Starmer als de ware 'koning' van het VK

De hardknekkigheid van Keir Starmer is bewonderenswaardig [Han van der Horst, Joop, 13.05.2026]

Starmer houdt krampachtig vast aan premierschap, ‘is aangeschoten wild’ [Mark van Harreveld, bnr.nl, 13.05.2026]

‘Starmer deugt niet’
De schrijvers van deze artikelen doelen hier op de in hun ogen “inspirerende” houding van Starmer die niet van wijken wil weten, ook al is de storm van kritiek aan zijn adres overweldigend: Starmer geldt in de ogen van de Britten als werkschuw, incompetent én een slechte leugenaar [Geert Langendorff, Het Parool. 22.04.2026]

·    Maar waarom zou je eigenlijk moeten opstappen, als je een ‘foute’ ambassadeur hebt benoemd, terwijl de ambtenaren je essentiële informatie over hem hebben onthouden? De ambtenaren zijn ontslagen, maar de minister moet ook geofferd worden. Men schermt, net als we dat regelmatig bij ons kennen, met zijn formele eindverantwoordelijkheid.

·    En waarom zou je moeten opstappen als ze je de grote nederlaag van Labour bij de regionale verkiezingen in de schoenen schuiven? Voor het gevoerde beleid is natuurlijk heel Labour met haar meerderheid in het Lagerhuis verantwoordelijk. Starmer kan slechts aangesproken voor zijn rol bij het in de praktijk brengen van dat beleid, waarbij zijn coördinerende kwaliteiten belangrijk zijn.

·    En waarom zou je moeten opstappen als ze je een zwakke leider noemen?  Binnen Labour verwijt men Starmer dat dat hij verzandt in onduidelijke algemeenheden en geen duidelijke visie uitdraagt. Hier wordt van de premier een politiek profiel verwacht, wat voor een lid van de uitvoerende macht een slechte zaak is, omdat daarmee aan de positie van de wetgevende macht wordt geknaagd.

Leiderschapsverkiezingen
Het is bovendien een vreemde gewaarwording dat een groot aantal van zijn medeministers die deze kritieken op hem in het openbaar geuit hebben, hem laten vallen en proberen zijn plaats in te nemen. Één van de ministers (Streeting) heeft zelfs z’n ontslag genomen, omdat hij naar eigen zeggen het vertrouwen in de premier heeft verloren. Hij gaat nu proberen Starmer op te volgen via een leiderschapsverkiezing binnen de Labourpartij, waaraan nog een aantal ministers meedoen. De partijleider van een meerderheidspartij verwerft tevens de post van premier! Bij ons wordt een minister afgezet door het parlement als die zijn functioneren ernstig afkeurt.

Dergelijke praktijken zijn een aanfluiting voor een waardig politiek systeem.

Presidentsverkiezingen of verkiezing van een eerste minister, waar bij ons ook veel over gesproken wordt, zijn in principe ondemocratisch. De burgers geven dan een dubbel politiek mandaat af, één aan de wetgevende vergadering en één aan een vertegenwoordiger van de uitvoerende macht. Het is niet gezond als er twee aparte uitdrukkingen van de volkswil bestaan. Dat schept verwarring en een ongezonde strijd tussen wetgevers en uitvoerders.

Een verkapte monarchie
Het Britse politiek systeem lijkt eerder op een monarchie dan een democratie. De uitvoerende macht en daarbinnen de premier steekt de wetgevende macht naar de kroon. Hij of zij wordt ook op zaken aangesproken die buiten zijn macht liggen.

Het is ook geen goede zaak dat bewindslieden in het parlement (Lagerhuis) zitten. Dat is in strijd met de scheiding der machten en geeft de uitvoerende macht een politiek podium en stemrecht in een wetgevend orgaan.

Ik heb overigens al eerder op dit podium, meer in het algemeen, over het conflict tussen wetgevende en de uitvoerende macht geschreven. Ik stel daarin dat de invloed van de uitvoerende macht zo groot is, omdat de wetgevende macht, het Parlement te weinig tegenspel biedt.