Terwijl Jetten in New York glorieert baart in Den Haag de politieke berg een muis

Terwijl in New York premier Jetten glorieerde met zijn verdediging van het Strafhof, liet in Den Haag de politiek zich van haar slechtste zijde zien. De Kamer had minister David van Weel uit de Verenigde Staten teruggeroepen om zich te verantwoorden voor misleiding. Hij had min of meer verdonkeremaand dat er met 10.000 aangiften van zware misdrijven niets gebeurde, nadat hij daar door de Rekenkamer op was gewezen. Zo had hij de parlementariërs op het verkeerde been gezet.

Dit leidde tot zo´n marathonvergadering die tot in de kleine uurtjes duurde. Vrijwel alle partijen trakteerden Van Weel op een spervuur van vragen over de achtergrond van wat niemand leugens om bestwil durfde te noemen. De minister reageerde met allerlei vormen van excuus, waarin toch rechtvaardigingen zaten voor zijn eigen gedrag. Men hing als een zwaard van Damocles een motie van wantrouwen boven zijn hoofd. Men vroeg schorsingen aan voor overleg. Iedere keer weer kroop de minister wat dieper door het stof. Pas na middernacht bekende hij, als een gevangene in een autoritair land die door zijn ondervragers eindeloos wakker is gehouden. Hij beleed dat hij verkeerde informatie had verstrekt. Hij beloofde dat het niet weer zou gebeuren.

De motie van wantrouwen – ingediend door mevrouw Faber van de PVV – werd daarna behalve door haar eigen partij alleen door het FvD gesteund. De politieke berg had uiteindelijk een muis gebaard.  Er ontstond wat diplomaten in het verleden de status quo ante noemden, de situatie van voorheen. Een dag verkloot met woordenspel. Geen enkel concreet resultaat. Geen moment is besproken wat er moest gebeuren om die 10.000 aangiftes wel op te pakken. Het ging om botsende ego´s niet om de inhoud.

Holland op zijn smalst.

Ondertussen oogstte Jetten in de Algemene Vergadering applaus. Niet dat de hele zaal hem een staande ovatie gaf. Heel wat delegaties hoorden zijn betoog zwijgend aan. Maar het is toch een plusje op een rapport vol minnen.

Er is kritiek gekomen op het feit dat Jetten in zijn betoog Trump noch Netanyahu bij name noemde. En ook op het gegeven dat de Nederlandse delegatie de zaal niet verliet toen laatstgenoemde aan het woord kwam. Daar zit iets in. Tegen Al Jazeera zei hij te hopen dat de Palestijnse president Abbas volgend jaar wel van de Verenigde Staten toestemming zou krijgen om naar de Algemene Vergadering te komen. Dat had hij in zijn speech op moeten nemen. Van nog meer moed had het getuigd als hij de Nederlandse delegatie naar buiten had geleid toen Netanyahu aan het woord kwam om vervolgens tijdens zijn spreekbeurt te zeggen: wij zijn voor een tweestatenoplossing, geen Abbas dan ook geen Netanyahu. Daarom en alleen daarom is de Nederlandse delegatie weggelopen.

Zo contrasteerde het optreden van de premier sterk met dat van zijn minister van Justitie. Maar niet zo sterk als had gekund. Daarom was het niet Holland op zijn breedst maar hoogstens Holland niet op het allersmalst.

Overigens sloot Jetten aan bij een oude Nederlandse traditie. Johan de Witt (1625-1672) was al voorstander van een vredespolitiek die vrijhandel mogelijk maakte. Hij wilde dat bereiken door te streven naar een machtsevenwicht tussen grote mogendheden. Later is Nederland een groot pleitbezorger geworden voor het internationaal recht om conflicten tussen landen te beslechten. Het Vredespaleis is niet voor niets juist in Den Haag gekomen. Een premier van Nederland kan moeilijk anders handelen dan Jetten heeft gedaan.

Ondertussen laat de afloop van het Kamerdebat zien dat het kabinet steviger in het zadel zit dan menigeen denkt. Als puntje bij paaltje komt, schrikken zowel PRO als JA21 terug voor een motie van wantrouwen.

Als Trump ons land straft met sancties, kan er zelfs een brede gedoogcoalitie rond het kabinet ontstaan. PRO is sociaaldemocratisch en sociaaldemocraten kiezen in tijdens van nood altijd voor de gevestigde orde. Voor Joost Eerdmans en zijn JA21 geldt mutatis mutandis hetzelfde. Hij kan stevig uit de hoek komen maar wil toch niet door de herensociëteit gedeballotteerd worden.

Straks is Trump nog verantwoordelijk voor een stabiele Haagse politiek.

Voor het overige ben ik van mening dat het toeslagenschandaal niet uit de publieke aandacht mag verdwijnen en de affaire rond het Groninger aardgas evenmin zeker nu de laatste putten open blijven en Friesland zo'n schandelijke compensatie geboden krijgt voor het toestaan van nieuwe winningen.

Beluister Het Geheugenpaleis, de wekelijkse podcast van Han van der Horst en John Knieriem pver politiek en geschiedenis. Nu: Jetten en het kabinet van kraakporcelein