Sfeerfoto van Joop
Joop
Joop

Coronavirus is begonnen aan najaarsoffensief, aantal besmettingen neemt razendsnel toe

Duitsland scherpt maatregelen aan
Joop

Supermarkten verzetten zich tegen meer transparantie over duurzaamheid

  •  
01-10-2021
  •  
leestijd 2 minuten
  •  
Twee liter melk voor 1,75 euro, een kilo gehakt voor 4,99 euro en 500 gram broccoli voor 69 cent. De supermarkten stunten elke week met vlees en andere versproducten. Dat is fijn voor de consument, maar hoe eerlijk is de prijs die wordt betaald voor eten? Boeren verdienen nauwelijks nog aan de productie van voedsel. Ze zitten klem in een systeem van bodemprijzen en steeds hogere opbrengsten per hectare. Daardoor zijn ze onvoldoende in staat te verduurzamen. Ondertussen raakt de bodem uitgeput door overmatig gebruik van kunstmest en bestrijdingsmiddelen. Biodiversiteit neemt in razend tempo af.
In deel 4 van een serie over de uitgeputte bodem, onderzoekt Zembla de rol en verantwoordelijkheid van de supermarkten. Als laatste halte tussen boer en consument hebben ze immers een enorme machtspositie. Hoe gebruiken ze die? Uit stukken die Zembla in handen kreeg na een beroep op de Wet Openbaarheid van Bestuur (Wob) blijkt dat supermarkten zich actief verzetten tegen de oproep van de Tweede Kamer om jaarlijks te rapporteren over wat ze doen om de voedselketen duurzamer te maken. Die informatie vinden ze “concurrentiegevoelig” en “vertrouwelijk”.
Demissionair minister Carola Schouten (ChristenUnie) van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit noemt het contact met supermarkten “stroperig” en laat in Zembla blijken dat ze teleurgesteld is over de houding van supermarkten. “Ik denk dat ze daar ook echt meer ambities kunnen tonen. Sterker nog, dat die roep vanuit de maatschappij ook steeds groter wordt en dat het ook in hun eigen belang is om daar gewoon transparant over te zijn.” Schouten pleit in Zembla voor een heffing op minder duurzame producten.
Uit de stukken blijkt verder dat supermarkten geen harde afspraken willen maken over het betalen van een hogere prijs aan boeren die duurzamer produceren. Ook klagen ze dat Schouten zich in “negatieve bewoordingen” over hen uitlaat. Ambtenaren adviseren hun minister om waardering uit te spreken voor wat supermarkten “al doen. Dat is nodig om commitment te krijgen voor vervolgafspraken”, zo staat in een nota ter voorbereiding van een gesprek met supermarkten.

Praat mee

Heb je een vraag, suggestie of wil je gewoon iets kwijt? Dat kan hier. Lees onze spelregels.

avatar

Reacties (47)

The Apple
The Apple2 okt. 2021 - 0:45

Als in Nederland niet langer voor de landbouwexport zou worden geproduceerd, maar alleen voor eigen consumptie, dan kwamen we om in de overschotten. Als we alle duurzame energie zouden gebruiken voor eigen consumptie en niet langer voor de datacentra en zware industrie van buitenlandse bedrijven, dan hadden we ook niet zoveel windmolens nodig. En zonder al die shit hadden we bovendien minder arbeidsimmigranten nodig.

Ewout Pool
Ewout Pool1 okt. 2021 - 20:44

Ik wil graag biologisch voedsel kopen als ik ook het salaris krijg waarmee dat een beetje kan. Het is heel makkelijk om als minister met 180k per jaar dat te roepen, het is wat anders als je een gewoon salaris hebt waarmee je rond moet komen.

FransAkkermans1947
FransAkkermans19471 okt. 2021 - 20:28

Wat zijn eigelijk de marges voor de supermarkten. Boeren geloven al heel lang dat ze uitgeknepen worden maar maken dat nooit hard. Altijd voldoende (volks)voedsel van goede kwaliteit tegen redelijke prijzen. Die doelstelling van het landbouwbeleid va na de oorlog is ruimschoots gerealiseerd. Redelijke inkomens voor efficiënt producerende boeren, ook onderdeel van dat zelfde landbouwbeleid, is minder goed geslaagd. De afvloeiing in de landbouw is al decennia lang een paar procent per jaar. (https://ec.europa.eu/info/food-farming-fisheries/key-policies/common-agricultural-policy/cap-glance_nl)

Karingin
Karingin1 okt. 2021 - 18:13

Het is trouwens ook dom en zéér inefficiënt om de verantwoordelijkheid bij de consument neer te leggen, en het idee dat marktwerking de prijs bepaalt is ook een illusie. Wat zou nou beter werken; miljoenen mensen hun gedrag te laten veranderen, of gewoon afdwingen dat een paar grote bedrijven zich maatschappelijk verantwoord gaan gedragen?

1 Reactie
FransAkkermans1947
FransAkkermans19471 okt. 2021 - 20:15

Wakker Dier, MilieuDefensie, Greenpeace en wat heb je nog meer voor NGO's die via druk op de winkels er voor gezorgd hebben dat consumenten wat anders zijn gaan kopen, zijn het niet met u eens.

Karingin
Karingin1 okt. 2021 - 18:00

Ik heb er tandenknarsend naar zitten kijken, wat een politieke lafheid! Je wéét dat dit soort bedrijven nooit uit zichzelf verantwoordelijkheid nemen, hooguit een lapmiddeltje hier en daar en een hoop green washing. Verder is het allemaal de schuld van de consument. Ja ammehoela, de consument wordt gemanipuleerd en besodemieterd, daar hebben ze een hele wetenschap van gemaakt. Parasieten zijn 't, en die toom je alleen maar in met wettelijke maatregelen

dirk den boer
dirk den boer1 okt. 2021 - 17:59

Ik zag in de nrc van vandaag een ingezonden brief van een voornaamgenoot van mij over deze zaken. Hierin wordt gepleit voor een ecologisch verantwoorde landbouw, maar niet zonder gebruik van kunstmest, ook al betekent dat lagere opbrengsten.Voor de boer en de maatschappij betekent dat dan onvermijdelijk een inbreuk op de vrije markt en de macht van de supers, anders lopen ze direct naar de producenten in onze buurlanden, die zich daar niet aan houden. De brief besluit dan ook met de noodzaak van een aanpak op Brussel-, liever nog op VN-niveau.

Winterdepressie
Winterdepressie1 okt. 2021 - 15:55

Ik vind 5 euro voor 1k gehakt best veel. Dat wil ik zeker niet elke week ervoor uitgeven. Broccoli is gelukkig wel goedkoop en lekker. Aan de ene kant moet de verbouwer natuurlijk wel fatsoenlijk verdienen aan zijn producten, maar is het niet de insteek van de staat dat dingen die gezond zijn, zoals broccoli juist goedkoper moeten zijn zodat we daar eerder voor kiezen? Ik persoonlijk zou de broccoli of bloemkool echt nog wel kopen wanneer deze 25% duurder zouden zijn. Zelfs als het de 1 keer vis en 1 keer vlees per week naar 1 keer vis of vlees zou brengen.

rvb2
rvb21 okt. 2021 - 14:27

De agrarische bedrijven en supermarkten maken nog steeds winst, de prijs kan dus nog omlaag. Werk efficienter, de winst moet naar 0.

Effie2
Effie21 okt. 2021 - 13:18

Marktwerking bepaalt wat iets kost. Acties en reclame zijn instrumenten om de concurrentie af te troeven. Wie weinig te besteden heeft, en dat zijn er steeds meer, zullen logischerwijs voor het goedkoopste kiezen en overstappen. Omdat onze overheid niet wil ingrijpen in dat marktmechanisme en zaken als kwaliteit en voedselveiligheid niet bewaken, zitten we met deze toestanden opgescheept.

dirk den boer
dirk den boer1 okt. 2021 - 10:44

Al die akties en afspraken met supers om een ecologisch verantwoord of boervriendelijk product in te voeren, schoppen tegen een dood paard, want daar gaat het om messcherpe concurrentie en klant is koning (de klant die zijn burgerlijke en progressieve inslag even vergeet zo gauw hij met zijn karretje langs de schappen van Appie rijdt. Wat ziet hij daar liggen? Een komkommer van 60 cent, en een van 120 cent, die laatste biologisch, het karretje is nog lang niet vol, wat gaat hij nemen? Hij weet nauwelijks wat dat bio inhoudt (heb vaak genoeg aan een klant gevraagd, wat hij dacht dat het was, wat is dat denkt U, biologische thee? Antwoord: dat is thee die niet uit de kas komt, natuurlijke thee...! Stel, de onnozele klant mag kiezen uit kindvriendelijke textiel, en een T-shirt gemaakt in een fabriek drijvend op kinderarbeid, of slavernij. Dat laatste hemdje voor de helft van de prijs, wat gaat hij kiezen? Waar zit zijn morele knobbeltje op dat moment? Zulke serieuze zaken moet je niet aan onnozele klanten met smalle beurs overlaten, dat is godgeklaagd, in zulke gevallen (voor secties natuur, milieu, sociale kant) moet je gewoon dingen wettelijk verbieden. Al kan je dat helaas al te vaak niet op landelijk niveau doen, dat zal via Brussel, liever nog via de VN of het WTO moeten gaan

1 Reactie
DanielleDefoe
DanielleDefoe5 okt. 2021 - 9:50

[in zulke gevallen (...) moet je gewoon dingen wettelijk verbieden. ] Soms zit er niet anders op, denk bv aan megastallen. Kinderarbeid en vrouwenhandel zijn al verboden.

Jozias2
Jozias21 okt. 2021 - 9:40

Dit is wel het punt. Het gaat om de combinatie: 1. een betere prijs voor boeren ten koste van de winstmarge en door een hogere prijs voorde consument; 2. Verplichting om duurzamer te produceren 3. Minder land voor de boeren 4. Minder co2 meer ruimte voor woningen. Door een betere prijs kunnen boeren inefficiënter en duurzamer produceren. Dan hebben ze minder land en massa nodig om een gezond bedrijfsmodel te hebben. Minder land en minder massale en meer duurzame productie zorgt voor minder co2 en daardoor ontstaat er ruimte (fysiek en qua co2) om dat land te gebruiken voor meer woningen en meer diverse natuur.

11 Reacties
KM2
KM21 okt. 2021 - 11:41

Leren koken op 1.Nederlandse consument is zo dom dat je ze alles wijs kan maken.

GHS
GHS1 okt. 2021 - 11:55

Ik heb de uitzending hierover van Zembla gehoord/gezien. Maar wat er volgens mij ontbrak, dat was de klant. t.w. niet alleen "wat wil de klant", maar wat KAN de klant met het bedrag dat hij te besteden heeft. Ga maar eens na, wat een "normaal" gezin ( man, vrouw, 2 kinderen) volgens de schijf van 5 zou moeten eten. Dan zullen, denk ik, heel wat gezinnen niet in staat zijn om dat te kopen. Ergo, de klant kijkt altijd in zijn beurs en dat weten de supermarkten ook wel, vandaag al die "idiote aanbiedingen" ( b.v. 2 voor de prijs van 1. Hoe kan dat? Geef mij er dan maar 1 voor de halve prijs. Maar dat gebeurt niet. Gevolg: ook een overschot van de aankoop, en weggooien van goed voedsel).

dirk den boer
dirk den boer1 okt. 2021 - 12:10

Bedoel je hier echt inefficient, Jozias? Efficient op economisch gebied, betekent inderdaad vaak inefficient ecologisch of diervriendelijk. Een kooiei is niet erg diervriendelijk, wel goedkoop en zelfs milieuvriendelijk (minder ammniak),dus je efficientie verscchilt naarmate je naar andere zaken kijkt. Onkruid wieden met de hand of speciale deels handmatige machinerie is arbeidsinefficient, maar beter voor het bodemleven en het slootwater (geen herbicidenvervuiling). Helaas heeft efficientie meestal een economische (want vaak arbeidsbesparende) notatie (dus positieve)

FransAkkermans1947
FransAkkermans19471 okt. 2021 - 13:38

@Jozias Het probleem is dat een prijs/inkomensverbetering weglekt in een stijging van de grondprijs. Dat blijft zo want het areaal pacht blijft nog steeds dalen. Het rendement op grond is gewoon te laag. Beleggen in grond doe je vanwege de waardevastheid. Verder is het onzin om over uitputting van de grond te spreken als je kijkt naar de opbrengsten per hectare. En voor bio-diversiteit moet je niet bij de landbouw zijn. Dat staat er haaks op. Hoe intensiever de landbouw hoe meer grond beschikbaar voor natuur=biodiversiteit.

Jozias2
Jozias21 okt. 2021 - 13:55

@dirk Ik bedoel inefficiënt: mega stallen zijn heel efficiënt.

dirk den boer
dirk den boer1 okt. 2021 - 18:10

Dat dacht ik eigenlijk ook wel uit je betoog te mogen besluiten, maar vreemd blijft het dat efficient nauwelijks anders opgevat kan worden als economisch efficient. Een bladblazer is efficient (hoeveel CO2 hij ook produceert), een blad bijeen vegende man of vrouw is inefficient bezig, want de eerste ruimt 3x zoveel en zo snel blad bijeen als de eerste.

Verver
Verver2 okt. 2021 - 8:47

Dat minder land snap ik niet helemaal. Stel ze produceren minder efficiënt op hetzelfde areaal land, dus minder opbrengst. Maar dat compenseert door meer inkomsten. Als ze nog minder land krijgen om minder efficiënt op te produceren, dan moeten de prijzen dus nog meer omhoog. Duurzaam betekent ook verhoging van de prijs. Op dat land wil je meer woningen bouwen, dus meer mensen, minder (zij het) boerengroen en dan verwacht je minder CO2?

dirk den boer
dirk den boer2 okt. 2021 - 10:56

Is ook niet duidelijk of eenduidig, Jozias wil kennelijk minder land per bedrijf, minder efficiente landbouw (minder kunstmest? bestrijdingsmiddelen? dus meer bio), dus hogere prijs per kilo en gelijkblijvend inkomen, maar dat gaat alleenals je je land aanhoudt, niet teveel krimpt als boer. Frans wil juist efficientere, gangbare landbouw, zodat er meer ruimte overblijft voor natuur en woning. Theoretisch klopt dat laatste wel, als de Brazilianen wat meer kunstmest zouden strooien op hun akkers en weiden, zouden ze minder bos hoeven te kappen. En meer bio in NL betekent ook meer boerenlland (om zelfde produktie te halen), dus minder natuur. Alleen: veel weidegrond in NL is zowel produktief als natuur (geweest, ooit, met veel kievieten, tureluurs, nationale vogel grutto enz enz), en dat schiet er wel bij in als je efficienter (produktiever, monocultureler) te werk gaat. Het wordt hier in de buurt verbazend stil in de lente in de polders. Vogels en insecten kiezen eieren voor hun geld en houden het voor gezien. Foetsie ieviet en grutto. Jammer jongens, jullie zorgden steeds weer voor zoveel lentekriebels en fietsgenot.

Jozias2
Jozias22 okt. 2021 - 13:05

@verver De boeren hebben nu veel land nodig om grootschalig te kunnen werken en daarmee kosten efficiënt te zijn. Kleinschaliger en duurzamer werken is minder kostenefficiënt. Dat moet gecompenseerd worden zodat het effect voor het inkomen van de buren wordt opgevangen. Als je het vrijgekomen land benut voor zowel woningen als diverse natuur is dat qua co2 beter dan alleen maar intensieve landbouw. Uiteraard is alleen maar natuur nog beter maar dan los je het woning tekort niet op.

dirk den boer
dirk den boer3 okt. 2021 - 14:31

@ Jozias, Frans en Verver: vandaag in het VK magazine hierover, Frans Bromet, de zeurderige filmer en programmamaker zegt in interview" ik ben niet zo voor efficientie", en daarmee zit hij ook helemaal op mijn lijn., al besef ik al te goed dat ik mijn gemak en welvaart en lekker eten elke dag te danken heb aan de algehele efficientie van de mensen naast en voor mij hier in dit land. Ik heb 10 jr in Afrika gewerkt, waar die efficientie ook niet eerste prioriteit is, ze werken er in de landbouw nog gewoon met een hak, ipv met de trekker, met als gevolg geregeld ondervoeding en soms zelfs hongersnood, plus lage welvaart. Toch heb ik de beste herinneringen aan die tijd, efficientie? wat koop je ervoor? nu dit dus, je gemak, de luxe van inefficientie hahaha....

DanielleDefoe
DanielleDefoe4 okt. 2021 - 20:00

dirk den boer 2 oktober 2021 at 12:56 Niks mis met bloemrijke weilanden, houtwalletjes en hier en daar een poeltje, dat soort werk. Niet efficient maar wel biodivers en potentieel minstens zo leuk als de officiele "natuur", ook jammer dat in "agrarisch" gebied elk karrespoor is geasfalteerd. Laten we vooral niet teveel zeuren over bouwen op "vrijkomende grond" die hebben we namelijk ook nodig om de ingekrompen veestapel een beter leven te geven als de megastallen eenmaal zijn gesloten. Trouwens, drassige delen van Nederland zijn helemaal niet geschikt voor woonwijken. Dat geeft maar onderlopende kelders en schimmelige muren.

KM2
KM21 okt. 2021 - 9:18

En daarom koop ik nooit iets bij de supermarkt, heb al een verbod bij de lokale Appie. Leer mensen weer koken, dan hoeven ze ook niet met receptjes te werken en krijg je inzicht in bijvoorbeeld wat te doen als die spitskool er niet is. Niet kunnen koken levert je over aan de grillen van de supermarkten.

4 Reacties
Griezel in post-gezellig Nederland
Griezel in post-gezellig Nederland1 okt. 2021 - 11:06

een verbod?!

Winterdepressie
Winterdepressie1 okt. 2021 - 13:54

"Niet kunnen koken levert je over aan de grillen van de supermarkten. " Daarom heb ik zelf leren grillen! Dat is net koken!

KM2
KM21 okt. 2021 - 15:35

Griezel, Ik ben een keer uit mijn plaat gegaan tegen de bedrijfsleider en vanaf dat moment ben ik daar niet meer welkom.

Verver
Verver2 okt. 2021 - 8:48

Vertelde hij min of meer trots!

rvb2
rvb21 okt. 2021 - 8:35

de vrije markt kan niet goed werken als er geen volledige transparantie is.

RainB
RainB1 okt. 2021 - 8:25

Het intellectueel vermogen van de politici is natuurlijk beneden alle peil. Het enige wat zij kunnen verzinnen is heffingen of meer belasten. Het probleem is dat dit altijd op de burger neer komt. Deze betaald al vanaf de jaren 80 steeds meer belasting voor milieu of klimaat, maar ziet daar nog helemaal niets van terug. Al die klimaat potjes verdwijnen ergens, maar niet in het klimaat. Behalve dan voor zwaar gesubsidieerde grapjes die niet of nauwelijks werken

2 Reacties
Zandb
Zandb1 okt. 2021 - 10:41

Rain Het is zeker zinloos om te vragen hoe u het dan aan zou pakken?

Griezel in post-gezellig Nederland
Griezel in post-gezellig Nederland1 okt. 2021 - 11:25

de VVD geeft toch altijd netjes geld aan grote bedrijven om te verduurzamen?

DonkerekamervanDamocles
DonkerekamervanDamocles1 okt. 2021 - 8:13

Vind Carola een zeer krachtige vrouw. Daarvan zijn er nooit genoeg…

1 Reactie
Zandb
Zandb1 okt. 2021 - 10:42

Damocles Wat een gezemel. Van krachtige mannen zijn er ook nooit genoeg

RPS2
RPS21 okt. 2021 - 8:11

Mooi om te merken dat de focus verschuift van de boeren naar het systeem opzich.

adriek
adriek1 okt. 2021 - 7:50

Supermarkten zijn geen liefdadigheidsinstellingen, ze zijn er niet voor de boeren en niet voor de burgers maar het gaat om keiharde concurrerentie. Elke cent die minder uitgegeven wordt aan melkinkoop levert miljoenen extra winst op, elk product dat door een groene sticker een dubbeltje duurder kan idem. Transparantie kan zonder enig bezwaar keihard afgedwongen worden: de mensen moeten eten, waarom zouden ze niet precies mogen weten wát ze eten? Maar voor de Christen Unie zijn dieren niet van belang, net zo min als het welzijn van mensen, zolang die laatsten maar braaf luisteren.

10 Reacties
Le Chat Botté
Le Chat Botté1 okt. 2021 - 9:28

@eirda Winst is dus precies het probleem. Hoe meer er wordt afgeroomd, des te minder blijft er over voor de boeren, dierenwelzijn, milieu en voedselkwaliteit. Het systeem van winstmaximatie was altijd al volkomen pervers en is allang failliet. En onze kinderen (boeren én buitenlui) mogen daarvan de wrede gevolgen ondergaan.

adriek
adriek1 okt. 2021 - 10:57

Het systeem van winstmaximalisatie is, helaas, nog lang niet failliet, Integendeel zou ik eerder stellen: er verschuift steeds meer (markt) macht en (politieke invloed) naar steeds grotere multinationals. Met heel veel geld bedrijven opkopen winstgevender maken en die winst gebruiken om daarna met nog meer geld nog meer bedrijven op te kopen en uit te melken is nog steeds een uitermate succesvolle strategie.

Griezel in post-gezellig Nederland
Griezel in post-gezellig Nederland1 okt. 2021 - 11:07

Toch wel fijn dat als onze kinderen arme ouders hebben dat die ook eten kunnen kopen

dirk den boer
dirk den boer1 okt. 2021 - 12:30

Is winst altijd vies, Poeslief? Volgens Adam Smith niet, winst betekent goedkope spullen voor de burger en klant. Zelfs als dat ten koste gaat van de minder efficiente fabrikant of winkelier. En als het ten koste gaat van dierenwelzijn, de bodem, de insecten, het bos, het landschap? Helaas, al deze zaken vallen nog altijd buiten het voor politici overzienbare plaatje, zelfs als Carola van goede wil is (en klaagt over stroperigheid), blijft dat onverminderd het algemene stramien.

Le Chat Botté
Le Chat Botté1 okt. 2021 - 14:55

@dirk Adam Smith zag ondernemers ook als lieden die tot primair doel hadden om de samenleving te dienen. Als echter winstmaximatie het doel is, dan kan de samenleving mooi oprutte...

Le Chat Botté
Le Chat Botté1 okt. 2021 - 15:00

@eirda Wat je zegt klopt als een bus. In het perspectief van een handjevol puissant rijke lieden is er sprake van succes. In een maatschappelijk perspectief is er al lang sprake van een failliet systeem. In het perspectief van het democratisch sociaal contract is er hoegenaamd geen enkele reden over om de guillotines werkloos in de kast te laten staan.

dirk den boer
dirk den boer1 okt. 2021 - 18:26

Is niet zo, le Chat, Smith poneerde (tot schrik en afgrijzen vd christelijke goegemeente) dat de winkelier en ondernemer alleen voor die maximale winst moest gaan, dus primair voor eigen gewin (wat die Russische heldin van nieuwrechrs in de US ook zegt dus, kom zo gauw niet op haar naam), en dat dat, oh mirakel, tot de laagste prijzen en het grootste maatschappelijke goed leidt. Wat toen minder speelde dan nu: er waren weinig mensen, en het milieu en de zee (visvoorraden) leken nog onuitputtelijk. Dat is nu wel anders natuurlijk, maar de windvanen staan nog altijd wel in de Adam Smith stijl op de kerken en gebouwen overal. Dat moet snel anders natuurlijk.

Minoes&tuin
Minoes&tuin2 okt. 2021 - 4:18

Griezel in post gezellig Nederland Je ziet wel, geen reactie! Die interesseert dat nog!

Le Chat Botté
Le Chat Botté2 okt. 2021 - 6:42

@dirk Ik zal mijn kennis over de gelovige Smith (invisible hand) wat bijspijkeren. In de tussentijd zijn we het volgens mij wel eens over het maatschappelijk failliet van een systeem dat berust op winst maximatie (maximalisatie, zo je wilt). Daar wil ik nog aan toevoegen dat dit systeem zich grotendeels buiten en soms zelfs boven democratische machtsvorming heeft geplaatst. Dit is in zichzelf al een kolossale weeffout in een democratische rechtsstaat, naar mijn niet zo bescheiden mening.

DanielleDefoe
DanielleDefoe6 okt. 2021 - 14:06

Алиса Зиновьевна Розенбаум bedoeld u? Die staat niet bij mij in de kast.