Robo Jetten bestaat echt, teksten van premier blijken geschreven te worden door AI

De scheldnaam Robo Jetten blijkt een grotere kern van waarheid te bevatten dan gedacht. De huidige premier kreeg de term jaren geleden toebedeeld in reactie op zijn talkshowoptreden als jonge lijsttrekker waar hij steeds hetzelfde ingestudeerde antwoord bleef herhalen. Nu heeft de Volkskrant ontdekt dat de teksten van de premier inderdaad vaak van een robot afkomstig zijn:

Uit onderzoek van de Volkskrant blijkt dat zeker 232 berichten van de premier zelf (68 posts) én zijn partij D66 (164) op X, Instagram, Facebook en LinkedIn zijn gegenereerd door een AI-model zoals ChatGPT of Claude. De posts werden vaak op meerdere kanalen verspreid, in totaal 434 keer. De AI-berichten beginnen met regelmaat te verschijnen vanaf 4 juni 2025, daags na de val van het kabinet-Schoof. Vanaf dan is 30 procent van de posts van Jetten en D66 door kunstmatige intelligentie geschreven. Ook zeker anderhalve pagina uit Jettens boek Hoe het wél kan en de door Jetten uitgesproken teksten in drie campagnefilmpjes van D66 zijn met behulp van AI gemaakt.

Extra pijnlijk is dat ook zogenaamd empathische berichten over gevoelige, emotionele gebeurtenissen als de excuses aan de Molukse gemeenschap voor hun wrede, harteloze behandeling door Nederland, niet van de premier zelf afkomstig zijn maar gefabriceerd werden door een computer. Zoals deze:

Verschillende verhalen, verschillende vormen van onrecht. Niet om met elkaar te vergelijken, maar wel om naast elkaar te blijven vertellen. De excuses van afgelopen zondag waren belangrijk. Maar excuses zijn nooit het eindpunt. Ze krijgen pas echt betekenis door wat we daarna doen.

De woorden zijn voor de geoefende lezer al duidelijk herkenbaar als nep omdat ze de argumentatiestijl volgen die AI-software bij voorkeur produceert. Controle door de Volkskrant met een naar verluidt zeer nauwkeurige AI-detector bevestigt dat vermoeden.

De krant constateert dat de toevlucht van Jetten tot AI problematisch is. Je weet als burger immers niet meer of je te maken hebt met een politicus of machine. Dat roept ook twijfels op over de oprechtheid van de tentoongespreide gevoelens, constateert hoogleraar AI en samenleving Claes de Vreese van de Universiteit van Amsterdam:

Jetten doet niet alleen afbreuk aan zijn eigen reputatie, maar ook aan het vertrouwen in de politiek, stelt De Vreese. ‘Nu gaan de meeste mensen er nog van uit dat informatie via officiële kanalen echt is, zeker ook via het persoonlijke account van de premier. Maar dat is al aan het veranderen. De grote vraag die Jetten zich moet stellen is of hij als premier en partijleider wil bijdragen aan dat proces. Persoonlijke berichten laten genereren door een computer, zeker als het over gevoelige thema’s gaat, is olie op het vuur.’

D66 erkent dat de berichten met behulp van AI zijn geschreven maar vermeldt dat niet. Dat gebrek aan transparantie laat nog eens extra zien wat er mis is met deze praktijk:

Als Jetten en D66 boven posts zouden melden dat deze door een AI-model zijn geschreven, verliezen de berichten volgens taalwetenschapper Van Oostendorp meteen hun waarde. ‘Het lijkt me volkomen duidelijk dat mensen dergelijke berichten niet zouden waarderen, en dat het zinloos wordt om ze überhaupt te posten.’

De Volkskrant controleerde ook de berichten van andere politiek leiders, zoals die van VVD-leidster Yesilgöz, maar die bleken door mensen geschreven. Wat niet verrast aangezien de woorden Yesilgöz veelal uitblinken in een gebrek aan intelligentie, zelfs kunstmatige.