Sociale media-bedrijven zijn de nieuwe stalkers

Langzaam begint de bal in SocialMedialand nu de juiste kant op te rollen, zo lijkt het. Evenals de poolkappen smelten nu ook héel langzaam de oogkappen weg van verontruste partijen die begrijpen dat het zo niet langer kan.                                    

Australië was ditmaal gidsland en hanteert inmiddels een minimum van 16 jaar voor toegang op social-media-platformen en Frankrijk is nu, vooruitlopend op algehele Europese wetgeving, eveneens voornemens een verbod op socialmediagebruik voor kinderen, jonger dan 15 jaar, in te voeren.  De raadgevende commissie benoemde reeds in 2024 de desastreuze effecten op het jeugdige brein (lethargie, slaap- en gedragsstoornissen, concentratieproblemen etc.) en op 1 september moeten er nieuwe maatregelen van kracht worden.

Haantje-de-voorste-in-digitalisatie-Nederland neemt dit keer een afwachtende houding aan. Hoewel gewoontegetrouw jongetje-op-de-eerste-bank-met-de vinger-in-de-lucht (liefst nog vóór de vraag gesteld is) laten we dit keer de verantwoording graag over aan de smartphone-verslaafde ouders die met dit ‘onmisbare accessoire’ dagelijks het verkeerde voorbeeld etaleren. Volgens Het Nederlands Jeugdinstituut heeft 97% van de twaalfjarigen(!) een mobieltje op zak….

Een hele generatie wordt de digitale afgrond in gedreven en wederom gaf Grote Speler Meta er onlangs blijk van zich daartoe van zeer discutabele methodieken te bedienen. In het marketingmetier is het in kaart brengen van (koop-)gedrag van de potentiële klant uiteraard van alle tijden maar die analyse heeft Meta inmiddels op een ‘hoger plan’ getild.

Medewerkers worden stevig geïndoctrineerd, in de Volkskrant werd de cynische term ‘tienerschool’ gemunt. Men houdt zich niet alleen intensief bezig met het inventariseren van het dagritme van tieners maar bekwaamt zich eveneens in hoe te denken als een tiener, waar zij zich bij voorkeur ophouden, hoe selfie-gebruik zich manifesteert en hoeveel impact zogenaamde ‘influencer-beïnvloeding’ heeft?

Stalking als businessmodel dus. Instagram, SnapChat, TikTok etc. kopiëren schaamteloos onderdelen van elkaar en alles lijkt geoorloofd om dat ene tienerschaap over de dam te jagen zodat de rest snel zal volgen. Ooit golden hier marketing- en reclamewetten maar in deze Nieuwe Maatschappij laten de grote verleiders schaamteloos hun masker vallen en blijkt het concept van ‘Het Algoritme als Rattenvanger van Hamelen’ volledig geaccepteerd. Spannend, zo’n vogelvrijverklaarde samenleving.

Amber-alert! Of vallen dergelijke methodieken in Europa ineens niet meer onder het strafrecht? (digitale-) stalking van kinderen klinkt toch als een zéer vergaand stapje te ver? Voer voor de juristerij en wederom zullen advocaten de degens moeten kruisen want ‘stalking’ is een breed maar lastig begrip. Kan een zoekend algoritme als ‘stalking’ worden aangeduid? Zijn gestuurde zoekopdrachten ‘stalking’ of verschuilt men zich straks achter het alwetende AI dat zijn ondoorgrondelijk goddelijke weg gaat?

De verificatiemethoden om al te jeugdigen te weren zijn ondertussen verre van waterdicht, bijzonder complex, en worden vooral door AI-toepassingen, alleen nog maar complexer. Of de ‘Digital Services Act’ hierin kan voorzien lijkt twijfelachtig. Een begrenzing van AI, als ‘tool’, lijkt sowieso een contradictio in terminis. Is wetgeving de weg of zal er ergens, analoog old-school, een digitale stekker moeten worden uitgetrokken…?