Roemenië overweegt artikel 4 van de NAVO aan te roepen na Russische aanval op flatgebouw

Een Russische oorlogsdrone heeft vrijdagochtend een wooncomplex in de Roemeense stad Galati zwaar beschadigd. Een 52-jarige vrouw en haar 14-jarige kind liepen brandwonden op, tientallen bewoners werden in allerijl geëvacueerd.

NRC meldt:

Twee opgestegen F16-gevechtsvliegtuigen en een helikopter konden de drone niet op tijd neerhalen. Ook een Amerikaans antidrone-systeem stond paraat, maar kon niet worden ingezet omdat de drone laag over dichtbevolkt gebied vloog. Volgens brigadegeneraal Maxim zou een onderschepping te riskant zijn, vanwege het gevaar voor neervallende brokstukken of explosieven. Bovendien waren de verdedigingsmogelijkheden beperkt. Roemenië mocht volgens de brigadegeneraal geen munitie afvuren die het Oekraïense luchtruim – waarvandaan de Russische drone kwam – zou schenden.

Er zijn vaker Russische drones op Roemeens grondgebied neergekomen maar dit is de eerste keer dat er slachtoffers vallen. De schok is groot. Roemeense militair analist Mateiu Sandu-Valentin verklaart telefonisch aan NRCL

„Het gaat niet om één incident”, zegt Sandu-Valentin. „De NAVO zal dit zien als onderdeel van een groter patroon, waarbij Rusland – bewust of onbewust – deze drone-aanvallen uitvoert om de reactie van het bondgenootschap te testen. Daar moet een antwoord op komen.”

NAVO-secretaris-generaal Mark Rutte reageerde na een gesprek met de Roemeense president. "De NAVO is klaar om elke centimeter geallieerd grondgebied te verdedigen. We zullen onze paraatheid blijven versterken om elke dreiging, inclusief drones, af te schrikken en ons ertegen te verdedigen", schreef hij.

De New York Times meldt dat Roemenië overweegt een beroep te doen op artikel 4 van het NAVO-verdrag. Via dat artikel kan het land een bijeenkomst met andere NAVO-landen eisen als de eigen veiligheid in het geding is. Een dergelijk beroep is zeldzaam maar komt door het toenemend oorlogsgeweld de laatste jaren vaker voor. Turkije en Polen hebben het artikel meermaals aangegrepen voor de eigen veiligheid.

Artikel 4 is een noodzakelijke opmaat naar artikel 5 waarin staat dat een aanval op een van de lidstaten wordt opgevat als een aanval op de hele NAVO. Dat artikel, de basis van het bondgenootschap, is in de hele geschiedenis van de verdragsorganisatie maar één keer geactiveerd, toen de VS op 11 september 2001 werd aangevallen door Al Qaida.

De New York Times schrijft:

Oana Toiu, de Roemeense minister van Buitenlandse Zaken, zei in een televisie-interview dat de dronecrash van vrijdag "valt in de categorie incidenten die het gebruik van instrumenten rechtvaardigen", zoals artikel 4. De NAVO gaf vrijdag "Ruslands roekeloosheid" de schuld van de dronecrash, die plaatsvindt te midden van toenemende angst dat Rusland de oorlog buiten Oekraïne zou kunnen uitbreiden naar een NAVO-land – en dat de NAVO gedwongen zou kunnen worden te reageren. Oekraïne is geen lid van het bondgenootschap, maar Roemenië wel.

De Franse krant Libération meldt:

De Roemeense minister van Buitenlandse Zaken bevestigde snel dat het toestel dat in Galați was neergestort een Geran-2 drone van Russische makelij was. Ze ontbood onmiddellijk de Russische ambassadeur in Boekarest om hem onder andere te informeren over de volgende stappen op Europees niveau met betrekking tot de sanctiepakketten. De voorzitter van de Europese Commissie, Ursula von der Leyen, veroordeelde de aanval en beschuldigde Rusland ervan een nieuwe rode lijn te hebben overschreden.

Maar binnen de Roemeense bevolking, waar complottheorieën en anti-Oekraïense sentimenten steeds vaker voorkomen, weigeren velen Rusland te beschuldigen. "We wachten op bewijs dat het een Russische drone was", benadrukt Andrei Gheorghita, die "politici" van manipulatie beschuldigt.

Volgens veiligheidsanalist Claudiu Degeratu zijn desinformatiecampagnes erop gericht "de Oekraïners ervan te beschuldigen deze drones te besturen om de NAVO in de oorlog te betrekken". Deze verhalen worden "versterkt door Russische propaganda en door openlijk anti-Oekraïense Roemeense partijen". De extreemrechtse AUR-partij en haar bondgenoten, die vijandig staan ​​tegenover hulp aan Oekraïne, bezitten momenteel meer dan 30% van de zetels in het parlement.

Begin mei viel in Roemenië de regering van de centrum-rechtse premier Bolojan. Er wordt getracht een nieuw kabinet te vormen en de anti-Oekraïense partijen hopen zo hun politieke invloed te vergroten.

Deutsche Welt schrijft:

Een enorme omwenteling zou kunnen ontstaan ​​als de pro-Russische, anti-Oekraïense en anti-EU AUR aan de macht komt, of zelfs maar een ondersteunende rol speelt in een Roemeense minderheidsregering. Roemenië is immers het zesde grootste EU-land en de belangrijkste NAVO-lidstaat in Zuidoost-Europa. Het land herbergt enkele van de grootste en belangrijkste NAVO-bases in de regio. Roemenië heeft de langste EU-grens met Oekraïne van alle lidstaten en heeft de door oorlog geteisterde natie die zich verzet tegen de Russische indringers consequent gesteund.