Logo Joop
De opiniesite van BNNVARA met actueel nieuws en uitgesproken meningen

Roepende in de woestijn

  •  
05-02-2024
  •  
leestijd 3 minuten
  •  
1468 keer bekeken
  •  
boerenprotest

Onlangs vertelde ik aan iemand die vijftig jaar jonger is dan ik dat ik als linkse journalist jarenlang heb gewaarschuwd voor ellende waar we nu mee opgezadeld worden en ik zei dat ik van plan was daarover een stukje te schrijven. “Voorkom dan dat je in gelijkhebberigheid vervalt”, waarschuwde zij streng.

“Ik voel me meer een roepende in de woestijn”, antwoordde ik.

Vooral voor de VPRO- en VARA-radio heb ik tussen 1968 en 1978 behoorlijk geëngageerd over tal van onderwerpen bericht. Vaak met de bedoeling om naderend onheil tijdig de kop in te drukken. Zo schonken we uitgebreid aandacht aan het rapport van de club van Rome, waarin wetenschappers hun bezorgdheid over de toekomst van de wereld kenbaar maakten, we bedreven projectjournalistiek in een probleembuurt als de Haagse Schilderswijk en we keerden ons – met WO II nog vers in het geheugen – tegen betrokkenheid bij nieuwe oorlogen. De reacties op al die berichtgeving varieerden van bijna blinde solidariteit tot felle afkeuring omdat het zo’n vaart niet zou lopen of omdat we spoken zouden zien.

Misschien wel het mooiste voorbeeld van mijn gedreven manier van journalistiek bedrijven was de boerenserie. Die staat me nog helder voor de geest. Ik zoek er te vergeefs naar op internet en bij het omroeparchief Beeld & Geluid.

Wekenlang verdiepten we ons met een team radiomakers in de Nederlandse landbouw en de positie van de boer. Ook schreef ik erover in de weekbladen HP/De Tijd en Hervormd Nederland. We interviewden tientallen boeren, wetenschappers, politici en andere betrokkenen. Van de rijke akkerboer Leeuwma in Groningen tot en met PvdA-landbouwexpert Arend Voortman. Maar het meest verwant voelde ik mij met de ideeën van de boerengroep. Dat is een nog altijd bestaande studentenstichting van de Wageningen Universiteit, die strijdt voor sociale, rechtvaardige en duurzame voedselproductie. De studenten van de boerengroep leverden interessante kritiek op het Europese landbouwbeleid dat in die tijd werd aangestuurd door Sicco Mansholt. Toen al waarschuwde de boerengroep voor de schadelijke gevolgen van de door Mansholt bepleite schaalvergroting en intensivering van de landbouw in Europa. We onderzochten de invloed van de zogenaamde ‘agribusiness’ en de banken op het leven van de gemiddelde Nederlandse boer en dat leverde schokkende resultaten op. Formeel was de boer een zelfstandige ondernemer, maar in de praktijk was menigeen via het systeem van de contractteelt totaal afhankelijk van de bedrijven en banken die in de agrarische sector de lakens uitdeelden. Die vaak schandalige contracten werden individueel afgesloten en moesten in de linnenkast worden verstopt. Heel wat boeren bleken zelfs straatarm, maar dat werd gecamoufleerd doordat ze en dak boven het hoofd hadden en wel zelf voor eten konden zorgen.

Zowel de Europese als Nederlandse politici maakten jarenlang een potje van het landbouwbeleid, terwijl er genoeg en tijdig door vele critici aan de bel was getrokken.

En nu zijn de poppen aan het dansen, of beter, de tractoren aan het versperren.

Het dilemma dat zich aftekent is dat aan inkrimping en sanering van de landbouw niet te ontkomen valt, maar dat de politici ook beseffen dat als ze de boeren niet genoeg tegemoetkomen, de oprukkende rechtse partijen daar alleen maar van zullen profiteren. Bij de Europese verkiezingen en in het verlengde van de formatie.

Een roepende in de woestijn is iemand naar wie niet geluisterd wordt of naar wie men niet wil luisteren. Toch zal ik blijven roepen. In een wereld waarin de woestijnvorming alleen maar toeneemt.

Delen:

Praat mee

onze spelregels.

avatar
0/1500
Bedankt voor je reactie! De redactie controleert of je bericht voldoet aan de spelregels. Het kan even duren voordat het zichtbaar is.

Reacties (14)

Martin van der Linde
Martin van der Linde5 feb. 2024 - 15:35

Manshold is later terug gekomen op het idee van schaalvergroting. Toch is het credo blijven hangen, bij de boeren en dus in Brussel. In die volgorde want veel van het gevoerde beleid was een compromis tussen wat nodig was voor het milieu en wat de boeren zelf wilden. Banken faciliteerden de vraag naar investeringen van de boeren. Boeren zijn dus slachtoffer geworden van het beleid dat ze goedkeurden. En nog steeds voeren boeren dat beleid waarbij ze zich meer en meer afhankelijk maakten van groei en bankleningen. Er is geen weg terug anders dan liquidatie.

1 Reactie
Pagadder
Pagadder5 feb. 2024 - 17:34

Maar dan moet je met geld over de brug komen. Of zoals de overheid t laatste decennia doet, uitroken. Een stuk goedkoper, alleen wel af en toe wat trekkers op de weg.

Frits Jansen
Frits Jansen5 feb. 2024 - 14:59

Maar hadden jullie toen (wel) de kijkers mee?

haarklover
haarklover5 feb. 2024 - 14:20

Waarom zouden de rechtse partijen profiteren van maatregelen voor een beter landbouwbeleid? Zoveel boeren zijn er niet (meer). Linkse partijen moeten gewoon een goed verhaal houden. "We importeren veevoer, we verkopen vlees aan het buitenland. En de stront blijft hier achter."

1 Reactie
Zandb
Zandb5 feb. 2024 - 17:00

haarklover En daar, ik citeer: "We importeren veevoer, we verkopen vlees aan het buitenland. En de stront blijft hier achter." verwacht u een goed verhaal van links voor? Bent u of is rechts dan te stom om zelf iets te verzinnen?

Radio-Head
Radio-Head5 feb. 2024 - 12:20

Hoi Nico, bedankt voor dit genuanceerde artikel. Misschien moet je eens bij Omroep ONS te rade gaan, heb daar een voorlichtingsfilmpje gezien van de Overheid uit die tijd. Hoe een boertje die kleinschalig wou blijven, belachelijk werd gemaakt, en dat zijn buurman met schaalvergroting en kunstmest het wel goed deed, praatje maken met meneer de bankdirecteur en alles zou komen. Maar hey mensen die wel buiten komen en door het platteland en natuurgebieden zwalken, die weten allang dat er momenteel een vorse groei is van o.a. de vogelstand, als gevolg van een beter natuurbeheer, door o.a. de boeren. Ooievaars, reigers, zilverreigers, roofvogels, zwanen hun aantallen groeien, en soms enorm. De eerste Grutto,s waren er alweer zag ik een paar weken geleden. En bij mij in de buurt zitten nu al jaren visarenden, benieuwd of ze dit jaar er ook weer een nest uitbroeden. Dat het beter kan, natuurlijk, maar er zit schot in de zaak. Jammer dat onze natuur"vrienden" dat niet lijken te zien. Nog een onderzoeksartikel over de Overheid nu de Bio-Boeren tegenwerkt. https://www.groene.nl/artikel/bio-voor-de-buhne

6 Reacties
Volrin
Volrin5 feb. 2024 - 14:24

"Maar hey mensen die wel buiten komen en door het platteland en natuurgebieden zwalken, die weten allang dat er momenteel een vorse groei is van o.a. de vogelstand, als gevolg van een beter natuurbeheer, door o.a. de boeren. Ooievaars, reigers, zilverreigers, roofvogels, zwanen hun aantallen groeien, en soms enorm. De eerste Grutto,s waren er alweer zag ik een paar weken geleden. En bij mij in de buurt zitten nu al jaren visarenden, benieuwd of ze dit jaar er ook weer een nest uitbroeden." Dit is heel selectief kersenplukken. Er zijn meer vogelsoorten dan degenen die u noemt en daarnaast zijn er meer dier + plantsoorten die last hebben van de uitstoot/vervuiling uit de agrarische sector.

DanielleDefoe
DanielleDefoe5 feb. 2024 - 15:41

Ook in steden en dorpen weten een handvol opportunistische soorten te overleven.

EenMening3
EenMening35 feb. 2024 - 16:04

@Volrin Radio-Head geeft met zijn opsomming aan dat het niet zo zwart-wit is als velen denken. Ooievaar en zilverreiger waren 50 jaar geleden zeldzaam maar zijn nu veel vaker te zien. Met de roofvogels ging het toen erg slecht door het overvloedig gebruik van bestrijdingsmiddelen, rond 2000 heeft de roofvogelpopulatie zich echter spectaculair hersteld. Inmiddels broedt de oehoe op de Sallandse heuvelrug en is ook de zeearend terug. Bever, raaf en otter werden landelijk geherintroduceerd. Hamster en das lokaal. De wolf is inmiddels ook terug. Er lopen naar schatting meer dan 100.000 reeën en 6.000 - 10.000 wilde zwijnen rond. In augustus 2023 werden er 7211 zeehonden geteld in het Nederlandse deel van de Waddenzee. Met weidevogels gaat het daareentegen erg slecht. Nederland heeft dan weer wel zo'n beetje de grootste ganzenpopulatie van Europa (2,3 miljoen). De situatie is zorgelijk, met lichtpuntjes.

stokkickhuysen
stokkickhuysen5 feb. 2024 - 17:17

'Jammer dat onze natuur"vrienden" dat niet lijken te zien.' Hoe weet je dat de natuurvrienden dat niet zien, en hoe zou dit hun reactie op de noodzaak tot hervorming van de landbouwindustrie moeten beinvloeden volgens jou? Zelfs een groeiend aantal grutto's zwanen en ander gevogelte maakt nog geen zomer.

Pagadder
Pagadder5 feb. 2024 - 17:30

DaniëlleDefoe, Ook in steden en dorpen weten een handvol opportunistische soorten te overleven. Onkruid vergaat niet, zelfs niet in stedelijke gebieden. Maar je maakt mij niet wijs dat het daar ook beter gaat met de natuur.

DanielleDefoe
DanielleDefoe6 feb. 2024 - 9:20

In stedelijk gebied gaat het slechter met de vogels. Oa. vanwege het groenbeheer.

DanielleDefoe
DanielleDefoe5 feb. 2024 - 11:56

Uit 1990: Ruilverkavelingen brengen ook onder een nieuwe naam aanzienlijke schade toe aan natuur en landschap. Mijn Texelse familie kon er al decennia eerder over meepraten. https://www.nrc.nl/nieuws/1990/04/03/ruilverkaveling-schaadt-natuur-en-landschap-6926976-a49544

Gerygrr
Gerygrr5 feb. 2024 - 11:37

Klopt helemaal!