Solidariteit van de superrijken zou helpen

Hoe mooi zou het zijn als de superrijken eens het voortouw zouden nemen en zich geheel zouden toewijden aan de verdediging van ons land.

Als het aan het nieuwe kabinet ligt komt de rekening voor de hogere defensie-uitgaven eenzijdig bij de gewone burger te liggen. De loon-en inkomstenbelasting gaan omhoog en de sociale zekerheid wordt nog verder uitgekleed. De vermogenskant blijft daarentegen opnieuw onberoerd, terwijl daar geen logische verklaring voor bestaat.

Het is volstrekt waar dat onze veiligheid, gelet op de geopolitieke spanningen van dit moment, de hoogste prioriteit heeft. Evenzeer geldt dat het daarvoor extra benodigde geld ergens vandaan moet komen. Maar onbegrijpelijk en zelfs hemeltergend is dat de nieuwe coalitiepartijen, D’66, CDA en VVD, niet creatiever zijn geweest dan alleen aan de knoppen van de belastingtarieven en de hoogte en duur van de uitkeringen te draaien.

Economen en fiscalisten hebben veel andere inkomensbronnen aangewezen om de extra overheidsuitgaven uit te financieren. Beter zou zijn geweest is om eerst en vooral te focussen op de moreel verwerpelijke praktijken die zich voordoen in het kader van belastingontwijking. Een goed voorbeeld daarvan is de Box 2-heffing in de inkomstenbelasting.

Directeur-eigenaren van een BV betalen over de winst die zij als dividend voor privé- bestedingen aan zichzelf uitkeren een vast percentage van 31 procent. Maar evengoed kunnen zij hun winstaandeel in de BV laten zitten en dit geld als een lening van de BV voor privé-doeleinden opnemen. Zo kunnen zij onbeperkt lenen voor de aankoop van een eigen huis en daar bovenop nog eens 500.000 euro voor overige privébestedingen. Het CBS rapporteerde over 2021 dat de totale schuld van eigenaren aan hun vennootschap 61 miljard euro bedraagt. De belastingdienst houdt weliswaar een claim van 31 procent op de ingehouden winst, maar kan daar eindeloos op wachten omdat de belastingheffing in Box-3 oneindig en over veel generaties kan worden uitgesteld. In totaal gaat het dus om bijna 19 miljard dat de fiscus mist omdat ons boxenstelsel dit oneigenlijk verdonkeremanen van belastinggelden mogelijk maakt. Dit bedrag van 19 miljard hoeft niet in een keer opgeëist te worden.  Immers de extra uitgaven voor defensie groeien jaarlijks in stappen om pas in 2035 uit te komen op dit bedrag.

Het zou toe te juichen zijn als de directeur-eigenaren als het ware uit een soort afgedwongen ’solidariteit’ dit bedrag in de komende 10 jaar gezamenlijk zouden opbrengen. Zij zouden daarmee geen bijzonder offer brengen, want zij betalen hun schuld aan de fiscus daarmee gewoon af. En dat hoort ook zo en is volstrekt vergelijkbaar met andere belastingplichtigen. Uit onderzoek van een interdepartementale studiegroep (IBO Vermogensverdeling in Beeld, 2022) blijkt overigens dat dit oneigenlijk gebruik van Box-2 zich hoofdzakelijk concentreert bij de 1-procent rijksten van ons land.

Voor diezelfde superrijken had de bekende Franse econoom Gabriel Zucman recent nog een boodschap. Hij gaf een lezing in de Tweede Kamer. Hij vertelde dat diezelfde superrijken in Nederland, vanwege de veelheid van belastingconstructies, per saldo slechts gemiddeld 17 procent belasting betalen, terwijl voor de gemiddelde Nederlander de belastingdruk 45 procent bedraagt.

Hoe mooi zou het zijn als de superrijken eens het voortouw zouden nemen en zich geheel zouden toewijden aan de verdediging van ons land. Vanuit het besef dat zij nu eenmaal veel meer te verdedigen hebben dan de gemiddelde burger klinkt dat heel logisch. Hun gehele vermogen zou in rook kunnen opgaan in geval van een oorlog. Zij zouden dan echt wat te verliezen hebben. Zucman stelt in dat verband voor om de superrijken, over hun vermogen boven de 100 miljoen een vermogensbelasting van 2 procent te heffen. Dat is een aalmoes in vergelijking met de gemiddelde vermogensaangroei van gemiddeld 10 procent per jaar.

Er zijn dus voldoende alternatieven om de extra benodigde overheidsuitgaven te financieren. Dat de sociaaldemocraten (D66) en christendemocraten (CDA) niet op deze ideeën zijn gekomen is een raadsel. Is sociale gerechtigheid die deze partijen met enige regelmaat prediken dan in het politieke discours een loze kreet?