Te veel Nederlanders maken zich illusies over de VS

Nuttige petities doen de ronde. Stop de Amerikaanse overname DigiD! Boycot het WK in de VS. ABP: geen geld naar Palantir! Ze maken ons ervan bewust hoezeer onze opeenvolgende neoliberale regeringen samen met het bedrijfsleven de Nederlandse samenleving in al haar facetten een kolonie hebben gemaakt van de VS. Niet alleen via de big tech die onze privacy bedreigt en de big pharma, maar ook via al de private equity-fondsen die slechte waar en diensten leveren voor woekerprijzen. Huisartsen, dierenartsen, kinderopvang, woningen. Alles voor de aandeelhouders uit het land van Uncle Sam. Lang leve de marktwerking!

Nuttig, die petities, want een groot deel van de Nederlanders moet nog worden overtuigd van het dreigende gevaar van de regering-Trump. Die betekent voor sommigen in ons land een fascistische culminatie van het aloude Amerikaanse neokoloniale imperialisme dat decennia na decennia als zelfgekozen politieagent onder het mom van democratie en mensenrechten, maar eerder uit eigenbelang over de hele wereld andere landen pleegt te schofferen en te terroriseren. Met de dociele NAVO als instrument en verlengstuk van de zogenaamde Pax Americana. 

Deze critici signaleren al decennia dat binnen de VS zelf democratie en mensenrechten structureel worden geschonden. Door de systematische discriminatie van gekleurde mensen en de almaar groeiende kloof in vermogen en inkomen. Door de hyperkapitalistische macht van de grootste bedrijven. 

Zelfs uit de gematigde hoek kwam al meer dan een halve eeuw geleden fundamentele kritiek op de Amerikaanse dreiging. In 1967 verscheen de internationale bestseller Le Défi Américain van Jacques Servan-Schreiber, de Amerikaanse uitdaging. Volgens de auteur moest Europa een antwoord vinden op de grootschalige Amerikaanse investeringen in het continent, waarin het op alle fronten totaal achterop dreigde te raken: managementtechnieken, informatica, elektronica en onderzoekscapaciteit.

Een early adopter, deze Servan-Schreiber, om met de communicatiesocioloog Everett Rogers te spreken. Diens ‘late majority’ en ‘laggards’, de groep mensen die niet zo snel is, zien we deze dagen in een bemoedigend aantal groeien. Al degenen die met terugwerkende kracht de VS structureel afwijzen. Niet alleen die mooie petities, maar ook de NRC-columniste Caroline de Gruyter, die meent dat Van Weel en Rutte moeten ‘dekolonialiseren’. 

Anderen delen weliswaar de kritiek op elementen uit de fascistische coup van Trump, maar niet op zijn erfenis: de gewelddadige neokoloniale geschiedenis, het racisme en de economische uitbuiting van de bevolking. Het zijn atlantici als Arie Elshout (De Volkskrant) en Alexander Rinnooy Kan (D66). Veel ondernemers ook. Hun gouden jaren hadden ze tijdens Reagan en Thatcher. Atlantici hebben economisch dan ook vaak een voorkeur voor het Angelsaksische model. Ons kwijnende Rijnlandse model hield tenminste enigszins rekening met arbeidsomstandigheden, klanten en omgeving. Zocht soms naar een maatschappelijk draagvlak. Onderhandelde met werknemers via ondernemingsraden. Het Angelsaksische model streeft louter naar winst voor de aandeelhouders. Daarom zijn de atlantici blind voor de big tech en andere lobbygroepen die Trump vertegenwoordigt en beschouwen ze hem hoogstens als een vervelende, tijdelijke aberratie. Hun droom: ‘Na Trump zal de VS samen met het VK de NAVO weer nieuw leven inblazen onder leiding van een gematigde Democratische president. Back to normal!’

De derde groep Nederlanders ten slotte ziet Trump eigenlijk wel zitten. De atlantici lijden volgens hen aan een ongezonde nostalgie. Want Trump is een echte man. Pakt immigranten en demonstranten aan. En linkse dictators. Verbiedt dat enge woke gedoe. Want Trump is ook een echte christen. Helpt daarom Israël tegen al die Arabische moordenaars. Steunt onze Europese geestverwanten in Hongarije, Polen, Slowakije, Duitsland, Italië, Spanje en Frankrijk. Een beetje jammer van Oekraïne en Groenland, al heeft Trump daar wel een punt. 

En nog steeds gelooft deze derde groep de trumpiaanse leugens over de moorddadige goon squads van de ICE. Die er tijdens hun razzia’s uitzien als de ‘Dead Eaters’ uit Harry Potter. Op hun vorige baas na, die wilde er juist ongemaskerd en gladgeschoren uitzien als een lang-gejaste officier uit het Derde Rijk. Trump heeft hem onlangs vervangen door Hulk Homan, de architect van de zero-tolerantie voor migranten, die intussen de infrastructuur van ICE heeft geregeld: een conglomeraat van commerciële gevangenissen dat de gearresteerde migranten als een lucratief verdienmodel hanteert. Lang leve de marktwerking!

Helaas is deze groep van Nederlandse Trump-sympathisanten tamelijk omvangrijk. De vertegenwoordigers daarvan kunnen in kleine nuances verschillen, maar het gaat om PVV, FvD, BBB, JA21, Groep Markuszower en SGP. Plus een ‘heel paard half’ van de VVD, zoals in het liedje over Holle Bolle Gijs. Een mooi beeld, want het gaat eigenlijk om een paardenpak waarin twee mensen schuilen, de een onder de kop, de ander onder de achterkant. Maar dat halve VVD-paard draagt wel bij tot ruim een trumpiaans twee vijfde van de Tweede Kamer.

En de tweede groep, de atlantici die dromen van een gematigde opvolger die alles weer goed zal maken? Is kettingzager Yeşilgöz een van de trumpianen in de VVD en dus de beoogde nieuwe minister van Defensie, Van Weel lijkt tot de andere helft van de partij te behoren. Verscholen achter de brede rug van de EU ventileerde de minister een scheetje kritiek op Trump, zachtjes en met mate. Want het kan immers allemaal nog goed komen. Zo ook in het coalitieakkoord D66-VVD-CDA: ‘We blijven ons inspannen voor onze trans-Atlantische band.’ Van Weel is een van de VVD-ministers uit het sinistere Schoof I die witgewassen kan terugkeren in Jetten I.

De eerste groep, die van de fundamentele Amerika-critici, wordt vaak van hypocrisie beschuldigd omdat zij ondertussen wel van de Amerikaanse cultuur genieten.

Al meer dan een halve eeuw geleden fulmineerde de legendarische G.B.J. Hiltermann tegen zulke ‘langharige Vietnam-demonstranten’. Hypocriet, want wij luisterden inderdaad naar Amerikaanse muziek, lazen Amerikaanse boeken en keken naar Amerikaanse films. Dat ging ons destijds echter niet om Coca Cola, Frank Sinatra of Bob Hope, maar om de imposante Amerikaanse tegencultuur. Die nog harder was de Nederlandse demonstranten die ‘Johnson, moordenaar’ riepen.

Zo zongen in het jaar van Le Défi Américain The Mothers of Invention uit Los Angeles al ‘Watch the Nazis run your town’ en zelfs over ‘Nazis in Congress’.

Een jaar eerder hadden hun collega’s The Fugs, aan de andere kant van het land, in New York, het nummer ‘Kill For Peace’, een bijtende ironie over de oorlog in Vietnam en de Pax Americana. Op hun platenhoes werd de song aangeprezen door de beroemde dichter Allen Ginsberg.

If you don't like the people
Or the way that they talk
If you don't like their manners
Or they way that they walk
Kill, kill, kill for peace

If you don't kill them
Then the Chinese will
If you don't want America
To play second fiddle

Kill, kill, kill for peace

If you let them live
They might subvert to Prussians
If you let them live
They might love the Russians

Kill, kill, kill for peace

Dat was zestig jaar geleden. Uiteraard werden The Fugs op de nek gezeten door de Amerikaanse overheid. En dat onder een Democratische president, Arie, Rob en Alexander. 

Maar ik moet toegeven, onder Trump zouden zij voor jaren in de gevangenis zijn gesmeten. Want bovendien was een van de leden homoseksueel en propageerde de hele band dope en vrije (groeps)seks.