Racisme maakt van het WK een oneerlijke competitie (die het kijken niet waard is)

Het wereldkampioenschap voetbal staat voor de deur en ik twijfel erg of ik dit WK niet aan me voorbij moet laten gaan. Trump en Infantino zijn niet alleen wonderlijke figuren die we zouden kunnen negeren, maar inmiddels is er een Irakese spits opgepakt, een scheidsrechter uit Somalië de toegang tot de Verenigde Staten ontzegd, zijn supporters uit Iran niet welkom, werden de spelers van Oezbekistan met honden gecontroleerd en werd het elftal van Senegal van top tot teen gefouilleerd. De voorbeelden van racisme stapelen zich op en verschillende spelers, officials en supporters vrezen een klopjacht.

Deze vormen van racisme en discriminatie zijn geen randverschijnselen meer bij dit WK, maar hebben direct gevolgen op het spel. De lol en de ontspannenheid zijn er wel een beetje af en daardoor ontstaat haast een oneerlijke competitie. Het maakt immers uit of je supporters hebt die je toejuichen, of je fatsoenlijk hebt kunnen trainen, rustig hebt kunnen reizen en je je een beetje welkom en veilig voelt in het land en stadion waar je moet spelen. Een ongelijke behandeling zorgt (haast letterlijk) voor een ongelijk speelveld en daarmee is het beleid van Trump haast een vorm van competitievervalsing. Ik moet even nadenken hoe ik hiermee om wil gaan. Ik loop geregeld mee met manifestaties tegen racisme en discriminatie en voor verdraagzaamheid en nu er echt iets aan de hand is wil ik niet gewoon een oranje shirt aantrekken en met een biertje in de hand naar een scherm gaan roepen. Ik vind dat wat misplaatst.

Tegelijkertijd weet ik dat het geen zier uitmaakt als paar ‘deugneuzen’ in verband met mensenrechtenschendingen geen voetbal kijken. De massa viert gewoon feest, de kassa rinkelt en het hele festijn gaat gewoon door. Ook als mensen met een gepaalde huidskleur of culturele achtergrond geweerd of extra gecontroleerd worden en ook als een paar mensen die daar moeite mee hebben het evenement links laten liggen. Bij andere evenementen - zoals in Qatar of China - was er soms ook sprake van mensenrechtenschendingen of moderne slavernij, maar dan konden we nog zeggen dat het gastland een totaal andere cultuur had met andere ideeën over gelijkheid, uitbuiting en uitsluiting. Bij dit WK gelden deze excuses niet. Amerika is een westers land en een zogenaamde trouwe bondgenoot die wat mensenrechten en waarden en normen betreft het juiste voorbeeld zou moeten geven. Zo presenteert het westen zich immers altijd, als een beschaving die weet hoe het moet.

Misschien is mijn twijfel over dit WK onderdeel van een grotere vraag. Ik vraag me immers al veel langer af of het westen nog wel weet hoe het moet en wat goed en wat fout is. Vrijwel alle Europese landen laten zonder morren hun spelers naar dit WK gaan, ze trekken geen lijn als Israël een heel volk uitmoordt en steeds meer land annexeert, ze grijpen intern niet echt in als moslims verdacht en zwart gemaakt worden en asielzoekers met geweld worden geweerd en verbieden liever anti-fascisten dan dat ze opreden tegen groepen die met Hitlergroeten, nazivlaggen en zwaar vuurwerk door de straten trekken en overal haat en verdeeldheid zaaien.

Zo gaan we steeds een stapje verder in het accepteren van onverdraagzaamheid, racisme, discriminatie en het toestaan dat wetten worden overtreden en mensenrechten worden geschonden. We worden een waarden-loze samenleving zonder moreel kompas. Het wegen van wat goed of fout is gebeurt op basis van willekeur. Noem het de onderbuik. En die onderbuik wil zoals altijd brood en spelen en zolang er bier, bitterballen en voetbal zijn, zul je de meeste mensen niet horen. We deugen minder dan bijvoorbeeld Rutger Bregman in zijn boek beweert. We geven blijkbaar niet zoveel om deugden als rechtvaardigheid, verstandigheid of de moed om voor principes te gaan staan. We willen voetbal en zolang er feestjes zijn, zijn we dik tevreden. Misschien iets minder blij en tevreden dan zonder uitsluiting en racisme, maar het feest wint het van de principes. Ik weet nog niet of dit bij mij ook zo is. Waarschijnlijk wel. Ook mijn vlees is zwak.