groter de emotie in een discussie hoe minder gezond verstand wordt toegepast. Immers, door emotie zijn we minder ontvankelijk voor argumenten die haaks staan op wat we denken te weten. Eigenlijk zou je voor complexe problemen een argumentatieleer analysemodel op moeten tuigen waarin iedereen het recht heeft om ondersteunende argumentatie toe te voegen en anderen de mogelijkheid geven om fact checking toe te passen op de argumentatie. Dit zou moeten bijdragen aan het gezond verstand omdat in ieder geval er een poging gedaan wordt om de gehele omvang van het probleem te visualiseren. Want is het niet zo dat het merendeel van de foute besluiten of gebrek aan besluitvaardigheid wordt genomen door gebrek aan informatie of het gebrek om de informatie op een goede wijze tot ons te nemen? Hiermee sluit je de emotie niet uit maar het draagt in ieder geval bij om ongefundeerde emoties te minimaliseren en daarmee het gezonde verstand te laten overheersen.

rgeurtsen
rgeurtsen28 sep. 2016 - 15:40

Het is Godgeklaagd maar een harde realiteit - mijn probleem met de these van André van Es, bij wiens naam ik dacht dat het om een andere persoon handelde, is dat hij journalisten als de waarheidsvinders buiten beschouwing laten. De Jeroen Pauws onder ons maken er een klerezooi van en dan moeten politici dat rechtbreien? . Neen! . Politici moeten in de onderbouwing van hun standpunten echte 'ratio' meenemen, en duidelijk maken hoe populistisch geklets, ideologische en emotionele argumenten meegewogen wordt in hun overwegingen. . En over de waarde van wetenschap versus buikgeklets wil ik niet van mening met meneer Van Es te verschillen, maar ik vertrouw zeker niet de mensen die hun leven lang met een thema bezig zijn geweest, ik wil hun bronnen zien, ik wil hun argumenten zelf kunnen valideren... want de GPS geeft mij NIET zonder geavanceerde correctie algoritmes de mogelijkheid om mijn positie op een kaart te kunnen herleiden, want GPS zonder (kaart-)coördinaten levert niets op. . Het idee dat de mensheid na de zestiende eeuw de zon als middelpunt van 'onze wereld' ziet, laat staan van zoiets vreemds als ons zonnestelsel, is een rare illusie die niet zo zelf/eigengroep georiënteerd is als het geklets van Wilders en andere neanderthaler neos.

[verwijderd]
[verwijderd]28 sep. 2016 - 15:29

--- Dit bericht is verwijderd —

1 Reactie
OlavM
OlavM28 sep. 2016 - 19:40

@ Erwin Lamme: [9 jaar van onophoudelijke crises bewijst op zijn minst dat de huidige Unie niet best functioneert.] Zowaar! Enig gezond verstand breekt door bij Erwin Lamme waar het over de Europese Unie gaat.

jahoor2
jahoor228 sep. 2016 - 14:55

Helemaal mee eens. PVV' ers die het over ' gezond verstand' en ' feiten' hebben. Terwijl ze totaal niet weten waar ze het over hebben. En het wantrouwen ten opzichte van mensen die wel ergens verstand van hebben en zichzelf wel informeren. Dit soort domme mensen maken de democratie onwerkbaar en Nederland kapot. Het aantal PVV'ers dat wel eens een boek gelezen heeft over immigratie of terrorisme is op 1 hand te tellen. Simpele zielen zijn het allemaal.

Biff Everwood
Biff Everwood28 sep. 2016 - 14:44

altijd apart, dit soort stukken. Natuurlijk moet ratio prevaleren, maar de auteur weet volgens mij alle uitkomsten al. Voorbeeldje: klimaatwetenschappers zijn bijna allemaal heel slecht in statistiek, en al helemaal in het aantonen van causale verbanden in tijdreeksen. Wat nu juist de kern is van de these dat klimaatverandering wordt veroorzaakt door de mens. Correlatie wordt verward met causaliteit. Was het maar zo simpel. En ik vind het heel zwak als je als argument opvoert dat wanneer 88% van de wetenschappers ergens voor zijn, en 12% tegen, dat het voorkamp dan gelijk heeft. Niet echt rationeel vind ik.

1 Reactie
Bart van Oerle
Bart van Oerle28 sep. 2016 - 15:28

Inderdaad, correlatie en causaliteit.. En goed punt over die 99% onzin, dat was namelijk vóór Copernicus óók zo wat betreft 't middelpunt van ons zonnestelsel. En dan nog te bedenken dat de correlatie de afgelopen 150 jaar ver te zoeken is! Zoek maar eens een grafiek op van de CO2 uitstoot en de temperatuur vanaf 1850. Dan zie je bij periode 1910-1940 ongeveer eenzelfde temperatuurstijging als bij de periode 1970-2000, en tijdens die eerste periode was er natuurlijk veel minder uitstoot. Leg dat dan maar eens uit, zonder in de klimaatvariant van epi-cycli te verdwalen... Voorlopig houd ik 't bij mijn gezond verstand.

Bram Emanuel
Bram Emanuel28 sep. 2016 - 14:33

"Of politici die steevast beweren dat ‘de Islam’ in plaats van de fundamentalistische Islam de oorzaak is van het terrorisme. Het wordt allemaal onweersproken beweerd…" Is er dan een principieel verschil tussen "de islam" en "fundamentalistische islam"?

3 Reacties
Ben Joop
Ben Joop28 sep. 2016 - 15:30

gaap

Bram Emanuel
Bram Emanuel29 sep. 2016 - 0:04

@ Ben Het is een eerlijke vraag. Er worden regelmatig radicale imams op Schiphol tegengehouden die op een normale buurtmoskee hun haatboodschap zouden gaan prediken. Ook komen de terroristen en Syriegangers vaak uit doodgewone gemeenschappen. Het is niet als christen-extremisten die ergens op het platteland van de VS in isolatie een bizarre afsplitsing aanhangen.

Ben Joop
Ben Joop29 sep. 2016 - 9:08

Bram: jammer voor u maar u loopt hier zo vaak te trollen dat dit uw lot is.U wordt niet meer serieues genomen vwm betreft.

willemb2
willemb228 sep. 2016 - 14:32

Het is droevig dat zelfs een ingenieur niet in staat is onderscheid te maken tussen menswetenschap en natuurwetenschap. Bij laatstgenoemde komt de ratio in beginsel uit op dezelfde uitkomsten en zijn deze universeel. Menswetenschappen daarentegen zullen vrijwel altijd onderhevig zijn aan verschillende interpretaties. We kennen niet voor niets uitdrukkingen als "zoveel hoofden, zoveel zinnen" en "niets is zo veranderlijk als de mens". En wil hij werkelijk beweren dat muren geen invloed hebben, zoals de Berlijnse muur, de Israëlische afscherming en de hekken in de Balkan? Dan zou de opwinding daarover ook zinloos zijn (geweest). Of is hij het met die invloed niet eens? Dat kan natuurlijk, maar dat is een politiek standpunt en heeft niets met wetenschap te maken. Het betoog van Van Es is niet meer dan een poging om over linkse standpunten een wetenschappelijk sausje te gieten in tegenstelling tot domme opvattingen die vanzelfsprekend rechts zijn. Het enige positieve dat daarover te zeggen valt is dat het doorzichtig is.

Spelchecker2
Spelchecker228 sep. 2016 - 13:23

Net zo onbegrijpelijk vind ik dat de kiezers na het oorverdovende failliet van het neoliberalisme in 2008 even zo vrolijk opnieuw het roer van het schip van staat in neoliberale handen gaven!

2 Reacties
Break on through
Break on through28 sep. 2016 - 14:20

Eens, sleutelrol ligt wat mij betreft bij de PvdA. Die kroop net zo makkelijk bij de VVD in bed terwijl er ongetwijfeld betere mogelijkheden waren geweest. Iedere samenwerking waarbij VVD en PVV uitgesloten waren was wat mij betreft geoorloofd geweest. Maar nee PvdA wist het beter! Stem dit jaar wel op GL of SP.

jahoor2
jahoor228 sep. 2016 - 15:04

Ja en ook zo'n leuke. Protesteren tegen nivelleren terwijl je er zelf op vooruit zou zijn gegaan.

Ben Joop
Ben Joop28 sep. 2016 - 13:02

Zo vind ik het onbegrijpelijk dat mensen die op Geert Wilders stemmen de tegenstellingen tussen zijn beloftes/programma en uitspraken en zijn concrete stemgedrag niet willen zien.

7 Reacties
Mostafa
Mostafa28 sep. 2016 - 13:42

Om een kabinet te kunnen boetseren in Nederland moet altijd water bij de wijn doen, ik denk vaak, stel voor, als wilders moet met PVDA, D66 of SP moet gaan regeren en het water bij de wijn gedaan moet worden dan denk ik: welke water moeten zij in het wijn gaan gieten ? water met gas? water zonder gas? water uit een troebele put ? water uit de rivier? water uit de kraan? Zeewater ?! of laten zij de wij hoe hij is ? dan komt de vraag, wie mag dat wijn eerst gaan proeven?! met andere woorden : wie gaat zijn neus in dat wijn, zonder water, steken?!

Break on through
Break on through28 sep. 2016 - 14:14

Eens, als je het mij vraagt hebben PVVkiezers oogkleppen op. Enige wat ze horen (of willen horen) is Islam, vluchtelingen, EU nog een paar van die steekwoorden waarop je iedere PVVer kunt ontsteken. Maar dat de PVV gewoon de racistische (of beter fascistische) VVD is willen of kunnen ze niet bevatten.

van der laak
van der laak28 sep. 2016 - 14:41

Zo vind ik onbegrijpelijk dat er mensen zijn die Wilders als een oorzaak zien en niet als een gevolg. Zo was het met drs. Hans Janmaat , en met proffessor Pim Fortuyn ook al. Links leert nooit!

jahoor2
jahoor228 sep. 2016 - 14:57

inderdaad PVV' ers zijn gewoon dom.

Ben Joop
Ben Joop28 sep. 2016 - 15:31

Van Der Laak, waar beweer ik dat? Heb je ook nog iets inhoudelijks?

Ben Joop
Ben Joop28 sep. 2016 - 15:47

Overigens van der Laak: jan Maqat was een nazi: http://www.digibron.nl/search/detail/012df09af580321e0add1e22/joden-uitsluiten-van-hoge-functies

OlavM
OlavM28 sep. 2016 - 19:32

@ van der laak: [Zo vind ik onbegrijpelijk dat er mensen zijn die Wilders als een oorzaak zien en niet als een gevolg.] Dat doet er helemaal niet toe. Dat is net zo'n soort kwestie als de kip en het ei. Wél van belang is, dat Wilders geen enkele oplossing voor welk probleem dan ook biedt, en juist extra problemen veroorzaakt.

Van der Wal
Van der Wal28 sep. 2016 - 12:37

Als je het goed wilt zeggen dan is de invloed van de massa lineair en de invloed van de afstand kwadratisch. Dus een twee keer zo grote massa levert een twee keer zo grote aantrekkingskracht ook, en een twee keer zo nabije massa levert een vier keer zo grote aantrekkingskracht op. Het probleem bij het getij is echter dat het getij wordt veroorzaakt door het verschil in aantrekkingskracht over het lichaam. Omdat de Aarde zo groot is is de aantrekkingskracht van de Zon aan de nachtkant van de Aarde kleiner dan aan de dagkant. Bij de maan idem dito. Alles bij elkaar genomen is de Maan verantwoordelijk voor 2/3 van de aantrekkingskracht die verantwoordelijk is het getij, en de Zon voor 1/3. En dan ben je er nog niet, de lokale vorm van de watermassa is ook van belang. De Noordzee is een trechter met aan de zuidkant de kleine opening. Het getij dat van het Noorden af naar het zuiden stroomt wordt dus steeds hoger. Die verschillen zijn plaatselijk zelfs het belangrijkst. Dat de fysica van het klimaat op Venus dezelfde is als die voor het klimaat op Aarde is niet relevant, omdat het model de complete fysica niet perfect implementeert, maar die benaderd. Als je het perfect wilt doen zal je elk molecuul in de atmosfeer moeten gaan modelleren, en dat doet helemaal niemand, omdat niemand dat zinvol kan. Als je het echt goed wilt doen moet het op quantum-nivo. Als je graag door natuurkundigen uitgelachen wilt worden moet je dat maar eens gaan voorstellen op een plek waar ze van quantummechanica verstand hebben. Die is er in Amsterdam. Dus een benadering. In een benadering stop je die fysica waarvan je denkt dat die een goede benadering is, en waarvan je hoopt dat die compleet is. Hoe je erachter komt of de benadering goed genoeg is? Door het model uit te laten rekenen hoe het in de toekomst zal zijn, gegeven het heden, en dan in de toekomst te gaan kijken of het klopt. Hoe je kijkt of het klopt is een wetenschap op zich. In hoeverre de modellen kloppen is voor de leek niet goed na te gaan, simpelweg om boekhoudkundige redenen. Wie weet welke modellen gebruikt zijn met welke parameters (randvoorwaarden, stapgroottes, enz)? voor welke voorspellingen? Niemand. Wat je hoort is politiek, "de modellen voorspellen bladibladibla, paniek, paniek, paniek". Wat je niet hoort is het accountantsrapport. Betreffende migratie, de welvaartsverschillen tussen Europa en Afrika zijn afgenomen voordat de stroom vanuit Afrika op gang kwam. Behalve de genoemde factoren is ook de inschatting van de migrant van belang, en die mensen denken tegenwoordig dat het heel makkelijk is om Europa binnen te komen, en daar hebben ze gelijk in. Als ze eenmaal bezig zijn doen ze wat alle andere mensen met hun gezonde verstand ook doen, goed geld naar slecht geld gooien. En omdat ze meestal wel binnen komen blijven ze doorgaan. Je ziet het ook aan Australie, daar komt niemand meer binnen en dat weten de migranten ondertussen ook, dus komen ze niet meer. Europa kan precies hetzelfde doen, alle bootjes terugslepen naar de vertrekhaven. Blijkt de vertrekhaven constant bootjes te laten vertrekken waarop teveel mensen zitten dat kan je die haven ook gewoon blokkeren. Verzuipt er niemand onderweg, is er geen geld te verdienen aan het overvaren en zien de illegale migranten snel genoeg dat ze er niet inkomen. Voor echte vluchtelingen zijn er ambassades. In de VS zijn er ook zat mogelijkheden. Migranten komen daar omdat ze makkelijk aan werk komen. Ze krijgen minder betaald dan Amerikanen en voor de werkgever is er geen enkele sanctie als er illegalen worden aangetroffen. Geef de werkgevers een hoge boete en je zal zien dat ze geen illegale migranten meer aannemen. Daarna is het opdrogen van de instroom een kwestie van tijd.

omaoeverloos
omaoeverloos28 sep. 2016 - 12:29

Och, gezond verstand of rationaliteit, de mens zwabbert er maar zo'n beetje tussendoor. Conclusies worden vaak niet rationeel getrokken, het blijft een feit dat het niet rationeel is om in geval van klimaatverandering te vluchten naar een land wat grotendeels onder de zeespiegel ligt. Ook is het niet rationeel om te verwachten dat de mens in staat zal zijn om de uitstoot van CO2 te verminderen gezien het feit dat nog 5,5 miljard mensen hier in de nabije toekomst ook een groter welvaartsniveau zullen krijgen. Het is ook niet rationeel alleen de negatieve gevolgen van klimaatverandering te willen zien en het is zeker niet rationeel om de enorme bevolkingsgroei niet als grote oorzaak te bestempelen. Het zou rationeel zijn om problemen die in de verre toekomst mogelijk gaan ontstaan door die generatie, met hun technische kennis to laten oplossen en de huidige problemen, miljarden mensen zonder voldoende voedsel, water, onderwijs en basale bestaansmiddeln eens aan te pakken, om vluchtelingen die al 30 jaar achter prikkeldraad zitten een toekomst te geven, om in te zetten op actieve ontmoediging van voortplanting, om ons ongebreidelde comsumentisme aan banden te leggen.

2 Reacties
Andy Capp
Andy Capp28 sep. 2016 - 21:10

omaoeverloos haalt zoals gewoonlijk weer eens rationaliteit en gezond verstand door elkaar: als 20% van de mensheid 80% van de beschikbare middelen gebruikt, is het niet rationeel om te verwachten dat die andere 80% van de mensheid aan geboortebeperking gaat doen om de luxe van die 20% in stand te houden. Het zou rationeel zijn om de consumptie van vlees aan banden te leggen.

omaoeverloos
omaoeverloos29 sep. 2016 - 7:48

Klopt, Andy, die 80% gaat vanzelf wel aan geboortebeperking doen als ze het beter krijgen. Maar als ik hier in Nederland kijk zie ik da het krijgen van kinderen nog steeds beloond wordt met allerlei vergoedingen en uitkeringen in plaats van een (progressieve) belasting.

Zephyr2
Zephyr228 sep. 2016 - 11:53

...om een voorwerp constante snelheid te geven is een kracht niet nodig. Andre als ingenieur moet je weten dat een lichaam alleen constante snelheid zal hebben als er evenwicht is in de op het voorwerp werkende krachten. Jou bewering klopt alleen voor bijvoorbeeld een voorwerp dat zich in het luchtledige buiten bereik van zwaartekracht invloed beweegt. Een auto beweegt alleen met constante snelheid als er evenwicht is in de aandrijfkracht van de motor en de luchtweerstand, rolweerstand, etc. die op het voertuig werken. Dus er is wel degelijk ene constante kracht nodig om in beweging te blijven. Tweede opmerking. Met jou betoog probeer je, naar ik begrijp, de "onzin" van gezond verstand tegenover wetenschappelijk aantoonbare feiten te laten zien. Ik begrijp in dit verband niet jou vluchtelingen deel. Ja, er zijn vele meningen en opinies over wat te doen met vluchtelingen, maar ik ben niet bekend met wetenschappelijke studies die een onweerlegbare conclusie geven over wat te doen in een vluchtelingen situatie. Dus elke mening over wat te doen om vluchtelingen probleem aan te pakken is gebaseerd op verwachtingen, aannames, hoop en gevoel van degene die die mening uit. Om bepaalde meningen dan te classificeren als gezond verstand (negatief voor jou) en anderen als juist (wetenschappelijk aantoonbaar juist) lijkt mij in dit geval niet mogelijk.

6 Reacties
jahoor2
jahoor228 sep. 2016 - 15:02

Migratie deskundigen hebben toch vaak net iets meer verstand van zaken dan de gemiddelde PVV'er. Maar waarom zou je luisteren naar mensen die er verstand van hebben als je je ook gewoon bang kan laten maken door een verdwaalde blonde Indo.

Van der Wal
Van der Wal28 sep. 2016 - 17:12

@jahoor Naar Australie vertrekt niemand meer, en toch bevind Australie zich op precies dezelfde Aarde als Europa. Dat komt omdat Australie een werkend beleid heeft om illegale immigranten te weren, en Europa dat niet heeft. Om dat te zien hoef je geen migratie-deskundige te zijn. Net zoals je geen astronoom hoeft te zijn om te zien dat de Maan is opgekomen.

Andy Capp
Andy Capp28 sep. 2016 - 20:56

Zephyr - En als er een muur in de weg staat, dan komt die auto tot stilstand en helpt die constante kracht ook niet meer, -als ingenieur zou je dat moeten weten. "ik ben niet bekend met wetenschappelijke studies die een onweerlegbare conclusie geven over wat te doen in een vluchtelingen situatie." Geheel juist, maar desondanks leert de ervaring dat het niet echt helpt om te dweilen met de kraan open, dus is het voorstel om iets aan de oorzaken te doen niet dom, -lijkt mij althans. En wat er gebeurt als je een markt schept door een verbod, dat weten we van de "war on drugs": hoe strenger het verbod, hoe hoger de prijs. Ik kan dat weliswaar niet bewijzen, maar dat heeft de ervaring me geleerd; misschien dat een econoom uitkomst kan bieden als je daaraan twijfelt.

Andy Capp
Andy Capp28 sep. 2016 - 20:59

Van der Wal - De maan komt niet op en Australië is een eiland omringt door heel veel water.

Bram Emanuel
Bram Emanuel28 sep. 2016 - 23:56

@ Andy "En wat er gebeurt als je een markt schept door een verbod, dat weten we van de “war on drugs”: hoe strenger het verbod, hoe hoger de prijs." Dat klopt, een hogere prijs en een lager volume. Daarom is een verbod wel degelijk nuttig.

Andy Capp
Andy Capp29 sep. 2016 - 12:11

"Dat klopt, een hogere prijs en een lager volume." Nee, dat het een lager volume met zich mee zou brengen is niet aangetoond. Het is juist zeer opvallend dat cannabis, ondanks het wereldwijde verbod en zonder dat er -dus- reclame voor wordt gemaakt, na alcohol het meest gebruikte genotsmiddel in de wereld is. In de praktijk is het alleen maar een middel om het repressieve apparaat van de overheid te legitimeren. In werkelijkheid is de staat verslaafd.