PRO zonder volk blijft een merk zonder mandaat

Een nieuwe naam verandert niets als grote delen van Nederland zich niet langer gehoord voelen.

Een nieuwe naam moet vertrouwen wekken. Maar buiten de Randstad roept de naam PRO vooralsnog vooral vragen op.

De fusie is een feit, de rebranding is afgerond, de congreszalen hebben gesproken. Toch is daarmee nog niets opgelost. Sterker nog: in veel gebieden buiten de Randstad lijkt de afstand tussen partij en kiezer eerder groter dan kleiner te zijn geworden.

De Volkskrant legde daar deze week pijnlijk de vinger op. Zelfs in het traditioneel rode Heerenveen ontbreekt het geloof in een nieuwe brede linkse volksbeweging. Dat is geen incident en ook geen lokale oprisping. Het is een signaal dat je niet kunt wegredeneren met communicatie, een nieuw logo of een frisse huisstijl.

Mensen stemmen niet op een naam.

Zij stemmen op vertrouwen, herkenning en het gevoel dat hun dagelijks leven ertoe doet.

Juist daar zit het probleem. In veel delen van Nederland buiten de Randstad is dat vertrouwen weggezakt. Niet van vandaag op morgen, maar langzaam, verkiezing na verkiezing. In Heerenveen spreken de cijfers voor zich: een verlies dat richting de vijftig procent gaat. Dat is geen tijdelijke dip, maar een waarschuwing aan de partijtop.

Maarten Pennewaard schreef daar zaterdag in de Leeuwarder Courant scherp over. Hij benoemt wat velen voelen: links spreekt nog te vaak in abstracties, terwijl mensen concrete antwoorden verwachten. Op wonen, zorg, bestaanszekerheid, bereikbaarheid en de druk op voorzieningen. Ook op migratie en asiel, thema’s waarop de onzekerheid buiten de Randstad vaak veel directer wordt gevoeld dan in de politieke en mediabubbel.

Juist daar is de afgelopen jaren te veel ruimte ontstaan voor onvrede.

Als mensen het gevoel krijgen dat hun zorgen moreel worden gewogen in plaats van serieus genomen, zoeken zij hun toevlucht elders. Niet per se uit overtuiging, maar uit frustratie. Uit het gevoel dat niemand nog luistert.

Dat is het werkelijke risico van PRO.

Als deze nieuwe beweging vooral het verhaal blijft vertellen van de hogeropgeleide stedelijke kiezer, van de happy few in de Randstad, dan dreigen grote delen van Nederland daarbuiten politiek terrein te worden voor partijen die inspelen op boosheid en wantrouwen.

Dan ontstaat ook hier een landschap dat ongemakkelijk doet denken aan de Verenigde Staten: progressieve steden als Groningen, bijna een Nederlands Austin, omringd door gebieden waar de proteststem dominant wordt.

Dat is geen karikatuur, maar een reële politieke ontwikkeling.

Tegelijk wil ik niet blijven hangen in pessimisme.

De fusie is nu een feit. De naam ligt er. De echte vraag is of PRO de moed heeft om verder te kijken dan de congreszaal en de Randstadlogica. Of er werkelijk wordt geïnvesteerd in een nieuwe brede volksbeweging, geworteld in het hele land.

Mijn hoop is daarom mede gevestigd op mensen als Jesse Klaver, die zichtbaar proberen bruggen te slaan. Juist hij lijkt ook subtiel te onderkennen dat het denken vanuit de eigen bubbels de partij de afgelopen jaren niet heeft geholpen. Te vaak is politiek gemaakt vanuit de vanzelfsprekendheden van de congreszaal, de stedelijke leefwereld en het eigen morele gelijk. Klaver lijkt te beseffen dat een brede volksbeweging alleen kan ontstaan als ook de werkelijkheid buiten die bubbels weer serieus wordt genomen. Niet alleen tussen partijen moeten bruggen worden gebouwd, maar vooral tussen leefwerelden.

Want het belang is groter dan een fusie.

Het gaat om de vraag of links opnieuw de partij wil zijn van de mensen die zich nu afgehaakt voelen. Van de regio’s die zich vergeten voelen. Van de stem die niet schreeuwt, maar wel steeds vaker wegblijft bij de stembus.

Zonder die mensen blijft PRO een sterk merk.

Maar geen volkspartij.