Spelpolitie of nazi-software?

Toen ik een jochie was, dacht ik dat we ons in een zich steeds maar versnellende ontwikkelende wereld bevonden die onze mogelijkheden alsmaar vergroot, onze welvaart doet groeien en wellicht onze “evolutie” versnelt, als het niet door lering en stimulans is, dan wel door genetische manipulatie met zoiets als CRISPR-cas. Nee, nu nog niet hoor, maar de SF-films in mijn hoofd spelen alle scenario's al af. Wanneer we een beetje ervaring opdoen en we zien dat de destructieve effecten van technologie minstens zo groot kunnen zijn als de voordelen komen we een beetje tot bedaren en wankelen we voortaan tussen voorzichtig optimisme en algehele paniek. De laatste paniek die ik voorbij zag komen gaat over Mythos, nietsontziende analyse-AI die razendsnel alle gaten in andere software vindt. In de handen van hackers zou dit de sleutel tot elke deur of kluis betekenen, begrijp ik uit de paniekverhalen. Stiekem geniet ik daarvan omdat ik het AI-positivisme of -relativisme niet deel, ik heb te veel SF gekeken om op onbegrepen techniek te vertrouwen. Niet alleen AI kan in de glazen bol kijken. Vroeger werkte ik met codekloppers en die werden zenuwachtig als je het over een “fuzzy”-probleem had, een softwareprobleem of bug die niet te vinden is en zich random lijkt voor te doen. Onvoorspelbaar dus en meestal ging het dan fout bij een presentatie, we hadden het ook over Murphy's law in deze, alles wat fout kan gaan, gaat op een keer fout. Nu hebben we software die sneller betere software schrijft dan wijzelf en zich niet laat verwijderen, liegt en chanteert.

Informatie
Moderne tekst-app’s vinden we fantastisch, want we kunnen kletsen met en op elk apparaat. Ook daarvan vermoedde ik als kind dat het de sleutel zou zijn tot een verlichte nieuwe mens. Als informatie overal gedeeld wordt dan weten we immers allemaal alles. Neem me niet kwalijk, ik was 11 toen ik dit dacht. Informatie was nog één-dimensionaal voor me en stond gelijk aan openheid en waarheid. Eenmaal op de middelbare school begreep ik dat informatie voor iedereen wat anders kan betekenen en maakte ik kennis met kennistheorie. Wat je met informatie doet is belangrijker dan de data zelf. Wat is kennis? Wat kan ik weten en wat niet? Is het houdbaar? Kan ik het in een potje stoppen? Verandert waarneming het? Verandert technologie het? Hoe technologie met informatie omgaat leren we als consument tegenwoordig. Voor de adverteerders is het winst om informatie zo snel mogelijk op zoveel mogelijk schermen rond te laten gaan, maakt niet uit wat het betekent, er heerst een totaal informatie-nihilisme. Daarnaast produceert het supersnel opstellen voor scholieren en die dondert het verder niet dat de machines hallucineren en feiten en bronnen verzinnen alsof het plottende terroristen in een berghut zijn, als dat werkstuk maar af is. Zoals altijd hebben de kermisexploitanten het best door hoe je die betekenis-carrousel het best naar je hand kan zetten, namelijk door te doen alsof de poging dit te reguleren een groot links complot is.

Regels
Als ik een spelfout maak (meestal een d/t momentje of een accent dat ik niet uit mijn toetsenbord krijg) in een stukje of een tekening, springt er bijna altijd iemand bovenop om me dat te vertellen. Het gaat dan niet om iets nieuws dat je nog niet weet, maar een incident als een omgevallen kopje dat je recht wil zetten. Alsof je zegt: “Pas op, U morst”, of “Loop eens recht” als je loopt te zwalken op straat. Ik waardeer het enorm als ze dat in een “pm” doen en meteen, en minder als het publiekelijk in een reactie gebeurt, of een maand nadien, want dat komt altijd belerend en soms zelfs neerbuigend over. Het is zwart/wit informatie, het is wel of niet zo, niet een grijs gebied of discussie waardig, ook al ben ik soms tekstblind en breek ik creatief de regels. Als iemand het niet met een redenering eens is of met een conclusie heb ik er geen last van, want dat is iets waar je “gezellig” over kan bakkeleien. De corrigerende werking van mensen onderling is soms leerzaam, maar vaak loopt het uit de hand als de partijen zich niet openstellen voor een andere positie of hardnekkig informatie wordt gedeeld die "verifieerbaar" onjuist is, of er zijn onverenigbare waarheden in het spel met Putin of Trump. Het leidt al snel tot moordpartijen als er geen beeldscherm tussen zit. Het kan werkelijk om niets gaan. Ik heb meerdere malen chats gelezen over “hoe je een toiletrol moet ophangen” of “fascisme” links of rechts is. Mensen nemen het elkaar dan enorm kwalijk als ze “fout zitten” en dat niet toegeven. “Blocken” is dan onze kill button.

Relatie
Met een machine hebben we die kibbelende relatie nog niet helemaal, ook al bestaat er zoiets als Technology Related Aggression. We verwachten dat het ding doet wat hij moet doen, niet dat hij een mening heeft, zoals mijn printer als hij zegt dat mijn kleuren op zijn. Als het zich juist bedient van “autocorrectie” word ik er blij van. Doet het dat niet, of het gebruikt daarbovenop “voorspellende tekst” die 80% van de tijd fouten genereert, dan word ik razend omdat het mijn woorden betreft.

AI kan plaatjes maken die van geen kanten overeenkomen met de werkelijkheid en dat kan bijna niemand wat schelen (buiten beeldende kunstenaars), en wordt vergeeflijk toegelaten als “kinderziekte”. Maar ik voorspel dat het snel wel zo'n persoonlijke relatie wordt, de kolossale fout die de fabrikanten maken is dat ze proberen AI op mensen te laten lijken die “alles kunnen” en dan worden het zelfingenomen zeikerds die ons te pas en onpas corrigeren op ons gedrag of ons vertellen hoe we zelfmoord kunnen plegen. Wat volkomen nutteloos is en gevaarlijk is, want ik zoek geen gezelschap als ik iets maak, maar een machine met bovenmenselijke krachten. Praten met AI is onze achilleshiel in de relatie, praten en luisteren is onze meest persoonlijke relatie, daar weten onze huisdieren alles van. Als mijn kat mij gaat corrigeren of kattenvoer gaat aanraden dan is het eten snel op, vrees ik.

Ik zet al deze functies dan ook bij voorbaat uit want het is alsof je een overactieve gestoorde medewerker hebt. Ik zoek naar browsers waar ik de instellingen zo veel mogelijk kan bijstellen en AI bijvoorbeeld uit kan zetten en mijn zoektochten niet onthouden. Fouten maak ik graag zelf. Het leidt niet alleen tot een gestoorde relatie met je telefoon, maar ook met andere mensen. Iemand die zegt: ”Dat klopt, ik heb het op ChatGTP opgezocht”, classificeer ik als domoor, want ik weet dat je daar nog minder op kan vertrouwen dan een gewone zoekmachine, die in ieder geval niks verzint.

Ik stel me een toekomst voor waarbij mensen gaan samenleven met AI-robots die vrijwel alle idealen vertegenwoordigen die we bij mensen hebben. Fysiek en mentaal helemaal ons type, jou begrijpend tot op je kern, zo eentje die “je zinnen afmaakt” zeg maar. Dat je na het verorberen van het culinaire feest dat het voor je neerzette en weer opruimde, je op de bank zit en zegt: “Zo, nu even...”, en dat AI-nita zegt: “helemaal niks godverdomme!”.