Raad van State vernietigend over plannen Eelco Heinen (VVD) voor box 3: onuitvoerbaar en niet verantwoord

“Als je het hebt over slechte wetgeving dan zeg je: box 3”, constateerde PRO-Kamerlid Luc Stultiens vorige maand tijdens het Kamerdebat over het belastingplan voor 2027. Hij waarschuwde de staatssecretaris van Financiën en zijn collega-Kamerleden voor de aanpassingen die minister van Financiën Eelco Heinen (VVD) op het laatste moment wil doordrammen.

Daardoor blijft er van een zorgvuldig wetgevingsproces niets over en dreigen er bij de Belastingdienst enorme problemen in de uitvoering. “Denk aan al die harde lessen die we hebben getrokken bij het toeslagenschandaal”, drukte Stultiens de toehoorders op het hart. “Dit wordt een drama.”

De Raad van State ziet precies dezelfde problemen als Stultiens, zo blijkt uit een maandag gepubliceerd advies over de box 3-plannen van Heinen. De enorme spoed waarmee de minister zijn plannen voor een vermogenswinstbelasting door het parlement probeert te jagen, pakt totaal verkeerd uit. “Dit heeft ook negatieve consequenties voor de kwaliteit van het wetsvoorstel en voor de uitvoering.”

De bizarre constructie waarvoor Heinen heeft gekozen – eerst een nieuw box 3-systeem voor twee jaar en dan nog eens een ander nieuw box 3-systeem vanaf 2030 – kan rampzalig uitpakken. De Raad van State: “Het is evident dat dit een zware wissel trekt op de uitvoering door de Belastingdienst en het ‘doenvermogen’ van belastingplichtigen.” Het adviesorgaan vindt het onbegrijpelijk dat niet duidelijk is hoe het kabinet de afname van belastinginkomsten in het nieuwe stelsel wil opvangen.

Na ruggespraak met de Belastingdienst wijst de Raad van State erop dat invoering van de plannen in 2028 onuitvoerbaar is. “Gegeven de grote druk die de al bestaande opgaven langjarig leggen op de Belastingdienst en in het vooruitzicht van nieuwe significante structurele bezuinigingen op de Belastingdienst, is op basis van de beschikbare informatie invoering van het voorstel per 2028 niet verantwoord.”

De Raad van State pleit er dan ook voor om per 2030 in één keer naar een nieuw box 3-stelsel te gaan. Ook krijgt het kabinet het advies om de onvoldragen plannen van Heinen nu niet bij de Tweede Kamer in te dienen.

Dat we in deze onwaarschijnlijke bende zijn beland, is overigens volledig de schuld van Heinen. Die kondigde eerder dit jaar een totaal nieuwe box 3-systematiek aan zonder dat hij daarover goed had overlegd.

Heinen kwam in actie nadat Elon Musk op X had geklaagd over de nieuwe Nederlandse belastingplannen. “Er lag een aangenomen wet in de Kamer. En omdat de rijkste man ter wereld een boze tweet stuurt ontploft het en wordt de wet opeens aangepast”, aldus Stultiens vorige maand. “Er lag gewoon een panklaar wetsvoorstel in de Eerste Kamer. Een half jaar geleden werd dat nog gewoon gesteund door de coalitie en door ons.”