Sfeerfoto van Joop
Joop
Joop

GGD: drie weken quarantaine na contact met apenpokkenpatiënt

Advies geldt als voorzorgsmaatregel
Joop

Spullenbazen van de kredietcrisis lezen ons nu de les

  •  
28-08-2011
  •  
leestijd 3 minuten
  •  
BNNVARA fallback image
We hebben om de crisis te bestrijden nieuwe lui in topfuncties nodig, een beter plan en een andere benadering
De Mad Max beelden uit Tripoli hebben onze aandacht er een beetje van afgeleid maar we balanceren nog steeds op de rand van de economische afgrond. Vanwege de Finse matennaaierij dreigt de redding van Griekenland alsnog te mislukken. Tegelijkertijd zien we steeds meer signalen dat de gevreesde nieuwe teruggang in feite al begonnen is.
Zo loopt de goederenomslag op Schiphol ineens terug: een van de vele tekenen dat de wereldhandel inzakt. En van die wereldhandel moet Nederland het hebben. De regering heeft tot 2015 koopkrachtdalingen voor de burgers in petto. Van de consument hoef je het herstel niet te verwachten, integendeel.
Minister De Jager heeft al een “sobere” begroting in het vooruitzicht gesteld. Straks zal de mantra “dat wij nu eenmaal met zijn allen de broekriem aan moeten halen” niet van de lucht zijn.
Misschien is dat nog wáár ook. Het verslaan van deze economische crisis vergt een grote krachtsinspanning. Dat gaat niet voor niets. Daarvoor moeten offers gebracht worden.
Maar voor niets gaat de zon op.
Afgelopen zaterdag stond er in NRC Handelsblad een groot interview met de bankiers Jan de Ruiter en Jeroen Kremers, die als door de wol geverfde deskundigen worden opgevoerd. De kop boven het artikel vat hun wijsheid gecondenseerd samen: “Schuld op schuld of schuld, het kan niet meer”. Zij roepen op tot een nieuwe schuldmoraal. De krant schrijft:
Mensen gaan volgens De Ruiter naar de bank, vragen wat ze kunnen lenen en kopen voor dat bedrag een huis. Ze kijken niet wat het huis waard. is. Toch is een nieuwe schuldenmoraal volgens De Ruiter langzaam aan het ontstaan. “Voor de crisis werden bedrijven die te weinig schuld hadden afgestraft op de beurs. Na 2007 is dat radicaal omgekeerd”.
Beide heren werken voor de Royal Bank of Scotland, een van de hoofrolspelers in de kredietcrisis. Ze kon overeind blijven door de grootste reddingsoperatie uit de financiële geschiedenis. Nu is 70% van de aandelen in handen van de Britse overheid. Jan de Ruiter zelf, de man van het grote inzicht rond de schulden, bekleedde topfuncties bij de ABN/AMRO voordat dit bedrijf door Wouter Bos ten koste van vele miljardeninvesteringen uit het debacle van Fortis werd gered. Jeroen Kremers heeft vooral een ambtelijke carriere achter de rug. Zo heeft hij leiding gegeven aan de hervorming op het toezicht op de financiële sector door de Nederlandsche Bank. Wij hebben allemaal gezien hoe effectief dat toezicht is geweest.
Kremers en de Ruiter waren spullenbazen op de schuldenkermis die ze nu als zwartekousendominees van de financiële degelijkheid veroordelen. Ze durven ons nu de les te lezen.
Zulke koppen wil ik in topfuncties niet meer zien als ik offers moet brengen om een crisis te bezweren die ik niet heb opgeroepen.
Dat is punt één in het kader van “Voor niets gaat de zon op”. Om het plechtig te zeggen: het Nederlandse volk dient alleen tot het brengen van offers bereid te zijn als de stuurlui niet dezelfde zijn die ons met hun stuurmanskunst op de financiële klippen hebben gekregen.
En de andere punten? Die hebben in ieder geval te maken met een drastische hervorming van de hele financiële sector en een beleid dat erop gericht is Nederlanders aan het werk te krijgen en te houden. Dus niet: hun uitkeringen afpakken maar aan het werk te krijgen en te houden. Wij hebben een plan van het geld nodig én een plan van de arbeid.
Zal dat gebeuren? Ik ben bang van niet. Als de regering straks met de steun van Wilders in de rug de sobere begroting presenteert, gaat er ongetwijfeld een storm van verontwaardiging door het land. Het Malieveld zal vele malen vollopen. In december is de stoom afgeblazen en gaat het verval van Nederland langzaam verder.
Beter is het als de organisaties die de gewone Nederlanders vertegenwoordigen, de prijs bepalen voor hun bereidheid om offers te brengen. Dat klinkt allemaal abstract maar het gaat om de benadering. Geen mens vraagt zich af wat hij terug wil voor de overheidsgrepen in zijn portemonnee. Dát moet veranderen.

Meer over:

opinie, economie

Praat mee

Heb je een vraag, suggestie of wil je gewoon iets kwijt? Dat kan hier. Lees onze spelregels.

avatar

Reacties (24)

Sonia2
Sonia228 aug. 2011 - 11:26

1. De commissie-De Wit die de 'crisis' heeft 'onderzocht' constateerde dat niemand schuld had. En een enquete onder ede was niet nodig. 2. De miljarden die door Wouter Bos werden uitgedeeld, gebeurde onder tafel - buitenparlementair. Ook daar is weer iedere partij, van links tot rechts, mee akkoord gegaan. Het is te gemakkelijk om alleen de schuld aan de regering/het kabinet te geven. Zij hebben, in wat bij ons voor democratie door moet gaan, van de kiezers mandaat gekregen. Het Malieveld zal misschien wel vollopen, maar ook weer met keurig geregisseerde en gecontroleerde 'protesten' - die dus alleen voor veilig uiterlijk vertoon zorgen, opgeleukt met muziek ter amusement. Nee, voor echte verandering is heel wat meer nodig dan dit slappe gepolder.

Bakoe
Bakoe28 aug. 2011 - 11:26

Gelukkig hebben ze in Amerka Bernanke. Ook al zo een wonderdokter. http://nl.wikipedia.org/wiki/Ben_Bernanke

Zjenny
Zjenny28 aug. 2011 - 11:26

_TheBankers_ The Bankers Money is the ultimate weapon and it can be deployed as we see fit.

keck66
keck6628 aug. 2011 - 11:26

Helemaal eens. Feitelijk is een systeembankencrisis altijd een nationale statencrisis. Dus 'koppen in topfuncties' zullen saaie ambtelijke economen en boekhouders moeten worden. Misschien wel oud-politici of senatoren, a la Zalm, Bos of Rudink. Lui die het volk 'vertegenwoordigen' in de zin dat ze in het belang van de gemeenschap opereren, niet in het belang van zichzelf.

Zjenny
Zjenny28 aug. 2011 - 11:26

_TheBankers_ The Bankers We cheat and scam, then we foreclose on honest people who do not want to cheat and scam

trujac
trujac28 aug. 2011 - 11:26

Han, als ik dat fotootje van jou bekijkt dat bij je artikel staat dan schat ik in dat je uitlevenservaring zou moeten weten dat beide heren zeer slim en sluw zijn. Deze patjakkers hebben hun schaapjes allang op de drogen en proberen nu hun imago op te poetsen met semi wijsheden. Het verbaast mij dan ook dat je nog serieus ingaat op dat gezwets van beide heren. Richt je pijlen maar op de politici van zowel links als rechts want die hebben toegestaan dat die kerels hun gang konden gaan.

Michiel Online
Michiel Online28 aug. 2011 - 11:26

ik ga niet naar iemand zijn pijpen staan dansen. :)

Bruinsma2
Bruinsma228 aug. 2011 - 11:26

Heel slim, geef de mensen maar de schuld die gewoon één huis wilden kopen in een beetje fatsoenlijke omgeving. De banken, ambtenarij, politici, beurshandelaren hebben zoals gewoonlijk weer boter op't hoofd. En weten ons zelfs te vertellen hoe het komt en wat eraan gedaan moet worden. Hebzucht, blinde hebzucht van deze lieden, blindheid van de Nederlandsche Bank N.V. waren de oorzaak. Wat jammer dat zij nu vrijuit gaan en wij niet.

pietdevries2
pietdevries228 aug. 2011 - 11:26

Waarom het probleem niet bij de naam wordt genoemd begrijp ik niet, de ellende is nu lang genoeg aan de gang. Het probleem is dat de VS geen centrale bank heeft die overheidseigendom is. De Federal Reserve is niets federals, het is gewoon een commerciële bank. In de engelssprekende landen, in Engeland is het ook zo, heerst de filosofie dat toezicht onnodig is, markten reguleren zichzelf. Hoe die markten dat doen zien we nu. Verder wordt zelden genoemd dat het de VS bank Goldman Sachs wass die Griekenland adviseerde bij het zo presenteren van z'n cijfers dat het in de eurozone kon. De moraliteit van deze bank kwam naar voren bij een VS senaatshearing over de banken ellende, de voorzitter, toen de topman Goldfein moest toegeven klanten geadviseerd te hebben financiële producten te kopen die de bank zelf kwijt wilde, zei 'als ik je klant was zou ik je niet vertrouwen'. Na een financiële ellende in Duitsland rond 1870 voerde Duitsland financieel toezicht in, na de 1929 Wal Street beurs crash, de dertiger jaren depressie, was het VS toezicht nog steeds stukken minder dan het Duitse. Degenen die de Icesave ellende hebben veroorzaakt feesten aan de Rivièra. Die ellende werd mogelijk omdat de toezichthouder in geen enkel land strenger kan zijn dan de toezichthouder in de VS, en die is er niet. Als er strenger toezicht is wijkt men uit, in deze tijd van globalisering.

José
José28 aug. 2011 - 11:26

Hallo Han, Het wordt geen recensie, maar ik zal een samenvatting geven van de inleiding: In de afgelopen 30 jaar zijn de schulden in de westerse landen gestegen als nooit tevoren en tot niveaus die ook nooit eerder werden bereikt. De schuldenopbouw verliep in fasen. In de jaren '80 waren rentedalingen de reden waarom lenen aantrekkelijker werd. In de jaren '90 daalden de rentes verder en werden consumenten en investeerders ook steeds optimistischer over de economische vooruitzichten. Dit optimisme leidde tot de internetzeepbel en vanaf ongeveer 1995 vertaalde het zich in verschillende landen in hausses op de huizenmarkt. In enkele jaren tijd verdubbelden of verdrievoudigden de prijzen van koopwoningen. Het beeld bestaat dat Nederlanders in financiële aangelegenheden conservatiever zijn dan bijv. de inwoners van de zuidelijke landen, maar dat beeld klopt niet. Weliswaar krijgt de Nederlandse staat een AAA-rating, maar de Nederlandse gezinnen hebben, gerelateerd aan hun inkomen, meer schulden dan de gezinnen van welk ander ontwikkeld land ook. De Nederlandse huishoudens zijn wereldkampioen schulden. In de zuidelijke staten zien we het spiegelbeeld: hoge overheidsschulden, maar gezinnen sparen en investeren in huizen zonder veel te hoeven lenen. Na aftrek van schulden zijn Italianen vermogender dan Nederlanders. Die ongekende stijging van schulden van Nederlandse gezinnen werd veroorzaakt doordat nergens ter wereld schulden maken voor de aankoop van een huis fiscaal zo aantrekkelijk gemaakt wordt als in Nederland, en doordat nergens ter wereld banken zulke ruime leenvoorwaarden hanteren als hier. Ook het beeld dat Nederlanders hebben van banken klopt niet. Gemiddeld genomen beschikken Amerikaanse banken over grotere kapitaalbuffers dan Europese, en gemiddeld genomen hebben Europese banken weer meer eigen vermogen dan Nederlandse banken. De schuldenexplosie heeft bij ons dan ook vooral bij gezinnen en banken plaatsgevonden. Helemaal niet bij bedrijven, die er gemiddeld genomen beter voorstaan dan rond de eeuwwisseling, en tot aan de crisis ook helemaal niet bij de overheid. Het belangrijkste thema van het kabinet-Rutte is dat de staatsschuld ons grootste probleem is en dat er daarom fors bezuinigd dient te worden. Maar de overheidsschuld is naar internationale en eigen historische maatstaven helemaal niet bijzonder hoog, en kan gemakkelijk en tegen een lage rente worden gefinancierd. Schulden kunnen niet eeuwig blijven stijgen. Als rente en aflossing niet meer kunnen worden opgebracht, moet er iets gebeuren. Het belangrijkste is dat de houders van schuldpapier op enig moment hun verliezen zullen moeten nemen, of het nu banken zijn die aan een gezin of een ondernemer leningen hebben verstrekt, of pensioenfondsen en particuliere beleggers die bijv. Griekse staatsobligaties in portefeuille hebben. De schuldenberg wordt uiteindelijk kleiner doordat enerzijds op schulden wordt afgeschreven en anderzijds veel minder nieuwe schulden worden gemaakt. Na de uitbarsting van een schuldencrisis verandert het gedrag van leners zowel als uitleners. Beiden worden voorzichtiger en proberen hun eigen vermogenspositie te verbeteren. Dit proces van 'ontschulding' is nu begonnen en zal nog jaren voortdurend. Er wordt bezuinigd en minder krediet verleend, en burgers merken dat in de vorm van lagere economische groei, lagere koopkracht, het moeilijker aan geld voor een huis kunnen komen en mogelijk een minder riante pensioenvoorziening. De schuldenlast gaat ons allemaal raken, ook degenen die zelf geen schulden hebben opgebouwd. De maatregelen waarvan hij vindt dat ze genomen moeten worden, heb ik vermeld bij het item "IMF waarschuwt voor bankencrisis."

JoopSchouten
JoopSchouten28 aug. 2011 - 11:26

'Eurocrisis en Chinese 'verleiding' bedreigen pijlers van Europa' 'De fundamenten waarop Europa de afgelopen zeventig jaar haar welvaart heeft gebouwd, vertonen scheuren. Zowel het Europese project als de banden met de Verenigde Staten lopen gevaar, betoogt de Duitse oud-minister van Buitenlandse Zaken Joschka Fischer. Drie opties Meer politieke en economische integratie is één van de drie opties die de Europese leiders van nu hebben, zegt Fischer. Een tweede is kiezen voor de ingeslagen weg van nietsdoen en aanmodderen, waarmee de crisis alleen maar langer duurt. Een derde mogelijkheid is stoppen met de monetaire unie, wat ook het einde zou beteken van het Europese project, "wat tot een niet te hanteren chaos zal leiden". (Jammer dat Fischer het systeem zelf en de achterliggend neoliberale gedachtegang niet bekritiseert. Daarmee zijn alle opties gedoemd te mislukken.) Btron: http://www.trouw.nl/tr/nl/4504/Economie/article/detail/2882940/2011/09/01/Eurocrisis-en-Chinese-verleiding-bedreigen-pijlers-van-Europa.dhtml

elgringo2
elgringo228 aug. 2011 - 11:26

Aardig betoog maar beetje eenzijdig. Nederlander en eigenlijke iedereen in de westerse wereld heeft een berg boter op z'n hoofd. Natuurlijk hebben de banken de schuldenlast gefaciliteerd, maar we wilden het toch allemaal zelf zo graag; duur huis, twee auto's, 2 of 3 keer per jaar op vakantie, kinderen in de merkkleding. Kijk om je heen en je ziet het. We willen alles, we willen het nu en denken dat het vanzelf gaat. Helaas, 'there's no free lunch'. We zullen de tering naar de nering moeten zetten. Ik kijk uit naar het nieuwe boek van prof. Jaap van Duijn over de schuldenberg. Ik denk dat we er allemaal wat van kunnen leren. Onze enige redding is matiging en wegwerken van de schulden, wat wellicht 25 jaar gaat duren. In de tussentijd kunnen we er rekening mee houden dat een substantieel deel van onze welvaart naar het oosten zal verschuiven.

4 Reacties
Sonia2
Sonia228 aug. 2011 - 11:26

"Helaas, 'there's no free lunch'." Ja, en dat wordt ons al eeuwen opgediend gringo - behalve aan de mensen die altijd de free lunch genieten. Je hele betoog is een bevestiging van het oude systeem, waarin de meerderheid opdraait voor zowel het inkomen van een minderheid als voor de fouten die die minderheid maakt. Jij hebt in ieder geval helemaal niets geleerd. Dus zal het een harde les voor je worden, wanneer de kruik eenmaal barst.

José
José28 aug. 2011 - 11:26

Het boek "De Schuldenberg" van Jaap van Duijn is al verkrijgbaar. Ik ben het al aan 't lezen.

keck66
keck6628 aug. 2011 - 11:26

De spaargeldtegoeden van Nederlanders zijn nog nooit zo hoog geweest. Het zijn de overheden die te weinig afromen.

krid58
krid5828 aug. 2011 - 11:26

Ja wij wilden allemaal een grote hypotheek voor een mooi huis enz... Maar, dat betekent niet dat we niet kunnen pleiten voor een nieuw systeem. Daarin is dit betoog van Han misschien wat beperkt. Hij pleit inweze voor een vervanging van poppetjes, niet voor een ander (post kapitalistisch?) systeem. Maar is het daarom een slecht betoog? Nee, want Han ziet in dat het niet te verwachten is dat er een drastische systeemverandering komt. Dan is het allerminst redelijk om te zeggen dat de huidige top van het bankwezen moet opzouten. Wij liggen mede krom vanwegen hun onverantwoordelijke gedrag.

JoopSchouten
JoopSchouten28 aug. 2011 - 11:26

'.....een beter plan en een andere benadering'. 'We' zijn alvast aan het nadenken Han. Mensen die willen helpen meedenken kunnen hier binnenkort een uitnodiging verwachten. Jouw kennis en adviezen worden zeer op prijs gesteld.

1 Reactie
Sonia2
Sonia228 aug. 2011 - 11:26

Kun je nog wel ergens hooivorken kopen vraag ik me af. ;-)

Conundrum
Conundrum28 aug. 2011 - 11:26

In plaats van 'De Schuldenberg' van Jaap van Duijn stel ik voor dat jullie het boek 'Crisis Economics' van de Amerikaanse econoom Nouriel Roubini lezen. Ook beschikbaar in het Nederlands. Dit boek geeft naar mijn mening de meest volledige verklaring hoe de crisis heeft kunnen uitbreken, maar ook hoe een volgende crisis te voorkomen is. Ik vind vooral het voorkomen van een volgende crisis belangrijk. Als naar de waarschuwingen van Nouriel Roubini in 2006 (ver voor de crisis!) geluisterd was dan was de stormbal eerder gehesen en had de schade misschien minder groot geweest. Ik ben het met Han van der Horst eens dat de bankiers Jan de Ruiter en Jeroen Kremers weinig recht van spreken hebben. Deze bankiers hebben niet alleen burgers ruimschoots van schulden voorzien, maar ook hun balansen zo ver opgerekt dat de overheid ze met miljarden moest redden. Het is dan buitengewoon brutaal nu om de burgers en overheden te verwijten dat ze zo veel schulden hebben gemaakt. We moeten ook geen adviezen aannemen van economen die de crisis niet hebben zien aankomen en zelf een grote rol hebben gespeeld in het veroorzaken van de crisis. Laten we ons richten op economen als Roubini, de Belgische econoom De Grauwe en de Griekse econoom Yanis Varoufakis. De laatste twee hebben talloze goede ideeen om de crisis in Europa op te lossen. Ook moet geluisterd worden naar economen en Nobelprijswinnaars als Stiglitz, Eichengreen en Krugman. Zij hebben meer te bieden als bezuinigen, broekriem aanhalen, inleveren en de crisis uitzitten. De wereld schreeuwt om een alternatief!

1 Reactie
José
José28 aug. 2011 - 11:26

Bedankt voor de tip; ik heb het boek van Roubini besteld. Ik had even gegoogled en vond het wel geestig om te lezen dat hij adviseerde om handelaars te betalen in CDO's...

Conundrum
Conundrum28 aug. 2011 - 11:26

Verbetering: Eichengreen is een prima econoom, maar geen nobelprijswinnaar.

1 Reactie
cormol
cormol28 aug. 2011 - 11:26

Eichengreen publiceert regelmatig op voxeu.org , waar overigens veel EU-gerelateerde economische artikelen over de crisis te vinden zijn. Zijn artikelen staan hier: http://www.voxeu.org/index.php?q=node/101 Roubini treft je nogal eens hier aan: http://baselinescenario.com (met veel links)

Iskander2
Iskander228 aug. 2011 - 11:26

Precies ! Weg met de Moneymanagers, de Angelsaksische korte termijn fanaten en de bonus- en graaicultuur in die neoliberale netwerken ! De banken en de Superrijken investeren niet langer in de Productiemiddelen. Ze graaien al dat goedkope geld dat de Centrale Banken in de economie pompen snel weg en gokken er mee tegen Landen en Instellingen die niet beschikken over een ministerie van economische oorlogsvoering met grenzeloze volmachten en middels corruptie, voorkennis. Wie niet weet hoe dat zit, lees eens : "Een J’accuse over de Vrije Markt; Roversbenden en Aasgieren ?" - http://sp.nl/9n1g5y en : 'Superrijken en de Corruptie in “hoge plaatsen”.' - http://sp.nl/9n1gjg

1 Reactie
Hanvander Horst
Hanvander Horst28 aug. 2011 - 11:26

Een helder verhaal. Dank je wel.