Sfeerfoto van Joop
Joop
Joop

Apenpokken nu ook in Nederland opgedoken

RIVM verwacht snel meer gevallen van mysterieuze ziekte
Joop

Privatiseer het (homo)huwelijk

  •  
04-04-2011
  •  
leestijd 4 minuten
  •  
BNNVARA fallback image
Het is achterhaald en onnodig om via het belastingsysteem gezinspolitiek te bedrijven
Vrijdag bestond de openstelling van het huwelijk voor paren van gelijk geslacht, beter bekend als het ‘homohuwelijk’, tien jaar. Als eerste land ter wereld besloot Nederland hetero- en homoparen gelijk te behandelen. Niet langer dicteerde de overheid dat een huwelijk alleen gesloten kon worden tussen een jongen en een meisje, maar konden alle verliefde Nederlanders van hetzelfde geluk genieten. Nederland is nog altijd een van de weinige landen in de wereld waar homo’s en lesbo’s zonder problemen een door de overheid erkend huwelijk kunnen sluiten.
Nu, tien jaar later kijken we in feeststemming terug. Terecht. Nederland had een mijlpaal bereikt in de geschiedenis van de mensheid. Gelijkheid voor alle paren. Toch leek en lijkt niemand zich te bekommeren om de nog steeds voortdurende basale rechtsongelijkheid tussen koppels en alleenstaanden.  Waarom bemoeit de overheid zich überhaupt met het huwelijk?
Getrouwde stellen krijgen belastingvoordelen die ‘gewoon’ (en ongewoon) samenwonenden en singles niet hebben. Het is in Nederland fiscaal nadelig om vrijgezel te zijn. In zowel belastingrecht als sociale zekerheid maakt de overheid onderscheid tussen stellen die getrouwd zijn of een geregistreerd partnerschap hebben en alleenstaanden of stellen die het niet nodig vinden om dat te regelen. Deze ongelijkheid heeft verstrekkende gevolgen. De fiscale voordelen zorgen bovendien voor de instandhouding van de ‘aanrechtsubsidie’, de naam voor het nadelige effect dat optreedt als de helft van een fiscaal echtpaar besluit om ook te gaan werken. Getrouwd thuis zijn levert in Nederland nog altijd ongeveer 1700 euro op jaarbasis op.
Geen mens zal trouwen om de reden dat het fiscaal voordelig is. Het is daarom achterhaald en onnodig om via het belastingsysteem gezinspolitiek te bedrijven. Daarnaast is het vreemd dat de overheid probeert te sturen in – of zelfs te oordelen over – de samenlevingsverbanden die mensen anno 2011 kiezen. De jaren waarin je pas kinderen nam als je getrouwd was liggen ver achter ons. Een getrouwd echtpaar kan er net zo goed voor kiezen om geen kinderen te nemen als een samenlevend stel en vice versa. Het huwelijk is bovendien geen garantie op goed ouderschap.
Het huwelijk moet weer worden wat het ooit was. Een betekenisvolle en symbolische verbintenis tussen mensen die van elkaar houden. De enige aan wie zij over die liefde verantwoording af hoeven te leggen is elkaar (en als ze ervoor kiezen, aan God). Het huwelijk verdient als symbolisch ritueel geen uitzondering boven andere symbolen en rituelen. Tien jaar na het homohuwelijk is het nu tijd om het burgerlijk huwelijk als geheel op te doeken. De overheid kiest in juridische, fiscale en morele zin dan een neutrale rol ten aanzien van de verbintenissen – of het gebrek daaraan – die mensen kiezen. Belastingvoordelen worden afgeschaft, de weigerambtenaar is voor altijd verlost van zijn of haar vermeende morele dilemma en trouwen wordt iets waartoe mensen onderling kunnen beslissen. Het enige waarbij de overheid dan nog een rol speelt is toezicht op het onplezierige gebruik dat in sommige religieuze kringen voorkomt om gedwongen huwelijken te sluiten. In het voorkomen van dwang en onderdrukking blijft de overheid een rol spelen, zoals dat ook op andere gebieden gebeurt.
Voor het overige kunnen we trouwen met een gerust hart privatiseren. Geef elkaar een ring en beloof elkaar trouw in de kerk onder toeziend oog van de dominee of pastoor. Geef een feest op het strand en schrijf je geloftes met een tak in het zand. Zet een tatoeage, of neem een huwelijkse tongpiercing. Vier het ’s nachts met vrienden in de kroeg en bezegel het met een plechtige high-five.
Voor de overheid zou het niet uit hoeven maken. Hoe mensen gezamenlijk de voor hen belangrijke symbolen invullen behoeft geen overheidsbemoeienis. Veruit de meeste symbolen en rituelen worden nu ook niet door de overheid  bezegeld. Wie een housewarming geeft hoeft daarvoor niet eerst langs het gemeentehuis. Ook op een Bar Mitswa wordt de gemeente doorgaans niet uitgenodigd. Daarbij komt nog dat het aantal gesloten huwelijken volgens cijfers van het CBS daalt. In grote steden wonen steeds meer singles.
Het past een moderne staat anno 2011 zich terug te trekken uit de symbolische bezegeling van liefde tussen mensen. Dit zal leiden tot een beter en rechtvaardiger belastingstelsel. Leefvormneutraal beleid is eerlijker naar singles en mensen die niet kiezen voor het traditionele huwelijk, maar een andere manier van samenleven prettiger vinden. De invoering van het homohuwelijk was een eerste goede stap in de richting van minder overheidsbemoeienis met de partner- en leefvormkeuze van burgers. Nu is het tijd om de volgende stap te maken. Echte liefde heeft geen overheid nodig.
Dit stuk verscheen op maandag 4 april in NRC Next, ik schreef het samen met Thijs Kleinpaste collega-raadslid voor D66 in Amsterdam Centrum

Meer over:

opinie, leven

Praat mee

Heb je een vraag, suggestie of wil je gewoon iets kwijt? Dat kan hier. Lees onze spelregels.

avatar

Reacties (9)

SocialDarwinist
SocialDarwinist4 apr. 2011 - 10:44

Als alleenstaande zou ik willen dat ik het ook zo kon neerschrijven. Onnodig om te schrijven dat ik mij geheel in het stuk kan vinden Hulde..en een diepe buiging... _o_

JoopSchouten
JoopSchouten4 apr. 2011 - 10:44

Interessante opinie. Een paar nootjes: 'Geen mens zal trouwen om de reden dat het fiscaal voordelig is. Het is daarom achterhaald en onnodig om via het belastingsysteem gezinspolitiek te bedrijven.' Voor mensen met een pulpbaan (en schijtloontje) zijn die 1700 euro een belangrijke aanvulling. Henk & Ingrid, Henk & Henk zullen hier ook op tegen zijn, Ingrid & Ingrid eveneens. Vermoed ik. En 'echte' liefde bestaat niet. Liefde wel. Denk ik. ; )

FransAkkermans
FransAkkermans4 apr. 2011 - 10:44

" Het huwelijk moet weer worden wat het ooit was. Een betekenisvolle en symbolische verbintenis tussen mensen die van elkaar houden." Een romantische kijk op de geschiedenis van het huwelijk en een die zich beperkt tot de geïndustrialiseerde wereld. Toch is het burgerlijk huwelijk na de Franse revolutie ingevoerd om de positie van de vrouw en kinderen in het gezin (enigszins) te beschermen en het recht vast te leggen te mogen trouwen met wie je wilt. (Het eerste burgerlijke huwelijk in Nederland werd 200 jaar geleden in Amsterdam gesloten). " Tien jaar na het homohuwelijk is het nu tijd om het burgerlijk huwelijk als geheel op te doeken." De vraag is of je de meestal zwakkere partij in een relatie, de vrouw, wel voldoende bescherming kan bieden als het tot een conflict komt over de kinderen, over alimentatie, of over de de erfenis als een wettelijke regeling zoals het burgerlijk huwelijk, ontbreekt.

Harmen2
Harmen24 apr. 2011 - 10:44

Als je wilt bereiken wat de schrijver wil, hoef je het huwelijk niet te privatiseren, maar moet je de (fiscale) wetgeving aanpassen. Privatiseren is een hype die in de meeste gevallen bewezen heeft niet te werken en waarmee de "consument" beslist niet goedkoper uit is. Bovendien: wie heeft er dan zicht op de controle op bijvoorbeeld bigamie of de registratie van kinderen? De kerk of een ondernemer die het met dat soort zaken niet zo nauw neemt?

Diantha2
Diantha24 apr. 2011 - 10:44

Opmerkelijk artikel; ik ken namelijk wèl mensen die om fiscale redenen trouwen. Zo ken ik een stel dat jaren samen was en nooit wilde trouwen. Ook toen zij zwanger raakte wilden zij dit eigenlijk niet. Maar toen er nogal wat voordelen aan een huwelijk bleken te kleven, zijn ze 'even' een middagje wezen trouwen. Ze hebben een leuke vrije dag opgenomen en achteraf zijn ze er blij mee, maar zonder al dat gehannis met kinderen erkennen en belastingvoordeel, waren ze nooit getrouwd. Het is gewoon een feit dat Nederland 'het gezin als de hoeksteen van de samenleving' als uitgangspunt neemt, en dan vooral het werkende-vader-plus-huismoeder-en-twee-kinderen model. Heffingen moeten hier inderdaad eerlijker. Het huwelijk privatiseren lijkt me onnodig. Men wilt niet altijd in de kerk trouwen en toch erkenning als stel. Hoe gaan we dit anders regelen met verzekeringen en in gemeenschap van goederen? Het huwelijk als publieke dienst vanuit de samenleving houdt dit geordend. Kinderen erkennen/ adopteren en namen aannemen hebben we immers ook via de centrale route geregeld.

heggenland
heggenland4 apr. 2011 - 10:44

Op alle fronten betalen alleenstaanden het volle pond. Bijna alle vaste lasten om te wonen zijn voor alleenwonende even hoog als voor gezinnen. Verder inkomkaarten; (gezinskaarten) lidmaatschappen bv van de bibliotheek, hotelkamers; campings tot zelfs in de winkels waar veel aanbiedingen op gezinnen gericht zijn. In feiten subsidiëren alleenstaande of gaande mensen de gezinnen.

1 Reactie
Pjotrs
Pjotrs4 apr. 2011 - 10:44

Best knap om met een rijtje te komen van voorbeelden waarbij alleenstaanden terecht een normale prijs betalen. Of huur je een halve woning en een halve hotelkamer?

[verwijderd]
[verwijderd]4 apr. 2011 - 10:44

--- Dit bericht is verwijderd —

1 Reactie
Harmen2
Harmen24 apr. 2011 - 10:44

Nah, niet overdrijven die fiscale realiteit komt voor heel veel mensen pas veel later aan de orde...