Joop

Robert de Niro’s Waiting

  •  
17-10-2018
  •  
leestijd 4 minuten
  •  
5861059084_6c25e4070d_z

© Foto: Rob van Kan

Wat wij mooie talen of dialecten vinden, heeft in de eerste plaats te maken met onze vooroordelen en daarna, op enige afstand, met onze eigen ervaringen
Vakantiewebsite Zoover heeft eens laten onderzoeken welk accent de Nederlander het mooist vindt, en ik ben juist iemand die liever niet over mooi en lelijk praat als het om taal gaat. Natuurlijk kun je over de klanken en melodieën van een accent, dialect of taal een esthetisch oordeel vellen, maar de vraag is of we dat ook echt doen. Ik denk het niet.
Mijn generatie keek met een scheef oog naar een leraar Duits die oud genoeg was om de oorlog te hebben meegemaakt: dat klopte volgens ons niet. Het was geen erg populair vak; Nederlanders gingen er dan ook prat op dat ze geen Duits spraken en dat ze Duits een lelijke taal vonden. Mijn eerste Duitse woordje was Wiedergutmachung – geleerd van mijn vader. Duitsers die ons in onze Nederlandse auto met een kaart in de weer zagen op een Raststätte en kwamen helpen, kregen van hem nadat we weer verder gereden waren altijd de kat: volgens hem waren ze alleen maar vriendelijk uit schuldgevoel. Zo opgevoed klinkt op een gegeven moment alle Duits als een gesnauwd bevel.
Van het Italiaans daarentegen worden sommige mensen helemaal lyrisch. Nederlanders zijn ware tifosi van het Italiaans. Tyfuslijders dus. Zelfs de naam Mirafiori wordt bejubeld – wat een schit-te-rende naam voor een auto is dat toch! De Nederlander laat het nog een keer over de tong rollen en maakt er een misplaatst theatraal handgebaar bij. Hij denkt daarbij wellicht aan weidse Toscaanse heuvellandschappen met wijngaarden, dorpjes en cypressen. In werkelijkheid is Mirafiori de naam van de Fiat-fabriek in Turijn en de behoorlijk grauwe arbeiderswijk die er omheen ligt.
Ik ken het Italiaans als een bijzonder formele taal. Borden langs de weg zijn voorzien van onleesbare juridische formuleringen. De titels vliegen je om de oren; wie voorzitter is van de plaatselijke vereniging van groenteboeren laat zich al presidente noemen, parlementsleden zijn Onorevoli (Eerbiedwaardigen) en fouten in de beleefdheidsvormen kunnen hoog opgenomen worden, want ga niet voorbij aan il rispetto dovuto – het vereiste respect. Het heeft allemaal een stijfheid die aan het Duitsland van pak ‘m beet veertig jaar geleden doet denken. En daar dan de oostelijke helft van.
Het prachtige Florence mag zich graag “de wieg van de Italiaanse taal” noemen, een claim overigens waar de meningen over verdeeld zijn, maar het kindje is opgegroeid in een stoffig kantoor tussen stapels ambtelijke stukken. Geloof me – ik ben in dat kantoor geweest toen ik een boete moest betalen. De ambtenaar van dienst was een charmante, praatgrage en humoristische vrouw die in haar eentje uitstekend de weg wist in het woud van papierstapels. Toen ik een week later terugkwam, was ze kortaf en formeel en zat haar chef achter zijn bureau – het enige in de kamer waar géén stapels papier op lagen.
En toch… Mirafiori klinkt mooier dan Untertürkheim , waar de Mercedesfabriek staat. Waarom? Het beeld wat het bij ons oproept, is mooier. Mirafiori klinkt voor ons als een pastagerecht of een mooie wijn; Untertürkheim klinkt als een industriehel waar de zon nauwelijks door de rook heen dringt. Toch is het plaatsje aan de oostrand van Stuttgart best charmant.
Maar voor een Ethiopiër heeft Mirafiori misschien wel de smaak van mosterdgas. De tanks van de Turijnse industriegigant hebben daar, en in Noord-Afrika, en in Griekenland, en in Albanië, en zelfs in Rusland dood en verderf gezaaid. Zo kijken wij Nederlanders echter niet naar Italië; dergelijke beelden vinden we eerder bij Untertürkheim passen.
Wat wij mooie talen of dialecten vinden, heeft in de eerste plaats te maken met onze vooroordelen en daarna, op enige afstand, met onze eigen ervaringen. Het heeft met de klanken zelf niets uitstaande. Nederlanders die Arabisch lelijk vinden, en dan bij wijze van demonstratie Gggallamaggallamaggai roepen, alsof zo het Arabisch klinkt, kennen zowel die taal als hun eigen van hard schrapende G’s of gortdroog schurende R’s doortrokken taal niet.
Ook ik heb zo mijn voorkeuren, maar liever spreek ik me daar niet over uit, omdat ik veel te goed weet waar mijn gedachten over dialecten en talen vandaan komen. Zo hoorde ik voor het eerst Servisch uit de mond van Slobodan Milošević op televisie. De man had de neiging om zijn toehoorders elk woord afzonderlijk toe te blaffen – een naargeestige, hortende spreektrant die mij niet heeft overtuigd van de schoonheid die het Servisch ongetwijfeld ook in zich herbergt.
Maar er wordt in het Servisch de liefde bedreven, er wordt in het Maastrichts gescholden, er wordt in het Duits romantische poëzie geschreven en er wordt in het Frans oeverloos vergaderd. En Robert de Niro, mi spiace dirlo , spreekt nauwelijks Italiaans.
Dit artikel verscheen eerder op de blog van Rob van Kan

Meer over:

italië, opinie, leven, taal, wereld,

Praat mee

Heb je een vraag, suggestie of wil je gewoon iets kwijt? Dat kan hier. Lees onze spelregels.

avatar

Reacties (9)

Nick the Stripper
Nick the Stripper18 okt. 2018 - 15:40

[ Wat wij mooie talen of dialecten vinden, ] Nou, WIJ vinden? Spreek voor je zelf. Taal is niet alleen een drager van betekenis en emotie, het is ook een culturele uiting van ritme, melodie, klankkleur. Puur luisterend naar de muzikale eigenschappen van talen geef ik de voorkeur aan Oostenrijks boven Noord-Duits, Zweeds boven Deens, Spaans boven Grieks, en Japans boven Maleis. Om er maar een paar te noemen. Die voorkeuren zijn uiteraard persoonlijk - net zo persoonlijk als het prefereren van Steve Reich boven Philip Glass. Maar nadrukkelijk niet gebaseerd op de criteria die de schrijver hierboven als 'universeel' wil bestempelen.

3 Reacties
DanielleDefoe
DanielleDefoe18 okt. 2018 - 22:48

Wat Reich en Glass betreft zijn we het neem ik aan eens. Voorts prefereer ik Noors boven Zweeds, met name de Noord-Noorse dialecten. De zuidelijke lijken te veel op Deens. Onze diva Kari Bremnes komt van de Lofoten. https://www.youtube.com/watch?v=OnHvU5BDZTQ&list=RDOSpwzQ9e9eg&index=13

Nick the Stripper
Nick the Stripper19 okt. 2018 - 12:58

@Danielle Ja, maar tegen jouw Scandinavische kennersoor kan ik natuurlijk niet op. :-)

DanielleDefoe
DanielleDefoe19 okt. 2018 - 23:57

als de lyrics goed zijn kan er in ieder taal prachtig worden gezongen: Cornelis Vreeswijk zingt Bellman, een van Zwedens grootste dichters in perfect Zweeds, met commentaar: https://www.youtube.com/watch?v=WSQOS4a20uo

Sanaya Khan
Sanaya Khan18 okt. 2018 - 10:36

Ja ok, niet willen praten over mooie of lelijke taal, om vervolgens te praten over wat je mooi en lelijk vindt. En ik denk dat elk mens met een werkend verstand het verschil weet tussen een woord, dialect of taal en het onderwerp. Dan het objectieve universele esthetisch oordeel. Schoonheid is niet objectief, consent en overeenstemming heeft niets met objectiviteit te maken, het esthetisch oordeel bestaat niet. Gelukkig maar, dus kunnen we vrijuit praten over wat we mooi en lelijk vinden, en ja dat gaat altijd over jezelf. We praten namelijk graag over onszelf, het liefste willen we onze mening tot een universele standaard opwaarderen, maar dat universum omhelst alleen je medestanders. Laat ons alsjeblieft niet door Kant leiden, is mijn mening.

HM van der Meulen
HM van der Meulen17 okt. 2018 - 21:53

Regelmatig verzuchten de mensen die hier komen wat dit toch voor een paradijselijk oord is. Waarop ik altijd riposteer dat dat ook mijn eerste reactie was. Tot ik de taal begon te leren: dat was zoiets als een hap van de appel van de kennis van goed en kwaad.

Hiltermann
Hiltermann17 okt. 2018 - 19:33

Klopt helemaal wat de Italianen betreft. Het leven daar is grootser en rijker dan we ons kunnen voorstellen. Toen ik nog niets begreep van de Italiaanse taal zat ik op een terrasje waar twee Italianen in een verhit gesprek verwikkeld waren. Ik hield wat afstand omdat ik niet uitsloot dat er ruzie met een vechtpartij zou volgen. Mijn Italiaanse kennis sprak me geruststellend toe. Niets aan de hand, de heren hebben het over de kwaliteit van de espresso die in een andere café beter zou zijn. Sindsdien hou ik van Italië.

B4
B417 okt. 2018 - 19:21

Onze? vooroordelen. Het West-Vlaamsch is voor mij het skoonste taal dat ik ken. Dankzij mijn ervaring met West-Vlaamsen, met name het vrouwelijk deel. Ervaringen bepalen wat mooi is. Een vooroordeel vervliegt als het oordeel schoonheid is. Duitsers kennen Widergutmachung, de blinde vlek van Italianen. Zij denken dat ze in WO II bevrijd werden. Zij die fascisme, imperialisme en slavernij geïntroduceerd hebben. Dat Nederlanders dat niet weten, verbaast mij gezien hun gebrekkige (geschiedenis) kennis, niet. En: Mercedes klinkt mooier als Fiat. Over de naam Stuttgart en Turijn heb ik geen oordeel. Ook niet over Untertürkheim of Lingotto.

Minoes&tuin
Minoes&tuin17 okt. 2018 - 16:27

Heel herkenbaar denk ik!