Russische propaganda in Duitsland: Wagenknecht en Weidel verspreiden misleidende beelden

De Duitse politici Sahra Wagenknecht (BSW) en Alice Weidel (AfD) hebben op sociale media misleidende beelden verspreid van een protest bij een militaire opvanglocatie in Oekraïne. Ook Russische propagandakanalen verspreidden beelden van het incident om de Oekraïense president Volodymyr Zelenskyj in diskrediet te brengen.

Afgelopen maandag verzamelden zich voor een huis in de buurt van de Oekraïense hoofdstad Kyiv zo’n 200 mensen. De Engelstalige krant The Kyiv Independent was met een verslaggever ter plekke. Het ging om een protest bij een tijdelijke militaire opvanglocatie van de Nationale Garde van Oekraïne voor opgeroepen soldaten en deserteurs. Tijdens de demonstratie raakten demonstranten slaags met de politie. Aan beide kanten vielen gewonden.

De vlam sloeg in de pan door een niet te verifiëren video waarin een gedetineerde klaagde over buikpijn. Hij vertoonde duidelijke sporen van slagen. Onder druk van de menigte werden die avond vier mannen naar een ziekenhuis overgebracht.

De volgende dag onderzocht de Oekraïense justitie of de vastgehouden deserteurs inderdaad in het huis werden mishandeld. Bewijs daarvoor is er tot nu toe niet. Volgens de Nationale Garde is het in Oekraïne gebruikelijk om gemobiliseerde militairen in kleine groepen onder te brengen in gehuurde woonhuizen, om Rusland geen gemakkelijke doelwitten te bieden.

Protest tegen gedwongen rekrutering
In Oekraïne werd na de Russische inval in 2022 de staat van beleg afgekondigd. Dat betekent dat jonge mannen vanaf 25 jaar ook tegen hun wil kunnen worden opgeroepen voor militaire dienst en naar het front kunnen worden gestuurd. Hoewel een meerderheid van de Oekraïense bevolking zich nog steeds achter de verdedigingsoorlog schaart, roept met name de gedwongen rekrutering van mannen op straat kritiek op. Daarbij speelt ook mee dat Oekraïne al vóór de oorlog een vergrijzende samenleving was, met relatief weinig jonge mensen.

Voedingsbodem voor Russische propaganda
Volgens de Kyiv Independent duiken in het kader van de gedwongen rekrutering steeds weer gevallen van geweld en misbruik op. Volgens het bericht in Tagesspiegel vormde het incident op maandagavond ook een voedingsbodem voor desinformatie. Voor de Russische propaganda was het een uitgelezen gelegenheid om maatschappelijke verdeeldheid aan te wakkeren. Kyrylo Budanov, voormalig hoofd van de Oekraïense militaire inlichtingendienst en een vertrouweling van president Volodymyr Zelenskyj, reisde naar de plek van de gebeurtenissen en liet weten dat dergelijke protesten niet „zonder invloed van buitenaf“ hadden kunnen plaatsvinden.

Ook de rol van enkele betrokkenen roept vragen op. Volgens de Kyiv Independent speelde Valentyna Moloda een belangrijke rol. Ze stelde zich in de media voor als ambulanceverpleegkundige, hoewel haar bedrijf naar verluidt in 2023 is gestopt.

De krant „Ukrainska Pravda“ schrijft over de protesten: „Het incident begon toen een ambulance arriveerde en de poorten naar het terrein van het gebouw blokkeerde. Een vrouw, gekleed als arts, begon live te streamen op sociale media en riep de kijkers op om naar de plek van het incident te komen, omdat er volgens haar mensen in de kelder werden gemarteld.”

Intussen meldden Oekraïense media dat twee vrouwelijke verdachten zijn aangehouden omdat ze zouden hebben geholpen bij het organiseren van het protest. Een van hen is Moloda.

Het valt op dat het gebeuren zoveel aandacht in de sociale media kreeg. Volgens The Kyiv Independent werden de gebeurtenissen ter plekke met tientallen smartphones live op sociale media uitgezonden. Dit leidde tot een stortvloed aan beelden op Oekraïense en pro-Russische mediakanalen. Al snel werd er gesproken over de „martelkamers van Zelenskyj“.

Weidel en Wagenknecht delen misleidende beelden
Dat nieuws is ook te vinden in een bericht op X dat zowel door AfD-voorzitter Alice Weidel als door Sahra Wagenknecht (BSW) werd gedeeld. Beide politica’s houden vooral Zelenskyj verantwoordelijk voor het voortduren van de oorlog en niet Vladimir Poetin.

In de gedeelde video is een angstige jongen te zien die in een warmtedeken wordt afgevoerd. „Ziet de verdediging van ‘onze waarden’ er zo uit?”, vraagt Wagenknecht zich af en verwijst daarmee naar de Duitse steun aan de Oekraïense verdedigingsoorlog.

De oorspronkelijke afzender van het bericht is de Noorse professor Glenn Diesen. Hij onderhoudt nauwe contacten met Rusland en treedt ook als commentator op bij de Russische propagandazender RT. In Noorwegen was hij bij de parlementsverkiezingen lijsttrekker van de Ruslandvriendelijke partij Vrede en Rechtvaardigheid. Die partij beweert dat het Westen de Russische aanval op Oekraïne heeft uitgelokt. Die mening komt volgens een bericht in Tagesspiegel deels overeen met de uitspraken van Weidel en Wagenknecht.

Wat gebeurde er werkelijk met de jongen?
De beelden van de angstige jongen in de video bleken echter een verkeerde indruk te hebben gewekt. In een andere video is hij namelijk te zien als een van de demonstranten die stenen tegen het gebouw gooit en vervolgens van de muur valt waarop hij was geklommen, aldus The Kyiv Independent. Volgens de Oekraïense autoriteiten raakte hij bij zijn val lichtgewond en werd naar een kinderziekenhuis gebracht.

Wagenknecht liet later weten dat de jongen niet tot de gedwongen gemobiliseerde soldaten of deserteurs behoorde. Haar oorspronkelijke bericht werd echter al meer dan 161.000 keer bekeken, dat van Weidel maar liefst 1,3 miljoen keer. Volgens Tagesspiegel heeft een Russisch netwerk in het verlengde van de gebeurtenissen in Kiew een campagne gelanceerd met verzonnen berichten over vermeende geheime gevangenissen.

Dit artikel is ook verschenen op DuitslandVandaag.com.