Sfeerfoto van Joop
Joop
Joop

Rutte negeerde archiefwet en wiste jarenlang elke dag sms’jes

Landsadvocaat: toestel premier had ruimte voor slechts 20 berichten
Joop

Preventief fouilleren met gezond verstand

  •  
17-06-2012
  •  
leestijd 3 minuten
  •  
BNNVARA fallback image
Als blijkt dat winkelovervallen vaak gepleegd worden met gebruikmaking van een scooter, is het dan echt zinvol om al het winkelend publiek te fouilleren? 
In Rotterdam wordt 3 maanden lang een proef gehouden waarbij tijdens ‘preventief fouilleeracties’ selectiecriteria gebruikt worden. Dat gebeurt mede op grond van de aanbeveling uit het in 2011 verschenen rapport van de ombudsman ‘Waarborgen bij preventief fouilleren’. Er is in de raad van Rotterdam redelijk wat ophef ontstaan over deze proef. Logisch want bij selectie liggen stigmatisering en discriminatie op de loer.
Is deze proef de aanzet voor een beleid waarbij je aan de kant wordt gezet omdat je een Noord- Afrikaans uiterlijk hebt en tussen 16 tot 24 jaar oud bent? De burgemeester stelt van niet: “Als op huidskleur wordt geselecteerd, trek ik direct de stekker uit de proef.” Dat blijkt ook uit de brief aan de raad: de praktijk mag niet indruisen tegen het verbod van discriminatie op huidskleur, nationaliteit, afkomst of religie of het verbod op oneigenlijk opsporen met een bestuurlijk controlemiddel.
Waarom dan deze proef? De ombudsman stelt het als volgt: “Wij kunnen ons voorstellen dat het in bepaalde situaties zelfs proportioneel is selectiecriteria te gebruiken bij een preventief fouilleeractie, omdat er dan minder mensen getroffen worden door het middel.” Oftewel: Je mag best wat gerichter fouilleren. Mag dan ook het uitgangspunt gelden dat de politie het publiek zoveel mogelijk ongemoeid laat? Als blijkt dat winkelovervallen vaak gepleegd worden met gebruikmaking van een scooter, is het dan echt zinvol om al het winkelend publiek te fouilleren? 
Preventief fouilleren is een zwaar instrument dat je niet lukraak altijd en overal moet willen inzetten. Dat doe je alleen als uit meerdere informatiebronnen blijkt dat de veiligheidssituatie het vergt. De wens tot verfijning is niet onlogisch en past in de lijn van eerdere ontwikkelingen.  Bij de eerste preventief fouilleeracties werden hele straten afgezet. Tegenwoordig zijn kleine teams actief, duren de acties minder lang en verplaatst de agenten zich. 
De PvdA in Rotterdam heeft steeds gesteld dat a-selectiviteit als uitgangspunt moet gelden. Is dat uitgangspunt te rijmen met de proef? Die vraag laat zich moeilijk beantwoorden. Het moet blijken uit de proef en de selectie die nu wordt heeft toegepast. “Al wie zich op een scooter bevindt”, lijkt me als criterium voldoende algemeen. “Al wie een bontkraagje draagt gecombineerd met een Aussie”, gaat alweer de kant op van een heel specifieke groep of zelfs daderprofiel. 
De complexiteit maakt dat een dergelijke proef niet lichtzinnig opgepakt moet worden. Ik vind het daarom erg belangrijk dat bij de proef meerdere partijen nauwlettend toezien op het waarom van de acties, de criteria en de uitvoering: het ministerie, de gemeente, de nationale en gemeentelijke ombudsmannen en een tweetal onderzoeksinstituten.
De proef is natuurlijk alleen geslaagd als blijkt dat zinvolle selectiecriteria gevonden zijn die de praktijk efficiënter en publieksvriendelijker maken, zonder dat sprake is van stigmatisering. Juist daarom ben ik het hartgrondig met de ombudsman eens dat bij verfijning van het instrument ook de toets die voorafgaat aan iedere actie verzwaard moet worden. De voordelen zijn waardeloos als de rechten van burgers in het gedrang komen. Maar blijken de voordelen hand in hand te gaan met  het borgen van die rechten, dan is dat pure winst.
Het lijkt me een proef waard.
Volg Marco Heijmen ook op Twitter

Meer over:

politiek, opinie

Praat mee

Heb je een vraag, suggestie of wil je gewoon iets kwijt? Dat kan hier. Lees onze spelregels.

avatar

Reacties (10)

lancelot2
lancelot217 jun. 2012 - 15:22

Alleen die met een scooter rijden. ;-)

JandeBoer2
JandeBoer217 jun. 2012 - 15:22

--- "Al wie zich op een scooter bevindt", lijkt me als criterium voldoende algemeen. "Al wie een bontkraagje draagt gecombineerd met een Aussie", gaat alweer de kant op van een heel specifieke groep of zelfs daderprofiel. "---- "Al wie zich op een scooter bevindt" gaat toch óók al de kant op van een daderprofiel? Je wilt een voldoende algemeen criterium. Ik zou denken: kies dan voor een criterium als "Noord Afrikaans uiterlijk" , of nóg algemener: "gekleurde huid". Ik denk dat je dan statistisch gezien aardig goed zit om de voordelen hand in hand te laten gaan met het borgen van die rechten. Voor blanke mannen met stropdassen geldt trouwens ook zoiets!

BasVV
BasVV17 jun. 2012 - 15:22

Het lijkt me dat de politie beschikt over daderprofielen van type misdaden. Richt je daar dan op. En dat politiek correcte daar heeft de winkelier en de burger niets aan.

DikBrix
DikBrix17 jun. 2012 - 15:22

De algemene acties waren een logisch gevolg van de angst voor willekeur/discriminatie in fouilleringsacties. Die 'objectiviteit' is echter ook een belasting voor de politie en voor de bewoners/bezoekers. Dat probeert de politie/gemeente nu te veranderen door meer gerichte acties: niet een hele wijk/buurt iedereen, maar kleine mobiele ploegjes politie met gerichte controle op hogere waarschijnlijkheid. Een Amerikaans systeem zeg maar. Dat is net zo goed een risico, zoals Heijmen omschrijft, hoewel hij voorstander is. Maar hij zegt ook dat een optelsom van specifieke kenmerken alweer de kant op gaat van een heel specifieke groep of zelfs daderprofiel. Tja, logisch, als je daar vóór bent is dat het gevolg. Het wordt gelukkig steeds duidelijker dat fouilleringsacties in aangewezen wijken en buurten een zeer zwaar middel blijven, op welke manier men ook denkt te mogen selecteren. Het blijkt helaas ook dat deze acties steeds meer een gebruikelijk middel worden, met alle gevolgen van dien: want wie dat ooit als wat oudere, niet-criminele, normale gezonde burger heeft meegemaakt, wil dat nooit meer denk ik. Een mooi voorbeeld werd in AD gegeven door de mening van Gommers, baas van café Gommers in Delfshaven, Rotterdam. Delfshaven is 'zo'n wijk'. Zijn café werd in februari 'overvallen' door een fouilleringsploeg, zijn klanten met de armen omhoog in de vrieskou buiten onderzocht. Balen als een stekker, terwijl zijn klanten volgens Gommers uit advocaten en kunstenaars bestaan. Dat mag je best met een korrel zout nemen, maar zijn klantenbestand bestaat idd niet uit de gemiddelde criminele doelgroep van de politie (op een enkel incident in verleden na), maar staat wel in Delfshaven. Pech gehad dus, zou je zeggen. Maar een aantal vaste klanten komt nu niet meer, die hebben het wel gehad. Dat kost hem omzet. Het gaat mij om dat averechtse effect dat overal buiten beeld blijft: Het aanwijzen van 'fouilleringswijken' met dergelijke acties tot gevolg versterkt eerder het idee bij de niet-criminele bewoners en bezoekers om hier te vertrekken/weg te blijven, dan dat het deze wijken 'opstoot in de vaart der volkeren'.

JoopSchouten
JoopSchouten17 jun. 2012 - 15:22

Ik ben net door mijn vrouw gefouilleerd en veilig bevonden. Veel verstand heeft ze niet.

[verwijderd]
[verwijderd]17 jun. 2012 - 15:22

Als het goed begrijp zegt het gezonde verstand van Marco Heijmen 'bontkraagjes fouilleren', maar omdat hij die generalisatie van het gezonde verstand té stigmatiserend voor de bontkraagjes vindt, maakt hij er het politiek correctere 'scooterrijdertjes' van?! Het gezonde verstand van Marco Heijmen lijkt me een verkrampte kronkel want de generalisatie van de bontkraagjes maakt hij toch echt zelf en daarna ziet hij er weer vanaf!

1 Reactie
Sylvia Stuurman
Sylvia Stuurman17 jun. 2012 - 15:22

+1

Tom Meijer
Tom Meijer17 jun. 2012 - 15:22

Prefentief fouilleren moeten we helemaal niet willen. Dat is al fors op het hellend vlak. Het past typisch in de bange maatschappij die we kunnen missen als kiespijn. Terugdraaien die hap.

2 Reacties
CliffClavin1993
CliffClavin199317 jun. 2012 - 15:22

Geheel mee eens, Tom - 'hellend vlak' wil zeggen dat je op enig moment dingen als normaal kunt gaan zien, die je in het verleden strikt afgewezen zou hebben. Zo zit de mens nu eenmaal in elkaar. Binnenkort in dit theater: preventief opsluiten voor onbepaalde tijd (wegens stoppelbaard en te lange wenkbrauwharen). Gek dat 'we' dit allemaal lijdzaam ondergaan.

Superwillie
Superwillie17 jun. 2012 - 15:22

Helemaal niet mee eens Tom. Als een bepaalde groep vaker wapens of drugs draagt als bv een groepje bejaarden, dan gewoon dat groepje foulieren. Dat is een efficientieslag voor de politie. Als die bepaalde groep dan minder vaak wapens draagt als de groep van bv bejaarden, dan zijn daarna de bejaarden de sjaak. Is ook in belang van die groep zelf. (gek trouwens dat iedereen gelijk weet welke groep er bedoeld word) We moeten manieren vinden om deze groep te corrigeren, anders loopt het in de toekomst een keer uit de hand. En daar verliezen ze alleen maar mee.